do wszyskich Slonzokow

[szwager_z_laband]

proponuja sam wyzbiyrac z naszyj godki wyrazy kere som i we godce
Slonzokow ze Gornego Slonska i u slonzokow ze Dolnego Slonska. Wiym
ze na poczontek wom sie to trudne bydzie zdowac, ale je tego wiyncyj
jak se myslicie.

Jo na poczontek powia:

papa - w synsie papla

bakynborta

pucie - papucie

[szwager_z_laband]

myjdla - tysz dziouszka inaczyj po gornoslonsku

we Dolnym Slonsku tysz Madla

[szwager_z_laband]

Aia, Eia - po naszymu haja(Hajota,hajuta)

do tych co niywiedzom to to je Wiege/Bet

[szwager_z_laband]

antryj - Angtree

[szwager_z_laband]

La(a)tschen - lacze

[szwager_z_laband]

Zippelmütze - cypelmyca

Babe - baba

[hans-jurgen]

szwager_z_laband napisał:

> do tych co niywiedzom to to je Wiege/Bet
-------------------------------------------------------------------
-------------------------------------------------------------------
Mialo chyba byc: Wiege/Bett, przeciez to sa dwie rozne rzeczy.

Na wsi kolo Raciborza, skad matka pochodzila na Weige mowili
kolaska ( byla tez kolasa, cos w rodzaju bryczki ).

Zas haja, to szly dzieci ( spac ).

[szwager_z_laband]

Bett - dziynki za poprawka

reszta traktuja jako uzupeuniynie i wariant:)

[hans-jurgen]

Labyndziok, a wiesz co to sa " poucze " ? ( polcze )

[szwager_z_laband]

chybach sam juz to dou

ale zalezy jak to wypowiysz to mogom to byc jeszcze oprocz papuciow
tysz:

Potsche(n) - handszuiczki

[szwager_z_laband]

Bombom - po naszymu tysz bombon(ale i bonbon:)

[szwager_z_laband]

Plumpa - plompa - pompka

[szwager_z_laband]

Braunkappe - braunkapa(Marone - marona)

[szwager_z_laband]

Britschke - bryczka

Rosinka - rodzynka/rozynka

[szwager_z_laband]

Bumskapelle - bumskapela

Bukettel - buket(bukiet kwiotkow)

Chur - chur

[szwager_z_laband]

Dings(da) - dinks

[szwager_z_laband]

Welschkraut - welszkraut

[szwager_z_laband]

welszzupa - Welschsuppe

[szwager_z_laband]

Duppa- dupa (zawalaty chop)

dupsen - dupnonoc (sie) / rombnonc sie o cos(np)

[szwager_z_laband]

Eierpflaume - ajerflauma

[szwager_z_laband]

Einbrenne - ainbryna(i inksze wersje ...)

[szwager_z_laband]

Lure - lura

lullern - lulac(pinkac)

[szwager_z_laband]

Hader - hadra

[szwager_z_laband]

Platzek - placek(z kartofli)

[szwager_z_laband]

Motte - mota (jedne ze specjalnych okreslyn dziouchy - dzisiej tako
wyrafinowano "kamela")

[hans-jurgen]

Labyndziok, Ty te slowa ( aus dem niederschlesischen Dialekt )
to z glowy bierzesz, czy z jakiejs ksiazki, slownika?

[szwager_z_laband]

ze suownika slonsko(tego dolnego)-niymieckego, niykere som wymyslom -
no i potym pszipasowuja do gornoslonskego

[hans-jurgen]

szwager_z_laband napisał:

> ze suownika slonsko(tego dolnego)-niymieckego,
-------------------------------------------------------------------
-------------------------------------------------------------------
To masz taki slownik w domu w wydaniu ksiazkowym, czy znalazles go gdzies w necie?

[szwager_z_laband]

"Schlesisches Wörterbuch"

wydawnictwo: Husum

autor: Barbara Suchner

rok wydania 1996

[anton_28]

dyc mota to je ta gadzina co w nocy pod laternom furgo?

[szwager_z_laband]

tysz:)

[szwager_z_laband]

Mangel - mnglownia(maglownia)/manglowac/maglowc, no mangel/mangla
tysz ...

[szwager_z_laband]

Joppe - jopa, jaka/jakla

ps

[szwager_z_laband]

i tysz jupa = Juppe

:)

[nordic30]

piekne dzienki Szwager ..Jo sie ucza slonskiego dzieki Tobie.
Juz wiem kto je Myjdla :)jo mysla jakbys miol trocha czasu.to
moglbys zrobic wiyncej takich temaot powinno byc.

[szwager_z_laband]

kozdy z nos sie sam szkoli:)

[szwager_z_laband]

Hoppek - hopek(chopek)

[szwager_z_laband]

Grus - gruz(y)

[szwager_z_laband]

Krause - krauza

[szwager_z_laband]

Schlampe - szlampa

[hans-jurgen]

szwager_z_laband napisał:

> Schlampe - szlampa
--------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------
Przeciez jesli chodzi o kobiete lekkich obyczajow,
to po slasku bydzie " kokota " albo " chadra ".

[szwager_z_laband]

to idzie o tako kobiyta kero je niporzondno w doma

[hans-jurgen]

szwager_z_laband napisał:

> to idzie o tako kobiyta kero je niporzondno w doma
--------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------
Tu juz mamy problem, bo: " schampig mozna byc albo sie jest,
nawet chlop moze byc schlampig.

" Schlampe " to nic innego jak prostytutka, chociaz
moze i nie, bo prostytutka zarabia pieniadze, a Schlamp´a
wlazi chlopom do lozka za darmo.

[szwager_z_laband]

ja chop tysz moze byc:)

[szwager_z_laband]

Schenke - szynk(ownia)

[szwager_z_laband]

Schatz - szac

[szwager_z_laband]

Schäslong - szeslong

[hans-jurgen]

Labyndziok, co myslisz o tym:

de.wikipedia.org/w/index.php?title=Datei:Schlesien_Karte_Dialekte_Vorl%C3%A4ufig.png&filetimestamp=20090313120022
Nie wiadomo z ktorej czesci D-Slaska sa poszczegolne slowa,
mnie one wydaja sie normalnymi niemieckimi slowami, ktore
sa w uzyciu i w innych Landach. Niektore maja troche
staroswieckie brzmienie.

[szwager_z_laband]

Cześć Pierony z polskiej strony !

Dzisiej wysznupołech do Wos cosik starego i cosik nowego. Na
poczontek możno zaczna od tego nowego.

Jak pisze Prof. Dr. Juergen Udolph, nazwa „Schlesien - Śląsk” do
dzisiej budzi dyskusje. Co sie rozłazi o pochodzynie i znaczynie tyj
nazwy, to polsko ( „słowiańsko” ) teoria, kero godo, co
słowo „śląsk” je od słowiańskego „ślęg” ( ślęgać, ślęganina ), a te
przeca od wcześniyjszego „śląkwa”, niy cołkym przekonuje.

Tyż niymiecko ( „germańsko” ) teoria, kero godo, co
nazwa „Schlesien” pochodzi od nazwy plemiynia wspomnianego bez
Ptolemeusza Σ ι λ ί γ γ α ι , niy przekonuje do końca. Ani nazwa
plemiynia, ani góry

( Zobten, Sobótka, monte Silencii ), ani słowiańske słowo „ślęg” niy
mogom być punktym wyjściowym do nazwy ślonska. Może niom być samo
rzeka „Sclenza” ( potym pisano ślęża abo Lohe ), kero choć niy
najwiynkszo we ślonsku, to razym ze swoim lewobrzeżnym dopływym
Kleine Lohe ( Mała ślęża ), miyndzy Weistritz ( Bystrzyca ) i Ohlau
(Oława ), je 70 km dugim i ważnym dopływym Odry ( inaczyj Wódra abo
Oder) na południe od Wrocławia. Jak to dalyj blank mondry
Prof.Dr.Juergen Udolph pisze, kej wyprowadzymy nazwa ślęża / Lohe od
formy wyjściowyj Silingiā i weznymy rdzyń i sufiks ( przyrostek ), a
do tego porównomy z innymi nazwami we zakresie nazywnictwa rzek
(zbiorników wodnych ) od momyntu powstania staroeuropyjskyj
hydronomii ( H. Krahe, W. P. Schmid ), to bydymy mieć problym
pochodzynia nazwy naszego ślonska rozwionzany.

Rdzyń - leży w indogermańskim sīl- , kery sie zachowoł np. we seolop
>> See <<, sĭl >> spokojny odcinek rzeki << , abo szwec. dial. sel
>> spokojnie płynonco woda w rzece << ( obejrz „Der Name Schlesien” -
aut. Juergen Udolph ) .

Sufiks - np. : Szeląg Wielki, niem. Schilling, kole Ostródy/Osterode
we Prusach Wschodnich.

Nazwy porównawcze - np. : Sihl - dopływ rzeki Limmat w Zurychu;
Sile - rzeka w Wenecji; Le Syl – rzeka kole Lavau ( Dép. Loire );
Sillo - rzeka w Huelva ( Andaluzja ← Wandaluzja - podobno od imiynia
przybyłych tam Wandali ); Seliam - rzeka w Asturii; Silinka - obejrz
Wołga - Oka; Silisia - dopływ Meduny i jeszcze cołko mocka inkszych.

Tak tyż za autorym tego wywodu: „Pytanie, czy nazwa Schlesien (
Śląsk ) jest słowiańskego abo germańskego pochodzynia, rozwionzuje
sie przy roztrzygniyńciu, co żodno z tych odpowiedzi niy bydzie do
zaakceptowanio skiż tego, co u podstaw leżonco nazwa rzeki ślęża,
powstała przed utworzyniym tych dwóch indogermańskich grup
dialektowych. Niy je ona ani słowiańskego, ani germańskego
pochodzynia, ino przinależy staroeuropyjskyj hydronomii. Tak duge
wadzynie rozwionzało sie same. Nazwa tyj rzeki boła jeszcze zanim
powstowały germańske i słowiańske szprachy i narody. żodno z tych
grup niy miała wpływu na nadanie tyj nazwy. Gynał prawie : nazwa
Schlesien ( śląsk ) pokazuje, co jyj czas powstania boł zanim
porobioły sie różnice miyndzy słowianami a germanami . Dopiyro czas
i historia doprowadzioły do dyferyncji ”. Tela o jeszcze jednyj
teorii. A jak boło naprowda, to sie chyba już niy dowiymy. A tak se
myśla, co te pieruchy, kere wieża Babel stowiali, keby wiedzieli co
narobiom, to by se z tym pokój dali. Tera kożdy za kara musi po
inkszymu godać. To boło te nowe, co blank starych czasów tykało.
Tera cosik, możno niy tak blank starego, co juzaś nowych czasów
tyko. W ksionżce „Górny śląsk” ( praca zbiorowo pod redakcjom
miyndzy inkszymi K. Popiołka ) - Poznań - Instytut Zachodni 1959,
stoi napisane konsek o godce ślonskyj.

Dzieli sie ona na dialekty ( gwary ) . Jo je tu ino krótko wymiynia,
a jak kto ta ksionżka dostanie to niych se jom dokładniyj przeczyto.
Werci sie, chocioż som tam tyż fragmynty, kere ani niy wiym jak
nazwać. Wiycie chyba, jako to w tych latach szkryklali. No to nazod
do „ślonskego”. Dzieli sie on na ( tukej posyłom mapka z tyj
ksionżki ):

Kole Gliwic, pół. - zach. rybnickego ( gliwicko gwara ) - typowe je,
co sie niy mazurzy i godo sie:

rynce, zymby, piyńć, piyńś, piynta, itd.

widza ta krowa

mo piykno dziołcha

już ta ławka zrobia

starosta wito wojewody

Malczyk widzioł Wycisły

Szymura piz ( piznyu, piznoł ) Pisule ( abo Pisula ? )

Kole Cieszyna i na południe od Pszczyny:

( konsek choby w czeskim )

rżyka

rżikać

prsziszli

prsziniyść

Kole Potoku Czadeckego ( miyszany ślonski ze małopolskim ):

mazurzy ( stucka, seł, duzo )

ch → - k ( do nik, byłek )

Kole Oszczadnicy , Jabłonkowa i Gorzelicy ( słow. Horelica ) :

kresaczka ( siykierka ) , remenek ( rzemyk )

miyszo - cz, - dż, - sz, - ż, - ć, - dź, - ś, - ź / koszczoła,
dżiepro ( dopiyro ), jakoszik /

Kole Głubczyc:

ptauk

trauwa

świynti

niesam

siedzóm

kupióm

Goloki (Golocy ), kole Prudnika:

u je choby krótke u - nosowe np. ptöuk

tröuwa

miauso

banau

Kole Koźla ( Baioki ):

ptáuk, a czasym - ptouk

tráuwa

dómb

zómb

pianta

miąso

jáu baną ( jo byda )

Kole Niymodlina:

mazurzy dwugłoskowe - áu, i łonczy sie z gwaroma okolic Koźla

mo czysto ( wedug Poloków ) wymowa samogłosek nosowych ; ząb, dąb,
ząby, gąba, kądy ( kędy )

Kole Opola ( Krysioki ):

ptouk

dobrou rolou

znous

tyż mazurzy

Kole Strzelec ( Kobylorze ):

podobnie jak Krysioki ino niy mazurzy

Narzecze namysłowske - kole Namysłowa, Brzegu(a) i Kluczborka:

mazurzynie

samogłoski nosowe choby u Krysioków i Kobylorzy

downe -o- dugie rozwinoło sie do -óy- ( wóyz, góyra, dróyga )

pkuyw ( = pchłów ), bóue

bóuy, byduy ( kole Brzega ) - bydło

Kole Kluczborka godo sie tyż - chodźta, robita (choby w Kieleckim )

Kole Sycowa:

mazurzynie

mo konsek spólnego z narzeczym namysłowskim i gwarami wielkopolskimi

nogóm, w bolóncom noga, kradnóm

ale tyż; nogy, mogy, itp.

Kole granicy granicy z Wielkopolskom ( Chazoki ) - resztki
ślonkiego „narzecza”

mazurzynie

rouzech bóu

lza ( łza )

uozka ( łyżka )

jegua ( igła )

To by boło na tela, coch znaloz we ksionżce „ Górny Śląsk ”- praca
zbiorowo pod redakcjom m.in. K.Popiołka.

Som moga powiedzieć z doświadczynia, co np. sam, w Niymcach, kaj
robia z richtik ślonzokami z różnych stron Ślonska, kere godajom
naprawdy piyknie po ślonsku, to szkoda, co niy kożdy w doma ( i niy
ino ) staro sie ta godka podczimywać. Ale jeszcze niy ma wszysko
stracone.

W niymieckich źródłach tyż idzie cosik znalyść. Tukej momy już ale
do czyniynio niy ze godaniym ino ze szprechaniym. Idzie to podzielić
tak:

„Schlesische Mundarten”

- Oberschlesisch - , kery sie godo fest twardo, konsek choby
Hochdeutsch, ale w tonie jednorazowy.

Naszo godka nazywajom „Wasserpolnisch”. Je to nazwa, kero niykere
wywodzom od „verwässertes Polnisch” ( rozpływajoncy sie polski ).
Niby polski uciyko choby woda na rzecz niymieckego. Inne juzaś
godajom, co ta nazwa je od flisaków, kere rzekami przipływali na
ślonsk ze Polski. Obie strony, polsko i niymiecko, godajom czynsto,
iż tyn dialekt, już w samyj nazwie, je negatywnym określyniym (
Schimpfwort tak jak Wasserpolacken ) i czynsto tych, co go używajom
tak traktujom ( to tak ino k´woli prowdy ).Dom sam konsek, kery sie
kedyś trocha ironicznie dogadywało:

„Jungla, nimm die Drungla ( po polsku drąg )
schlag die Kubulla ( kobyła ),
Daß sie besser tschungla ( ciągła ).“

- Gebirgsschlesisch - sam konsek zdania:

„Ich hott a Brota schunt gerucha“ ( dzisiej by boło „Ich hatte den
Braten schon gerochen” ).

W rzecz

dalyj i koniec

[szwager_z_laband]

„Ich hott a Brota schunt gerucha“ ( dzisiej by boło „Ich hatte den
Braten schon gerochen” ).

W rzeczownikach i czasownikach tego dialektu som przemiynione „en”
→ „a”, np:

Kirschen = Kerscha
essen = assa
, a sylaba zdrobniajonco „lein“ → w reszcie ślonska (
Schlesien ) „el” zmiynio sie sam na „la”, jak np:
Bäumchen ( Bäumlein ) = Beemla
Töpfchen = Tippla

/źródło: ksionżka Klausa Ullmanna „Schlesien - Lexikon”, Bechtermünz
Verlag/

Gebirgsschlesisch godało sie kole Hirschberg ( Jelenia Góra ), w
północnyj Bochymii, na wschód bez cołke Sudety aż do Leobschütz (
Głubczyce ), na północy Prawie aż pod Zobten ( Sobótka ).

- Mundart des Brieg - Grotkauer Landes ( na wsch. od Wrocławia, aż
do Namysłowa ). Tyn konsek tekstu oddaje fajnie sposób godki z
okolic Strzelina ( Strehlen ):

„ Druckten een o underwags die Stieweln, do zug ma sich die
Kloarscha hurtig oam Groabarande aus, hing se sich uf de Achsel oder
oan a Stoab uf a Rücka, und nu gings borbs und gelenke wie a
Firlafanz ufs Staadtla zu. Doas woar ´ n Lust, wenn man, und ma koam
under da grußmächtiga Heffa Leute ! “

/ z ksionżki „Land aus Gottes Hand”, autor - Josef von Golitschek,
Adam Kraft Verlag, Würzburg /

- Glätzisch, inaczyj Gletzisch abo Glatzer Dialekt - fest
zróżnicowany, prawie kożdo wieś miała coś „swojego”.
Charakterystyczne jest zdanie „De aala Braatla haala a” ( Die alten
Brettchen halten auch ). Na południu godało sie „Sonntich” (
Sonntag ), na północy juzaś „Sunntich”. Inkszy przikład to „Behma” (
na południu ) , „Bihma” ( na północy ) - idzie sam o „Böhm“ =
Groschen .

- Neiderländisch - ( na północ od Odry i Wrocławia ), miyndzy
Zielonom Górom a Oleśnicom. Okolice Głogowa i Milicza. Arthur Schoke
pisoł tak:

„Der Graußknaicht“
Eich bei a Graußknaicht vau alem Schlaag,
Eich schoff und schuffte a ganze Taag.
Eich huo kenn Sunntich is ganze Jauhr
Froet ock meen Poer, ´s wirklich wauhr.

- Kräuter Mundart ( Kräuter = Gemüsebauern ) - okolice kole
Wrocławia. W tym dialekcie przedźwiyn - kiwała trocha godka
osadników ze Frankonii i Turyngii.

- Oberlausitzer Mundart - na wsch. od Legnicy, kole Zgorzelca i
Bolesławca plus teryn górnyj Szprewy ( Spree ). Na terynach
zachodnich kole Görlitz, Löbau, Bautzen, Zittau i trocha w
Niederlausitz ( Dolne Łużyce ) zachowała sie ślonsko szpracha (
schlesische Sprache ) do dzisiej. Tam je tyż sorbsko godka.

- Nordböhmisch - w okolicach Reichenberg ( Liberec ).

Na koniec jeszcze cosik z humorym do tych, kere sie znajom
na „roztomajtych” godkach:
Antek : Bitte eine Fahrkarte dritter auf Kattowitz.
Bahner : Das heißt nicht auf Kattowitz, sondern nach Kattowitz !
Antek : Na , gutt , da geben Sie halt nach Kattowitz , dann lauf ich
eben zurück .
Bahner : ... und worüber wollen Sie fahren ?
Antek : ... über die Feiertage !

Pyrsk !

[szwager_z_laband]

kutzen - kucac'( w synsie kaszlec)

[szwager_z_laband]

kullen - kulac

[szwager_z_laband]

Koppe, Kuppe - kopa, kupa

[szwager_z_laband]

Lure - lura

[szwager_z_laband]

Kloppstange - kopsztanga