05.11.1916

[hanys_hans]

05.11.1916

Dt. und österr.-ung. Generalgouverneure proklamieren das Königreich Polen.

[ballest]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=34281&w=37725225&a=37733615
;)

[ballest]

5 XI 1916, Warszawa (Zamek Królewski)
Generał-Gubernator Warszawski Hans von Beseler ogłasza manifest cesarza Niemiec
Wilhelma II do mieszkańców warszawskiego generalnego gubernatorstwa, w którym
informuje o postanowieniu utworzenia samodzielnego państwa polskiego z
dziedziczną monarchią i ustrojem konstytucyjnym oraz powołania polskiej armii.
Komentarz: Wybuch I wojny światowej spowodował istotne przemiany w życiu
politycznym narodu polskiego, które najbardziej rozwinięte było w Galicji. Już
16 VIII 1914 r. został opublikowany manifest Koła Polskiego w parlamencie
wiedeńskim o utworzeniu polskich Legionów (Józef Piłsudski), mających walczyć u
boku armii austro-węgierskiej o wyzwolenie Królestwa Polskiego oraz powołaniu
Naczelnego Komitetu Narodowego. Jednocześnie z inicjatywy Piłsudskiego
utworzono w Warszawie Polską Organizację Wojskową (POW). Zadaniem jej była
walka z Rosją - dywersja na tyłach armii rosyjskiej i prowadzenie działalności
wywiadowczej i kurierskiej.
Rozwój ofensywy wojsk państw centralnych doprowadził do zajęcia przez nie do
połowy września 1915 r. całego terytorium Królestwa. 5 sierpnia Niemcy
wkroczyli do Warszawy, a POW ujawniła się jako organizacja zbrojna
podporządkowana wyłącznie Piłsudskiemu i została uznana przez Niemców.
Terytorium Królestwa podzielono na dwie strefy okupacyjne: niemiecką i
austriacką. Na terenie okupacji niemieckiej zostało utworzone decyzją cesarza
Wilhelma II 24 sierpnia 1915 r. Generalne-Gubernatorstwo Warszawskie, na czele
z generał-gubernatorem Hansem von Beselerem, podlegającym bezpośrednio
kanclerzowi. Na obszarze okupacji austriackiej powstało 1 września 1915 r.
Generalne Gubernatorstwo Lubelskie z siedzibą początkowo w Kielcach, później w
Lublinie, na którego czele stał również generał-gubernator (m.in.: Karl von
Kuk), podporządkowany naczelnemu dowództwu armii.
Pod okupacją niemiecką znalazły się byłe gubernie: kaliska, warszawska, płocka,
łomżyńska, połowa piotrkowskiej, siedlecka i suwalska; tereny byłych guberni:
lubelskiej, kieleckiej, radomskiej i część guberni piotrkowskiej przeszły pod
okupację austriacką. Okupacja niemiecka objęła także obszar Zagłębia
Dąbrowskiego (bez Dąbrowy Górniczej). Natomiast była gubernia suwalska i płd.
część byłej guberni siedleckiej zostały wyjęte spod władzy generał-gubernatora
warszawskiego i znalazły się po zarządem naczelnego dowództwa armii wschodniej.
Nową sytuację polityczną w Królestwie stworzył tzw. Akt 5 listopada 1916 r. –
manifest cesarzy: Niemiec Wilhelma II i Austro-Węgier Franciszka Józefa I,
podpisany w imieniu obu monarchów przez generał-gubernatorów - warszawskiego
Hansa von Beselera i lubelskiego Karla von Kuka. Obiecywano w nim utworzenie w
bliżej nieokreślonej przyszłości samodzielnego państwa polskiego na części ziem
odebranych Rosji. Dokument był bardzo ogólnikowy; nie określał granic państwa,
mówił jedynie, iż miałaby to być dziedziczna monarchia konstytucyjna.
Wydanie manifestu było efektem konferencji austriacko-niemieckiej w Pszczynie,
w październiku 1916 r., na której pod wpływem dotkliwych strat, jakie poniosły
obie armie (do końca lata 1916 r. ok. 9 800 tys. zabitych i ciężko rannych),
podjęto decyzję o szukaniu rezerw ludzkich na okupowanych terenach Królestwa
Polskiego, które obliczano na ok. 1 mln mężczyzn). Bezpośrednie konsekwencje
proklamowania aktu 5 listopada zostały ograniczone jedynie do powołania armii
polskiej. Perspektywa utworzenia własnego państwa miała zjednać społeczeństwo
polskie i zachęcić do wstępowania do wojska państw centralnych.
Przekształcenie okupowanych ziem w niepodległe państwo nastąpić miało w okresie
powojennym. Akt 5 listopada nie był aktem konstytucyjnym nowego Królestwa, a
jedynie jego zapowiedzią. Miał on jednak określone konsekwencje wysuwając
sprawę polską na forum międzynarodowe i stwarzając warunki formowania organów
państwowych, przejęte później przez odrodzoną Rzeczypospolitą.
W cztery dni po akcie generał-gubernator Beseler wydał proklamację (9 XI),
nawołującą do tworzenia ochotniczych formacji polskich przy boku armii
niemieckiej do walki z Rosją. Posunięcie to, zanim powstała choćby namiastka
organów państwowych - przedstawicielstwo narodowe, częściowa przynajmniej
administracja polska - uświadomiło społeczeństwu rzeczywisty cel manifestu
dwóch cesarzy, wywołało zdecydowanie negatywne reakcje i nie przyniosło
szerszego oddźwięku.
Werbunek rozpoczęty jeszcze w listopadzie 1916 r. dał nikłe rezultaty.
Ostatecznie 12 września 1917 r. została ustanowiona w Królestwie Polskim przez
Niemcy i Austro-Węgry i działająca pod ich kontrolą Rada Regencyjna, która
miała istnieć do czasu powołania króla. Rada w uzgodnieniu z generał-
gubernatorami powoływała rządy, których jednak nieliczne resorty działały
samodzielne. We wrześniu 1918 r. w obliczu kryzysu wojskowo-politycznego Niemcy
i Austro-Węgry zgodziły się na przekazanie stronie polskiej wszystkich działów
administracji, z wyjątkiem niezbędnych dla funkcjonowania i bezpieczeństwa
wojska. 7 października 1918 r. Rada Regencyjna proklamowała niepodległość, 11
listopada przekazała władze wojskową, a 14 listopada także cywilną Piłsudskiemu
i rozwiązała się.

[bolko_1335]

i to byl blad ten has istalowac.
Polska byla i znow powinna zostac zachodnia prowincja Rosji.