Gość: fi
IP: *.dip.t-dialin.net
26.03.03, 17:39
Garsc psychologii dla zainteresowanych
---------------------------
Naiwni obserwatorzy przyjmuja bezkrytycznie swiadectwo
swych zmyslow. Sadza oni, ze po prostu spostrzegaja to
co jest. Przyjmuja za pewnik, ze maja bezposredni
kontakt z zewnetrznym swiatem i bezposrednia jego
znajomosc. Maja „wyrazne poczucie pewnosci” w
odniesieniu do poprawnosci swoich spostrzezen i
zakladaja, ze inni obserwatorzy beda spostrzegac te
sytuacje w ten sam sposob- o ile nie sa „swiadomie
przewrotni”. Stanowisko to znane jest pod nazwa
„absolutyzmu fenomenalistycznego” . Eksperyment
(zaproponowany w 1690 r przez Johna Locke’a): Wloz
jedna reke do garnka z goraca woda, druga reke do
garnka z zimna woda i trzymaj je tam przez kilka minut.
Nastepnie wloz je do naczynia napelnionego letnia woda.
Wode te jedna reka bedzie odczuwac jako ciepla, druga
jako zimna. „Niemozliwe jest, aby ta sama woda, gdyby
zawierala te idee, byla jednoczesnie zarowno goraca jak
i zimna”. Nowsze eksperymenty rowniez wykazuja, ze to,
co spostrzegasz moze nie byc tym, czym jest, mimo
twojej pewnosci, np: za kazdym razem gdy idziesz do
kina, widzisz ruch, ktorego nie ma. Plynny ruch aktorow
sklada sie z serii pojedynczych klatek, ktore pojawiaja
sie w tempie 24 na sek. TAKI SAM pozorny ruch jest
podstawa reklam neonowych, w ktorych kolorowe figurki
BEZ KONCA wykorzystuja jakas prosta czynnosc. W
rzeczywistosci na ekranie po prostu zapalaja sie i
gasna poszczegolne zarowki, lecz jesli te „nieruchome
zdarzenia” sa wlasciwie zsynchronizowane,a bodzce sa
dostatecznie blisko siebie w przestrzeni, to widzisz
ruch (zjawisko nosi nazwe „fhi phenomenon).
Wiarygodnosc percepcji
Oszustwa percepcji, ktore wykrywamy w zludzeniach,
zaskakuja nas wlasnie dlatego, ze nasz system
percepcyjny jest zwykle bardzo rzetelny. W jaki sposob
akt percepcyjny dostarcza stalego, zorganizowanego,
spojnego i sensownego obrazu rzeczywistosci, pomimo
wszystkich przyczyn zawodnosci, ktore juz poznalismy?
Gdy poszukujemy wyjasnienia zludzen lub staramy sie
zrozumiec, w jaki sposob system percepcyjny ustanawia
staly zwiazek pomiedzy „obiektywna rzeczywistoscia a
rzeczywistoscia postrzegana”- naszym doznaniem tego, co
istnieje- wowczas ujawnia sie siec wzajemnie
powiazanych ze soba procesow. System percepcyjny dziala
podobnie jak komputer, pobierajac informacje z ROZNYCH
ZRODEL, selekcjonujac ja, integrujac, abstrahujac,
porownujac, sprawdzajac, sortujac, wyprowadzajac na
wyjscie, a nastepnie POWTARZAJAC te wszystkie operacje
od nowa. Kazdy akt percepcyjny jest KONSTRUOWANIEM czy
tworzeniem rzeczywistosci na podstawie wszystkich
istotnych informacji- przeszlych i aktualnych- ktore sa
dostepne dla organizmu.
Czynniki decydujace o tym, co spostrzegamy:
Podobienstwo
Bliskosc
Zamykanie
Kontynuacja (ciaglosc)
Wspolny los
Odwracalnosc figury i tla
Tak zwana dobroc figury
Mamy sklonnosc do postrzegania tak zwanych dobrych
figur, to znaczy prostych i regularnych, ta figura jest
„lepsza”, ktora latwiej odgadnosc na podstawie
znajomosci ktorejs z jej czesci.*
---------------------
* Tlumaczenie pochodzi z trzeciego rozdzialu: „Bodzce
zewnetrzne i wewnetrzne (Spostrzeganie, Zmienione stany
swiadomosci) PSYCHOLOGY AND LIFE na podstawie badan:
Eliiota Araonsona University of California, Alberta
Bandury Stanford University, Sandry Lipitz Bem jw.,
Johna Bonviliana Vasar College, Roberta Buckhout
Brooklyn College, Ruth Day Yale University, Richarda
Nisbetta University of Michigan i wielu innych, zebrane
przez Philipa G. Zimbardo i Floyda L. Rucha
