Date: Sat, 2 Mar 1996 13:32:45 +0800
Reply-To: Discussion of Polish Culture list <POLAND-L@UBVM.CC.BUFFALO.EDU>
Sender: Discussion of Polish Culture list <POLAND-L@UBVM.CC.BUFFALO.EDU>
From: "Tadeusz K. Gierymski" <tkgierym@K-VECTOR.CHEM.WASHINGTON.EDU>
Subject: Kielce: Zaplecze i... - III.
Cytowalem juz skandaliczne wypowiedzi o Zydach Prymasa Hlonda z jego
listu pasterskiego z lutego 1936 r. Dla przypomnienia:
Wplyw zydowski na obyczajnosc jest zgubny,
a ich zaklady wydawnicze propaguja pornografie.
Prawda jest, ze Zydzi dopuszczaja sie oszustw,
lichwy, i prowadza handel zywym towarem.
Prawda jest, ze w szkolach wplyw mlodziezy
zydowskiej na katolicka jest na ogol pod
wzgledem religijnym i etycznym ujemny.
Ale badzmy sprawiedliwi. Nie wszyscy Zydzi sa
tacy. Bardzo wielu Zydow to ludzie wierzacy,
uczciwi, sprawiedliwi, milosierni, dobroczynni.
Bardzo wielu? Czyz na ksiezycu zyl Kardynal Hlond? Przewazajaca
wiekszosc Zydow polskich byla gleboko wierzaca.
Niestety, Kardynal Hlond nie byl wyjatkiem.
Podobnie pisal w powaznym i wplywowym katolickim "Przegladzie
Powszechnym" w 1936 r. ksiadz Jan Rostworowski:
Trzeba dazyc wytrwale do stworzenia dla
Zydow osobnych szkol wyznaniowych, by
nasze dzieci nie zarazaly sie od nich
nizsza moralnoscia.
W uchwale pierwszego synodu plenarnego biskupow polskich opisanej w
"Malym Dzienniku" ze stycznia 1938 r. znalazl sie postulat:
[...] aby mlodziezy nie narazano na szkody
religijne i moralne przez niestosowna
koedukacje, przez laczenie mlodziezy
katolickiej z zydowska i przez powierzanie
wychowania mlodziezy katolickiej nauczycielom
innowiercom.
O osobnym szkoleniu mlodziezy zydowskiej tak wyrazil sie Komitet
Polityczny Ministrow w grudniu 1921 r. Stwierdziwszy, ze Ministerstwo
Wyznan Religijnych i Oswiecenia Publicznego dazyc powinno
[...] do stworzenia jednolitego typu normalnej
polskiej szkoly powszechnej z dwoma oddzialami:
jednym dla dzieci chrzescijanskich, drugim dla
dzieci zydowskich. Do czasu zrealizowania tego
programu winno MWRiOP tolerowac chedery z
jezykiem wykladowym polskim jako surogat
polskiej szkoly powszechnej dla dzieci
zydowskich. [...]
W dziedzinie szkolnictwa sredniego winno
MWRiOP dazyc do odrebnego ksztalcenia mlo-
dziezy zydowskiej w szkolach z jezykiem
wykladowym polskim.
Biskupi zobowiazani byli skladac do Watykanu co piec lat tajemne
sprawozdanie odpowiadajac na rozne pytania o swej diecezji.
Arcybiskup Krakowa, Adam Sapieha podal, ze w 1928 r. w obrebie miasta
istnialo szesc szkol powszechnych, w ktorych de facto byly tylko
dzieci zydowskie. Osiagnieto to stopniowo, pisal, a celem bylo wyzwo-
lenie dzieci katolickich spod zlego wplywu Zydow. Za potop sprosnych
ksiazek, czasopism i gazet codziennych winil "rozne sekty amerykan-
skie i Zydow".
Kardynal Kakowski z Warszawy pisal podobnie o Zydach w swym sprawoz-
daniu z 1918 r. Wymienial Zydow jako przewazajacych w szerzeniu
najgorszych wplywow miedzy wiernymi jego diecezji.
W czerwcu 1934 r. delegacja czterech rabinow prosila go o wykorzysta-
nie swego moralnego autorytetu dla powstrzymania atakow na Zydow
przez mlodziezowe bojowki endeckie.
Kardynal Kakowski, po ukazaniu sie wiadomosci o tej petycji w prasie,
potepil absolutnie gwalty i ekscesy, bez wzgledu na ich pochodzenie,
czy to katolickie, czy zydowskie. Stwiedzil publicznie, ze jako
pasterz diecezji warszawskiej musi przypomniec, ze otrzymal wiele
zazalen o prowokacjach i przestepstwach Zydow przeciw katolikom.
Napietnowal Dawida Jablonskiego, redaktora "Wolnomysliciela" i kilka
innych czasopism zydowskich za agresywne zwalczanie religii chrzesci-
janskiej, za bluznierstwa przeciw Chrystusowi, skarzyl sie, ze az tak
wielu ze spoleczenstwa zydowskiego zalewalo Polske pornografia, i to
wlasnie, stwierdzil, pobudzalo antysemickie nastroje i ekscesy.
A w swym liscie pasterskim do ksiezy Warszawy w 1936 r. pietnowal
jako wrogow panstwa i kosciola komunistow, radykalow, ateistow i
wolnomyslicieli. Zydow po imieniu tym razem nie wymienil.
Arcybiskup Jozef Teodorowicz ze Lwowa nawolywal w 1933 r. do "wojuja-
cego kosciola" w imie "wojujacego" Chrystusa, ktorego zycie bylo
jedna dluga wojna z Faryzeuszami i synagoga, "dumna synagoga", ktora
sama nie chciala wejsc do krolestwa Boga oznajmionego przez Chrystusa
i innym w wejscia do niego opierala sie. Ci musza uzyc przeciw
Synagodze sily, musza byc przygotowani na jej gniew i przesladowanie.
Arcybiskup Sapieha po rozruchach robotnikow w 1936 r. utozsamil Zydow
z komunistami i kapitalistami, pietnowal znaczna liczbe chciwych,
niechrzescijanskich i wykorzystujacych robotnika pracodawcow, pietno-
wal agitatorow innej narodowosci i wiary. Nawolywal do solidarnosci
ludzi, w ktorych zylach plynela krew polska, i w ktorych sercach
panowala nauka Chrystusa.
Arcybiskup Jozef Gawlina zalozyl Katolicka Agencje Prasowa (KAP) w
1927 r., ktora od 1929 do 1939 prowadzil ksiadz Zygmunt Kaczynski.
Dzialala ona z biur archidiecezji warszawskiej i byla pod specjalnym
patronatem kardynala Kakowskiego wysylajac do prasy polskiej i zagra-
nicznej opinie, sprawozdania i zawiadomienia.
Gdy prasa zydowska krytykowala kler za brak silnego i jednoznacznego
potepienia atakow na Zydow, KAP, odrzucajac przemoc jako niegodna
chrzescijanina, podkreslala jednak, ze Polacy mieli prawo do wlasnego
spolecznego, ekonomicznego i kulturowego rozwoju. KAP przypominala,
ze nawet pisarze zydowscy przyznali, iz Zydzi maja ujemne cechy
charakteru utrudniajace wspolistnienie. Wedlug KAP powinni przestac
przeciwstawiac sie rozwojowi Polski i pracowac nad wlasnymi wadami.
Naglowek artykulu w katolickim "Malym Dzienniku"z Niepokolanowa winil
Zydow za pogrom w Przytyku w 1936 r.
Prowadzilo to pismo nieustajaca kampanie przeciw masonom, liberalom i
Zydom.
To popularne, wplywowe, o wielkim nakladzie pismo prowadzilo takze
nagonke przeciw Januszowi Korczakowi, domagajac sie by rzad polozyl
koniec jego dzialalnosci,
[...] jako wrogiej i szkodliwej sprawie
polskiej.
Oprocz sierocinca zydowskiego na Krochmalnej Korczak zalozyl z
Maryna Falska, a pod patronatem Aleksandry Pilsudskiej, drugiej zony
Marszalka, takze "Nasz Dom" dla sierot polskich na Bielanach.
Dr. Goldschmit jest wolnomysliscielem,
ateista, wrogiem katolicyzmu.
wrzeszczal "Maly Dziennik", dodajac, ze oddanie katolickich dzieci na
wychowanie Zydowi,
pod opieke naszym wrogom
bylo wstydem i hanba.
Osobno i obszerniej wartoby napisac o katolickiej prasie miedzy-
wojennej.
Biskup Lisowski z Tarnowa ostrzegal w 1938 r. przed kryptokomunis-
tami jako przed najwiekszym niebezpieczenstwem dla Polski, wymienia-
jac miedzy nimi rozne lewicowe organizacje Zydow.
Omawiajac takie i podobne wypowiedzi biskupow, ksiezy i prasy kato-
lickiej, pisze Jerzy Topolski:
Jest oczywiste, ze tego rodzaju postawa Kosciola
musiala podsycac nastroje antysemityzmu. Podloze
zas dla niego tworzyla nasilajaca sie propaganda
endecji, ku ktorej, jak rowniez ku spolecznemu
konserwatyzmowi polskiemu, Kosciol wyraznie sie
sklanial.
Podkresla on, ze antysemickie wypowiedzi, poczynania, zajscia i
pogromy
[...] mocno szkodzily opinii o Polsce w
swiecie demokratycznym, bacznie obserwu-
jacym panstwo polskie.
