Cudowne regionalizmy

[hansgrubber]

Np Dla Jasia ukradli samochod. Albo slowo wiszczec czy zwrot zatoczyc
rekawki. :)

[kombajnista]

pl.wikipedia.org/wiki/Gwara_bia%C5%82ostocka
Gwara białostocka - wymierająca gwara języka polskiego charakterystyczna dla
mieszkańców Białegostoku i części Podlasia. Spokrewniona z gwarą Kresów
Wschodnich oraz dialektem wileńskim. Powstała w wyniku wzajemnego oddziaływania
kilku wzorców językowych: polskiego, białoruskiego, litewskiego, w mniejszym
zakresie też rosyjskiego, ukraińskiego i jidisz.

Cechy dialektu:
Fonetyka

Spółgłoski miękkie, takie jak "ś, ć, dź, ź" wymawiane są jak dźwięki obcego
pochodzenia (tak jak w wyrazach sinus, sizal, Zanzibar, cis). Artykulacja
spółgłosek środkowojęzykowych jest przeplatana, skierowana bardziej ku przodowi
(efekt - otrzymujemy spółgłoskę półmiękką).
[Edytuj]

Cechy charakterystyczne

* długie wymawianie samogłoski
* nadużywanie w roli czasownika posiłkowego słówka "weź" (np. weź otwórz
okno)
* przeciąganie sylab
* przedłużanie czasu trwania wygłosowego "e" w wyrazie "nie", (stąd niee-ee)
* realizowanie przedniojęzykowe, tzw. sceniczne "ł"
* rozróżnianie dźwięczne "h" i bezdźwięczne "ch"
* tworzenie konstrukcji z przyimkiem "dla" (np. kup dla mnie, daj dla babci)
* śpiewne, melodyjne wymawianie słów i zdań

Przykłady

Herbata, Herbatę - Hierbata, Herbatkie, Śledź - Sliedz, Kawkę - Kawkie


Więcej przykladów:

a nu jego (jeho) - do diabła z nim
akuratnie - zrobione dokładnie tak jak trzeba
batarejka - latarka
biedy sobie naputać - ściągnąć na siebie kłopoty
buby - kuleczki, jagódki, itp.
ciapki - kapcie
cipier - teraz
czyhunka - kolej, tor kolejowy
hajtać się - brać ślub
hadki - ohydny, obrzydliwy
idz ty w żopu - odczep się, odwal się
idziem - idziemy
karakan - karaluch, albo ktoś niski
kiendy? - którędy?
kitrać - chować
napchać kałdun - napełnić brzuch

Jest tam tego trochę, chyba nawet za dużo bo sporo z nich jest używana w całej
Polsce. Może to znaczy, że tutejsza gwara ma niemały wpływ na "czysty" jezyk
polski.

[odziej]

...śledź potęgą jest i basta :) Przyznam się że chociaz mieszkam w stolicy to
jak tylko mam okazję to se po naszomu pohoworu czerez telefon i zawsze robię i
mówię DLA .... pozdrowienia dla szefa co mnie zawsze poprawia jak słyszy te
dla :D

[evaszef]

Podlasianie zawsze "wyróżnią się" wśród rodaków z innych stron kraju. Chociaż
wielu nie zdaje sobie z tego sprawy, jednak nasz sposób mówienia jest "bardziej
dźwięczny" niż przedstawicieli pozostałych części Polski. Problemem jest także
zwrot przejęty z języków wschodnich "dla". Oczywiście nie jest to regułą, że
każdy białostocznin i bielszczanin ma taki sposób wypowiedzi. Wszystko zależy
od nas samych. Jeżeli nie chcemy się tak wyróżniać, musimy popracować nad
językiem i dykcją. Niestety, Polacy naśmiewają się z podlaskiej gwary. Obecnie
nie mieszkam w Bielsku i wiem, że tak jest. Ale nie powinniśmy się tym
przejmować. Przecież nie musimy mieć dykcji dziennikarzy. A chyba ważniejsze
jest zachowanie własnej kultury niż "wsiąkanie" w inne.

[kombajnista]

> od nas samych. Jeżeli nie chcemy się tak wyróżniać, musimy popracować nad
> językiem i dykcją. Niestety, Polacy naśmiewają się z podlaskiej gwary.
Obecnie
> nie mieszkam w Bielsku i wiem, że tak jest. Ale nie powinniśmy się tym
> przejmować. Przecież nie musimy mieć dykcji dziennikarzy. A chyba ważniejsze
> jest zachowanie własnej kultury niż "wsiąkanie" w inne.

Ujelaś to tak delikatnie jakbyś na prawdę się tym przejmowala :P. Tak na dobrą
sprawę to oni nie naśmiewaja się z nas złośliwie, a po prostu każda gwara
cieszy i smieszy.
Ważniejsze jest po prostu żeby się dobrze zrozumieć. Czasami to przychodzi
duzo szybciej kiedy się rozmawia bez przejmowania się gramatyką i ortografią, a
zdania są bardziej naladowane emocjonalnie.

[evaszef]

kombajnista napisał:

> Ujelaś to tak delikatnie jakbyś na prawdę się tym przejmowala :P. Tak na
dobrą
> sprawę to oni nie naśmiewaja się z nas złośliwie, a po prostu każda gwara
> cieszy i smieszy.
> Ważniejsze jest po prostu żeby się dobrze zrozumieć. Czasami to przychodzi
> duzo szybciej kiedy się rozmawia bez przejmowania się gramatyką i ortografią,
a
>
> zdania są bardziej naladowane emocjonalnie.
>
Niestety, mieszkańcy naszej stolicy nie zawsze są mili. Oczywiście stanowią
mniejszość, ale są tacy, którzy nie kryją swojej perfekcyjności. Wystarczy
poczytać chociażby niektóre wypowiedzi na forum onet.pl Niestety, zapominają o
swoim "poprawnym akcentowaniu" wyrazów typu logika, matematyka itp.

[hansgrubber]

Z nikogo sie nie nasmiewalem - ciekawy bylem innych cech podlaskiego zaciagu.

[skara]

A ja lubię opołonik. Ktoś wie co to jest?

[wujekjarek1]

wie :)

chochla, warząchew, łyżka wazowa, czerpak - to chyba wszystkie znane mi
synonimy opołonika :)
wuj

[skara]

brawo, zapraszam na opołonik szczawiowej :)

[wujekjarek1]

opołonikiem to ja się chyba nie najem, ale jak wrócę z Pomorza to może
zatęsknię za podlaskim jadłem

a tołkanica będzie? :)
wuj

[skara]

ooo, tego to ja nie znam...
co to za zwierzę?

[wujekjarek1]

tołkanica albo towkanicia - to gotowane kartofle ubite tłuczkiem na jedną masę,
najlepiej smakują ze skwarkami i chłodnikiem (który moja babcia nazywała
kwasem) - pychota, żadne mięcho do tego niepotrzebne...

a kto wie co to blin? rejbak? rybie oczko? kuńpa? jajka bołtane? konfitury ze
smorodin?

[wujekjarek1]

zapomnialem... w lodówce mam LUBIWKĘ ") kto wie co to za licho???
stawiam piwo za poprawną odpowiedź :)
wuj

[non_toxic]

Nie mam zielonego :) Powiedzcie. :)

[wujekjarek1]

no cóz wygląda na to, że nikt nie chce browarka od wuja :(

poczekam do jutra i wyjaśnię :)

a jeszcze z regionalnych potraw jest SAŁO - ale dziś sobie przeglądam prasę i w
dodatku do Współczesnej - Kupuj Lokalne Produkty - są wymienione produty -
kandydaci na miano produktów lokalnych; z Podlasia zgłoszono kindziuk, sękacz,
ogórek z Kruszewa
a mnie najbardziej powaliło, że SAŁO zostało zgłoszone z województwa
lubuskiego!!! tam to raczej chyba SZPEK powinno się nazywać, próbują zabrac nam
dziedzictwo regionalne :(
brońmy SAŁA :)

[doktorpajchivo]

kuńpa - nie wiem tego na pewno, ale wydaje mi się, że jest to szynka, którą gdy
jest jeszcze surowa, wkłada się do beczki z solanką, gdzie powinna przebywać
około miesiąca.

[doktorpajchivo]

blin - co do tego też nie mam pewności, ale znalazłem przepis ...

Składniki: 50 dkg mąki, 2,5 szkl. zsiadłego mleka, 3 jaja, 1 dkg proszku do
pieczenia, 4 dkg cukru, 5 dkg cukru pudru, 1 paczka cukru waniliowego, sól i
tłuszcz do smażenia

Sposób przygotowania: Mąkę zmieszać z proszkiem do pieczenia. Żółtka utrzeć z
cukrem, połączyć wszystkie składniki, dokładnie wyrobić. Na końcu dodać ubite
na sztywno białka i delikatnie wymieszać. Ciasto powinno być bardziej gęste niż
na naleśniki. Na rozgrzanym tłuszczu kłaść łyżką placuszki, smażyć po obu
stronach. Bliny ułożyć na półmisku i posypać cukrem pudrem.

[doktorpajchivo]

rejbak - babka ziemniaczana ... mam też przepis:)


Składniki: 1 kg ziemniaków, 0,5 kaszy mannej, 25 dkg słoniny, 1 duża cebula,
sól i pieprz do smaku

Sposób przygotowania: Słoninę pokrojoną w kostkę podsmażamy razem z cebulą.
Ziemniaki ucieramy na tarce, dodajemy kaszę, wyrabiamy masę dodając sól i
pieprz do smaku. Następnie do ciasta dodajemy skwarki, mieszamy. Tak powstałe
ciasto wlewamy do foremki i wstawiamy do pieca na 1 godzinę.

[doktorpajchivo]

jajka bołtane - wydaje mi się, że chodzi o "jajka greciane" :)

[doktorpajchivo]

kurcze na razie nie mam pojęcia co to jest lubiwka i konfitury ze smorodin, ale
wuju mam czas do jutra, więc kto wie :)

[wujekjarek1]

piwo jest tylko za rozszyfrowanie lubiwki

kuńpa - trafione :)
rejbak - trafiony :)
blin - powiedzmy, że uznam - u mnie w domu blin to był ... omlet, ale słowniki
podają inną definicję
jajka bołtane - nie wiem co to graciane, ale bołtane, to znaczy "nie sadzone"
tylko pobełtane :)
zostaje jeszcze rybie oczko :)

[doktorpajchivo]

wujekjarek1 napisał:

>jajka bołtane - nie wiem co to graciane, ale bołtane, to znaczy "nie sadzone"
>tylko pobełtane :)

dokładnie nie greciane, znaczy nie sadzone :)

[hansgrubber]

Wypada jakis slownik sporządzić. :)

[wujekjarek1]

no to hansie sporządzaj :) mogę robić za konsultanta w końcu trochę na
słownikach się znam :)

najlepiej w wordzie albo jakim innym notepadzie, zebrabne słowwa mozesz
podesłać mi na priva, mam chody w kilku drukarniach może uda się opublikowac :D

[doktorpajchivo]

wuju zagadka jeszcze jest aktualna ?

[wujekjarek1]

no nikt nie odgadł, chcesz podać swoją wersję?
podawaj

[wujekjarek1]

czas minął - browar zostanie do spożycia przeze mnie...

LUBIWKA to gotowana swojska kiebasa, ale jej postawowym składnikiem jest nie
mięso, lecz podroby - wątroba, nerki oraz słonina - do tego dużo gorczycy i
można jeść - palce lizać, czasami nazywają ją też WĄTROBIANKA

[doktorpajchivo]

dzięki wuju za odpowiedź :)

[wujekjarek1]

a smoroodiny to czarne porzeczki więc konfitury ze smorodin to konfitury z
czarnych porzeczek :)

[obserwer11]

ja dumaju ! ]
czto wsio heta irunda !
A on to had smerdziuczyj !!!
to najbardziej efektowne określenie regionalizmów !!!

[adamnn]

ha, ciekawe

w moich stronach mówiło się nie kuńpa a "kuńp", czyli jakby podobnie,

czy ktoś zgadnie co to za potrawa "kapłun"

p.s.ziemniaczki ze skwarkami i kwas - mniam


pozdrawiam

adam

[wujekjarek1]

wujo nie wie... ale zapyta bardziej wiekowego członka rodziny...
a jakie to strony???

[adamnn]

strony oczywiście to okolice bielska, no może 18 km obok, gdzie mieszkają moi
dziadkowie

ps. co do regianalizmów to w rodzinnych stronach mojej mamy (okolice czeremchy)
na ziemniaki mówi się "kartoszka" - nie spotkałem tej nazwy w żadnym innym
miejscu w naszym regionie - jak to nazwać: regionalizm w regionalizmie??
pozdr
adam

[hansgrubber]

Zalerzy ja szerokie jest zastosowanie tego słowa - moze dotyczy tylko jednej
wsi?

[hansgrubber]

Zalezy! :)