banan w doniczce

[justyna.barczewska]

Kupiłam w kwiaciarni banana, ale niegdzie nie mogę znaleźć informacji o jego
uprawie. Liczę na Pana pomoc.
Justyna

[jerzy.wozniak]

Witam na forum Gazety!
Ten ciekawy temat zasługuje z pewnością na szersze omówienie. Tym bardziej że
banany to rośliny tanie i efektowne.
Banany to nie tylko smaczny owoc, nie każdy wie że - rośliny na których rosną
są dekoracyjnymi kwiatami doniczkowymi , które na dodatek mogą kwitnąć i
owocować w mieszkaniu. Bananowate to typowe rośliny tropikalne, lubią ciepło
wilgotne powietrze. Nie są to drzewa lecz wieloletnie rośliny zielne - byliny.
Ich gruby "pień" powstaje ze ściśle do siebie przylegających pochew ich
wielkich liści. Wyrastają one z podziemnych kłączy wielometrowej długości.
Nawet u największych gatunków osiadających nawet 10 metrów wysokości, “pień”
jest tak miękki że łatwo można ściąć nożem. Kwiatostan banana tak jak liście
wyrasta z kłącza i najpierw musi się przedrzeć przez stare ogonki liściowe. Ma
on niezwykły wygląd i osiąga nawet do kilku metrów długości. Początkowo rośnie
pionowo do góry, a po pewnym czasie wygina się do dołu pod swym ciężarem. Na
samym końcu otoczone purpurowymi przykwiatkami znajdują się kwiaty męskie wyżej
zaś kwiaty żeńskie z których powstają owoce - banany (ten rodzaj owoców
botanicy nazywają jagodą). Kwiaty bananowców rosnących w swym naturalnym
środowisku są zapylane przez nietoperze, na plantacjach owoce powstają z
niezapylonych kwiatów i dlatego banany ze sklepu nie zawierają nasion. Zwykle
taka wiązka bananów wazy około 50 kg. Jeśli nie odetnie się wierzchołka może na
niej wyrosnąć nawet kilkaset owoców a całość osiągnąć wagę ponad sto
kilogramów, często łamiąc całą roślinę. Z kłączy wyrastają liczne odrosty tak
że w krótkim czasie z kłącza może wyrosnąć spory bananowy lasek. Bananowate są
roślinami żyjącymi stosunkowo krótko, często zamierają po wydaniu owoców.
Natomiast ich kłącza mogą żyć nawet kilkadziesiąt lat wydając wiele tysięcy
nowych liści i kwiatów. Występuje 25 gatunków bananów, a ponieważ łatwo i
szybko się krzyżują ciągle otrzymywane są nowe odmiany.
Banany w mieszkaniu?
Producenci wprowadzając do uprawy nowe gatunki takich roślin najpierw muszą
trochę nad nimi popracować, aby wyhodować odmiany które lepiej będą znosić
warunki panujące w naszych mieszkaniach. Dotyczy to nie tylko ich wymagań ale
często również wielkości. Tak też było z bananowatymi, które nie tylko pochodzą
z tropików ale są okazałymi roślinami których jeden liść może osiągnąć 6 metrów
długości i ponad metr szerokości! Rośliny kupowane w kwiaciarniach to odmiany
karłowe. Pochodzą one od banana ensete - który nie jest bananem! Należy do
odrębnego, nie mającego polskiej nazwy rodzaju Ensete, i z nim właśnie
skrzyżowano kilka odmian uprawnych oraz od gatunków pochodzących z Chin i
Wietnamu. Po swym ojcu pochodzącym z Etiopii odziedziczyły dekoracyjne liście,
zaś po innych gatunkach niewielki wzrost (najwyżej 2 metry wysokości) i większą
tolerancję na warunki panujące w naszych domach. Do uprawy w gruncie wyhodowano
odmiany ogrodowe pochodzące od bananowca japońskiego (Musca basjoo), jest on
odporny na chłody, a jego kłącza mogą przetrwać nawet lżejsze zimy w naszym
klimacie (co roku z kłączy wyrastają nowe liście).
Decydując się na kupno banana w doniczce, weźmy pod uwagę że prawidłowo
pielęgnowany banan mimo że jest to “karzeł” w porównaniu do swych krewniaków
jest jak na warunki mieszkaniowe dużą i szybko rosnąca rośliną. Musi mieć więc
sporo miejsca, tym bardziej że nie znosi dotykania i potrącania jego
delikatnych liści. Miejsce do uprawy musi być widne, ale nie bezpośrednio
nasłonecznione. Banany doniczkowe nie znoszą przeciągów, chłodu i suchego
powietrza.
Przesadzanie, doniczki i podłoże. Jak wspomniałem bananowate to rośliny szybko
rosnące nie tylko rośnie to co widzimy, ale również kłącze w doniczce. Dlatego
szczególnie młode egzemplarze powinniśmy często przesadzać co najmniej raz w
roku. Przy przesadzaniu nie należy usuwać starego podłoża z bryły korzeniowej.
Całość przenosimy do nowej doniczki i obsypujemy świeżą ziemią. Ich pnie oraz
liście są stosunkowo kruche i dużych egzemplarzy w ogóle nie przesadzamy gdyż
bardzo łatwo je uszkodzić. Za to powinniśmy im często wymienać górną warstwę
ziemi w doniczce.
Doniczki do ich uprawy powinny mieć dużo miejsca na rozwój kłącza i korzeni.
Nie nadają się do tego celu typowe stożkowate doniczki. Prawidłowy pojemnik
powinien mieć proste ścianki tak aby korzenie miały jak najwięcej miejsca.
Ponieważ kłącze szybko gnije w zbyt mokrym podłożu na dnie doniczki układamy
warstwę drenażu wykonaną z gruboziarnistego keramzytu. Doniczka powinna mieć
również kilka dużych otworów w dnie. Do uprawy najlepsza jest ziemia do kwiatów
doniczkowych produkowana na bazie wiórków kokosowych. Roślina rosnąca w takim
podłożu wymaga co prawda częstszego nawożenia, ale rzadziej zapada na choroby
grzybowe, a dzięki temu że podłoże jest przewiewne i luźne kłącze i system
korzeniowy mogą lepiej się rozwijać.
Podlewanie i pielęgnacja. Podłoże powinno być stale lekko wilgotne (nie mokre!)
a rośliny powinniśmy często zraszać. Odmiany uprawiane w naszych mieszkaniach,
rosną okresowo tj. mają przerwę spoczynkowa od końca października do końca
lutego. Powinniśmy wtedy zapewnić im miejsce słoneczne i położone jak najdalej
od kaloryferów. Temperatura nie powinna spadać poniżej 20°C.
W tym okresie bananom często żółkną i usychają dolne liście co jest zjawiskiem
normalnym i nie należy się tym przejmować. Objawami chorobowymi wywołanymi
nieprawidłową pielęgnacją jest zasychanie końców liści - zbyt suche powietrze i
brak zraszania liści, oraz czernienie brzegów i gnicie liści - choroba grzybowa
występowaniu której sprzyja zbyt obfite podlewanie i za niska temperatura
powietrza.
W okresie intensywnego wzrostu od kwietnia do końca września banany należy
zasilać nawozami (szczególnie kwitnące egzemplarze), często zraszać ich liście
oraz chronić przed chłodnymi przeciągami. Jeśli mamy zaciszne miejsce w
ogrodzie możemy je od końca maja do końca sierpnia trzymać w ogrodzie.
Pamiętajmy jednak że chłodne sierpniowe noce mogą poważnie zahamować wzrost
roślin, a silne wiatry postrzępią ich blaszki liściowe. Rosnące w ogrodzie
banany powinniśmy często zraszać szczególnie w upalne i suche lata. Wakacje na
świeżym powietrzu przyśpieszają kwitnienie roślin i wzrost owoców.
Bananowe dzieci
Bananowate są bylinami intensywnie rozmnażającymi się wegetatywnie - przez
odrosty wyrastające z głównego kłącza. W ten sposób są one rozmnażane nawet na
wielkich plantacjach. Z roślin uprawianych w mieszkaniu tylko banan szkarłatny
tworzy nasiona. Lecz kiełkują one bardzo opieszale , czasami nawet po kilku
miesiącach!
Rozmnażanie przez odrosty jest bardzo łatwe. Gdy pojawią się u podstawy pnia,
czekamy aż osiągną około 30 cm wysokości po czym sprawdzamy czy mają już własne
korzenie. Jeśli tak to ostrożnie zdejmujemy górna warstwę ziemi i ostrym nożem
odcinamy je od głównego kłącza. Miejsce cięcia posypujemy węglem drzewnym
zmieszanym ze środkiem grzybobójczym np. Kaptanem. Sadzonkę umieszczamy w
doniczce - może być trochę na wyrost i nakładamy na nią przezroczysta torebkę
foliową tak oby nie dotykała liści. Sadzonkę stawiamy w widnym (nie na słońcu!)
i ciepłym miejscu. Po kilku tygodniach zdejmujemy folię i zaczynamy się nimi
opiekować tak jak roślinami dorosłymi.

Czy banan lubi się leczyć?
Rodzina bananowatych to wytrzymałe i silne rośliny, jeśli więc tylko zapewnimy
im odpowiednie warunki rosną zdrowo i nie ma z nimi poważniejszych kłopotów.
Oprócz opisanych wyżej chorób spowodowanych nieprawidłową pielęgnacją w okresie
zimowym, latem szczególnie na roślinach wystawionych do ogrodu, mogą pojawić
się przędziorki. Te niewielkie pajęczaki żyją na spodniej stronie liści. Mają
bardzo małe rozmiary i są prawie nie do zauważenia gołym okiem. Przeważnie
spostrzegamy skutki ich żerowania objawiające si