Gość: prawnik
IP: 213.25.91.*
07.06.02, 12:04
Mały poradnik prawny
Z napływających do redakcji listów wynika, iż najbardziej interesują się
Państwo przepisami regulującymi prawa obywatela w urzędzie i powinności
urzedników wobec niego, oraz sposobem i trybem składania odwołań. Pierwszą
sprawę reguluje art. 9 k.p.a. Stanowi on, iż: organy administracji publicznej
są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o
okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw
i obowiązków będących przedmiotem postępowania, ponadto w artykule tym znajduje
się następujące sformułowanie: organy te czuwają nad tym, aby strony i inne
osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznjomości
prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W praktyce oznacza to, iż urzędnik ma obowiązek poinformować obywatela
o wszystkich przysługujących mu prawach i środkach odwoławczych (czasami
zdarzało się, iż szczególnie rzetelni urzędnicy potrafili napisać odwołanie w
imieniu osoby, która tego nie była w stanie zrobić). Oczywiście, powyższy
przepis ma swoje logiczne ograniczenie: nie można na przykład oczekiwać od
urzędnika Urzędu Skarbowego, iż stanie się on naszym doradcą inwestycyjnym i
podatkowym. Można jednak i trzeba oczekiwać od wszystkich funkcjonariuszy
publicznych, iż będą traktowali interesantów z szacunkiem. Zdarzało się bowiem
już, iż Naczelny Sąd Administracyjny unieważniał niektóre decyzje ze względu na
nie zachowanie wymogów art. 9 k.p.a.
Pani Anna B. zwróciła się do nas z zapytaniem, czy jest możliwe, by
wydana w wyniku odwołania decyzja była dla niej mniej korzystna niż ta, od
której się odwoływała. Sprawę tę reguluje art. 139 k.p.a. Stanowi on, iż: organ
odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba,
że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes
społeczny. Zasadę tę określa się łacińską maksymą – jako zakaz reformationis in
peius.
W praktyce wygląda to tak: jeśli pani Anna B. odwołała się od decyzji
burmistrza gminy o warunkach zabudowy do właściwego wojewody, to art. 139
zabrania wojewodzie wydania decyzji zakazującej pani Annie B. w ogóle
budowy.Wyjątkiem byłaby np. sytuacja, gdyby odwołująca się chciała się budować
na terenie rezerwatu ścisłego, a burmistrz gminy, wydając decyzję o warunkach
zabudowy, przeoczył tę okoliczność.
Na koniec parę słów o możliwości wnoszenia skarg i wniosków, do których
każdy obywatel zgodnie z Konstytucją RP ma prawo. Istotne jest, aby taką skargę
kierować do właściwego organu. Art. 229 k.p.a. informuje nas o właściwościach
poszczegółnych orgsnów:Jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów
właściwych do rozpatrywania skarg, jest organem właściwym do rozpatrzenia
skargi dotyczącej zadań lub działałności:
1) rady gminu, rady powiatu i sejmiku wojewówdstwa – wojewoda, a w
zakresie spraw finansowych – regionalna izba obrachunkowa,
2) organów wykonawaczych jednostek samorządu terytorialnego w sprawach
należących do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej – wojewoda,
3) zarządu gminy oraz wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) i
kirowników gminnych jednostek administracyjnych, z wyjątkiem spraw określonych
w pkt 2 – rada gminy,
4) zarządu powiatu oraz starosty, a także kierowników powiatowych służb,
inspekcji, straży i innych jednostek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw
określonych w pkt 2 – rada powiatu,
5) zarządu i marszałka wojewódstwa, z wyjątkiem spraw określonych w pkt 2 –
sejmik wojewódstwa,
6) wojewody w sprawach podlegających rozpatrzeniu według kodeksu –
właściwy minister, a w innych sprawach – Prezes Rady Ministrów,
7) innego organu administracji rządowej, organu przedsiębiorstwa
państwowego lub innej państwowej jednostki organizacyjnej – organ wyższego
stopnia lub sprawujący bezpośredni nadzór,
8) ministra – Prezes Rady Ministrów,
9) organu centralnego i jego kirownika – organ, któremu podlega.
