mason44
27.12.04, 21:01
Pekin - fascynująca stolica Państwa Środka
Pekin - Beijing - w języku chińskim oznacza Północną Stolicę i od
XIII wieku (z przerwami) pełni funkcję centrum administracyjnego Chin. Miasto
położone jest na pn-zach. Skraju Niziny Chińskiej na wysokości 45 m n.p.m.
Otoczenie miasta stanowią niewysokie góry. W tej części Chin panuje klimat
kontynentalny ze znacznym wpływem cyrkulacji monsunowej.
Na terenie dzisiejszej stolicy znalezione pierwsze ślady życia
pochodzą sprzed 690 tysięcy lat (Homo erectus pekiniensis). Miasto rozwinęło
się jako ośrodek graniczny handlu Mongołów, Koreańczyków oraz ludów
pochodzących ze środkowych Chin i z Shandongu. Później pojawiły się wspólnoty
rolnicze, w okresie Walczących Królestw (475 - 221 roku p.n.e.) utworzona
została stolica państwa Yan. Na początku II wieku p.n.e. utworzone miasto pod
nazwą Ji stanowiło stolicę jednej z 36 prefektur zjednoczonego państwa
chińskiego. Miasto przechodziło we władanie różnych narodów (Mandżurów,
Kitanów) i wielokrotnie zmieniano jego nazwę.
Znaczna jego rozbudowa nastąpiła w czasie panowania dynastii Jin
(1115 - 1234 roku n.e.). W tym czasie obwód murów otaczających pałac cesarki
wynosił już 5 km, a obwód chroniących murów miasto 18 km. W 1215 roku w
czasie najazdu Mongołów pod władzą Czyngis-chana doszło do spalenia miasta i
wymordowanie jego mieszkańców. Po utrwaleniu się mongolskiej dynastii Yuan
doszło od odbudowy zniszczonego miasta nazwanego Chanbałtyk - miasto Chana. W
1271 roku Kublai Khan (wnuk Czyngis-chana), który formalnie zapoczątkował
dynastię Yuan przeniósł stolicę z Kaiping. W latach 1267 - 1293 następuje
jego dalsza rozbudowa, w tym czasie powstał Pałac Cesarski, rezydencje,
urzędy i świątynie. Miasto stało się prawdziwym centrum cesarstwa. Ukończona
została budowa kanału Tonghui - łączącego stolicę z Wielkim Kanałem. W tym
czasie ówczesna stolica liczyła około 500 tysięcy mieszkańców.
W 1368 roku pod przywództwem Zhu Yaunzhanga wojska powstańcze tzw.
Czerwonych Turbanów zajęły miasto, doszło do obalenia panującej dynastii, a
zwycięski Zhu Yaunzhong na polecenie niebios zapoczątkował nową dynastię Ming
(1368 - 1644 r.). Na kolejnych 35 lat stolica została przeniesiona na
południe do Nankinu.
W 1421 roku nastąpiło jednak oficjalne przeniesienie stolicy z
Nankinu, do dawnej stolicy zwanej od tej pory Beijing - Pekin. Z okresu
panowania dynastii Ming pochodzą m.in.: Pałac Cesarski, Świątynia Nieba czy
tzw. Zewnętrzne Miasto.
Również za czasów panowania ostatniej dynastii w historii imperium
Państwa Środka - mandżurskiej dynastii Qing (1644 - 1911) następował dalszy
rozkwit miasta. Szczególnie dużo obecnych zabytków wzniesionych zostało za
panowania cesarzy Kangxi i Qianlonga. Do ogromnych zniszczeń doszło w czasie
najazdu wojsk angielsko-francuskiego korpusu ekspedycyjnego w roku 1860. Po
wtargnięciu tych wojsk do Pekinu, spaleniu i całkowitemu zniszczeniu uległ
Cesarski Pałac Letni wraz z pięknym założeniem parkowo-ogrodowym. Na początku
dwudziestego wieku Pekin przejściowo opanowały wojska powstańcze tzw.
Bokserów, walczące przeciw feudalizmowi i imperializmowi. Wojska powstanie
okupowały dzielnicę, gdzie mieściły się ambasady, co spowodowało wkroczenie
korpusu interwencyjnego, a w efekcie doprowadziło do podpisania przez Chiny
upokarzającego protokółu. Na jego mocy Chiny miały zezwolić na ochronę
ambasad przez obce wojska, spłacić kontrybucję na rzecz obcych państw oraz
zakazać działań przeciw cudzoziemcom.
Dnia 10.10.1911 Pekin został proklamowany stolicą Republiki Chin, a
12.02.1912 podpisany został edykt o abdykacji dynastii Qing. W maju 1914 roku
doszło do masowych wystąpień zwanych ruchem 4 Maja skierowanych przeciwko
nadanym przywilejom obcym mocarstwom. Wystąpienia te zapoczątkowały proces,
który doprowadził do powstania Komunistycznej Partii Chin w roku 1921. W
okresie Republiki Chin stolica przeniesiona została do Nanjing. W roku 1937
do Pekinu wkroczyły wojska japońskie i okupowały miasto do roku 1945, kiedy
to wojska Kuomintangu zmusiły Japończyków do odwrotu. W roku 1949 władzę w
mieście przejęła Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza, a 1.10.1949 na placu
Niebiańskiego Spokoju Przewodniczący Mao Tse Tung w obecności pół miliona
ludzi proklamował powstanie Chińskiej Republiki Ludowej ze stolicą w Pekinie.
Obecnie Pekin liczy około 12 mln mieszkańców, a powierzchnia miasta zajmuje
16,8 tysięcy km2. Jest głównym ośrodkiem administracji, przemysłu, nauki,
kultury oraz skarbnica zabytków państwa Środka.
W sercu miasta znajduje się jeden z największych placów świata plac
Tienanmen - plac Niebiańskiego Spokoju. Od północy ogranicza plac Brama
Niebiańskiego Spokoju, za którą rozpościera się Zakazane Miasto. Od XIV
wieku, kiedy panowała dynastia Ming, a następnie dynastia Qing na placu
otoczonym murem znajdowały się ustawione w kształcie litery T główne urzędy
państwowe: ministerstwa ceremonii, wojny, finansów, sprawiedliwości, kadr,
pracy, wywiadu, astronomii, meteorologii, siedziba dowództwa wojskowego,
urzędy do spraw rodziny cesarskiej, cenzury, szpital cesarski i Akademia
Cesarska. Przez środek placu przebiegał zadaszony Korytarz Tysiąca Bu ( bu -
jednostka miary ok. 1,5 m). Przez całe wieki wstęp na plac mieli tylko
najwyżsi dostojnicy państwowi. Wszystkie te budynki zostały wyburzone do
końca lat czterdziestych.
Obecnie w centrum placu wznosi się monumentalne mauzoleum
Przewodniczącego Mao Zedonga wzniesione w 1976 roku po jego śmierci. Na
pierwszym poziomie mauzoleum w sali żałobnej na czarnym katafalku w
kryształowej trumnie wystawione są na widok publiczny zwłoki
Przewodniczącego. W sali południowej zobaczyć można statuę Przewodniczącego
na tle gobelinu z panoramą Chin i społeczeństwem Państwa Środka.
Przed mauzoleum wznosi się Pomnik Bohaterów Ludowych, konstrukcja
wykonana z bloków granitowych wysoka na 38 metrów. Dolna część tego monumentu
ozdobiona jest 10 płaskorzeźbami przedstawiającymi najważniejsze wydarzenia z
nowożytnej historii Chin.
Po zachodniej stronie placu wznosi się gmach Ogólnochińskiego
Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych wzniesiony w roku 1959, a po wschodniej
stronie Muzeum Chińskiej Rewolucji i Historii. W muzeum znajdują się kolekcje
z poszczególnych okresów historii Państwa Środka, a całe północne skrzydło
poświęcone jest rewolucji i prezentuje historię po roku 1919. W południowej
części placu stoi Przednia Brama (Qiaun Men), wzniesiona w XV wieku za czasów
rządów cesarza Yongle. Służyła ona do obrony murów oddzielających miasto
wewnętrzne od zewnętrznych przedmieść. Po wyburzenie murów w latach
powojennych nie pełni już swojej dawnej funkcji, ale nadal suwom ogromem
sprawia na odwiedzających duże wrażenie.
Północną stronę placu Tienanmen zamyka monumentalna Brama Tienanmen
(Brama Niebiańskiego Spokoju). Jest ona zarazem głównym wejściem do
otoczonego do dnia dzisiejszego Zakazanego Miasta zwanego Pałacem Cesarskim,
a obecnie Muzeum Pałacowym. Pałac Cesarki przez całe stulecie był niedostępny
dla zwykłych ludzi. Ten największy i najlepiej zachowany zabytek Państwa
Środka był siedzibą dwóch ostatnich dynastii chińskich Ming (1368 - 1644) i
Qing (1644 - 1911). Budowa tego kompleksu pałacowego zapoczątkowana została
za czasów panowania cesarza Yongle (1406 - 1420), a większość obecnie
istniejących budynków pochodzi z czasów dynastii Ming z XVIII wieku, gdyż
Pałac Cesarski często ulegał zniszczeniu poprzez pożary. W sumie Obszar
zakazanego miasta zajmuje powierzchnię 720 tys. m2, liczy łącznie 9 000
pomieszczeń. Część południowa kompleksu pałacowego stanowi tzw. Pałac
Zewnętrzny, gdzie wokół trzech głównych budowli - Pawilonu Najwyższej
Harmonii, Pawilonu Doskonałej Harmonii, Pawilonu Zach
