Budujemy kopiec Herkusa Montego !

[rita100]

Z drogi , z drogi, bo taczki z pierwszą ziemią jadą )
Hej, w którym miejscu mam wysypać ?

Był taki pomysł i się zmył, kopiec pierwszego pogromcy Krzyżaków.

[rita100]

"Herkus Monte uczynił więcej dla swojego ludu niż Robin Hood czy Wilhelm Tell
dla swego - tak powiedział Józef Burniewicz, olsztyński dziennikarz i historyk,
twórca idei usypania pod Olsztynem wielkiego kopca, ktory będzie sławić Herkusa
Montego XIII- wiecznego pruskiego wojownika, bohatera walk z Krzyżakami.
Przez kilka lat rozbijał duże armie i wodził za nos najlepszych rycerzy
średniowiecznej Europy. Trzeba oddać sprawiedliwość Prusom, narodowi, który żył
na tych ziemiach i który w haniebny sposób unicestwiono."

[rita100]

Pomysł usypamia kopca ożywił legendę Herkusa Montego. Wojownik stał się
patronem jednej z warmińskich szkół podstawowych, miłośnicy tradycji rycerskich
urządzają biesiady jego imienia, powstał nawet zespół rokowy Herkus Monte.

[rita100]

Jak to bywa u nas , na każdy pomysł znajdzie się antypomysł i pomysł ucichł.
Już nie słychać nawet echa pomysłu, a to dlatego , że kościół patrzy na Herkusa
nieprzychylnym okiem. Chodzi tu o męczeńską śmierć św.Wojciecha. Kto bowiem
zabił naszego męczennika ? Właśnie Prusowie. W świadomości przeciętnego Polaka
Prusowie to ci, którzy nie chcieli przyjąć chrześcijaństwa i tylko napadali na
nasze ziemie. To po to, by przeciwstawić się ich ekspansji, Konrad Mazowiecki
sprowadził Krzyżaków.

[rita100]

Tak więc pomysł usypania kopca Montego upadł sześć lat temu, dokładnie sześć
lat temu , gdy taki pomysł zrodził się na przed obchodami millenium i upadł.
Wielki pomysł, wielkie wzruszenie i wszystko zakończyło się na słowach.
Niestety nie u nas - ten wątek bedzie ku czci wielkiego legendarnego Herkusa
Montego.
Czas teraz na poznanie dokładnej legendy wielkiego wodza Prusów, który wyparł
ze swoich ziem krzyżackich najeźdżców.
cdn

[rita100]

hallo, przywiozłam jeszcze jedną taczkę ziemi ))

[rita100]

Rycerz Henryk
Wódz Plemienia Natangów.
Herkus Monte przyszedł na świat w okolicach dzisiejszego Górowa Iławeckiego w
1225r, a więc na rok przed sprowadzeniem rycerzy Zakonu Szpitala Najświętszej
Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie na ziemię chełmińską. Herkus
pochodził z zamożnego rodu Montemidów z plemienia Natangów.

[rita100]

Młodych Prusów porywano z ich wiosek i grodów, by służyli rycerzom zakonnym;
czasami ojcowie sami wydawali swoich synów najeźdzcom. Herkus trafił do braci
zakonnych w Magdenburgu, oddany pod ich 'opiekę' przez rodziców. Został
ochrzczony i nadano mu imię Henryk. Już wkrótce władał mieczem jak mało kto, co
szybko zwróciło uwagę Krzyżaków. Z łatwością nauczył się też niemieckiego i
łaciny.
Jako dwudziestoparoletni, już rycerz zakonny , wrócił w rodzinne strony
cdn

[rita100]

jadą , jadą taczki następne
a na tych taczkach ziemia więdnie

[rita100]

kopiec ogromny się nam buduje
i popatrzmy, kto jeszcze z ziemią dosuszuje

[rita100]

Jako dwudziestoparolatek , już rycerz zakonny, wrócił w rodzinne strony. Mniej
więcej wtedy, w 1249r po wieloletnich zmaganiach z najeźdzcą przedstawiciele
pruskich plemion w obecności legata papieskiego podpisali z Krzyżakami w
Christburgu (dzisiejszym Dzierzgoniu) dekret pokojowy. Prusowie zobowiązali się
m.in. dp porzucenia pogańskich praktyk, wyrzeczenia się wielożeństwa i
odbudowania zniszczonych kościołów.
(Tu Tralala chyba mamy rozwiązaną zagadkę jednej 'Baby Pruskiej zamurowanej w
kamieniach kościelnych - tam ją Prusowie schowali, tak chyba trzeba tłumaczyć
tą odkrytą zamurowaną Babę Pruską )

[rita100]

Zakon zaś miał ochraniać pruskich poddanych. To przyrzeczenie Krzyżacy jednak
notorycznie łamali. Zdaniem Jerzego Necia, historyka i autora monografii o
życiu Herkusa Montego, zakon sprowokował bunt, by dokonać fizycznej eliminacji
Prusów, gdyż układ dzierżgoński mógł się stać "zaczątkiem budowy
chrześcijańskiego państwa w Prusach, ale bez udziału rycerzy-mnichów".
W 1260 r wybuchło antykrzyżackie powstanie....
cdn

[fedar]

> (Tu Tralala chyba mamy rozwiązaną zagadkę jednej 'Baby Pruskiej zamurowanej w
> kamieniach kościelnych - tam ją Prusowie schowali, tak chyba trzeba tłumaczyć
> tą odkrytą zamurowaną Babę Pruską )

A Pruska Baba śpi sobie w najlepsze w murze kościoła w Prątnicy. Jak znajdę zdjęcie, to wrzucę do obrazkowego wątku

[tralala33]

A to będzie 'własnoręczne' zdjęcie? Bo w internecie jakieś zdjęcia są, ale
przydałoby się takie autorskie, może z komentarzem - gdzie dokładnie jest ta
baba? Blisko wejścia czy gdzieś z boku? Widac ją od razu, czy trzeba poszukać?

[fedar]

Jeśli mnie pamięć nie myli, to po lewej stronie głównego wejścia do kościoła, dość łatwo odnaleźć.

[fedar]

Swojego zdjęcia nie znalazłem, ale złapałem koniec sznurka wiodącego do stron Pruthenii:
www.pruthenia.strefa.pl/c577.html

[rita100]

jadą, jadą kolejne taczki z ziemią
z drogi panowie i panie

[rita100]

Na dobranocke jeszcze trochę usypię kopca

[tralala33]

Nie słyszałam o taki pomyśle, a ciekawy - tyle, że taki kopiec powinien stanąć
tam, gdzie Herkus Monte prowadził zwycięską bitwę. Gdzie to było?
Skończyło się na pomyśle - nie nie szkodzi, takich pruskich 'kopców' - grodzisk
i kurhanów zostawili nam Prusowie sporo, tylko trzeba się za nimi rozejrzeć.

[rita100]

Tralala, jo godała co zbzierałam artykuły ło Olsztynie i to buło we 'Wprost"
por lot tamu. Łodszukałam i jest jek znolozł. Eszcze troche mom psisania i sia
wszystko wyjaśni. Eszcze bandó łobrazki ze sławetnej bitwy.
Tlo sia nie bójta tych łobrazków , bo to bitawa bandzie prawdziwa.
Nie doczkał sia Herkus kopca, no ale łu noju bandzie to łogromny kopsiec, bo
składający się z 2500 toczek ziamni.
Może jeki matematyk łobliczy jakiej bandzie wysokości ten kposiec ?

[rita100]

W 1260 roku wybuchło antykrzyżackie powstanie. Jego bezpośrednią przyczyną było
podstępne wymordowanie członków pruskiej starszyzny, która przybyła negocjować
z rycerzami zakonu. 13 lipca tego samego roku Żmudzini, pobratymcy Prusów,
zadali rycerzom zakonnym druzgocącą klęskę nad jeziorem Durbe w Liwonii
(Inflanty). Wtedy właśnie Henryk Merkus Monte przeszedł na stronę swoich
rodaków.

[rita100]

Na początku walki z zakonem nie zamierzał się jednak wyrzekać chrześcijaństwa.
Wysłał petycję do papieża Urbana IV. Opisał bestialstwo Krzyżaków i prosił o
poparcie dla swojego ludu, uroczyście oddając go pod opiekę papieską. Petycja
pozostała bez odpowiedzi. Rozgoryczony Henryk Merkus zwrócił sie znów do swoich
dawnych bogów. Stał się na powrót Merkusem - walecznym wodzem plemienia
Natangów.
cdn

[gajowy555]

Śtrasznie noma sia podoba tan Herkus Monte, bo to
i z Herkulesem sia kojarzy i z Hrabią MONTE Christo.
Fejn rycerz z niego buł.
A z Natangii i Barcji fotki moma w Atlantydzie Północy ...

[rita100]

Gajowy to wkleisz linki do tego wątku ?

[gajowy555]

Z przyjemnością wklejam kilka linków ze zdjęciami zabytków
Natangi i Barcji, oraz Sambii - historycznych krain, gdzie wojował
bohater naszego wątku Merkus Monte - wódz Natangów ...

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=93&pos=10
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=93&pos=13
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=93&pos=14
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=93&pos=11

[rita100]

Tak oto na zdjęciach wyglądała kraina Natangi Barcji, oraz Sambii , gdzie ślad
już zaniknął Montego, pierwszego i największego bohatera naszej ziamiczki. Tyle
wieków mineło , a jednak legenda ciągle jest żywa i są ludzie , ktorzy nie
pozwalają jej umrzeć jak zamiera dusza tej ziamiczki przekształcająć sie
wyłącznie w krajobraz który podziwiamy nie znając jej dziejów. Nawet
najpiękniejszy kwiat rośnie od korzeni za czym pokaże wszystkim swój urok.
Trzeba poznać jej rozwój by czasmi ten kwiat nie wyrwać razem z korzeniami jak
to już uczyniono w przeszłości.

[rita100]

Powstanie pruskie
W pierwszej fazie powstania (nazywanego drugim powstaniem pruskim) Prusowie
niemal osiągneli zwycięstwo. 20 wrzesnia 1260r wszystkie plemiona pruskie
uderzyły jednocześnie, co całkowicie zaskoczyło Krzyżaków. Zanim zakonowi
udzielono pomocy z Zachodu, prawie cały kraj został wyzwolony. Oparły się
jedynie załogi zamków utrzymujący kontakt ze światem drogą morską - Królewca,
Bałgi, Elbląga oraz jedyna twierdza w głębi pruskiego terytorium - Bartenstein
(zamek bartoszycki padł w końcu po trzech latach).
Natangia była wolna !

[tralala33]

No to możemy pisać historię alternatywną - jakby wyglądały dziś Warmia i
mazury, gdyby Krzyżacy musieli się wycofać z podbitych ziem? Czy dziś na północ
od Polski istniało by państwo Prusów? Czy należałoby już do Uniii Europejskiej?
Czy w polskich szkołach można by uczyć się języka pruskiego? Czy zamiast Łyny
przez Olsztyn płynęłaby Alna?

[rita100]

To fantastyczny temat na następny watek, a teraz Tralala chowaj sie będzie
bitwa na śmierć i zycie, a my bierzemy w tym udział. Do broni Tralala, chwyć za
miecz i ruszamy pomagać dzielnym pruskim wojownikom.
Natangia wolna!
Z uwagi na drastyczne sceny, zdjecia tylko dla dorosłych. To jest ostra bitwa.

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=94&pos=66
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=94&pos=68
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=94&pos=69
Zwyciężylismy !

[tralala33]

Natangia wolna! Na długo?

[tralala33]

To i ja dołożę trochę wirtulanje ziemi na kopiec dla pruskiego bohatera.
2300

[rita100]

O, to kopa ziemi )) dołożona dla Merkusa , nalezy mu się naprawdę
Siedem lat Natangia była wolna, aż ......

Pobici Krzyżacy zaczeli się uciekać do podstępów. Przekupywali niektórych
Prusów nadaniami ziemi w zamian za wpuszczenie za bramy warowni. Henryk Monte
nie pozostawał im dłużny. W stroju rycerza zakonu przybywał do twierdzy i
siedzib krzyżackich i wyprowadzał braci na pewną śmierć albo do niewoli. Przez
siedem lat armia Herkusa nie dopuszczała wrogów na swój teren, ale potem
sytuacja zaczeła się zmieniać.
cdn jutro

[gajowy555]

Straśnie noma sia tan Merkus zidzi.
Łón na najzienkszy kopsiec zasłużył.
Tak jo mu dosypie wszystka ziemnia z wykopu
pod nowy dóm łod mojygo sójsiada.
Bandzie pora ołtów - wywrotek...

[rita100]

To pewnie już sięgamy do kopca Krakusa.

Na Natangów uderzyły nowe siły
Przez siedem lat armia Herkusa nie dopuszczała wrogów na swój teren, ale potem
sytuacja zaczeła się zmieniać. Zakon zakonczył wojnę z księciem pomorskim
Świętopełkiem, Krzyżaków zaczęli wspierać Polacy zaniepokojeni wdzieraniem się
Prusów na ziemię chełmińską. Prusowie nadal jednak trzymali się mocno. Na
Natangów uderzyły świetnie wyszkolone posiłki czeskie, ale nawet one nie
poradziły sobie z wojownikami Herkusa.

[rita100]

Powieszenie Herkusa
Krzyżacy wiedzieli jedno: po śmierci wodza Prusowie wpadną w popłoch.
Dowiedziawszy się przez szpiegów, gdzie zatrzymał się Herkus, porwali go, a
potem publicznie powiesili (ten rodzaj śmierci był uznawany przez Prusów za
szczególnie hańbiący).
Po uduszeniu kat przebił jeszcze dla pewności serce Herkusa sztyletem.
----------------
Rachuby okazały się słuszne: opór Natangów zaczął słabnąć Powstanie w Prusach
trwało jeszcze ponad 10 lat, ostatnie siedliska oporu unicestwiono w 1283 r.

Tak kończy się legenda o Wielkim Herkusie Monte - Konrada Wallenroda Prusów.

[gajowy555]

Łoj szkoda zielga tygo bohatyra Natangów .
Gwołt złygo te Krzyżaki Prusom i Polakom wyrządziły.
A jekby tak jeki łobrazek tygo Herkusa noleżć ?
A może łulice jakóś we Łolstynie jego imieniem nazwać?
Łulica Herkusa Monte - jek to psianknie brzmi i wycieczkom
można łopoziadać ło tam wojowniku ...

[tralala33]

W Sopocie mają Monciak to i u nas mógłby być
A tak na serio - to dobry pomysł i łatwiej to zrobić niż kopiec usypać.

[rita100]

No tak, Łolstyn nie zaboczó ło Herkulesie Monte. Jo sama sia doziedziałam
dopsiero z cejtungu. Bandzie łobrazek Herkusa - to taki pomnik gdzies przy
szkole jego imienia, gdzieś na wsi ta szkóła.
Trza by tego Herkusa wyglośnić bardziej.
No ale to eszcze nie kóniec.

[rita100]

Budujemy wirtualny kopiec, kopiec imienia Herkusa Monte, ale powinniśmy
wiedzieć, że pierwszy pomnik wystawił Herkusowi Monte Adam Mickiewicz.
O tym już jutro.

[rita100]

Może uda nam się usypać taki kopiec na 2500 wpisów, bedzie to na Warniji hołd
złożony waleczności Prusów i jego wodza.

[rita100]

jadą , jadą taczki z ziemią
że aż wszystkie dzwony bębną

[rita100]

Wystarczy tylko wjechać taczkami z ziemią i wyładowac je, a kopiec bedzie rósł
jak na drożdzach
Wywrotki z piaskiem też sa wskazane

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=94&pos=70

[rita100]

Pomnik wystawiony przez Mickiewicza
"Pozbawieni wielu praw, którymi cieszyła się większość napływowej ludności,
Prusowie zostali zepchnięci na własnej ziemi na najniższy szczebel hierarchii
społecznej (za zabicie Prusa trzeba było na przykład zapłacić jedynie
stosunkową niewielką grzywnę) i zmuszeni do dźwigania wielkich ciężarów
ekonomicznych na rzecz nowych panów."

Czy ten urywek z życia Prusów nam coś nie przypomina ?
No zastanówmy się w jaki sposób zanikneli Warmiacy i Mazurzy ? Czyż nie widać w
ich losach historycznych podobieństwo ?

[rita100]

Pod koniec trzeciej dekady XVI wieku Prusowie powstali raz jeszcze i ponieśli
druzgocącą klęskę. Potem de facto ulegli germanizacji. W XVII wieku ślad po tym
narodzie ostatecznie zaginął. Legenda Herkusa Montego po wiekach znalazła
miejsce w literaturze. Pisali o nim pisarze niemieccy i litewscy.

[rita100]

W przypisach do "Konrada Wallenroda" Adam Mickiewicz stwierdził:
"Często się zdarzało, że Prusacy (tj.Prusowie) i Litwini, dziećmi porwani i
wychowani w Niemczech, powracali do ojczyzny i stawali się najsroższymi Niemców
nieprzyjaciółmi. Takim był pamiętny w dziejach Zakonu Prusak Herkus Monte..."

Dlatego można domniemywać, że jego postać zainspirowowała wieszcza do napisania
dzieła i krzyżackim rycerzu, ktory zgubił swój zakon.

[rita100]

Postaci wodza Natangów poświęcony jest film fabularny, zrealizowany w latach
70. na Litwie. Imię Montego nosi uniwersytet w Kłajpedzie, a od 1994 r - szkoła
w Kamińsku.

napisał: Rafał Geremek.

No skuczno, co Łolstyn takie zielgie mniasto nic nima co by można poziedzić ,
że Łolstyn tyż pamnianta ło tam Sławnym Wodzu - Herkus Monte - piyrszy wojownik
ło noju ziamnie.

[rita100]

No a tero to sia przeniose do wątku Prusowie, bo trza poziedzieć co i Jan
Długosz tyż ło nich wspomninoł.
A co ziym to poziym
Prosze, nie zaboczmy ło Herkusie Monte.

Winni zagłady Prusów są pośredni też Polacy i o tym też musimy pamiętać.

[rita100]

Wolni Prusowie
Winni zagłay Prusów są pośrednio też Polacy, bo to polski książe ściągnął w
1226 roku Krzyżaków na ziemię chełmińską. Polacy nie potrafili się skutecznie
bronić przed najazdami pruskich wojowników. Niektórzy z nich zapuszczali się
pod Łęczycę, a więc prawie w środek ówczesnej Polski. Polscy rycerze
organizowali wyprawy odwetowe, ale grzęzły one w mazurskich bagnach, albo
trzebione były w drodze powrotnej, bo Prusowie opanowali do perfekcji leśną
partyzantkę. Trudno było zawrzeć pokój czy rozejm, bo każda wioska pruska miała
swojego krola, niezależnego władcę, który organizował własne wyprawy.

[rita100]

Prusowie to nazwa nadania kilkunastu plemionom żyjącym na terenie późniejszych
Prus Wschodnich. Mówili podobnym językiem, potrafili się porozumieć z przodkami
dzisiejszych Litwinów i Łotyszy, jak oni byli Bałtami, ktorzy przybyli w ten
zakątek Europy na pączątku naszej ery. Żyli głównie z uprawy roli, ale wielu
trudniło się handlem (w ziemi odnajdywano także miecze wykuwane w najlepszych
fryzyjskich czy burgundzkich warsztatach).
Jan Długosz napisał, że zarówno pruscy męzczyżni jak i kobiety chodzili
codziennie do łaźni, aby 'wypędzić z ciała skutki opilstwa z poprzedniego dnia
i przedłużyć życie'.
Prusowie czcili naturę, funkcję świątyń pełniły tzw. święte gaje (za
wtargnięcie do takiego gaju skazano św. Wojciecha na śmierć). Nosili amulety,
czuli potrzebę nieustannego wróżenia. Przed walką składali bóstwom ofiary ze
zwierząt i ludzi.
Rafał Gieremek

Monte i inni

[tralala33]

Cobyśmy nie zaboczyli o innych wodzach pruskich:

Wielkie powstanie Prusów wybuchło we wrześniu 1260 roku i ogarnęło wszystkie
plemiona między Niemnem a Wisłą. Od udziału w powstaniu powstrzymała się
jedynie Pomezania i ziemia chełmińska. Każde plemię obrało własnego wodza.
Sambom przewodził Glande, Natangom – Monte, Bartom – Dziwan, Warmom – Glape,
Pogezanom – Autume. W pierwszym uderzeniu powstańcy zdołali nie tylko opanować
otwarte tereny, ale też zdobyć niektóre grody, jak Bartoszyce, Reszel, Lidzbark
Warmiński i Braniewo. W rękach Krzyżaków zostały tylko takie grody jak Welawa,
Królewiec, Bałga i Elbląg. (Dzieje zakonu krzyżackiego w Prusach. Marian Biskup
i Gerard Labuda)

[rita100]

Tak , właśnie każde plemię miało swojego wodza. Oni nie zwalczali się , a w
obliczu wroga jednoczyli się.
Tralala, a Syn Miodu to z jakiego pleminia był ? Chodzi o tą legendę i nie wiem
czy ona by to nie pasowała ?

[tralala33]

Z Bartów - dobrze pamiętam? Z Barcji? Zaraz sprawdzę. Z tym jednoczeniem to
właśnie był problem - to wielkie powstanie było wyjatkowe, bo ani wcześniej ani
później Prusowie nie wystąpili tak jednolicie. Walki między plemionami nie były
czymś wyjątkowym, a Puszcza Galindzka (Galindia, na skraju której leży
dzisiejszy Olsztyn) ponoć w dużej mierze opustoszała jeszcze przed przybyciem
Krzyżaków

[rita100]

To co zaraza ich zniszczyła ? Jaka przyczyna może być tego ?

[tralala33]

Walki z sąsiednimi plemionami

[rita100]

Legenda autorstwa Teresy Bratek:
Syn Miodu
Po obu stronach Łyny rozciągały się wieczyste lasy - puszcza niedostępna i
straszna dla tych, którzy jej nie znali, ale dla zamieszkującego ją ludu matka-
żywicielka. Po prawej stronie Łyny - Barcja, po lewej - Natangia, obie
zamieszkane przez pruskie pokrewne plemiona. Lud byt to dorodny, chłopy na
schował, a dziewczęta urodziwe. Te plemiona żyły z puszczy; kobiety
zbierały ..jagody i grzyby, a uzbrojeni mężczyźni organizowali wyprawy
łupieskie. Powszechnym zajęciem było też bartnictwo czyli podbieranie. miodu
pszczołom, których w puszczy nie brakowało, miały tu bowiem świetne warunki.
Wszędzie wokół kwitły drzewa, wszędzie wokół rosło mnóstwo miododajnych roślin
na ukwieconych polanach. Być bartnikiem - nie lada to była sztuka, trzeba się
było długo uczyć jej od ojca. Miodu nie podebrał byle kto. To znaczy podebrać
mógł, ale tylko raz, bo gniazdo pszczół łatwo zniszczyć, ale co potem? Cierpią
na tym rośliny i ludzie. Ktoś, kto tak robił był rabusiem, a nie bartnikiem;
był powszechnie potępiany i mógł spodziewać się kary bogów.
Barcja była najżyźniejszą pod słońcem krainą i dobrych bartników było wielu,
ale chyba najlepszym był stary Runo, ojciec kilku synów i jednej urodziwej
córki.
Wśród synów ulubieńcom ojca był najmłodszy. On najchętniej, jak tylko trochę
podrósł, pomagał ojcu przy barciach w borze, a miał do tego dar od bogów dany.
Nie zdarzyło się, aby pszczoła go użądliła. Nie wiadomo po czym poznawał, kiedy
w jakiej barci jest najwięcej miodu i kiedy go brać tak, aby pszczołom nie
przeszkadzać i nie zaszkodzić, wiedział tez jak barcie chronić przed
niedźwiedziem i jak najlepiej zabezpieczyć je na zimę. Nazywano go człowiekiem -
pszczołą i niepostrzeżenie przylgnęło do niego imię Miligedo - Syn Miodu. l
tak już zostało.
Już wtedy Barcja, niestety, nie była krainą wolną. Życie takie jak opisane
wyżej trwało jeszcze we wspomnieniach ojców. Teraz coraz częściej dochodziły
słuchy, ze nawet tu w głąb puszczy wdzierają się oddziały zakutych w żelazo
zbrojnych z czarnymi krzyżami na białych płaszczach. Ludzie ci niszczyli
pruskie leśne osady, zabijali ich mieszkańców, a wziętych w niewolę żywych
zmuszali do ciężkiej ponad ludzkie siły pracy, od której marli - źle żywieni i
źle traktowani. Straszna to była rzecz dostać się do niewoli krzyżackiej. Już
chyba stokroć lepsza była śmierć w walce z okrutnym, a przemożnym wrogiem.
Takiego przynajmniej zdania byt jeden z braci Miligedo - zwinny Argo, któremu
jakimś cudem udało się zbiec z krzyżackiej półtorarocznej niewoli w
Bartoszycach.

cdn

[rita100]

Kiedy Miligedo byt młodzieńcem dziewiętnastoletnim, osadę, w której żył,
spotkał los podobny, jak wiele innych w pobliżu Bartoszyc, gdzie od lat istniał
zamek krzyżacki. Wśród ludu przetrwały legendy o wielkim powstaniu pruskim,
kiedy to zamek zdobyty przez Prusów aż 9 lat byt pod ich panowaniem, ale były
to już tylko legendy, bo jak można oprzeć się Krzyżakom o tyle lepiej
uzbrojonym? Wielu Bartów zanosząc modły do Gromowładnego i składając mu ofiary
z miodu i chleba, prosiło, by wszystkie jego pioruny spadły na bartoszycki
Zamek to siedlisko krzyżackiej siły, by bogowie ocalili swój lud i wyzwolili od
grożących mu rycerzy krzyżowych, ale zarówno modły, jak i ofiary były
bezskuteczne Bogowie nie dawali się przebłagać.
Ludność osady ostrzeżona na Czas zdołała ujść w głąb puszczy, niewiele można
było wziąć dobytku, nie było na to czasu i wszystko czego Krzyżacy nie
zrabowali poszło z dymem. Zima jaka nastąpiła po tej katastrofie była bardzo
ciężka. Na nowym miejscu trzeba było zaczynać wszystko od początku, trochę
pomogły im zapasy schowane przemyślnie w jamach ziemnych, trochę ludzie z
sąsiednich lauksów czyli osad, ale i oni w ciężkiej byli sytuacji. Pogorzelcy
trzymali się razem i ratowali wzajemnie, ale i tak przyplątała się jakaś
zaraza, na którą nawet wędrowni kapłani - zigo nie umieli nic poradzić i
kilkoro dzieci umarło z głodu, a wśród nich i ukochany trzyletni bratanek
Miligedo.
Wtedy Syn Miodu, podobnie jak i jego rówieśnicy, postanowił rzucić swoje
uwielbiane pszczoły i walczyć z Krzyżakami. Zbyt słabo jeszcze władał bronią.
Wprawdzie jak każdy chłopiec pruski był tego uczony od dzieciństwa, ale nie
przywiązywał dotąd do tej sprawy należytej wagi. Teraz zrozumiał, że musi
bronić swej osady i swej ziemi przed krzywdzicielami, bo i tu na nowym miejscu,
mimo że o wiele dalej od Bartoszyc, nie czuli się bezpieczni. Podobnie myśleli
sąsiedzi z innych lauksów i złączeni wspólnym celem oddali się pod dowództwo
Argo, który jako syn starego Runo, a równocześnie człowiek znający zwyczaje
Krzyżaków, mógł wiele zdziałać, bo zajęty dotąd czym innym pilnie uczył się od
brata i z zapartym tchem słuchał jego opowiadań o grubych murach i wspaniałości
bartoszyckiego Zamku, a także wielkości i bogactwie nienawistnego miasta
(A jednak w tej legendzie pojawia się Gromowładny - czyli Perkun!!!)
cdn

[rita100]

Już dwa lata chronili osiedla i święte miejsca pruskie, gdy Argo zginął w
czasie jednej z potyczek. Wtedy na wodza wybrano Miligedo.
Bartowie wiedzieli, że na miejscu ich lauksów Krzyżacy zakładają nowe wsie. Nie
zapuszczali się tam, było to zbyt niebezpieczne, ale teraz Miligedem zawładnęła
tęsknota za znajomymi stronami i wielka równocześnie ciekawość, że postanowił w
pojedynkę podkraść się do swej dawnej wsi i zobaczyć na własne oczy, co się tam
dzieje. Był czas żniwny. Znanymi sobie ścieżkami leśnymi młodzieniec podszedł
blisko terenów, gdzie dawniej był ich lauks. Prawie nie poznał okolicy. Ze
ściśniętym sercem zauważył, że nie ma już Świętego Gaju! Biedne Duchy Ojców,
gdzie one coraz mieszkają? Za to łan zboża jaki objął wzrokiem był o wiele
rozleglejszy niż niewielkie poletka, do jakich jego oko przywykło. Była to
dorodna pszenica. Domostwo, jakie zobaczył, też nie przypominało zagród
pruskich - nie było obronne! Niedaleko od tego domu było jeszcze kilka innych.
Czemu one stoją tak blisko siebie. Nie mógł zrozumieć Miligedo.
Nadeszła straszna zima. Przyniosła ona zagładę świeżo założonej osadzie, w
której żyła rodzina Miligedo. Zginęli wszyscy: ojciec, bracia i siostra. On sam
ciężko ranny w walce i uznany przez Krzyżaków widać za zabitego, cudem tylko
ocalał. Organizm miał żelazny i jakoś dowlókł się lasami do miejsca, z którego
podglądał żniwującą mazurską dziewczynę. Ona też znalazła go na skraju lasu. Po
stroju poznała, że to Prus. Wyglądał strasznie, należało udzielić mu pomocy,
chociaż byt dzikim poganinem. Zdawała sobie sprawę, że naraża rodzinę. Krzyżacy
nie lubili, aby ktokolwiek pomagał Prusom. Mazurzy jednak też nie uwielbiali
Krzyżaków. Minęły już lata wolne i musieli dawać zakonowi coraz większe daniny.
Ciągle walczący o zdobycie nowych ziem Zakon potrzebował żywności dla coraz
liczniej przybywającej z zachodu rycerzy pomagających walczyć z poganami, więc
mazurskim chłopom powodziło się coraz gorzej. Rodzice Kasi zgodzili się ukryć
rannego przed Krzyżakami, bo choć grozili oni karą bożą za pomaganie poganom,
rozumieli, że pomóc rannemu w tej sytuacji to uczynek chrześcijański, mieli też
nadzieję, że poganina nawrócą i będą mieli nie lada zasługę w niebie.
Sprowadzili nawet starego znachora, który opatrywał rany. Rannego ukryto w
ziemiance, gdzie przynosiła mu jeść Kasia lub jej matka.
(Po stroju poznała, że to Prus - ciekawe jak się ubierali Prusowie? Chyba
jednak inaczej, niż ten Prus z herbu Nidzicy
cdn

[rita100]

Gość: tralala
(dziś 'przykleję' się do innego ekranu, więc tylko dodam kolejny fragment baśni
o pruskim wojowniku Miligedo - fragment romantyczny, nasz bohater zakochuje się
w pieknej Kasi)
Całą prawie resztę zimy Miligedo był nieprzytomny, lecz gdy oprzytomniał,
pierwszą osobą jaką ujrzał była Kasia. Słabymi wargami zdołał wyszeptać jej
imię. Niepomiernie zdziwiona nie rozumiała, skąd chory je zna, ale wytłumaczyła
sobie, że musiał słyszeć, jak zwracała się do niej matka lub znachor i choć
robił wrażenie nieprzytomnego, jednak już obserwował, co się dzieje wokół.
Dopiero dużo, dużo później dowiedziała się jak było naprawdę. Miligedo wracał
do zdrowia i równocześnie uczył się języka. Gdy już mógł mówić i powiedział, że
nazywa się Miligedo, w oczach dziewczyny błysnęło niedowierzanie. Słyszano tu
to imię wodza Bartów, ale Kasia nie wyobrażała sobie, że może on być taki
młody. Widziała niemal chłopca, w dodatku wycieńczonego chorobą, miałby to być
ów sławny wódz pruski, przed którym nawet Krzyżacy drżeli??? Nie mieściło się
to jej w głowie i pomyślała że Milegedo to może częste wśród Prusów imię.
Znachor znał nie tylko tajniki pruskiego zielarstwa, znał również język pruski,
więc gdy rodzice Kasi zorientowali się z kim mają do czynienia-przestraszeni
postanowili przetrzymać Milegedo jakiś czas i jak najprędzej wyprawić go za
Łynę do Natangii, gdyż słyszeli, że tam Prusowie jeszcze wśród bagien i
mokradeł trzymają. Tak też się stało. Lecz nim Miligedo opuścił kryjówkę,
młodzi przywiązali się do siebie. Przed odejściem wódz Prusów, odwdzięczając
się za opiekę, przyniósł z lasu miód i zboże, które Bartowie mieli ukryte w
dzbanach glinianych w jamach ziemnych. Nie mogło się już przydać jego
nieżyjącym bliskim, więc niech posłuży tym, którzy ratowali mu życie.
Przy pożegnaniu Kasia łykała łzy. Nie wypadało płakać, rozstając się z obcym
przecież człowiekiem, w dodatku poganinem i Prusem, ale serce się jej ściskało
i gdyby to było możliwe, zalałaby się łzami. Miligedo zauważył jej rozterkę i
zdołał szepnąć: "Nie płacz, jeszcze się zobaczymy, postaram się o to!" Te słowa
dodały Kasi otuchy, choć doprawdy nie wiedziała na co mogłaby liczyć. Czyż
mogła myśleć o wspólnej z nim przyszłości? Miligedo był jej tak bliski! W
myślach nie nazywała go inaczej jak tylko Milikiem, a jednaki on nie odważył
się rozmawiać z nią na ten temat. Widocznie zdawał sobie sprawę, że ich wspólne
życie w małżeństwie jest tak trudne, że aż prawie niemożliwe. Dziewczyna tak
piękna i pracowita, jak Kasia, na pewno znajdzie chłopca do żeniaczki w swojej
wsi. Brak ziemi nie wchodzi w rachubę, dosyć było ziemi, którą można było
wydrzeć puszczy. Krzyżacy przecież chętnie osadzali na prawie niemieckim
każdego, licząc na przyszłe daniny, Miligedo jest Prusem, jako poganin nie może
zostać osadnikiem, a coś ciągle odstręczało go od nowej wiary. Czyż niemiecki
Bóg mógł być Bogiem Prusów? Przyszli wyrywać im ziemię i wszystko co rodziła,
zagarniali ich mienie, nie oszczędzali nikogo. Nie, Miligedo nie umiałby
uwierzyć, że bóstwo Niemców jest sprawiedliwe, choć łatwo było wierzyć, że jest
to bóstwo potężne. Słyszał wprawdzie o osadzonych, ochrzczonych Prusach, byli
już tacy, ale chyba nie umiałby tak żyć, wyrzec się swoich, choćby i zmarłych?
Nie, tego nie mógł uczynić! Wiedział jednak, że nie umie wyrzec się też myśli o
Kasi. Jak troskliwie go pielęgnowała w chorobie, nie może tak być, aby więcej
jej nie zobaczył. Gnębiła go tez myśl, że swoim bliskim nie mógł urządzić
uroczystego pogrzebu, jaki nakazują pruskie zwyczaje. Jeszcze jego brał miał
laki pogrzeb, płomień oczyścił jego duszę, miał ze sobą i swego konia i broń,
co gwarantowało, że szczęśliwy wśród zmarłych przodków, lecz co będzie z
ukochanymi: ojcem, braćmi, siostrą? Nowa wiara, której próbowano go uczyć,
wszystko przedstawiała całkiem inaczej, zmarłych należało grzebać! Jego bliscy
też pewnie zostali pogrzebani, bo Krzyżacy obawialiby się wiosną jakiejś
zarazy, a przecież na pewno zamierzali w spalonym pruskim lauksie osadzić wieś
na prawie niemieckim. To była stała ich praktyka.
(nie zanosi się na happy end w historri Miligedo i Kasi- ale do końca jeszcze
bardzo daleko, więc kto wie)

[rita100]

Gość: tralala
Dziś wieczorem - proroczy sen Miligedo:
Miligedo nie mógł uwolnić się od wspomnień . Przypominał sobie dziwny sen,
który miał kiedyś, gdy zmęczony niespodziewanie położył się na chwilę na leśnej
polanie po zabezpieczeniu barci przed niedźwiedziem. Śniło mu się, że nagle
znalazł się w królestwie pszczół. Był mały jak pszczoła i jak równy z równym
rozmawiał z królową. Królowa dziękowała mu za opiekę nad swymi podwładnymi i
przyrzekła mu pomagać we wszelkich okolicznościach życiowych.
Władczyni pszczół przepowiedziała, że na ród pszczeli przyszły ciężkie czasy
walk z Krzyżakami, że on Miligedo odegra w tych walkach ważną rolę. Powinien
bronić swego ludu. Pszczoły mu pomogą, jednak musi uważać aby nie narazić się
na zmagania z potęgą krzyżacką zimą. Pszczoły wtedy śpią i nie będą mogły mu
pomóc.
Wtedy Miligedo nie wiedział, co ten sen mógłby oznaczać lecz teraz, gdy część
przepowiedni królowej już się spełniła, przeczuwał jak trudna czeka go rola.
Kochał pszczoły, ale cóż te pracowite jego ulubienice znaczyły wobec
krzyżackiej potęgi? Czy w ogóle należy przejmować się przepowiedniami królowej
pszczół. Przecież pszczoły są od ludzi zależne i nie wtrącają się do ich życia.
Miligedo wątpił zresztą, czy on byłby zdolny stanąć do walki z całą z całą
potęgą Zakonu.

[rita100]

Gość: tralala
Tak rozmyślając zdążał do Natangii. Przeprawa nie była trudna, znał miejsce,
gdzie był bród i kilka takich, gdzie nie było wirów i można było pokonać rzekę
wpław. Czul się źle bez konia. On, wódz Bartów nie miał teraz najnędzniejszego
bodaj wierzchowca. Brak broni mniej go smucił, w końcu kręciło się trochę
butnych Krzyżaków po puszczy i można było broń zdobyć, a konie krzyżackie rosłe
i silne, ale nie przywykłe do trudnych warunków bytowania w puszczy nie na
wiele mogły się przydać. Pruskie koniki, jakkolwiek mniejsze i nie takie
urodziwe, były jednak niezastąpione w warunkach leśnego oddziału, jaki należało
stworzyć, jeśli nie chciało się zaniechać obrony swej ziemi i wiary. Ziemi...
Gdzież jego ziemia? Oto deptał leśne ścieżki Natangii. W całej już Barcji
panowali Krzyżacy, a w tej jej części, która była najbliższa jego sercu, nie
było już bezpiecznej od Zakonu ziemi. Jak jest w Natangii? Zmierzał do Głomna.
Ten pruski lauks położony wśród bagien był, o ile wiedział, bezpieczną jeszcze
od Krzyżaków przystanią. Broniły go nieprzebyte mokradła, gdzie tylko Prus
wiedział, jak się prześlizgnąć, a Krzyżaków wciągały zdradzieckie dla nich
moczary i bajora. Tu jeszcze istniały święte gaje i sławne romowe, gdzie nawet
teraz bezpiecznie palono zwłoki zmarłych wraz z całym niemal dobytkiem, jaki
zgromadzili za życia. Tu jeszcze Prus mógł czuć się w miarę swobodnie.

Pruskie koniki, mniejsze i nie tak urodziwe, ale wytrwałe i niezastąpione w
puszczy - być może wyglądały tak, jak koniki polskie z Popielna. Tu na pieknych
zdjęciach Paolo Volponi
ng.onet.pl/68,19799,2,galeria.html

[rita100]

Tak, kraj pszczół leśnych i zwierząt, zycie ich toczylo sie tak jak
opisywaliśmy, z pracy własnych rąk, a schronieniem ich lasy i bagna, gdzie
mogli się pochowac przed agresorami. Te legendy Pruskie sa najcześciej smutne,
mowiące o ich zanikaniu.
Dzięki Tralala

[rita100]

Gość: tralala
Acha, pewnie myślałaś Rito, ze to już koniec baśni, ale nic z tego. Sama
jeszcze nie doczytałam jej do końca - poczytuję sobie po kawałeczku i dziś
wkleję dwa 'odcinki'. Pierwszy - Miligedo w gościnie u Natangów.
Natangowie przyjęli go serdecznie, nie próbował ukrywać swego imienia, zbyt
wielu go tu znało, aby co miało jakiś sens. Nastrój jednak, jaki tu został, nie
podnosił na duchu. Natangowie byli tak zgnębieni, że nie myśleli już o obronie.
Prawie wszyscy uznali ją za bezskuteczną wobec widocznej potęgi Zakonu. Nie
znaczy to, że zamierzali się wszyscy ochrzcić, ale na wiecu zapadły uchwały, że
należy uczynić to dla pozoru w okolicach bliższych Bartoszycom i nie
chronionych tak skutecznie przez bagna jak Głomno. Głomno pozostanie siedzibą
kapłanów i miejscem dla Krzyżaków niedostępnym, świętym. Biada temu Prusowi, co
zdradziłby tajne ścieżki Krzyżakom.
W sprawie Miligedo wiec postanowił, że będzie on gościem w Głomnie mile
widzianym, niech wraca tu do zdrowia i przebywa dokąd chce. Pamiętano jego
zasługi w walce z Krzyżakami, a jednak nie było teraz mowy, aby przygotować się
do jakiegoś oporu zbrojnego. Zmartwiło to bardzo Miligedo, ale nie był w stanie
wpłynąć na przebieg wiecu. Był tylko gościem, bardzo zresztą szanowanym, lecz
nie miał prawa decydować o przyszłych losach okolicznych lauksów i ich
mieszkańców. Wobec takiej sytuacji postanowił skorzystać z gościnności Natangów
i być tam do końca lata. Mógł zajmować się pszczelarstwem, szczególnie zaś
barciami stanowiącymi własność lauksu. Jego sława dobrego bartnika była nie
mniej głośna niż sława dobrego wodza. Nie mogąc ćwiczyć wojowników, Miligedo
miał tę pociechę, że ćwiczy chociaż młodych bartników i czuł, że ich trud służy
tej samej sprawie, jakiej służyła walka.

[rita100]

A drugi dzisiejszy 'odcinek' - w końcu nieco szczęśliwszy - ślub Kasi i
Miligedo.
W ciągu reszty lata Miligedo dwa razy przekradał się na drugi brzeg Łyny i
spotykał się z Kasią w znanym im obojgu miejscu, na którym kiedyś znalazła go
na wpół żywego. Rodzice i rodzeństwo Kasi nie byli w to wtajemniczeni. Oboje
młodzi tęsknili za sobą, wiedzieli już, że chcą być razem, ale Miligedo miał
ciągle jeszcze opory przed przyjęciem nowej wiary, choć coraz jaśniej widział,
że jest to jedyny sposób, aby zaślubić Kasię. Potrzebował czasu, aby to
przemyśleć i dlatego jeszcze do mrozów przebywał wśród Natangów. Potem
oświadczył Kasi, że gotów jest przyjąć chrzest i zostać osadnikiem. Rodzice
Kasi początkowo nawet nie chcieli słyszeć o tym małżeństwie. Nawrócić poganina
to zasługa u Boga ale dać Prusowi własną córkę za żonę, podczas gdy było tylu
chętnych do żeniaczki z nią chłopców - swojaków, to zupełnie co innego.
Niespodziewanie Kasia okazała wiele sprytu. Poszła do księdza, zwierzyła mu się
z czego mogła, nie zdradzając kim jest właściwie Miligedo, zyskała w starym
kapłanie sojusznika, który pomógł jej przekonać rodziców.
Miligedo - nie rozpoznany -ochrzczony został z grupą Natangów po
kilkumiesięcznym przygotowaniu. Na chrzcie dano mu imię Michał. Imię to wybrała
Kasia jako trochę podobne w brzmieniu. Dzięki temu mogła nadal nazywać Miligedo
Milikiem. Ślub młodych odbył się w miesiąc po Bożym Narodzeniu zgodnie z wiarą
i obyczajami mazurskimi.
(Weselne zwyczaje mazurskie już znamy, więc na pewno było wesoło, a i miodu
pitnego pewnie nie zbrakło. Szkoda, że nie można skończyć 'i zyli długo i
szczęśliwie', ale o tym później)

[rita100]

gość tralala napisała:
Dziś - o szczęśliwym życiu w rodzinie Miligedo i Kasi
Minęło kilka lat, wśród nich te, które były dla gospodarstwa Kasi i Miligedo
latami wolnymi. Miligedo ubierał się teraz i mówił po mazursku i nie każdy
wiedział, że jest Prusem. Kasia była młodą, szczęśliwą, choć bardzo zapracowaną
kobietą, bo w domu była już dwójka dzieci: córka i mały, dopiero półtoraroczny
chłopiec. Praca w gospodarstwie obciążonym daninami była nielekka, lecz dzięki
darom pola i puszczy oraz pracowitości i talentom obojga małżonków chleba,
miodu, mięsa i ryb nigdy im nie brakowało.

[rita100]

Szczęście nie trwało długo gdyż:
Do Bartoszyc przybył nowy namiestnik komtura z wieloma nowymi, oddanymi mu
rycerzami. Był to wróg tak Prusów, jak i Mazurów, wielki gwałtownik, ponadto
człowiek chciwy ponad miarę. Powinności na rzecz Zakonu stawały się coraz
większe i wkrótce zaczęły przerastać możliwości przeciętnych gospodarstw. Coraz
częściej te zabierano mężczyzn do świadczenia różnych prac i usług dla
Krzyżaków. Nowy namiestnik budził postrach i wkrótce nie pamiętano już nawet
jego imienia, a powszechny stał się jego przydomek Okrutny - Grausam.

[rita100]

No i stało się - Miligedo musi chronić się u Natangów:
W czasie jednej z wypraw karnych, jakie Grausam wysyłał do zalegających z
daniną, jego ludzie pobili wielu Mazurów, jak mówili "opornych", wśród nich i
ojca Kasi, który w kilka tygodni później zmarł. Gospodarstwo ojca i kilka
innych znajdujących się w podobnej sytuacji Krzyżacy zabrali i oddali osadnikom
niemieckim. Na Mazurów padł blady strach, ale Miligedo poczuł się
zagrożony.Pewnego dnia doszło do najgorszego: w obronie żony Miligedo rzucił
się na Krzyżaka z siekierą, zabił również dwóch jego towarzyszy zaatakowany
przez nich. Nie było innego wyjścia, pozostały znane tylko Miligedo ścieżki w
głąb puszczy.
W pośpiechu zabrali dzieci i trochę rzeczy najniezbędniejszych. Syn Miodu pałał
żądzą zemsty. Oto Krzyżacy zniszczyli cały dorobek jego życia. Odebrali mu dom.
Żyje żona, żyją dzieci, ale on jest bezradny, puszcza jest już znacznie
przetrzebiona, nie taka bezpieczna jak za czasów jego dzieciństwa. Jemu może
dałaby jeszcze schronienie i utrzymanie, ale nie ukryje w niej rodziny.
Pozostawało jedno bezpieczne miejsce - Głomno w Natangii i tam też skierowali
się uchodźcy.

[rita100]

Zaczyna się spełniać przeznaczenie Miligedo, który staje się przywódcą
zbuntowanych Prusów:
I znów minęły lata. O Miligedo, obrońcy biednych i krzywdzonych, który był tak
dzielny, jak jego patron Michał Archanioł, śpiewał pieśni lud pruski i
mazurski, a dla Krzyżaków imię to stało się straszne. Grausam nie był już taki
swobodny w swoim postępowaniu, musiał się liczyć z możliwością zemst Miligedo.
Wydawało się wręcz niewiarygodne, aby siły całej komturii nie dały rady
kilkunastu ludziom pruskiego mściciela. Nikt dokładnie nie wiedział, ile on ma
ludzi pod swoją komendę, ale był wszędzie tam, gdzie go najmniej się
spodziewano. Żaden Krzyżak nie czuł się teraz bezpieczny ni w Barcji, ni w
Natangii. Mówiono, że oprócz Prusów Miligedo ma pod swymi rozkazami także
Mazurów, lecz nikt niczego nie wiedział dokładnie. Grausam, którego podobno Syn
Miodu poprzysiągł ukarać, sypiał coraz gorzej, zrobił się też przesądny. Jakiś
wróżbita, którego potajemnie wezwał, wywróżył mu, że zginie od żądła, a
ponieważ imię Miligedo - Syna Miodu -było głośne, każdy rozumiał, iż tym żądłem
będzie jego miecz. Rozwścieczony namiestnik kazał służalcom wróżbitę powiesić,
ale od tego czasu miał sny coraz koszmarniejsze, wychudł i zrobił się tak
straszny, że jego dawni kompani i zausznicy drżeli przed nim chyba nie mniej
niż Prusowie i Mazurzy.
Dziewięć lat już trwały utarczki Syna Miodu z Zakonem. W tym okresie z Kasią i
podrastającymi dziećmi przebywającymi ciągle w Głomnie widywał się rzadko.
Przebywając raz w Barcji, raz w Natangii, Miligedo nigdy nie miał czasu na
cieszenie się rozkoszami domowego ogniska. Rozumiał, że te radości ma już za
sobą, teraz zaś jest tylko karzącym mieczem cierpiącego pruskiego ludu. Żaden
rycerz czy oddział zbrojny nie mógł teraz czuć się dobrze w komturii. Miligedo
czuwał bezustannie i zawsze wypatrzył jakiś błąd w postępowaniu Krzyżaków, za
który najczęściej płacili śmiercią.
(Koniec już bliski, i dla nikogo nie będzie to happy end)

[rita100]

Gość: tralala
Dziś smutny fragment baśni - śmierć naszego bohatera!
Prawdą jest jednak, że kto mieczem wojuje, ten od miecza ginie. Namiestnik
ściągnął od komtura nowe posiłki z Bałgi i przyszedł czas, że Syn Miodu nie
zdołał się wyślizgnąć. Bohaterską postawą doprowadził do tego, że część jego
oddziału przebiła się przez krzyżackie szeregi, ale koń jego padł, ugodzony
przez zakonnych. Mimo że pozbawiony wierzchowca, Miligedo bronił się
skutecznie, zdając sobie sprawę, że nic mu już nie pozostało oprócz chwalebnej
śmierci. Ofiarował ludowi pruskiemu swoje życie, teraz musi mu ofiarować taką
śmierć, która mimo wszystko da jego ziomkom powód do dumy i pozwoli im
przetrwać gorycz upokorzeń, jakie ich czekają. Stos ciał wokół Miligeda rósł.
Krzyżacy, atakujący początkowo z wielkim impetem, musieli się cofnąć niepomni
nawet na hańbę padającą na sławę zakonu. Syn Miodu był jeden, a ich było tylu
świetnie uzbrojonych, lecz wobec siły i bohaterstwa Prusa zdawało się
bezradnych. Była to jednak chwilowa tylko przewaga wodza Prusów, bo oto znowu
napierały nadciągające szeregi wrogów. Miligedo osaczony, pozbawiony wsparcia
swoich ludzi, musiał paść w końcu z wyczerpania i licznych ran, których broniąc
się doznał. I oto Krzyżacy stali teraz zdumieni nad powaloną postacią wcale nie
nadludzkiego, jasnowłosego wodza Bartów i nie mogli uwierzyć w jego śmierć.

[rita100]

Gość: tralala
A skoro śmierć, to i pogrzeb, bardzo pruski i bardzo przypominający tradycje, o
których tu pisałyśmy:
Syn Miodu musi mieć pogrzeb co najmniej tak piękny, jak Argo, według pruskich
starych zwyczajów. Nie bacząc na to, że był od wielu lat ochrzczony, na miejscu
do tego przeznaczonym - miejscu świętym, jakim było przenoszone z konieczności
wielokrotnie- ramowe Bartów- ułożono stos z odpowiedniego, dającego niewiele
dymu drewna, bo trzeba się było liczyć z krzyżackim niebezpieczeństwem i wbrew
zwyczajom, niestety, trzeba było się spieszyć. Pięknie ubrane zwłoki bohatera
zostały położone twarzą na wschód, a kapłani - ligasze i tulisze wychwalali
jego czyny, a było przecież o czym śpiewać! Wraz z zabitym palono jego broń,
grzebano też, jak każe zwyczaj, jego konia. Piękne stare dęby otaczające polanę
stanowiły tło uroczystości. Gdy stos zapłonął, najstarszy z tuliszów zaczął
mówić o swoich wizjach. Słuchano go nadzwyczaj uważnie, lecz nikt go nie
rozumiał.
Co niezwykłego mówił tulisz - już jutro.

[rita100]

Oto zamiast mówić jak zwykle, że bohater na swym wspaniałym rumaku wzlatuje
poprzez nieboskłon do szczęśliwej krainy przodków, tulisz twierdził, że kieruje
się on do Bartoszyc, że w mieście tym wędruje po ulicach, a nawet wstępuje na
dziedziniec krzyżackiego Zamku. Wreszcie oznajmił, że Miligedo będzie jedynym
Bartem - świadkiem upadku potęgi Zakonu i państwa niemieckiego na pruskiej
ziemi.
Zgromadzeni ludzie nie mogli się rozeznać w swoich uczuciach. Dlaczego tulisz
mówił tak od rzeczy? To nie dawało się zrozumieć! Stos dogorywał, a potężny
grzmot przetaczający się przez niebo, zwiastował letnią burzę. Lunęły potoki
deszczu i dogasiły stos. Czy bogowie się gniewają? Ludzie pod wpływem strachu
zaczęli domagać się od kapłanów, aby wytłumaczyli, co to znaczy; czy ta burza w
czasie tak uroczystego pożegnania bohatera jest wróżbą dobrą, czy złą?
Postanowiono złożyć Perkunowi ofiarę z czarnego byka, co zostało wkrótce
dokonane, a potem, gdy kapłani podeszli z urną, by pozbierać w nią prochy
bohatera, po rozgarnięciu resztek stosu, oczom zebranych ukazał się wśród
popiołów kamienny posąg z naszyjnikiem, rogiem do picia i mieczem u pasa.
Przeciągłe Ooo! wstrząsnęło dąbrową. Bez najmniejszych wątpliwości wszyscy
pojęli, że Miligedo zostaje wśród nich, aby ich bronić przed Krzyżakami, że
uznał, iż nie czas mu ulatywać do szczęśliwej krainy przodków, kiedy tu
pozostaje płaczący swych krzywd pruski lud. Wróżba starego tulisza zaczynała
nabierać sensu, stawała się doniosłym proroctwem.
(No i proszę - nasz Miligedo to Bartek, kamienna baba pruska, czyli chłop na
schwał i dzielny wojownik).

[rita100]

W taki oto kamienny posąg zamienił się Miligedo, by już na wieki chronić lud
pruski: perkuns.fm.interia.pl/Galerie/bk09.html

Posąg pozostawiono w świętym Gaju z wiecznie płonącym ogniem. Skrzywdzeni przez
Krzyżaków Prusowie przychodzili tam, wierzono powszechnie, że gdy skrzywdzony
dotknie miecza . Miligedo, krzywdziciel zostanie ukarany. Wszyscy rozumieli, że
trzeba strzec przed Krzyżakami posągu i jego tajemnicy. Krzyżacy gotowi go
zniszczyć tak, jak niszczyli wszystko co pruskie.
A jak Miligedo - Bartek trafił do Bartoszyc wyjaśni się w dalszej części
legendy. I oczywiście zło zostanie ukarane, ale tym zajmą się już nie ludzie,
lecz pszczoły!

[rita100]

O tym, co działo się z rodziną Miligedo - Bartka legenda milczy. Mam nadzieję,
że mimo wszystko jego dzieci dorosły, miały swoje dzieci, a potem wnuki i tak
dalej, i gdzieś jeszcze może żyją potomkowie Prusów. Za to wiemy, gdzie jest
kamienny Bartek, a legenda powie nam, jak trafił do Bartoszyc:
Jednak Krzyżacy dowiedzieli się, że Prusowie ukrywają jakiś posąg kamienny w
głębi lasu, że choć ochrzczeni, zamiast gromadzić się w kościołach, chodzą do
swoich świętych gajów. Grausam szybko zapomniał o zagrożeniu ze strony
Miligedo. Teraz ten znienawidzony wódz pruski już nie żył, a on, Grausam był
znowu niepodzielnym panem okolicy. Zorganizował więc wyprawę w głąb puszczy.
Pewien był sukcesu. Wiózł ze sobą pruskiego niewolnika, który od trzech
miesięcy pracował na zamku przy żarnach. Torturami i obietnicami zmusił go, aby
wyjawił, gdzie znajduje się romowe Bartów, tam spodziewano się znaleźć posąg.
Grausam chciał ten posąg odebrać poganom, aby w ten sposób położyć kres ich
grzesznym praktykom. Pojmowanemu Prusowi obiecał wolność, jeżeli wskaże
właściwą drogę Krzyżakom. Grausam śmiał się w duchu z naiwności Prusa. Wszystko
poszło gładko. Świętego miejsca nie pilnował teraz nikt zbrojny, więc po
zabiciu kapłanów podsycających ogień, silni pachołkowie władowali posąg na woź,
oddział zbrojnych rycerzy otoczył go i z pełną triumfu pieśnią ruszyli, przez
nikogo nie zatrzymywani, do Bartoszyc.

[rita100]

No i czas ukarać zło, bo w każdej legendzie zło musi w końcu przegrać:
Był okres rojenia się pszczół. Krzyżacy jechali spokojnie drogą leśną, gdy
nagle jeden z rojów zaatakował konia namiestnika. Spłoszony, kłuty żądłami
wierzchowiec poniósł na oślep w puszczę. Grausamowi włosy zjeżyły się pod
hełmem, bo przypomniał sobie powieszonego wróżbitę i jego przepowiednię. Na
próżno czynił wysiłki, aby powstrzymać oszalałe zwierzę. Gdy ujrzał wysoki
brzeg Łyny, zrozumiał, że jego los jest przesądzony. Koń zawisł w powietrzu,
jeździec wyleciał z siodła i w ciężkiej zbroi runął w fale Łyny. Wkrótce woda
pochłonęła go. Koń walczył dłużej. Kilku Bartów i Natangów widziało tę scenę,
lecz Grausam był tak znienawidzony, że nie mógł liczyć na niczyją pomoc. Ciało
okrutnego wodza nigdy nie zostało odnalezione. Tak dopełniła się wróżba i tak
dopełniła się zemsta pszczół za zabicie Miligedo - Syna Miodu.
Kamienny posąg bohatera, zgodnie z rozkazami utopionego Grausama, dojechał do
Bartoszyc i stanął przy jednej z ulic miasta. Od tego czasu lud pruski pokochał
znienawidzone dotąd Bartoszyce, bowiem było to teraz miasto Miligeda - ich
bohatera, który, jak wierzyli, będzie świadkiem upadku potęgi obcego, wrogiego
tym ziemiom krzyżackiego państwa.
I to już jest naprawdę KONIEC ))

[tralala33]

Z Kroniki Ziemi Pruskiej spisanej przez Piotra z Dusburga wybrałam fragmenty, w
których pojawia się bohater tego wątku, Herkus Monte. Piotr z Dusburga,
zakonnik, przybył na Prusy prawdopodobnie pod koniec XIII wieku, a więc
kilkadziesiąt lat po powstaniu pruskim dowodzonym między innymi przez Herkusa
Monte. Swoją Kronikę kończył pisać około roku 1326, prawdopodobnie na kilka lat
przed swoją śmiercią. A teraz czas na jego relację.

[tralala33]

O drugim odstępstwie Prusów od wiary, które trwało 15 lat
W tym samym roku [1260] w przeddzień święta świętego Mateusza Apostoła i
Ewangelisty [21 IX] Prusowie (...) ponownie odstąpili od wiary i wiernych i
powrócili do dawnych błędów; na wodzów i dowódców swojego wojska wybrali:
Sambowie pewnego męża zwanego Glande, Natangowie Henryka Monte, Warmowie
Glappa, Pogezanie Auttuma, Bartowie Diwana.

[tralala33]

O wielkim rozlewie krwi chrześcijańskiej
Ci wodzowie i dowódcy wojsk wyznaczyli określony dzień, w którym mieli się
wszyscy stawić pod bronią i wybić wszystkich głosicieli wiary chrześcijańskiej
i doprowadzić do ich zagłady. I tego dokonali, ponieważ wszystkich chrześcijan,
na których natykali się w Prusach poza miejscami obwarowanymi w sposób
pożałowania godny częściowo mordowali, a pozostałych chwytali i uprowadzali w
długotrwałą niewolę. Kościoły, domy modlitwy i kaplice Pańskie palili, z
sakramentami Kościoła obchodzili się bez należnego szacunku, wyciągali szaty
liturgiczne i naczynia, by użyć ich w sposób nieprzystojny, a kapłanów i innych
pomocników Kościoła nikczemnie zabijali.

[tralala33]

O bitwie w Pokarwis, w której zginęło wielu chrześcijan
W roku Pańskim 1261, kiedy wieść o tym prześladowaniu przeszła przez Niemcy,
poruszyła ona książąt i baronów. Dlatego na pomoc wspomnianej ziemi przybili
pan z Reyder i wiele szlachty z innych części Niemiec. Razem z braćmi i ich
uzbrojonymi ludźmi wtargnęli do ziemi Natangów, zniszczyli ją ogniem i
grabieżą, pojmali i zabili wielu wrogów, a następnie cofnęli się do tego
miejsca, gdzie obecnie położony jest Brandenburg i tam rozbili obóz. Z kolei
bracia i krzyżowcy postanowili, że jedna część wojska ponownie wróci do
Natangii, aby ponownie ją spustoszyć, a druga część pozostanie we wspomnianej
okolicy.

[tralala33]

Po tym wydarzeniu Natangowie uważali, że tak nieliczny oddział nie odważy się
plądrować ich ziemi, zatem gromadnie natarli na pozostające w Pokarwis wojsko.
Krzyżowcy i bracia stawiali zacięty opór, a zwłaszcza jeden rycerz z Westfalii
zwany Stenckelem z Bentheim, który, gdy w pewnym kazaniu biskupim usłyszał, że
dusze zabitych w Prusach chrześcijan ulecą do nieba z pominięciem czyśćca,
wówczas spiął swojego wierzchowca ostrogami, wysunął zwyczajem rycerskim
włócznię do przodu i począł zabijać niewiernych z prawa i lewa, wrogowie zaś
padali jak muchy. Lecz w czasie nawrotu, kiedy wdzierał się w sam środek
nieprzyjaciela, zabito go.

[tralala33]

Pomiędzy przeciwnikami wywiązała się zacięta walka, po obu stronach wielu
odniosło śmiertelne rany i wielu poległo. W końcu stało się tak, jak spodobało
się Bogu, a mianowicie, że poległ sam pan z Reyder z wielką częścią wojska i z
braćmi, a pozostali rzucili się do ucieczki. Kiedy to się działo, bracia z
drugą częścią wojska zbliżali się do miejsca bitwy. I gdy zobaczyli, że wojsko
chrześcijańskie zostało rozbite, nie mogli z powodu ogromnej liczby wrogów
wybawić z opresji, i inną drogą powrócili do swoich siedzib.

[tralala33]

Po tej rzezi Natangowie chcieli złożyć ofiarę bogom, rzucili zatem los pomiędzy
Niemców wziętych tam do niewoli, a los dwukrotnie wskazał pewnego szlachetnego
i bogatego mieszczanina z Magdeburga zwanego Hirtzhals, który znalazłszy się w
trudnym położeniu prosił Henryka Monte, aby sobie przypomniał dobrodziejstwa,
jakie często mu wyświadczał w mieście Magdeburgu, i aby go wybawił z tego
nieszczęścia. Henryk, kiedy to usłyszał, współczuł mu i dwukrotnie go zwolnił.
Ale kiedy rzucony los po raz trzeci wskazał na niego, nie chciał, by mu
darowano, lecz w prawdziwym wyznaniu wiary oddał się dobrowolnie na ofiarę
Bogu; został przywiązany do konia i spalony.

[rita100]

Ciekawe z tym losem, ale też Prusowie walczyli. Ciągle walczyli, biedne te
kobiety były. Ciekawe jak kobiety były traktowane w Prusach ?
Herkus Monte groźnym wojownikiem był.

[tralala33]

Nie wiem, czy Piotr z Dusburga pisał coś o losie kobiet pruskich, poza
wzmiankami o uprowadzaniu do niewoli, ale znalazłam zabawną historię o dwoch
wdowach (bo wdów wtedy z pewnością nie brakowało), które pokłóciły się o
jednego męża. Obiecuję jutro

[tralala33]

Piotr z Dusburga był zakonnikiem i mocno wierzył, że walka z pogańskimi Prusami
jest służbą Bogu, dlatego chętnie przytaczał relacje o cudach, jakie miały
miejce w trakcie tej europejskiej wyprawy krzyżowej. Tak kończy się histria
niemieckiego mieszczanina z Magdeburga złożonego w ofierze pruskim bogom.

"Zapamiętaj tutaj czytelniku, że tenże Henryk Monte i wieu innych zapewniali
później pod przysięgą, że kiedy ów mieszczanin na koniu paił się i ducha
wyzionął, widzieli, jak z jego ust uleciała śnieżnobiała gołębica."

[tralala33]

A teraz coś lżejszego
Piotr z Dusburga 'Kronika Ziemi Pruskiej'
"Gdy Biskup chełmiński zobaczył, że miasto Chełmno zostało pozbawione mężczyzn,
wszyscy bowiem zginęli we wspomianej bitwie (z Prusami – bitwa pod Reuseen
między Chełmen a Grudziądzem), nakazał wdowom, aby za mężów pojęły swoich
służących, by trud szerzenia wiary w tym miejscu nie poszedł całkiem na marne.
Z tego powodu zdarzył się, iż dwie kobiety, gdy szły do kościoła, ujrzały wśród
grający na rynku w kości pewnego sługę silnego i pięknego z wyglądu, chociaż
źle ubranego. Pierwsza z nich potajemnie powiedziała swojej służącej, aby
przyprowadziła go do jej domu. Druga natomiast zauważyła to i w tajemnicy
nakazała swojej służącej, aby przyprowadziła go do należącej do niej gospody i
nie wypuszczała go, dopóki nie wróci. Po tym, gdy tak się stało, sama ubrała go
w piękne szaty i zawarła z nim związek małżeński w obliczu Kościoła.
Kiedy zobaczyła to pierwsza kobieta, przez długi czas nie kryła swego oburzenia
wobec drugiej kobiety. Ów służący urodził się w Halle i był tak bardzo
szlachetny i mądry, że pod względem cnót nie miał sobie równego w Prusach."

[rita100]

No popatrz, jaką ciężka sytuację miały kobiety w zdobywaniu mężczyzn. Czyli od
średniowiecza kobiety były biedne , a największa krzywdę robiły im ciągłe
potyczki i wojny
To czekam na to drugie opowiadanie.

[tralala33]

Dzięki Fedarowi możemy zobaczyć jak wygląda dziś ziemia, o którą walczył Herku
Monte. Dziankujem Woju ze szczernego serca i bandziewam czkać na ziency.
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=708&w=42176251

[rita100]

To jest bardzo mniłe.
Ciekawi mnie czy znajdziemy tam ślad Herkusa Monte ?
Bande bardzo szczegółowo łoglóndac łobrazki.

[fedar]

Nie zdążyłem uprzedzić. Sokole oko Tralali z szybkością Chucka Norrisa wyśledziło obrazkowy wątek
Aha, bym zapomniał: podjechałem "Starem" z przyczepą, ziemia mi się przez burty przesypuje. Gdzie zrzucić?

[tralala33]

Sztery łoczy ma to ziency zidzi 8-)
Kopiec rośnie na potęgę. A czy oprócz zdjęć możemy liczyć na kilka słów o tej
wyprawie? Może jest opisana na stronie Pruthenii?

[rita100]

Witamy w watku nawet z ziemią w butach - tego jeszcze nie było
Zdjęcia są imponujące, już je widziałam - ta przyroda jest urzekająca.
Nie dziwię się , że Monte tak bardzo jej bronił.

[fedar]

Niestety na stronie Pruthenii nie ma nic o tej wyprawie. Sprawdzałem pod adresem
www.pruthenia.strefa.pl/b4.html
i ten dział serwisu wygląda na niedokończony i porzucony, szkoda.
Wyprawa, o której mowa (właściwie rajd rowerowy) odbyła się w dniach od 23 do 27 lipca 2004 r. Jego celem było odnalezienie i potwierdzenie istnienia wybranych grodzisk i kurhanów w okolicach Pieniężna, Górowa i Bartoszyc. Bazą wypadową była szkoła podstawowa w Toprzynach. Ja brałem udział tylko w części rajdu, gościnnie. Dokumentację (dziennik?) wyprawy prowadził jeden z członków Pruthenii i to on mógłby najwięcej powiedzieć. Od siebie dodam tylko, że cel wyprawy (rajdu) został zrealizowany - większość (a może wszystkie, nie pamiętam) obiektów została odnaleziona. Oprócz dokumentacji na papierze były też trofea w postaci np. skorup z kurhanów. Największe wrażenie zrobiły na mnie: potężne grodzisko Pelten, dolina Wałszy (co za klimat), przygraniczne pustkowia, jez. Martwe i droga przez poligon k. Sigajn. Jeśli byliby zainteresowani, to mogę gdzieś podpiąć oficjalny program rajdu. W trakcie były co prawda pewne zmiany planów, ale lista obiektów do znalezienia/odwiedzenia ogólnie zgadza się. Myślę, że tam jeszcze kiedyś wrócę, ale to już w celach głównie turystycznych.
Pozdrawiam

[tralala33]

Faktycznie pierwsza wyprawa, z 1999 roku, została spisana niezwykle rzetelnie
www.pruthenia.strefa.pl/b41.html
Szkoda, że na następne zabrakło zapału. Ale strona jest odświeżana, więc może
jeszcze ktoś wróci pod te puste linki i je uzupełni. Przydałaby się taka lista,
bo okiem laika czasem trudno odróżnić wzgorze morenowe od śladów grodziska czy
kurhanu.

[rita100]

To już wprawdzie dla znawców archeologi. Ale wspaniale wiedzieć co się zwiedza
i ogląda. Powinny być przy nich tabliczki z opisem. To jest tożsamośc ziemi, a
chyba na Warmii i Mazurach najwięcej jest kurchanów. Jest co zwiedzać i oglądać
i podziwiać. Ale i zapaleńców odkrywania jest też dużo.

To uwaga jadą taczki i następna kopka ziemi ku chwale Herkusa Monte

[tralala33]

Ktoś tu kiedyś coś wspominał o grafomaństwie? Dziś przedstawiam fragment do
oceny - jest li to grafomaństwo czy nie jest? Jednoaktówka autorstwa Lecha
Brywczyńskiego pod tytułem Zemsta Perkuna:

Lech BRYWCZYŃSKI: Zemsta Perkuna
www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/83.html
Kriwe: - (uspokajającym tonem, zdejmując kaptur) Jestem bez broni. Przyszedłem
was prosić o to, żebyście opuścili naszą ziemię. Wracajcie do krain, w których
się urodziliście, nie zakładajcie tu swoich miast! Dlaczego wycięliście
tutejszy święty gaj, poświęcony naszym bogom? To zbrodnia, która nie może ujść
bez kary!

Von Balk i Brat Zygfryd spoglądają na siebie w osłupieniu. Przerywają posiłek,
wstają i wycierają dłonie o swoje szaty.
von Balk: - Z czegoś musimy przecież budować nowe gmachy, starcze. A z czego,
jeśli nie z drewna? Zresztą, nie muszę ci się wcale tłumaczyć. Czy wydaje ci
się, że zwykły Prus, taki jak ty, ma prawo rozkazywać zakonnym rycerzom? Skąd
znasz niemiecką mowę?

Kriwe: - Waszego języka nauczył mnie człowiek, którego wy nazywacie Henryk
Monte. To mój ukochany uczeń - ja wprowadzałem go w tajniki naszej religii, gdy
powrócił w ojczyste strony. Wódz armii musi przecież, wedle naszych zwyczajów,
składać ofiary bogom, prosząc o pomyślny wynik bitwy. On, z wdzięczności,
nauczył mnie niemieckiej mowy, nauczył mnie nawet czytać i pisać. Dla mnie,
starego człowieka, nie było to łatwe. Chciałem jednak poznać waszą wiarę,
przeczytać wasze pisma. Dowiedzieć się, skąd w was tyle nienawiści, tyle pychy
i zamiłowania do wojny. Na jakiej podstawie rościcie sobie prawo do odbierania
nam ziemi ojców?

[tralala33]

I jeszcze żałosna pieśń Prusów:

www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/92.html
Chór Prusów
(śpiewają na smutną, nostalgiczną nutę serbskiej pieśni "Tamo, daleko...")

Jesteśmy sami
Tak sami, jak kamień na dnie
Po wojnie tej z Krzyżakami
Nikt z nas nie pozostanie
Po wojnie tej z Krzyżakami
Nikt z nas nie pozostanie...

Prus I
(na ludową nutę)
Ciężka dola Prusa
Pogańskiego syna
Wyrok już nań zapadł
Choć nieznana wina

Prus II
Ciężka dola Prusa
Każdy jest mu wrogiem
A teraz krzyżacka
Śmierć stoi za progiem!

Prus III
Stoi, głową trzęsie:
- Czas na was, wojowie!
Czas na wieczną drzemkę
W cienistej dąbrowie!

Prus IV
Nasze święte gaje
Na podpałkę pójdą
To, w cośmy wierzyli
Zwane będzie bujdą

Prus V
Nawet grobom naszym
Nikt się nie pokłoni
Wiatr tylko zawyje,
Łzę chmurka uroni

[rita100]

Chór Prusów (na smutną, nostalgiczną nutę)
Jesteśmy sami,
Tak sami, jak kamień na dnie
Po wojnie tej z Krzyżakami
Nikt z nas nie pozostanie
Po wojnie tej z Krzyżakami
Będziecie wy! (milkną na moment, pokazując palcami w stronę widowni)
Nas już nie...
Chór Prusów rozbiega się, jęcząc przeraźliwie. Melodię "Tamo, daleko..."
słychać jeszcze przez pewien czas.

Tralala, bardzo, bardzo ciekawe to jest i piekne, dotykamy już emocji.
Fantastyczna stronka.

[rita100]

DRAMAT
Lech BRYWCZYŃSKI: Zemsta Perkuna

von Balk: - (nieobecnym tonem) A jakże, słucham. (z przejęciem) Bracie, miałem
sen. Muszę ci go opowiedzieć...


Brat Zygfryd: - Co tam sen, czcigodny mistrzu. Wybacz , ale muszę ci najpierw
przekazać trzecią, najsmutniejszą wiadomość. Brat Teobald okazał się nikczemnym
zdrajcą: po spotkaniu z Henrykiem Monte stał się przyjacielem i wspólnikiem
pruskiego herszta! Teobald przyjął nawet pruskie imię: Autumme! (wstaje, chodzi
po izbie nerwowym krokiem) To niepojęte: nasz brat, rycerz Bożej sprawy splamił
się apostazją! Przystał do Prusów i stał się poganinem. Te słowa ranią moje
usta, przechodząc przez nie! Co na to powie Europa! Trzeba będzie przygotować
oficjalne wyjaśnienie, napisać, że Teobalda omamiły pruskie demony, że stracił
rozum...


von Balk: - (wygląda, jakby się ocknął z głębokiego snu. wstaje) Co powiadasz?
Brat Teobald został poganinem? Poszedł więc do Prusów, jak mu poleciłem, a owi
poganie nic złego mu nie zrobili. Wiem, że oni są gościnni, zabijają tylko
wrogów... (przechadza się po izbie, po czym staje naprzeciw Brata Zygfryda) To
się wiąże z moim snem. Bo musisz wiedzieć, bracie, że tej nocy śnił mi się
świat, który będzie istniał po roku dwutysięcznym. Słyszysz dobrze: minie rok
2000 i koniec świata nie nastąpi! Świat przyszłości, który widziałem, był
dziwny i niepojęty, ale piękny. Widziałem miasto Elbląg, w którym nie było ani
nas, braci zakonnych, ani Prusów. Czy możesz to sobie wyobrazić?

cdnj

[rita100]

Zemsta Perkuna - Tragifarsa ahistoryczna

motto:
Była wśród tego zbłąkanego pogaństwa miejscowość wielkiego znaczenia. Miasto to
zwało się Romowe i wzięło nazwę od Rzymu, ponieważ tam mieszkał najważniejszy
kapłan pruski; nazywał się on Kriwe.
Piotr Dusburg, kronikarz krzyżacki
OSOBY:
Hermann von Balk - mistrz krajowy Zakonu Krzyżackiego, Brat Zygfryd, Brat
Godfryd, Brat Horst, Brat Teobald, Wartownik, Chór Knechtów: Knecht I, Knecht
II, Knecht III, Knecht IV, Pozostali bracia i knechci, Kriwe - kapłan pogański,
Chór Prusów: Prus I, Prus II, Prus III, Prus IV, Prus V.


SCENA PIERWSZA
Leśna polana. Pośrodku stoi von Balk, trzymając w wyciągniętej dłoni miecz.
Wokół niego, po obu stronach, zgromadziło się liczne grono rycerzy zakonnych i
knechtów, wszyscy w zakonnych białych płaszczach z czarnym krzyżem. Większość w
zbrojach i z bronią. Tuż obok mistrza stoją: Brat Zygfryd, Brat Godfryd, Brat
Horst i Brat Teobald.


von Balk: - Et in Arcadia ego. Oto ja, Hermann von Balk, mistrz krajowy naszego
zakonu, znalazłem się w krainie pogańskich Prusów, mlekiem i miodem płynącej.
Naiwni Polacy zaprosili nas tutaj, bo sami nie byli w stanie pokonać pogan. My
tego dokonamy i wytępimy Prusów do szczętu. Przy okazji zostaniemy tu na dłużej
i założymy własne państwo.


Chór Knechtów: - Hura! Hura! Hura!


von Balk: - (uciszając obecnych ruchem dłoni) Co w trakcie ostatnich kilkunastu
lat zdobyliśmy, już jest nasze, a co dopiero zdobędziemy, będzie nasze w
przyszłości! Sam wielki mistrz naszego zakonu - baczność! (wszyscy stają na
baczność) - von Salza! - spocznij! (wszyscy wykonują komendę "spocznij") -
wtajemniczył mnie w wielkie plany polityczne, których jest autorem. Podbijemy
ziemię Prusów, niosąc tu prawdziwą wiarę i tępiąc zabobony!


Chór knechtów: - Zawsze z Balkiem! Zawsze z Balkiem! Zawsze z Balkiem!

von Balk: - Oby miasto Elbląg, które tu dzisiaj zakładamy, stało się filarem
naszego panowania na Warmii! Ten gród będzie niczym młyński kamień, rzucony na
pierś ziemi pruskiej. Oby rok tysiąc dwieście trzydziesty siódmy był z tego
powodu wspominany przez wieki! Niech krzyżackie panowanie tkwi w tej ziemi tak
mocno, jak ten miecz! (bierze potężny zamach i oburącz ciska miecz przed sobą
na ziemię, ostrzem ku dołowi. ostrze miecza trafia w ziemię, ale nie wbija się
w podłoże, tylko odskakuje od niego. miecz upada z brzękiem na ziemię)

[rita100]

Chór Knechtów: - Oooooooch! (wydają z siebie donośny jęk)

von Balk: - (zbity z tropu. podnosi miecz, spogląda na miejsce, w którym upadł)
To czysty przypadek, to nic nie znaczy. Po prostu ostrze trafiło na kamień,
umieszczony tu przez pruskie demony. Jest oczywiste, że Bóg jest z nami, a nie
z Prusami, którzy w Niego nie wierzą i ubliżają Mu! Precz z pogaństwem i
bałwochwalstwem! Do gruntu zniszczymy bezbożne praktyki! Następne pokolenia
zakonnych braci będą tu mogły stworzyć świat wiary i chrześcijańskiej
pobożności.

Brat Horst: - (półgłosem, nachylając się w stronę Brata Godfryda) Co mistrz
powiedział? Następne pokolenia? Myślałem, że nam, zakonnikom, nie wolno, takich
rzeczy, no wiesz... (mruga znacząco)


von Balk: - (patrzy karcącym wzrokiem na Brata Horsta, po czym kontynuuje
przemowę) Elbląg to nasza przyszłość! To miasto powstało tylko dzięki nam i
przez nas dzisiaj zostało założone. Umocnimy je i przekształcimy w warowny
gród. To początek naszego przyszłego zwycięstwa.

Chór knechtów: - (skandują, rytmicznie uderzając mieczaami o tarcze) Zwy-cię-
stwo! Zwy-cię-stwo! Zwy-cię-stwo!

von Balk: - Zadania, związane z podbojem Prus są tak ogromne, że będę
potrzebował zastępcy i pomocnika. Jego zadaniem będzie obrona miasta przed
wrogiem, budowa fortyfikacji, ratusza i kościoła pod wezwaniem Świętego
Mikołaja. Moim zastępcą zostanie... (zawiesza głos. wszyscy wsłuchują się w
napięciu w jego słowa) ...zostanie nim mój umiłowany uczeń, Brat Zygfryd,
którego niniejszym mianuję komturem elbląskim!


Wszyscy obecni przepychają się do Brata Zygfryda, żeby złożyć mu gratulacje.
Trwa to dłuższą chwilę.

von Balk: - (chowa miecz do pochwy) A teraz - do pracy! Zajmijcie się pracami
fortyfikacyjnymi i budowlanymi. Zacznijcie od wycięcia drzew z tego gaju
(pokazuje ręką w prawą stronę) i postawienia szopy, w której mógłbym założyć
swoją kwaterę!


Wszyscy rozbiegają się, przystępując do pracy.

[tralala33]

"Oby miasto Elbląg, które tu dzisiaj zakładamy, stało się filarem
naszego panowania na Warmii!" - to teraz już chyba nikt nie ma wątpliwości skąd
pochodzi autor tej sztuki, Lech Brywczyński. A tu historia psikusa spłatała, bo
stolica Warmii jest łu noju

[rita100]

tralala33 napisała:

> "Oby miasto Elbląg, które tu dzisiaj zakładamy, stało się filarem
> naszego panowania na Warmii!" - to teraz już chyba nikt nie ma wątpliwości
skąd
>
> pochodzi autor tej sztuki, Lech Brywczyński. A tu historia psikusa spłatała,
bo
>
> stolica Warmii jest łu noju

A kiedy Lech Brywczyński napisał ten dramat, że nie wiedział gdzie jest stolica
Warmii ?

[tralala33]

Wiedział i to go bolało. Przeżywał wtedy okres buntu i naporu, gdy Elbląg
tragicznym zrządzeniem losu znalazł się w tym województwie bagienno-szuwarkowym
(sam tak napisał!),jak, nie przymierzając, Natangia w niewoli krzyżackiej

[rita100]

tralala33 napisała:

> Wiedział i to go bolało. Przeżywał wtedy okres buntu i naporu, gdy Elbląg
> tragicznym zrządzeniem losu znalazł się w tym województwie bagienno-
szuwarkowym
>
> (sam tak napisał!),jak, nie przymierzając, Natangia w niewoli krzyżackiej

Bo tak po prawdzie to Elbląg powinien do Gdańska należeć. Tak bylo od wieków
chyba.
To uciekam, pa

[rita100]

Ja już nazwałam swój malutki kopiec w ogrodzie Herkusa Monte
Może by tak w ogródkach zrobić takie kopce ? hehe

"Ziemi jest u nas pod dostatkiem
ale i tą przyjmę na cześć wielkiego wodza Herkusa Monte"

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?pos=-1086
Tak wygląda

[rita100]

SCENA DRUGA

Wnętrze drewnianej szopy, urządzone w prostym, spartańskim stylu: drewniane
ławy i stoły, po lewej stronie łoże, przykryte niedźwiedzią skórą. Po prawej
stronie znajdują się drzwi wejściowe. W widocznym miejscu, na ścianie,
znajduje się herb Elbląga. W centralnej części izby, po przeciwnych stronach
stołu siedzą na ławach: von Balk oraz Brat Zygfryd. Jedzą mięso, trzymając je
w palcach i co jakiś czas popijając wino z metalowych pucharów. Jedzą z
apetytem, nie bacząc na to, że tłuszcz ubrudził im całe
dłonie.

von Balk: - Jak ci się podoba herb naszego miasta, komturze? (spogląda na herb)

Brat Zygfryd: - (krojąc mięso wielkim nożem) Jest piękny. Krzyże, które są na
nim umieszczone, przez wieki całe stanowić będą znamię potęgi naszego zakonu.

von Balk: - Oby tak właśnie się stało. (podnosi do ust połeć mięsa i odgryza
spory kęs) Jak przebiegają prace budowlane?

Brat Zygfryd: - Widać już fundamenty ratusza, gotowe są też plany kościoła.
Zbudowaliśmy bramy wjazdowe do miasta i postawiliśmy przy nich straże.
Przydzieliliśmy parcele mieszczanom z Lubeki, którzy chcą zamieszkać w Elblągu.
Niepokoi mnie za to stan fortyfikacji: niewiele zdołaliśmy dotąd zrobić, nasze
wały są zbyt niskie i słabo umocnione. W razi e niespodziewanego ataku Prusów
nie będę mógł zagwarantować miastu bezpieczeństwa.

von Balk: - Ejże! Jest aż tak źle? Przecież Prusowie są słabo zorganizowani i
nie będą w stanie wystawić licznej armii...

Brat Zygfryd: - Wiem, u nich o wszystkim decyduje wiec pospólstwa, więc zawsze
jedni są za, a drudzy przeciw. Stąd to bezgłowie. Ale ostatnio wiele się
zmieniło. Wszystko za sprawą Henryka Monte.

von Balk: - Któż to taki? To przecież nie jest pruskie nazwisko...

Brat Zygfryd: - To Prus z Natangii, syn miejscowego szlachcica, kilkanaście lat
temu wywieziony jako dziecko do Niemiec. Tam poznał nasz język i przyjął
chrzest. Ale teraz wrócił tutaj i znów stał się poganinem. Przyjął nawet
pruskie imię, ale nie wiem jak ono brzmi. Mam dowody na to, że przygo towuje
wielkie powstanie. Chce zjednoczyć Prusów i ogłosić się ich księciem. Jest
bardzo niebezpieczny, bo zna nasze obyczaje i sposoby walki.

von Balk: - To rzeczywiście niepokojące. Czy w jego planach jest zdobycie
Elbląga?

Brat Zygfryd: - W to nie wątpię, on chce przejąć po kolei wszystkie nasze
twierdze. Prusowie gromadzą się w lasach Lanzanii, szykując armię do ataku na
Elbląg. Wczoraj udało nam się złapać trzech szpiegów, których Monte przysłał
do miasta. Udawali wędrownych handlarzy. Zdradziła ich nieznajomość
niemieckiego. Kazałem powiesić całą trójkę przy Bramie Targowej, ale nie
ręczę, że Monte nie przysłał tu więcej szpiegów albo skrytobójców... (urywa,
wskazując ręką na zakapturzoną postać, która niespodziewanie pojawiła się za
jego plecami, w drzwiach. przybysz ma na sobie wąskie, długie spodnie, o
nogawkach wpuszczonych w buty oraz wełnianą koszulę, długą aż do kolan) Kim
jesteś? Kto cię tu wpuścił?
cdn
www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/82.html

[rita100]

Kriwe: - (uspokajającym tonem, zdejmując kaptur) Jestem bez broni. Przyszedłem
was prosić o to, żebyście opuścili naszą ziemię. Wracajcie do krain, w których
się urodziliście, nie zakładajcie tu swoich miast! Dlaczego wycięliście
tutejszy święty gaj, poświęcony naszym bogom? To zbrodnia, która nie może ujść
bez kary!


Von Balk i Brat Zygfryd spoglądają na siebie w osłupieniu. Przerywają posiłek,
wstają i wycierają dłonie o swoje szaty.


von Balk: - Z czegoś musimy przecież budować nowe gmachy, starcze. A z czego,
jeśli nie z drewna? Zresztą, nie muszę ci się wcale tłumaczyć. Czy wydaje ci
się, że zwykły Prus, taki jak ty, ma prawo rozkazywać zakonnym rycerzom? Skąd
znasz niemiecką mowę?


Kriwe: - Waszego języka nauczył mnie człowiek, którego wy nazywacie Henryk
Monte. To mój ukochany uczeń - ja wprowadzałem go w tajniki naszej religii, gdy
powrócił w ojczyste strony. Wódz armii musi przecież, wedle naszych zwyczajów,
składać ofiary bogom, prosząc o pomyślny wynik bitwy. On, z wdzięczności,
nauczył mnie niemieckiej mowy, nauczył mnie nawet czytać i pisać. Dla mnie,
starego człowieka, nie było to łatwe. Chciałem jednak poznać waszą wiarę,
przeczytać wasze pisma. Dowiedzieć się, skąd w was tyle nienawiści, tyle pychy
i zamiłowania do wojny. Na jakiej podstawie rościcie sobie prawo do odbierania
nam ziemi ojców?


Obaj zakonni rycerze zbliżają się nieufnie do starca.


von Balk: - Do rzeczy, starcze, do rzeczy! Kim właściwie jesteś? Jakie nosisz
imię?


Kriwe: - Nazywam się Kriwe, jestem głównym kapłanem Perkuna i innych pruskich
bogów na całej Warmii i Pogezanii. Jestem najsłynniejszym wróżbitą, jakiego
wydała ziemia Prusów. Mam siedzibę w osadzie Romowe. Musiałeś o mnie słyszeć.


von Balk: - Nieszczęsny człowieku, jesteś więc pogańskim kapłanem! To dla
takich jak ty przybyliśmy tutaj!


Kriwe: - Jeśli przybyliście tu dla mnie, to niepotrzebnie. Ja was nie
potrzebuję, wystarczy mi się wiara moich ojców.


von Balk: - Porzuć swoje zbrodnicze wierzenia, przyjmij naszą wiarę, bo inaczej
twoja dusza zostanie po śmierci potępiona! Zgorzeje w ogniu piekielnym!


Kriwe: - Nie wiem, o czym mówisz. Jeśli moi bogowie istnieją, to na pewno
zatroszczyli się o to, co stanie się po śmierci z duszami ludzi szlachetnych. A
takim, mniej lub bardziej udolnie, staram się być.


Brat Zygfryd: - A jeśli owe demony nie istnieją?
www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/83.html

[rita100]

Kriwe: - W takim przypadku życie jest niewiele warte, a po śmierci nic mnie nie
czeka. Czego się mam zatem bać, jeśli po śmierci albo będę szczęśliwy, albo nie
będę mógł być nieszczęśliwy?


von Balk: - Co ty tu opowiadasz, nieszczęsny człowieku? Przecież istnieje tylko
jeden Bóg, właśnie ten, którego wam przynosimy!


Kriwe: - Tylko jeden? Skąd wiesz? Kiedy miałeś okazję policzyć bogów?


von Balk: - (jest zakłopotany. przez chwilę milczy, spoglądając na Brata
Zygfryda. odchrząkuje) A co powiesz nam na temat swoich wróżb? Przecież
powinieneś wiedzieć, że wróżby to fikcja, że nie da się odczytać przyszłości z
lotu ptaków czy z wnętrzności zwierząt ofiarnych...


Kriwe: - Dziwne rzeczy gadacie, panie. Wierzycie w istnienie waszego jedynego
Boga?


von Balk: - Oczywiście!


Kwire: - Wierzycie, że wasz wszechmocny Bóg jest w stanie wpływać na wasze losy
i - jeśli tylko zechce - dawać wam znaki, dotyczące przyszłości?


von Balk: - Tak! To oczywiste.


Kriwe: - W takim razie zupełnie nie rozumiem, na jakiej zasadzie odrzucacie
sztukę wróżbiarską. (rozkłada szeroko ręce) Zreszt ą, skoro wasz Bóg jest, jak
powiadacie, wszechmocny, a ja istnieję, to znaczy, że On akceptuje moje
istnienie. Inaczej by mnie nie było.


Brat Zygfryd i von Balk spoglądają na siebie, skonsternowani. Zapada
długotrwała cisza.


Brat Zygfryd: - Co my tu będziemy tracić czas na jałowe dyskusje. Fakty są
takie: nie macie żadnych szans na wygranie wojny z zakonem, bo za nami stoi
cała, chrześcijańska Europa. Chyba temu nie będziesz miał odwagi zaprzeczyć?


Kriwe: - (z rezygnacją w głosie) Temu jednemu zaprzeczyć nie mogę. Jestem już
stary, a roztropność to roślina, późno wydająca owoce. Choć jest wśród nas
wielu młodych ludzi, mających nadzieję na zwycięstwo. Zalicza się do nich
Henryk Monte. Ja złudzeń nie mam. Człowiek mądry powinien się godzić z
koniecznością. Ale czy to, że wygracie, odbiera słuszność naszej walce? Czy
dzięki temu przybywa wam praw do palenia naszych osad, mordowania kobiet i
dzieci?


von Balk: - Starcze, oszczędź swoim ludziom dalszych cierpień! Niech się
zdadzą na naszą łaskę i przyjmą chrzest. Przekonaj ich, by stali się
poddanymi zakonu!
www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/84.html

[rita100]

28 lutego 1917 roku odbyła sie w Olsztynie premiera widowiska Maxa
Worgitzkiego "Herkus Monte" osnuta na tle powstań Prusów przeciwko Krzyżakom.
Przedstawienie nie spotkalo się z większym zainteresowaniem publicznosci.
---
a Max Worgitzki - osiadł w Olsztynie ok.1893, kiedy jego ojciec objął
kierownictwo miejscowej mleczarni, a w 1914 Max przejął ją po ojcu.

[rita100]

www.pruthenia.strefa.pl/e22.html

www.pruthenia.strefa.pl/e221.html

[rita100]

www.pruthenia.strefa.pl/e222.html

[rita100]

www.pruthenia.strefa.pl/e223.html

[rita100]

Kriwe: - Nie potrafię przekonywać do tego, za czym nie stoi słuszność. I tak
bym nie odmienił ich przekonań, oni wolą zginąć, niż pod przymusem przyjmować
obce obyczaje. Przyszłości nie da się odwrócić: moje wróżby mówią jasno, że
bogowie przeznaczyli naszemu ludowi zagładę. Ale i wy strzeżcie się zemsty
pruskich bogów, zwłaszcza Perkuna, który jest patronem naszej walki.


von Balk: - A czegóż my mielibyśmy się bać? Przecież wasi rzekomi bogowie są
słabi, skoro nie są w stanie pomóc nawet wam, ich wyznawcom!


Kriwe: - Za każde zwycięstwo trzeba prędzej czy później zapłacić. Dziś lub w
przyszłości. Skąd wiesz, jak długo potrwają na tych ziemiach wasze rządy? Skąd
wiesz, czy w przyszłości nie jest wam pisana straszliwa klęska w walce z innym
przeciwnikiem? Pomyśl też, rycerzu, o grodzie, który tu założyłeś.


von Balk: - O moim Elblągu?


Kriwe: - Właśnie. Przy miejskiej bramie widziałem ciała powieszonych Prusów.
Może karą za krew tych ludzi będzie dotknięte właśnie to miasto? Może przez
długie wieki będą je prześladować siejące spustoszenia wojny i pożary, może
stanie się ono zdobyczą licznych najeźdźców? Może za wasze (wyciąga rękę w
kierunku obu Krzyżaków) zbrodnie płacić będą przez stulecia przyszli mieszkańcy
tego miasta, żyjąc w biedzie i zapomnieniu? Może się nawet zdarzyć, że...


von Balk: - (z niecierpliwością przerywa starcowi, odwracając się do niego
tyłem. w tejże chwili Kriwe wychodzi z szopy, nie zauważony przez obu rycerzy)
Co za wymysły! Pomyśl tylko (zwraca się do Brata Zygfryda) - zakonni rycerze,
cieszący się łaską jedynego, wszechmocnego Boga, mieliby się lękać demonów! Czy
naprawdę wierzysz w to, starcze? (odwraca się do pruskiego kapłana. ze
zdumieniem stwierdza, że nigdzie go nie ma. rozgląda się po izbie) Co to ma
znaczyć? Gdzie on się podział?


Brat Zygfryd: - Nie mógł daleko uciec. Poszukam go. (wybiega z szopy)


Von Balk raz jeszcze rozgląda się po izbie, po czym siada na ławie. Po chwili
do szopy powraca Brat Zygfryd.


Brat Zygfryd: - Dziwna historia - obaj wiemy, że stary tu był, a tymczasem
wartownik, stojący za drzwiami, nikogo nie widział i nic nie słyszał.


von Balk: - Może to i lepiej? Ta sprawa robi się bardzo podejrzana. Na Boga,
przecież złożył nam wizytę pogański kapłan, przywódca ciemnych, piekielnych
sił, a my pozwoliliśmy mu uciec. Cóż za kompromitacja! Gdyby ta wieść
rozniosła się po europejskich dworach, moglibyśmy za to słono
zapłacić...
www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/85.html

[rita100]

Brat Zygfryd: - (wzdryga się) Lepiej nawet nie myśleć, co by się stało.
Podejrzewano by nas o konszachty z poganami. Poczekajmy kilka dni. Dam swoim
knechtom rozkaz, żeby pilnie nadstawiali ucha. Może któryś z naszych rycerzy
widział jednak tego starego, a wówczas trzeba będzie coś z tym zrobić.


von Balk: - Niech tak się stanie. (składa dłonie do modlitwy) Boże, bądź
miłościw mnie grzesznemu!
www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/86.html

[rita100]

Bądźmy strażnikiem też legendy o Herkusie Monte - największym pogańskim
wojowniku, który wychował się u Krzyżaków, nauczył się walki i wrócił do swoich
by walczyć przeciw Krzyżakom. To był pierwszy największy wojownik z Zakonem
Krzyżackim. Nie doczekał się biedak ani swojego pomnika, ani chwały, żyje tylko
w legendzie. Był poganinem , może z tego powodu - ale czy nie zasługuje na
pamięć o doli i niedoli tej jego ziemi ?

"Płomień rozgrzeje malowane dzieje
Skarby mieczem spustoszą złodzieje
Pieśń ujdzie cało"

Adam Mickiewicz 'Konrad Wallenrod'

A dziś 15 lipiec 2006rok

[rita100]

SCENA TRZECIA

Von Balk siedzi na ławie, badawczo wpatrując się w leżące przed nim na stole
mapy i zwoje. Co jakiś czas rozwija któryś ze zwojów i czyta. Lekturę przerywa
mu pojawienie się w izbie Brata Zygfryda.


Brat Zygfryd: - Mistrzu, przynoszę bardzo niepokojące wieści!


von Balk: - Siadaj i opowiadaj. (przyjaznym gestem zaprasza go do wspólnego
oglądania map) Nasza sytuacja jest trudna, nie damy sobie rady bez wsparcia.
Papież powinien ogłosić krucjatę przeciwko Prusom i wezwać nam na pomoc rycerzy
z cesarstwa, Francji, Italii i Anglii.


Brat Zygfryd: - Może się zdarzyć, że zginiemy, zanim pomoc tu przybędzie.
Henryk Monte wygrywa jedną bitwę, po drugiej. Ostatnio wyciął w pień cały nasz
oddział opodal osady o nazwie Witke. Mówiąc o niepokojących wieściach, miałem
jednak na myśli co innego. Doniesiono mi, że trzej bracia zakonni widzieli
owego pruskiego kapłana, jak wychodził z tego budynku. (pokazuje na podłogę)


von Balk: - Którzy to bracia?


Brat Zygfryd: - Godfryd, Horst i Teobald. Rozmawiali o tym między sobą,
oskarżając nas obu o knowania z wrogiem i zdradę religii chrześcijańskiej.
Zamierzają wysłać do Rzymu list, opisujący to wydarzenie. (z przejęciem) Chcą o
tym pisać do samego papieża!


von Balk: - Absurd! Przecież Ojciec Święty w to nie uwierzy!


Brat Zygfryd: - Takie plotki rozchodzą się szybciej, niż morskie fale. Zapewne
nie uwierzy w to papież, nie uwierzą ci, którzy nas obu dobrze znają, ale
inni? Kardynałowie, królowie, książęta... Oni mogliby nam bardzo zaszkodzić.
Znalazłem jednak wyjście z tej sytuacji. (nachyla się do ucha von Balka i
przez dłuższą chwilę coś mu szeptem
wyjaśnia)
www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/86.html

[rita100]

von Balk: - (zastanawia się) Sądzisz, że to jest dobre rozwiązanie? Może i masz
rację: my będziemy bezpieczni, bo się ich pozbędziemy, a i sam zakon też
skorzysta. Niech tak się stanie. Siądźmy. (siadają obok siebie na ławie, twarzą
do wejścia) Wartownik, do mnie!


Do izby wpada wartownik w zbroi, z halabardą w dłoniach.


Wartownik: - Czekam na twe rozkazy, mistrzu!


von Balk: - Wezwij tu Brata Horsta, Brata Godfryda i Brata Teobalda. Niech
wchodzą do mnie kolejno.


Wartownik: - Wedle rozkazu! (wybiega z izby)


Brat Zygfryd mówi coś szeptem na ucho von Balkowi, który co jakiś czas
potakuje. Po chwili w drzwiach pojawia się Brat Horst.


Brat Horst: - (uśmiechając się głupkowato) Czekam na twoje rozkazy, czcigodny
mistrzu.


von Balk: - Mam dla ciebie, bracie, odpowiedzialne zadanie. Odpowiedzialne i
zaszczytne.


Brat Horst: - Zawsze jestem gotów do walki o prawdziwą wiarę, gotów też do
śmierci, jeśli dobro zakonu będzie tego wymagało. Co mam uczynić?


von Balk: - Weź tylu ludzi, ilu ci trzeba i ruszaj na północ, żeby zdobyć
Bałgę. To potężny gród, który Prusowie zbudowali nad Bałtykiem. Blokuje on
dostęp do Warmii od strony morza.


Brat Horst: - Jestem zaszczycony tym, że powierzasz mi dowództwo w tak ważnej
wyprawie. Nigdy dotąd nie miałem okazji, żeby samodzielnie dowodzić. Kiedy mam
wyruszyć?


von Balk: - Jak najszybciej. Komtur da ci mapę tych terenów.


Brat Zygfryd wstaje, podchodzi do ławy i przegląda mapy. Wybiera jedną z nich i
podaje ją Bratu Horstowi.


von Balk: - Chciałbym ci jeszcze powiedzieć, Bracie Horście, że po zdobyciu
Bałgi zostaniesz mianowany komturem tego grodu.


Brat Horst: - (uradowany) Dzięki ci, mistrzu! Nie zawiodę twego zaufania!
(wybiega z
izby)
www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/87.html

[rita100]

von Balk: - (sam do siebie) Nieszczęsny Brat Horst! Przecież nie ma żadnych
szans na zdobycie Bałgi. Celem jego wyprawy jest tylko odciągnięcie części
wojsk pruskich spod Elbląga.


Brat Zygfryd: - (macha lekceważąco ręką) Brat Horst zawsze był półgłówkiem i
niewielki był z niego pożytek. Atakując Bałgę, po raz pierwszy i ostatni w
życiu przyda się Zakonowi.


von Balk: - (wzdycha ciężko) Rozumiem, że takie są prawa wojny, ale jakoś mi
ciężko.


Do izby wchodzi Brat Godfryd.


Brat Godfryd: - Mistrzu, stawiam się na wezwanie. Zanim wysłucham twego
rozkazu, chciałbym jednak wyrazić moje zdumienie faktem, iż powierzyłeś Bratu
Horstowi dowództwo wyprawy na Bałgę. To szaleństwo! On nie ma żadnych szans,
musi zginąć! Jeśli trzeba, ja pójdę tam za niego...


Brat Zygfryd: - (wciąż stoi obok stołu. bierze do ręki jedną z map) Bracie
Godfrydzie, jak śmiesz zwracać się tak gwałtownymi słowy do mistrza! To nie
jest godne zakonnego rycerza!


Brat Godfryd: - Błagam o wybaczenie. Ale żal mi Brata Horsta, który cieszy się,
jak dziecko, bo nie wie, że idzie na pewną śmierć.


von Balk: - Nie obawiaj się, Bracie Godfrydzie, tobie powierzam nie mniej
odpowiedzialne zadanie. (z naciskiem) Znacznie bardziej odpowiedz ialne. Musisz
jak najszybciej odnaleźć pruską osadę Romowe, zniszczyć miejsce pogańskiego
kultu i zabić najwyższego kapłana Prusów, Kriwego. Powinieneś wiedzieć, że
Romowe to parodia nazwy Rzym, ów kapłan jest więc antypapieżem i antychrystem.
Pomyśl tylko, jaką sławę pozyskasz, jeśli twoja wyprawa się powiedzie!


Brat Godfryd: - (przejęty i zachwycony) Mistrzu, to najpiękniejszy rozkaz, jaki
kiedykolwiek dostałem! Nie okryję hańbą mego rycerskiego imienia. Sprawię, że
będzie ono głośne w całej Europie i sławione w pieśniach! (patrzy z
wdzięcznością na von Balka) Mistrzu, przyznam, że niedawno zwątpiłem w twoją
prawość, miałem nawet czelność podejrzewać cię o zmowę z wrogiem. To wszystko
właśnie przez tego pruskiego kapłana, Kriwego. Podobno z nim rozmawiałeś i
puściłeś go wolno. Ale ten twój rozkaz wyjaśnia wszystko i przekreśla moje
podejrzenia. Czy wybaczysz mi, mistrzu i nauczycielu?


von Balk: - Jesteś dzielnym rycerzem i wiernym sługą Zakonu. Nie mam powodu
chować do ciebie urazy. Powiedz mi tylko, kto rozsiewał pogłoski o mojej
zmowie z
Prusami?

www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/88.html

[rita100]

to z ziemią przyjechałam , bo jest awaria stron linku

[rita100]

(...)
i ty, ostatnie książe żywe,
Herkasie Monte, zapalczywy,
wysoko prestoł twój, bo w łunach -
tyś, wierę, luby syn Peruna,
bo odkąd Perun skąpił gromu,
tobą, Herkasem kniaziem, ciskał
błyskawicami po szełomach,
wiatrołomami po zamczyskach
tych, co przybyli tu mordować...

Tadeusz Chrościelewski
Łódź

[rita100]

Brat Godfryd: - (z wahaniem) Brat Teobald widział na własne oczy tego pruskiego
kapłana, potajemnie wychodzącego z szopy...

Brat Zygfryd: - I ty dałeś mu wiarę? Zwątpiłeś w prawość swego mistrza? Jak
mogłeś!

von Balk: - (pojednawczo) Dość tych napomnień, Bracie Zygfrydzie. (do Brata
Godfryda) Weźmiesz z sobą tylko pięciu knechtów. To jest zadanie dla małej
grupy ludzi, zdecydowanych na wszystko. Musicie potajemnie, może nawet w
przebraniu przeniknąć na terytorium wroga i co jakiś czas brać jeńców, żeby od
nich dowiedzieć się, jak dojechać do Romowe. O ile wiem, ta osada jest położona
wśród bagien. Nie ma jej na żadnej mapie, (wskazuje na zwoje, leżące na stole)
dlatego musisz sobie radzić sam.

Brat Godfryd: - (rozpromieniony) Wyruszam nie zwlekając. Podczas wyprawy będę
sobie powtarzał słowa "Pieśni o Rolandzie". (recytuje z pamięci) "Wielkie są
wojska, hufce śmiałe, wszystkie chorągwie wdały się w bitwę. A poganie walą
krzepko, nad podziw..." (wychodzi z izby)

Brat Zygfryd: - (do von Balka) Teraz czeka nas najtrudniejsze zadanie. Brat
Teobald jest przebiegły i trudno go będzie omamić.

von Balk: - I on będzie jednak musiał wykonać moje rozkazy.

Do izby wchodzi Brat Teobald.

Brat Teobald: - Wiem, jakie rozkazy dostali bracia, którzy byli tu przede mną.
Nie podejrzewam cię już o zdradę, mistrzu, skoro wydałeś wyrok śmierci na
Kriwego, ale dziwię się, że tak szafujesz krwią zakonnych braci. Przecież obaj
nie powrócą żywi do Elbląga.

von Balk: - (wyniośle) Dałem im zadania, które są zgodne z interesami zakonu.
Jak możemy myśleć o całkowitym podboju Prus, jeśli nie zdobędziemy głównej
twierdzy tego kraju i nie zlikwidujemy najważniejszego ośrodka pogańskiego
kultu. Jeśli im obu się nie powiedzie, to wyślemy ich śladem następne oddziały.
Wkrótce mają tu przybyć świeże hufce rycerstwa z Saksonii, Flandrii i Burgundii.

Brat Teobald: - (zgryźliwie) Zapewne ja stanę na ich czele?

von Balk: - Masz bystry umysł, bracie, ale tym razem zawiódł cię on. Powierzam
ci bowiem zadanie zupełnie innego rodzaju.

Brat Teobald: - (zaskoczony) Innego rodzaju?

von Balk: - Tak. Ludzie nieprzychylni zakonowi, w tej liczbie polscy książęta,
a nawet niektórzy biskupi, rozsiewają plotki, jakoby nie zależało nam wcale
na nawracaniu pogan. Ich zdaniem, chodzi nam wyłącznie o zdobycie terytorium,
dlatego nie
www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/89.html

[rita100]

dosypię ziemi na kopiec, bo znów się stronka nie obraca.

[rita100]

www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/89.html
W dalszym ciagu nie łobraca sia link na stronke 90.

[rita100]

otworzyła sie:

Knecht I (śpiewa na marszową nutę)
Byliśmy, jesteśmy, będziemy!
Gród każdy - zdobędziemy
Weźmiemy Prusów pod nasz but...

Knecht II
I bardzo topsze. Jawol, ser gut!

Knecht III
Lud pruski nie da nam rady
Kto wróg nasz - ten zejdzie na dziady
Będzie tu (pokazują w stronę widowni) ordnung, że aż miło...

Knecht II
O jakim sze Prusom ne sznilo!

Knecht IV
Wiece wybijemy im z głowy
Model rządów mamy gotowy
Tu mistrz, tam komtur, dalej brat

Knecht II
To pikny i prosty szwiat!

Chór Knechtów (maszerują, śpiewając na melodię "John Brown's body lies...")
Oręż germański zawsze radość ludom niósł,
Oręż germański zawsze radość ludom niósł,
Oręż germański zawsze radość ludom niósł,
A nasz zakon w siłę rósł!

Glory, glory, alleluja,
Glory, glory, alleluja,
Glory, glory, alleluja,
By nasz zakon w siłę rósł!

Chór Knechtów odchodzi krokiem marszowym. Muzykę słychać jeszcze przez jakiś
czas. Von Balk przewraca się na łożu, majaczy. Mówi przez sen, wsparty na
łokciach.


von Balk: - Boże, dokąd mnie zabierasz, gdzie mnie prowadzisz... Co za widoki
stawiasz mi przed oczy? Jakie to dziwne miasto, dziwne stroje, ulice, domy ze
szkła i kamienia... To wszystko piękne, ale i niepojęte... Te pojazdy
przerażają... Czy tu nikt nie jeździ konno? Jakiż gwar tu panuje, jaki hałas,
nawet nie słychać śpiewu ptaków... Jak nazywa się ten bajeczny gród? Co to za
miasto... Zaraz, tam wisi jakiś herb... Ten herb! To przecież Elbląg! Nasze
miasto, zakonne miasto! Ale gdzie podziali się bracia, rycerze, knechci? To
jakiś inny świat, inne czasy... Boże mój, który tutaj jest rok,
www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/91.html

[rita100]

który rok? Co??? Więc tak będzie w przyszłości? (krzyczy przez sen) Bracia-
rycerze, minął rok dwutysięczny, a koniec świata nie nastąpił!!! (milknie,
opadając bezwładnie na łoże. zapada w głęboki, spokojny sen)


Do izby wbiega zaniepokojony Wartownik.


Wartownik: - (półgłosem) Mistrzu, czy mnie wzywałeś? Co tu się działo?
(rozgląda się z niepokojem po izbie, podchodzi do łoża, przygląda się von
Balkowi) Wszystko dobrze, śpi. Pewnie mówił przez sen. Ostatnio dręczą go
jakieś koszmary. Tfu! Na psa urok! To pewnie przez te pruskie demony. (wychodzi)


Chór Prusów
(śpiewają na smutną, nostalgiczną nutę serbskiej pieśni "Tamo, daleko...")

Jesteśmy sami
Tak sami, jak kamień na dnie
Po wojnie tej z Krzyżakami
Nikt z nas nie pozostanie
Po wojnie tej z Krzyżakami
Nikt z nas nie pozostanie...

Prus I
(na ludową nutę)
Ciężka dola Prusa
Pogańskiego syna
Wyrok już nań zapadł
Choć nieznana wina

Prus II
Ciężka dola Prusa
Każdy jest mu wrogiem
A teraz krzyżacka
Śmierć stoi za progiem!

Prus III
Stoi, głową trzęsie:
- Czas na was, wojowie!
Czas na wieczną drzemkę
W cienistej dąbrowie!

Prus IV
Nasze święte gaje
Na podpałkę pójdą
To, w cośmy wierzyli
Zwane będzie bujdą
www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/92.html

[rita100]

Prus V
Nawet grobom naszym
Nikt się nie pokłoni
Wiatr tylko zawyje,
Łzę chmurka uroni

Chór Prusów (na smutną, nostalgiczną nutę)
Jesteśmy sami,
Tak sami, jak kamień na dnie
Po wojnie tej z Krzyżakami
Nikt z nas nie pozostanie
Po wojnie tej z Krzyżakami
Będziecie wy! (milkną na moment, pokazując palcami w stronę widowni)
Nas już nie...
Chór Prusów rozbiega się, jęcząc przeraźliwie. Melodię "Tamo, daleko..."
słychać jeszcze przez pewien czas.

[rita100]

SCENA PIĄTA

Von Balk siedzi przy stole. Pociera dłonią czoło jakby się mocno nad czymś
zastanawiał. Podnosi wzrok na widok wchodzącego Brata Zygfryda, ale jest
zaabsorbowany swoimi myślami.

von Balk: - Dobrze, że już jesteś. Powziąłem ważne decyzje. Bracie, miałem
sen ...

Brat Zygfryd: - (wchodzi dziarskim krokiem, zaaferowany, ale zadowolony, siada
po przeciwnej stronie stołu) Mistrzu, przynoszę wieści. Wielkie wieści...
Pamiętasz, jak trzy miesiące temu wysłaliśmy Brata Horsta na podbój Bałgi?
Doniesiono mi, że Horst poległ, a wszyscy jego ludzie zginęli. Trzeba jednak
powiedzieć, że spisał się dzielnie i zadał wrogowi znaczne straty. Jego
bohaterstwo przynosi sławę zakonowi. Trzeba będzie zorganizować uroczystości
żałobne, by uczcić jego pamięć... Słuchasz mnie, mistrzu?

von Balk: - (nie zwracając uwagi na słowa Brata Zygfryda) Bracie, miałem
sen...

Brat Zygfryd: - Nie to jest jednak najważniejsze. Jeszcze lepiej spisał się
Brat Godfryd, który znalazł drogę do Romowe, przedarł się tam niepostrzeżenie
i porwał Kriwego! Po drodze Godfryd kazał zgładzić piekielnego kapłana:
rozcięto Kriwemu brzuch i tak długo wleczono go wokół drzewa, aż wypłynęły mu
wszystkie wnętrzności. Słyszysz mnie, mistrzu? To wielka chwila, nasze wielkie
zwycięstwo: nie żyje Kriwe, filar pogańskiej religii! Trzeba będzie ze
szczegółami opisać to wydarzenie i rozesłać ten opis na europejskie dwory! (ze
smutkiem) Niestety, pruski pościg następnego dnia dopadł Brata Godfryda i jego
towarzyszy. Wszyscy zostali powieszeni. Niektórzy mówią, że w owej chwili Brat
Godfryd został żywcem uniesiony do nieba... Mistrzu, czy mnie
słuchasz?
www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/93.html

[rita100]

von Balk: - (nieobecnym tonem) A jakże, słucham. (z przejęciem) Bracie, miałem
sen. Muszę ci go opowiedzieć...


Brat Zygfryd: - Co tam sen, czcigodny mistrzu. Wybacz , ale muszę ci najpierw
przekazać trzecią, najsmutniejszą wiadomość. Brat Teobald okazał się nikczemnym
zdrajcą: po spotkaniu z Henrykiem Monte stał się przyjacielem i wspólnikiem
pruskiego herszta! Teobald przyjął nawet pruskie imię: Autumme! (wstaje, chodzi
po izbie nerwowym krokiem) To niepojęte: nasz brat, rycerz Bożej sprawy splamił
się apostazją! Przystał do Prusów i stał się poganinem. Te słowa ranią moje
usta, przechodząc przez nie! Co na to powie Europa! Trzeba będzie przygotować
oficjalne wyjaśnienie, napisać, że Teobalda omamiły pruskie demony, że stracił
rozum...


von Balk: - (wygląda, jakby się ocknął z głębokiego snu. wstaje) Co powiadasz?
Brat Teobald został poganinem? Poszedł więc do Prusów, jak mu poleciłem, a owi
poganie nic złego mu nie zrobili. Wiem, że oni są gościnni, zabijają tylko
wrogów... (przechadza się po izbie, po czym staje naprzeciw Brata Zygfryda) To
się wiąże z moim snem. Bo musisz wiedzieć, bracie, że tej nocy śnił mi się
świat, który będzie istniał po roku dwutysięcznym. Słyszysz dobrze: minie rok
2000 i koniec świata nie nastąpi! Świat przyszłości, który widziałem, był
dziwny i niepojęty, ale piękny. Widziałem miasto Elbląg, w którym nie było ani
nas, braci zakonnych, ani Prusów. Czy możesz to sobie wyobrazić?


Brat Zygfryd: - Nie, nie mogę i nie chcę sobie tego wyobrażać. Chrześcijaninowi
nie wolno wierzyć w sny, nie wolno mu wnikać w Boże plany, dotyczące
przyszłości. Takie próby to pycha, która grozi zagładą!


von Balk: - Po co mielibyśmy zabijać Prusów, po co z nimi wojować? Skoro
przyszłość i tak nas pogodzi, to dlaczego nie miałaby nas pogodzić już
teraźniejszość? (z przejęciem) Bracie, czy pamiętasz, jak trzy niedziele temu
poprowadziłem zbrojną wyprawę w głąb Warmii? Chciałem zbadać teren pod przyszłą
kolonizację, a przy okazji zniszczyć miejsca kultu pogańskiego. Jedno z takich
miejsc odkryłem w pobliżu osady Ukapirmas. Była noc, dlatego święty ogień
Prusów był widoczny z daleka. (chodzi po izbie, gestykulując) Kazałem knechtom
podejść ukradkiem do tej polany i przyczaić się w zaroślach. Gdy sam tam
dotarłem, ujrzałem tłum Prusów: mężczyzn, kobiet i dzieci. Siedzieli wokół
ogniska, śpiewali, lepili z ciasta małe placuszki. Rzucali te placuszki do
siebie, tak aby przelatywały przez ogień. Po wielu takich przelotach plac uszek
był upieczony: można go było zjeść i wprowadzić do obiegu następny.
Równocześnie krążyło tak nad ogniskiem po kilkanaście placków. Śmiechom i
zabawom nie było końca!


Brat Zygfryd: - (z niechęcią) To barbarzyński lud. Wiesz, mistrzu, w jaki
sposób spowiadają się oni z grzechów? Gromada Prusów otacza kapłana i każdy
daje mu szturchańca, popycha, trąca. To wszystko dla żartu, ale kapłan
wrzeszczy na całe gardło, prosząc swoich bogów o pomoc. Bogowie, chcąc ratować
swego sługę, darują szturchającym wszyst kie przewinienia. Tak przynajmniej
uważają naiwni Prusowie. O ileż godniejszy i szlachetniejszy jest nasz
sakrament spowiedzi!
www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/94.html

[rita100]

von Balk: - (nie zwracając uwagi na słowa komtura) Rzucając placki, Prusowie
przez cały czas śpiewali, a niektórzy grali na trąbach. Boże miłosierny, jak
oni śpiewali! To najpiękniejsza pieśń, jaką w życiu moim słyszałem. Słuchając
jej, zapomniałem o tym, kim jestem, co robię i po co tam przybyłem.
Oprzytomniałem dopiero wtedy, gdy któryś z braci trącił mnie w ramię.
Wiedziałem, że trzeba wydać rozkaz do ataku, zanim Prusowie nas spostrzegą, ale
przez dłuższą chwilę nie mogłem się na to zdobyć. Gdy w końcu ten rozkaz
wydałem, wolałem nie brać udziału w walce: przyklęknąłem, zamykając oczy i
zatykając palcami uszy. Dzięki temu nie widziałem krwi i nie słyszałem jęków.
Czułem się jak zbrodniarz, jak Piłat, jak najnikczemniejszy z faryzeuszy. (do
Brata Zygfryda) Bracie, czas z tym skończyć! Dziś rano powiedziałem sobie, że
nigdy więcej nie wydam rozkazu do przelewu krwi! Zawrzemy pokój z Prusami,
zaniechamy podboju ich kraju, przyzwalając na ich pogańskie praktyki.


Brat Zygfryd: - (zgorszony i oburzony) Mistrzu, co ja słyszę? To zdrada i
herezja! Opamiętaj się! Nie możemy zaniechać naszej walki, musimy przybliżyć
Prusom światło wiary!


von Balk: - Jest także drugie wyjście: ładujemy nasz dobytek na statki i
wracamy, skąd przybyliśmy. Może najlepiej byłoby powrócić do Ziemi Świętej,
żeby strzec pielgrzymów przed Saracenami...


Brat Zygfryd: - Mistrzu, twoje słowa przynoszą szkodę zakonowi. Gdyby
ktokolwiek cię usłyszał... (rozgląda się z niepokojem) Pomyśl tylko o
przybyszach z Niemiec, którzy osiedlili się tutaj, w naszych nowych miastach. W
samym Elblągu naliczysz ich setki. Zakon ma obowiązek ich obrony przed
poganami! Oni nie mają gdzie wracać: sprzedali cały swój majątek, żeby tu
rozpocząć nowe życie!


von Balk: - Niech dogadają się z Prusami, to gościnny lud. Niech nawzajem
poznają swoje obyczaje i religie. Może w przyszłych wiekach powstanie z nich
jeden, wspólny naród? Brat Teobald postąpił słusznie: trzeba się pojednać z
Prusami.


Brat Zygfryd: - Mistrzu, twoje słowa stawiają cię nie tylko poza naszym
zakonem, ale także poza kościołem chrześcijańskim. Jeśli nie zamilkniesz, będę
zmuszony cię zabić. (podchodzi do stołu i bierze do ręki leżący tam nóż. staje
obok von Balka)


von Balk: - Byłbyś w stanie to zrobić i skazać swoją duszę na wieczne
potępienie? Nie sądzę, przecież tyle mi zawdzięczasz! Nic mnie nie powstrzyma
od dokonania tego dzieła, które, jak uważam, miłe jest Bogu! (krzyczy głośno)
Wartownik! Do mnie! Natych...


Brat Zygfryd zatyka mistrzowi usta lewą dłonią, a równocześnie wbija mu w serce
nóż.


von Balk: - (z jękiem) Bracie, cóżeś uczynił... (osuwa się na podłogę. Chwilę
później
nieruchomieje)
www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/95.html

[tralala33]

Ciekawe, czy autorowi udał się kiedykolwiek wystawić tę sztukę na scenie, czy
też jedynie przez internet możemy ją poznać?

[rita100]

Brat Zygfryd: - (pochyla się, klęka, wyjmuje nóż z rany, po czym umieszcza
rękojeść noża w prawej dłoni zamordowanego. wstaje, ze smutkiem patrzy na von
Balka) Wybacz mi, bracie i nauczycielu, ale nie mogłem inaczej postąpić. Dzięki
temu uchroniłem twoje dobre imię i ocaliłem zakon przed nieuchronną klęską.
Zwątpiłeś w sens naszej walki, nie byłbyś już w stanie poprowadzić nas do
zwycięstwa...


Do izby wchodzi wartownik, z halabardą w dłoni. Staje nad ciałem mistrza,
patrząc na nie w osłupieniu.


Wartownik: - Co się tu stało, komturze? Czy byłem wzywany? Nasz mistrz...


Brat Zygfryd: - Nasz mistrz nie żyje. Popełnił samobójstwo, na wieść o
niepowodzeniach i zdradach, jakie dotknęły ostatnio nasz zakon. (do Wartownika)
Idź teraz i zwołaj braci. Niech wszyscy zobaczą, co się wydarzyło.


Wartownik: - Już biegnę. (wybiega z izby, wołając przeraźliwie) Bracia, mistrz
nie żyje! Mistrz nie żyje! Komtur was wzywa!

[rita100]

SCENA SZÓSTA

Bracia zakonni oraz knechci powoli i z lękiem wchodzą do izby. Każdy przystaje
nad ciałem von Balka, po czym odchodzi i staje na swoim miejscu, zależnie od
rangi. Najstarsi z braci stają pośrodku, obok komtura. Wszyscy milczą, w izbie
panuje pełna napięcia cisza.


Brat Zygfryd: - Wiecie wszyscy, jakie niepowodzenia spotkały ostatnio nasz
zakon, ile klęsk ponieśliśmy. Nasz mistrz, do końca wierny swemu zakonowi, nie
mógł tego przeboleć. Czuł się osobiście odpowiedzialny za te niefortunne
wydarzenia i dlatego wolał popełnić samobójstwo, wolał wbić sobie nóż w serce.
Miejmy nadzieję, że miłosierny Bóg wybaczy mu ten sam obójczy postępek,
niegodny chrześcijanina.


Chór Knechtów: - Amen!


Brat Zygfryd: - Najmocniej zabolała mistrza najnowsza wieść, której jeszcze nie
znacie, wieść o haniebnej zdradzie Teobalda. Musicie bowiem wiedzieć, szacowni
bracia oraz knechci, że stała się rzecz o pomstę do nieba wołająca. Oto
Teobald - niegdyś nasz brat, przyjaciel i rycerz sprawy Bożej, złamał śluby
zakonne i pohańbił swoje imię apostazją!


Wszyscy obecni zamarli w bezruchu, wydając z siebie okrzyk przerażenia.


Brat Zygfryd: - Słowa zamierają mi na ustach, ale muszę to wam powiedzieć:
Brat Teobald, bo tak go kiedyś nazywaliśmy, przystał do Prusów, przyjął ich
pogańską wiarę i przybrał sobie nawet pruskie imię. Nazywa się teraz
Autumme!
www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/96.html

[rita100]

Obecni raz jeszcze wydali z siebie okrzyk grozy.


Brat Zygfryd: - Jakby tego wszystkiego jeszcze nie było mało, ów padalec, ów
nikczemnik śmiał skierować swój oręż przeciwko zakonowi, który przygarnął go do
swego łona i dał szansę walki w obronie prawdziwej wiary! Ów Autumme, bo
inaczej go odtąd nie będę nazywał, stał się najbliższym współpracownikiem
herszta pruskiej bandy, Henryka Monte. Nie odstępuje go ani na krok i doradza w
walce z zakonem!


Wszyscy obecni po raz trzeci wydali z siebie okrzyk grozy.


Brat Zygfryd: - Sami więc widzicie, bracia, że nasz mistrz, Hermann von Balk,
miał powody do zgryzoty. Przyczyną jego samobójczej śmierci jest Autumme. To
zdrada tego nędznika przeważyła szalę. Mężny duch von Balka nie mógł znieść
postępku tak niegodnego, tak sprzecznego ze wszystkim, w co mistrz wierzył!
Mistrzu, możesz być pewny, że będziemy kontynuować twoją walkę, nie bacząc na
przeciwieństwa!


Chór Knechtów: - (z determinacją) Komtur! Komtur! Komtur!


Brat Zygfryd: - Wynieście stąd ciało mistrza, żeby przygotować je do pochówku!


Kilku knechtów zawija ciało w biały, zakonny płaszcz i wynoszą z izby.


Brat Zygfryd: - Teraz nadszedł czas na to, żeby... (przerywa, bo na zewnątrz
słychać gwar, okrzyki przerażenia, tupot koni)


Brat Zygfryd: - (zaniepokojony) Co tam się dzieje? Wartownik, do mnie!


Wartownik: - (wbiegając krzyczy donośnie i z przerażeniem) Alarm! Wróg atakuje!
Prusowie próbują wedrzeć się na wały. Prowadzi ich sam Henryk Monte!


Brat Zygfryd: - (do wszystkich obecnych) Na wały, do umocnień! Wszyscy na
stanowiska! Tylko w mieczu nadzieja! Odeprzemy atak wroga! Śmierć Henrykowi
Monte i temu zdrajcy, Autumme! Do boju! Za mną! (wyciąga miecz z pochwy i
wymachując nim nad głową, wybiega z szopy)


Wszyscy obecni wybiegają za Bratem Zygfrydem, szykując się do walki. Izba
pozostaje pusta. Słychać narastający zgiełk bitewny: bojowe okrzyki krzyżackich
knechtów "Christ!", wojenne zawołania Prusów "Perkun!", uderzenia mieczy o
tarcze. Z oddali coraz głośniejsze, jakby dochodzące z podziemi słowa Kriwego.


Kriwe: - ...wystarczy mi wiara ojców..., ...nie potrafię przekonywać do tego,
za czym nie stoi słuszność..., ...jestem już stary, a roztropność to roślina,
późno wydająca owoce..., ...trzeba godzić się z tym, co
nieuniknione.., ...przyszłości nie da się odwrócić..., ...wasz Bóg może wpływać
na wasze losy i dawać wam znaki...


KURTYNA

www.fabrica.civ.pl/czasopismo/www_ore_nr2/97.html

[tralala33]

Kopczyk ziemni z Galindii i cała fura z Pruthenii
www.pruthenia.strefa.pl/b8.html

[rita100]

To smutne , że chcą szkołę zamknąć - jedyna o imieniu wielkiego bohatera
Herkusa Monte. Ale za czym zamkną powinni inną szkołe nazwać jego imieniem.
Inaczej całkowicie zaginie pamięć. Ani biedak nie ma pomnika , ani kamienia,
głazu, ani ulicy. Wstyd dla Olsztyna, wielki wstyd.

[tralala33]

Wygląda na to, że szkoła w Kamińsku nadal jest i nadal nosi imię Hekusa
Montego - przynajmniej do tej pory istnieje w wykazie szkół kuratorium. Tyle,
że zmienił się adres - kiedyś była na ul. XXX-lecia PRL a teraz po prostu XXX-
lecia

[rita100]

tralala33 napisała:

> Wygląda na to, że szkoła w Kamińsku nadal jest i nadal nosi imię Hekusa
> Montego - przynajmniej do tej pory istnieje w wykazie szkół kuratorium. Tyle,
> że zmienił się adres - kiedyś była na ul. XXX-lecia PRL a teraz po prostu XXX-
> lecia

No ale chodzi tu o niż demograficzny - tego się najbardziej boi dyrektor.

[rita100]

www.pruthenia.strefa.pl/b8.html
Bardzo ciekawa lektura.
Ciekawe jak to wszystko się skończy. Czy będzie pogrzeb Herkusa Monte - może
przy tej okazji , każdy kto wie kto to był Herkus Monte dolozy swój kamyk i tak
powstanie nowy kopiec, kopiec naszego pokolenia ku pamięci innym pokoleń.
Jeszcze parę lat, a powiedza , że Herkus Monte to bajeczka i włażymy miedzy
czerwonym kapturkiem a wilkiem.
Dobrze, że choć my tu mamy swój kopiec i go pilnujemy.
Może by jakies świeto Herkusa ustanowić na naszym Forum - tylko jaka by to była
data lub z jaka ja połaczyć ?

[tralala33]

Wyprawa odbyła się 2-4 maja, a nasz wątek o Herkusie Monte załozyłaś Rito 6
maja - może któraś z tych dat? Ciekawe, kiedy szkoła w kamińsku obchodzi dzień
patrona?

[tralala33]

Jerzy Necio – autor jedynej do tej pory książki w języku polskim o Herkusie
Monte! Dwie strony z tej książki (wygląda, jakby ją napisał średniowieczny
skryba) na stronie Pruthenii
www.osd.vectranet.pl/~pawelf/obrazki/khm1.jpg
www.osd.vectranet.pl/~pawelf/obrazki/khm2.jpg

[rita100]

Oj, zaboczylim ło Herkusie Monte. Zara łobaczym co sia da zrobzić no niygo. Te
stroneczki Tralala, bandziem ciajsto łotwierać.

[rita100]

Mój Szanowny, Jaśnie Oswiecony Czytelniku. Pozwól , że zaprowadzę cie do
zdarzeń odległych.
cdn
www.osd.vectranet.pl/~pawelf/obrazki/khm1.jpg

[rita100]

> Mój Szanowny, Jaśnie Oswiecony Czytelniku. Pozwól , że zaprowadzę cie do
> zdarzeń odległych. Będę Twoim Cycerone. Zakładam , że jesteś mieszkancem
kraju o nazwie "Polska", a dokładnie jej północno-wschodniego fragmentu tj.
województwa warmińsko-mazurskiego.
cdn
www.osd.vectranet.pl/~pawelf/obrazki/khm1.jpg

[rita100]

> > Mój Szanowny, Jaśnie Oswiecony Czytelniku. Pozwól , że zaprowadzę cie do
> > zdarzeń odległych. Będę Twoim Cycerone. Zakładam , że jesteś mieszkancem
> kraju o nazwie "Polska", a dokładnie jej północno-wschodniego fragmentu tj.
> województwa warmińsko-mazurskiego. Wiesz , że Twoje okolice zamieszkiwali
kiedyś Prusowie, byli oni tu pierwszymi mieszkańcami.

www.osd.vectranet.pl/~pawelf/obrazki/khm1.jpg

[rita100]

Mój Szanowny, Jaśnie Oswiecony Czytelniku. Pozwól , że zaprowadzę cie do
zdarzeń odległych. Będę Twoim Cycerone. Zakładam , że jesteś mieszkancem
kraju o nazwie "Polska", a dokładnie jej północno-wschodniego fragmentu tj.
województwa warmińsko-mazurskiego. Wiesz , że Twoje okolice zamieszkiwali
kiedyś Prusowie, byli oni tu pierwszymi mieszkańcami. Lud ów już nie istnieje,
a jedyne, co po nim pozostało to nazwy - nie wyłączywszy nazwy głównej "Prusy" -
ilekroć używa się jej w jakimkolwiek kontekście, odniesieniu lub czasu.
www.osd.vectranet.pl/~pawelf/obrazki/khm1.jpg

Dzień Henryka Monte z Natangii

[lokis1271]

Szanowni Państwo !
Proponuję Święto Henryka Montego z Natangii ustanowić na 20 września , w
rocznicę wybuchu Drugiego Powstania Prusów przeciwko Krzyżakom.
Pozdrawiam
Leszek Bodio

[rita100]

Bardzo piekna inicjatywa. Razem w Wami, milosnikami Prus , będziemy w ten dzień
to na Forum świętować. Możemy zrobić Dzień Henryka Monte. Przygotujemy się.
Czasu mamy dużo. Widziałam , że macie materiały do świętowania , jest nawet
muzyka. Dzięki i gdybysmy zapomnieli, prosze nam przypomnieć.
Bardzo dziękuję za taką wiadomość.
Powinniśmy poznać bardziej szczegółowo te powstanie.

[lokis1271]

Witam !
Na początek proponuję artykuł z Wikipedii :
pl.wikipedia.org/wiki/II_powstanie_pruskie
potem można zajrzeć do prac prof. Gerarda Labudy oraz Jana Powierskiego.
Pozdrawiam
Leszek Bodio

[rita100]

Dzieki Lokis, dzięki, pomalutku wdrozymy się w temat.

Pierwsza faza powstania: 1260-1265

Do powstania przyłączyły się niemal wszystkie plemiona pruskie oprócz Pomezanii
i ziemi chełmińskiej.
Każde plemię obrało sobie własnego wodza. Sambom dowodził Glande, Natangom:
Monte, Bartom: Dziwan, Warmom: Glape, Pogezanom: Autume, Jaćwięgom: Skumond.
Prusowie opanowali otwarte przestrzenie oraz zdobyli kilka grodów: Bartoszyce,
Reszel, Heilsberg (Lidzbark), Braunsberg (Braniewo). Biskupi sambijski i
warmiński zmuszeni zostali do opuszczenia swych diecezji. Ostatnimi bastionami
Zakonu pozostały warownie położone nad rzekami i Zalewem Kurońskim: Welawa,
Królewiec, Bałga i Elbląg. Krzyżakom pośpieszyli na pomoc krzyżowcy z Niemiec,
m.in. Wilhelm, hr. Jülichu, Engelbert, hr. Mark
Wsparcia powstańcom udzielił król Litwy (Aukszoty) Mendog, Żmudzini oraz
Aleksander Newski.
W 1263 r. Monte uderzył na ziemię chełmińską, pokonał mistrza krajowego Prus,
Helmericha, pod Lubawą. Skumand podszedł aż pod mury Torunia, musiał jednak
ustąpić. Zniszczono jednak zamek w Kwidzynie.
W 1264 Krzyżacy pacyfikują Sambię, wznoszą nowy gród na granicy z Natangią, w
Tapiawie.

pl.wikipedia.org/wiki/II_powstanie_pruskie
Czyli powstanie upadło, a Krzyżacy wznieśli następny gród.

[lokis1271]

Witam !
Dobrze Rito 100 , spróbujmy :
"Dwudziestego września 1260 roku , po kilkumiesięcznych przygotowaniach Pruso-
wie rozpoczęli z Zakonem kolejną wojnę, której celem było odzyskanie wolności .
Wystąpienie to, jak wszystkie inne zresztą bunty miejscowej ludności przeciwko
Krzyżakom, Piotr z Dusburga nazwał apostazją, czyli odstępstwem od wiary
chrześcijańskiej , aczkolwiek powody konfliktu nie leżały wyłącznie na
płaszczyźnie religijnej. Oprócz uniwersalnego dla całej ludzkości dążenia do
swobody, niewątpliwie poczucie krzywdy związane z łamaniem przez Zakon
postanowień ugody dzierzgońskiej oraz traktowanie Prusów w sposób niezgodny z
etyką chrześcijańską było pobudką do wystąpienia zbrojnego . Nie można przy
tym wykluczyć przynajmniej częściowej inspiracji sąsiednich państw, niechętnie
bądź wrogo usposobionych do Zakonu . Agresywne poczynania Krzyżaków w tym
regionie zaczęły zagrażać żywotnym interesom coraz większej liczbie
sąsiadujących z nimi krajów, które podejmowały przeciwdziałania stosownie do
swych możliwości .
Do powstania przystąpiły tylko niektóre ze znanych nam plemion pruskich,
mianowicie: Bartowie, Natangowie, Pogezanowie, Sambowie i Warmowie, wspierane
doraźnie przez Jaćwięgów i pobratymczych Litwinów . Co ważniejsze, wśród samych
Prusów nie było jednomyślności i wielu z nich, zwłaszcza na terenie Sambii i
Pogezanii, uchylili się od solidarnej walki z wrogiem, przechodząc na stronę
Zakonu .
Powstańcy po wybraniu plemiennych przywódców, przystąpili do równoczesnego
ataku na zakonne punkty obrony . Wynik pierwszych walk nie był dla nich
szczególnie pomyślny ponieważ Krzyżacy już od wiosny 1260 roku byli
zorientowani o istnieniu wśród Prusów spisku i podjęli przygotowania do obrony.
Powstańcy niemal wszędzie zastosowali tą samą taktykę wojenną. Najpierw
niewielki oddziałek ostentacyjnie podjeżdżał pod zakonny zamek i starał się
wywabić jego załogę poza umocnienia na otwarte pole. Kiedy Krzyżacy
sprowokowani widokiem grasujących w pobliżu Prusów ruszali do ataku, oddziałek
powstańców rzucał się do pozorowanej ucieczki wciągając przeciwników w zasadzkę
przygotowaną przez główne siły, czekające w ukryciu. Gdy tylko wojska zakonne
zbliżyły się na dogodną odległość, główne siły ruszały na Krzyżaków, starając
się otoczyć wroga i doszczętnie wybić. Następnie powstańcy korzystając z
osłabienia załogi i ogólnego zamieszania, szturmowali zamek. Jeżeli załoga nie
dała się zaskoczyć, Prusowie przystępowali do regularnego oblężenia, budując
wokół zamku wały i różnego rodzaju urządzenia oblężnicze, aby poprzez ciągłe
ataki i odcięcie od dostaw żywności zmusić obsadę do kapitulacji .
W opisany powyżej sposób rozegrały się wydarzenia pod Bałgą, gdzie Krzyżacy
stracili trzech braci z konwentu i ponad czterdziestu zbrojnych , pod
Prętławkami /Weistotepil/, tam straty wyniosły sześciu braci-rycerzy i wielu
innych zbrojnych , nieopodal Wissemburga gdzie zginęło w zasadzce dwudziestu
rycerzy zakonnych wraz z wieloma wojownikami . W tym samym,1260 roku, Prusowie
z Pogezanii wspomagani przez inne plemiona uderzyli na Elbląg niszcząc
podgrodzie oraz leżące w pobliżu gródki w Rogowie i Weklicach . Wszystko
przemawia za tym, że również w tym czasie powstańcy zniszczyli rycerskie gródki
znajdujące się w ziemi Wohnsdorf: Angetete, Gundow, Ochtolite i Unsatrapis,
których właściciele bądź zginęli, albo uciekli do innych grodów zakonnych .
Załogi niektórych ośrodków, nawet nieatakowane, widząc skalę rozruchów i nie
czując się przy tym na siłach do walki, samodzielnie podejmowały decyzje o
ucieczce i zniszczeniu powierzonych im grodów, nie czekając na atak powstańców.
Tak postąpiły między innymi obsady w Spittenbergu (w ziemi chełmińskiej) i
Reszlu (w Barcji) .
Jak wspomnieliśmy wcześniej, tam gdzie zawiodły wojenne fortele Prusowie
przystępowali do regularnego oblężenia. W roku 1260 otoczone zostały grody w
Bałdze , Bartoszycach , Braniewie , Gierdawach , Królewcu , Krzyżborku ,
Lidzbarku Warmińskim , Prętławkach (Weistotepil) , Wissemburgu i zapewne wielu
innych, których nazwy nie zachowały się w źródłach.
W tym też, 1260 roku, jakiś pruski oddział najechał ziemię chełmińską atakując
Chełmżę , a bliżej nieokreślony gród został przekazany w ręce powstańców przez
dwóch członków Zakonu, braci: Henryka i Gerarda, którzy spiskowali z Prusami,
za co zostali spaleni w Elblągu na rozkaz mistrza krajowego Prus, Hartmuda de
Grumbach . Szczupłość bazy źródłowej nie pozwala na identyfikację ani owych
braci, ani lokalizacji grodu przekazanego Prusom, a cała sprawa z biegiem czasu
przyniosła Krzyżakom nieoczekiwane reperkusje . Do końca 1260 roku powstanie
objęło terytoria plemienne Pogezanów, Warmów, Natangów, Sambów i Bartów ."

O ile są na forum osoby zainteresowane tym tematem , jestem gotów kontynuować.
Serdecznie pozdrawiam
Leszek Bodio

[fedar]

Niecierpliwie czekam na ciąg dalszy.
Pozdrawiam

Kolejne wydarzenia powstania: 1260-1265

[lokis1271]

Witam Fedar !
"Kolejny rok upłynął pod znakiem powstańczych sukcesów. Przede wszystkim już w
styczniu udało im się zniszczyć armie krzyżowców, które przybyły na odsiecz
Krzyżakom. Jedna z nich, dowodzona przez komesa z Reyder została rozbita w
Natangii, w bitwie pod Pocarvis (22 I 1261 r.) . Druga, którą kierował komes
Walter von Barby, została rozbita w Sambii (21 I 1261 r.) . Nieliczni
krzyżowcy, którzy ocaleli z pogromu, zdołali schronić się w Królewcu
wzmacniając jego załogę .
Wkrótce też w zasadzkę wpadła część załogi biskupiego Braniewa. Zginęło wówczas
czterdziestu ludzi, pozostali przy życiu postanowili spalić miasto wraz z
zamkiem i uciec do Elbląga . Również do Elbląga uciekła obsada grodu w
Lidzbarku Warmińskim, gdy skończyła się żywność . Zapewne pod wrażeniem tych
wydarzeń, biskup warmiński Anzelm w marcu 1261 roku przekazał w Toruniu
mistrzowi krajowemu, Hartmudowi de Grumbach, zarząd diecezji warmińskiej i
następnie opuścił Prusy . Podobnie postąpił biskup sambijski, Henryk
Strittberg, który mimo apelu papieża Aleksandra IV o pozostanie na miejscu, aby
osobistym autorytetem wesprzeć chrześcijan w walce z apostazją , przekazał
zarząd swojej diecezji Zakonowi (funkcję pełnomocnika biskupa objął członek
konwentu królewieckiego, Andrzej Piscis /Fisch/) po czym wyjechał do Niemiec
nie pokazując się więcej w Sambii . W ten sposób na terenach tych na szereg
lat przestała istnieć kościelna organizacja diecezjalna.
Pogorszyła się również w tym czasie sytuacja międzynarodowa państwa
krzyżackiego z powodu otwartego przystąpienia do wojny króla Litwy, Mendoga,
który zaatakował księstwo mazowieckie oraz Zakon w Prusach i Inflantach .
Moment rozpoczęcia działań wojennych przez Litwę, wobec sprzecznych informacji
przekazanych przez źródła nie jest do końca jasny, ale najpóźniej nastąpiło to
w 1261 roku .
Jest rzeczą oczywistą, że władca Litwy udzielając poparcia militarnego pruskim
powstańcom miał na względzie swoje własne, partykularne interesy, które w tym
czasie były zbieżne z pruskimi. Celem i Prusów, i Litwinów była likwidacja
władztwa krzyżackiego nad Bałtykiem
Pomoc litewska była dla Prusów nieoceniona. Mendog ustawicznymi atakami na
Inflanty, ziemię chełmińską i sprzymierzone z Krzyżakami Mazowsze, odcinał
Zakon od wszelkiej pomocy, jaką mógł otrzymać drogą lądową z terenów Niemiec i
Polski, zapewniając walczącym Prusom w miarę spokojne tyły. Izolacji tej
sprzyjała postawa książąt polskich, Świętopełka z Pomorza i Kazimierza
Konradowica z Kujaw , którzy chociaż nie zdecydowali się, z różnych zresztą
przyczyn, na otwartą wojnę z Zakonem, konsekwentnie blokowali dopływ żywności i
krzyżowców przez swoje terytoria do Prus .
Trudności po stronie krzyżackiej pogłębiło zawieszenie w czynnościach mistrza
krajowego Prus, Hartmuda de Grumbach, przez papieża Aleksandra IV w styczniu
1261 roku , co było reakcją na wcześniejsze wydarzenia dotyczące spalenia dwóch
zakonników w Elblągu."

Dziękuję za cierpliwość
Leszek Bodio

[tralala33]

To ja dziękuję za tak szczegółowe informacje. Szukanie i zbieranie tych
wszystkich szczegółów w książkach, które Pan poleca zabrałoby mnóstwo czasu.
Ale to chyba jeszcze nie koniec tej historii - w tej chwili szala zwycięstwa
przechyla się na stronę Prusów, a przecież wiemy, że ostatecznie powstanie
upadło. Dlaczego tak się stało?
I jeszcze parę pytań, nie wiem, czy możliwych do wyjaśnienia:

‘Prusowie przystępowali do regularnego oblężenia, budując
wokół zamku wały i różnego rodzaju urządzenia oblężnicze, aby poprzez ciągłe
ataki i odcięcie od dostaw żywności zmusić obsadę do kapitulacji .’
Z tego wynika, że Prusowie znali się na sztuce wojennej. czy już wcześniej
prowadzili takie oblężenia (np. grodów polskich) czy dopiero przybycie Zakonu
Krzyżackiego zmusiło ich do opanowania umiejętności budowy urządzeń
oblężniczych?

Angetete, Gundow, Ochtolite i Unsatrapis - nazwy tych grodów brzmią prusko. Czy
ich właściciele byli Prusami, którzy przeszli na chrześcijaństwo i stanęli po
stronie Krzyżaków?

‘dwóch członków Zakonu, braci: Henryka i Gerarda, którzy spiskowali z Prusami,
za co zostali spaleni w Elblągu na rozkaz mistrza krajowego Prus, Hartmuda de
Grumbach .’
Dlaczego spaleni a nie na przykład ścięci? Czy była to tylko kara za zdradę,
czy też może za odstępstwo od wiary?

[rita100]

Ja zgłaszam sie jako czytelnik tej ciekawej lektury. Aleś Tralala zadała
interesujące pytania.
Jó sia zapytom , dlacego 20 września obchodzimy Dzień Herkusa Montego i II
powstania ? Cy to I powstanie nie należało by uczcić. Łod niygo zaczeły sie
inne powstania.
Prusowie to waleczny naród , tak mózili Niemcy - a czem to można udowodnić ?

[lokis1271]

Szanowna Pani Tralala33 !
Dziękuję za okazane zainteresowanie.
Oczywiście nie jest to koniec tych wydarzeń. Przyczyny upadku powstania są
bardzo złożone , tak jak ówczesna sytuacja polityczna w tym regionie. W
kolejnych postach przedstawię mój punkt widzenia dotyczący tej kwestii , a na
razie radujmy się sukcesami mężnych powstańców - dni wielkiej chwały i triumfu
dopiero przed nimi.
Co do pytań :
1. "Z tego wynika, że Prusowie znali się na sztuce wojennej. czy już wcześniej
> prowadzili takie oblężenia (np. grodów polskich) czy dopiero przybycie Zakonu
> Krzyżackiego zmusiło ich do opanowania umiejętności budowy urządzeń
> oblężniczych? "
Sztuki oblegania umocnionych warowni Prusowie nauczyli się późno , właśnie w
trakcie tego powstania , w pierwszym (1242-1249) walczyli niemal wyłącznie w
otwartym polu , zdobywanie grodów było zadaniem wojsk księcia Świętopełka ,
sojusznika Prusów.
Zdaniem Piotra z Duisburga , krzyżackiego kronikarza , to właśnie Henryk Monte
z Natangii przywiózł z Magdeburga te wojenne umiejętności i nauczył ich
powstańców.
2. "Angetete, Gundow, Ochtolite i Unsatrapis - nazwy tych grodów brzmią prusko.
Czy
> ich właściciele byli Prusami, którzy przeszli na chrześcijaństwo i stanęli po
> stronie Krzyżaków? "

Niestety, tak właśnie było :
Angetete ( od ok.1255 r.) - gródek rycerski w ziemi Wohnsdorf (ob. Kurortnoje-
Rosja), podległy komturowi królewieckiemu. Zapewne zniszczony w początku
powstania i nie odbudowany. Szczegółowa lokalizacja nieznana.
0chtolite (od ok. 1255 r.) - gródek rycerski w ziemi Wohnsdorf (ob. Kurortnoje-
Rosja), podległy komturstwu królewieckiemu. Bliższa lokalizacja nie znana.
Możliwe, że został zniszczony przez powstańców na początku działań wojennych i
następnie porzucony.
Unsatrapis (od ok.1255 r.) - gródek rycerski w ziemi Wohnsdorf (obecnie
Kurortnoje-Rosja) zajęty przez komtura królewieckiego w czasie pierwszego pod-
boju Sambii. Prawdopodobnie zniszczony przez powstańców na początku działań
wojennych i nie odbudowany. Szczegółowa lokalizacja nieznana.
3. "dwóch członków Zakonu, braci: Henryka i Gerarda, którzy spiskowali z Pru
> sami,
> za co zostali spaleni w Elblągu na rozkaz mistrza krajowego Prus, Hartmuda de
> Grumbach .’
> Dlaczego spaleni a nie na przykład ścięci? Czy była to tylko kara za zdradę,
> czy też może za odstępstwo od wiary?"
Paktowanie z Prusami uważane było przez Krzyżaków za apostazję i karane śmiecią
przez ścięcie lub powieszenie , jednak spalenie zakonników żywcem nawet wówczas
uznane zostało za nadużycie władzy przez Mistrza Krajowego Grumbacha , za co
został odwołany ze stanowiska na wniosek Papieża - zob. : Dusb., l.III, cap.82;
Pr.Ub., I.2, nr 130; szczupłość źródeł nie pozwala na dokonanie identyfikacji
spiskowców jak i ustalenie, który z grodów został przez nich wydany powstańcom.
Ponieważ zostali straceni w Elblągu jesienią 1260 roku ,całkiem możliwe, że
Gerard i Henryk byli członkami konwentu elbląskiego i obsadzali gródki w
Weklicach bądź Rogowie, które istotnie na początku powstania wpadły w ręce
Prusów. Odnośnie pruskich stronników w szeregach krzyżackich por.: J. Po-
wierski, Wybuch II powstania ..., s.309.
HARTMUD de GRUMBACH - mistrz krajowy Prus (1259-1262), pozbawiony funkcji mis-
trza krajowego za wydanie wyroku śmierci na członkach Zakonu, brat zakonny w
Elblągu, przeniesiony do konwentu toruńskiego (1263), prawdopodobnie zginął w
bitwie pod Lubawą (1263) .
Serdecznie pozdrawiam
Leszek Bodio

[gajowy555]

Szanowny Pónie Lokis1271,
jo tak sobzie mniarkuje, co ziency ludzisków na Warniji z ciekawośció czyta Waju
łopozieści ło naszam bohatyrze Herkusie Monte, tlo łóni ciasu ni majó, coby
dziankować, abo zawstydzóne só, czy jek. Gwołt nowygo i ciekawygo mym sia
doziedzieli i za to Waju ze szczyrnego syrca dziankujem. Mym łuż troszka ło
Herkusie psisali, tak po amatorsku, ale Waju ziadomości dodajó akademickiego
blasku. To teroz psiankny kóntek je i czkamy na dalsze łopoziedania i ciekawostki.
Pozdraziomy Waju z naszy Warniji.
To tedy aż drugi roz...

[tralala33]

Dziękuję za odpowiedzi i czekam na dalszy ciąg tak mało znanej historii.
Nawiasem mówiąc, czy nie warto w którymś z dawnych krzyżackich zamków urządzić
stałej wystawy poświęconej Prusom? Pamiętam świetną wystawę o Prusach i Truso
wiele lat temu na zamku olsztyńskim. Niestety, to była czasowa ekspozycja i nie
ma już po niej śladu.

[gietpe]

Jak ciekawa jest historia tej ziemii.Dziekuje .

[rita100]

Jó tyż dołączam sia do czytelników, bardzo uważnie.

Drugie Powstanie Prusów - cd :

[lokis1271]

Witam !
Serdecznie dziękuję za życzliwe recenzje i kontynuuję :

"W tych warunkach akcja powstańcza nabrała rozmachu i nawet kontratak komtura
dzierzgońskiego, Teodoryka de Rode, który ze stuosobowym oddziałem najechał
Pogezanów , nie zdołał jej zahamować.
Jeszcze tego samego roku Prusowie zaatakowali Chełmżę, napadając na mieszczan w
czasie żniw , spalili miasta w Kwidzynie i Radzyniu .
Według informacji zawartych w bullach papieskich z grudnia 1261 roku ,od
wybuchu powstania Semigalów w Inflantach (1259 r.) do jesieni 1261 roku, w obu
prowincjach zginęło łącznie ponad pięciuset członków Zakonu wraz z wielką
liczbą chrześcijan. Można sądzić, że lwia część owych strat przypadała na gałąź
pruską Zakonu.
Pod wrażeniem krzyżackich klęsk i realnej groźby załamania się misji krzyżowej
w krajach nadbałtyckich, papieże- Aleksander IV i jego następca na Stolicy
Apostolskiej, Urban IV wystosowali szereg wezwań i zarządzeń dotyczących
natychmiastowego wsparcia Zakonu, finansowego a przede wszystkim militarnego .
Apele papieskie nie pozostały bez echa, bowiem już w styczniu 1262 roku do
Królewca nadciągnęły posiłki w postaci armii krzyżowców pod wodzą hrabiów:
Waltera z Jülich i Engelberta z Marchii . Wspólnymi siłami wojska zakonne i
krzyżowcy rozbiły pod Sclunien (22 I 1262 r.) siły oblężnicze Sambów , zatopiły
pruską flotyllę blokującą dostęp do portu ,zniszczyły most i barykadę na rzece
Pregoła, przy pomocy których Prusowie usiłowali odciąć twierdzę królewiecką od
strony morza , a następnie Krzyżacy korzystając z posiłków przystąpili do
pacyfikacji Sambii . Niepokojący obrót wydarzeń w Sambii spowodował osobistą
interwencję jednego z wybitniejszych przywódców powstańczych, Henryka Monte,
który podjął próbę zaradzenia sytuacji .
Próbował wywabić krzyżacką załogę na otwarte pole wyzywając ich na pojedynek,
jednak podstęp nie udał się. Do walki stanął jedynie brat zakonny, Henryk
Ulenbusch, reszta obsady, nauczona wcześniejszym doświadczeniem, przezornie
pozostała pod osłoną murów. Kiedy Henryk Monte został ciężko ranny, Prusowie
odstąpili od oblężenia . Pomimo zniszczenia przez Sambów jeszcze tego roku
(1262) osady miejskiej koło zamku królewieckiego , powstanie w Sambii zaczęło
tracić swój pierwotny rozmach. Krzyżacy po odstąpieniu spod Królewca oddziałów
Henryka Montego, wzmocnieni krzyżowcami przejęli inicjatywę rozpoczynając serię
ataków na powstańcze ośrodki w ziemi: Waldau, Kwedenau,Wargen i Pobeten .
Nie mniej zaciekłe walki toczyły się w Barcji, wokół Bartoszyc, które były
bronione przez liczną załogę, liczącą czterystu braci i żołnierzy .
Duża liczebność garnizonu barckiego wypływała nie tylko z tego, że chronili się
doń poplecznicy Zakonu z okolicznych terenów. Zgodnie z nakazami papieża
Aleksandra IV, jeszcze z wiosny 1260 roku, na granicy krzyżacko- mazowieckiej
gromadzili się uczestnicy antytatarskiej krucjaty pod dowództwem mistrza
krajowego Prus , i tam zostali zaskoczeni przez powstanie. Uciekając przed
powstańcami do krzyżackich grodów, wydatnie wzmocnili ich siłę obronną.
Prusowie do zdobywania Bartoszyc użyli wież oblężniczych oraz innych urządzeń
zaczepnych (katapult), które były przedmiotem krzyżackich wypadów. W trakcie
jednego z nich, około 1262 roku, zginęli zakonni lennicy: Miligedo i Troppo .
W tym też okresie powstańcy uderzyli na Pomezanię, ponownie niszcząc miasta w
Radzynie i Kwidzyniu .
Doniosłym wydarzeniem 1262 roku był najazd litewski na Mazowsze, w trakcie
którego został zabity książę mazowiecki, Siemowit, a jego syn Konrad
uprowadzony do niewoli(23 Vl 1262 r.) co ostatecznie eliminowało księstwo
mazowieckie, jako aktywnego sojusznika militarnego Zakonu . Podobny najazd na
Mazowsze urządzili w sierpniu Prusowie, którzy w bitwie pod Długosiodłem
(5 VIII 1262 r.) pokonali rycerstwo mazowieckie . Całkiem możliwe, że niektórzy
z Prusów zapędzili się też na Kujawy, co było jednym z zarzutów wysuwanym przez
Kazimierza Konradowica, księcia Kujaw w stosunku do Krzyżaków na komisji
arbitrażowej przeprowadzonej w lutym 1263 roku . Mogła być to ta sama grupa, o
której wspominał Dusburg w rozdziale poświęconym walkom komturstwa
radzyńskiego , zginęło wówczas kilku braci zakonnych z tegoż konwentu oraz
siedemnastu żołnierzy.
Pod koniec roku naczelne władze Zakonu, zaalarmowane w najwyższym stopniu
sytuacją podjęły energiczne działania na arenie międzynarodowej oraz w samych
Prusach celem powstrzymania powstańczych postępów.
W pierwszym rzędzie zwrócili się do papieża Urbana IV o wystawienie bulli
wzywających do krucjaty na rzecz Zakonu , oraz upomnienie Kazimierza
Konradowica, księcia Kujaw o niewspomaganie pogan . Pod koniec roku do Prus
zjechał osobiście wielki mistrz Zakonu Anno de Sangerhausen, który osobiście
przystąpił do porządkowania spraw gałęzi pruskiej.
Na początek ostatecznie pozbawił funkcji dotychczasowego mistrza krajowego,
Hartmuda, powierzając ją Helmerichowi de Rechenberg . Następnie, w styczniu
1263 roku, przystąpił do rokowań zarówno z biskupami pruskimi i polskimi w
sprawach dotyczących podziału dóbr ziemskich między Zakonem a nimi , jak i
księciem Kazimierzem Kujawskim w celu uregulowania wzajemnych stosunków na
płaszczyźnie pokojowej . Po kilkumiesięcznych pertraktacjach udało się
wielkiemu mistrzowi Anno dojść do porozumienia z biskupem sambijskim Henrykiem
Strittbergiem, który w zamian za swój zamek biskupi i niektóre dobra w Sambii
otrzymał rekompensatę w ziemi chełmińskiej oraz obietnicę pomocy Zakonu przy
odbudowie grodów w diecezji sambijskiej . Podobnie zawarta została ugoda między
biskupem chełmińskim Heidenrykiem, odnośnie podziału ziemi lubawskiej i
sasińskiej , oraz z biskupem włocławskim odnośnie jego dóbr wokół Golubia i
Ostrowitego . Pewnym zgrzytem było uchylenie się od rozmów biskupa
pomezańskiego Alberta, który po opuszczeniu diecezji na początku powstania
(zarząd objął poddany biskupa, Teodoryk Stango) , praktycznie nie pojawiał się
w Prusach.
Trwające równolegle rokowania z księciem kujawskim, Kazimierzem zakończyły się
sukcesem Zakonu. Książę zobowiązał się do zaniechania wrogich wobec Krzyżaków
kroków oraz unormowania wzajemnych stosunków handlowych ."
Pozostaję z szacunkiem
Leszek Bodio

Miligedo?

[tralala33]

Zobacz Rito -
"Prusowie do zdobywania Bartoszyc użyli wież oblężniczych oraz innych urządzeń
zaczepnych (katapult), które były przedmiotem krzyżackich wypadów. W trakcie
jednego z nich, około 1262 roku, zginęli zakonni lennicy: Miligedo i Troppo".

Czy to ma znaczyć, ze Miligedo zgninął z rąk Prusów? A co z naszą legendą o
Synu Miodu?

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=41383307&a=41811731

[rita100]

Powiem Ci Tralala, ze też zwróciłam uwage na tego bohaterskiego Miligedo i na
legende. Czy to mozliwe ? Syn Miodu miałby zginąc z rak Prusaków - nie chce mi
się wierzyć. Śledze sytuacje i podziwiam Prusów za technikę nawet zdobywania
zamków krzyżackich.
No i tak się zastanawiam , czy zamki krzyżackie tylko stanowiły warownię
przeciw Prusakom ? No i oczywiście jak Prusacy znikli - czy to bylo
systematyczne wynieszczanie , czy pouciekali w inne krainy, ale raczej by chyba
nieuciekli ze swoje ziemi.

Prus Miligedo

[lokis1271]

Witam !
Imię Miligedo było dość rozpowszechnione wśród Prusów , zapewne Miligedo - Syn
Miodu , o którym Panie pisały wcześniej to nie ten sam Miligedo , który służył
Krzyżakom i zginął pod Bartoszycami.

". MILIGEDO - żołnierz zakonny nieznanego pochodzenia (Prus ?), zginął w
obronie Bartoszyc około 1262 roku .
TROPPON - lennik zakonny pochodzenia pruskiego. Otrzymał w roku 1262 szereg
dóbr ziemskich w Sambii i Natangii z rąk mistrza krajowego Prus, Helmericha de
Rechenberg. Zginął w obronie Bartoszyc około 1262 roku ."

Pozdrawiam
Leszek Bodio

[tralala33]

No to możemy odetchnąć z ulgą. Wiem, że to tylko legenda, ale już się
przywiązałam do bohaterskiej postaci Prusa Miligedo. Poza tym, dzięki tej
legendzie to, co w książkach historycznych czasem brzmi sucho i formalnie, tu
stało się żywe. To wielka zaleta takich podań, dzięki nim więcej ludzi będzie
pamiętać o dawnych mieszkańcach naszej ziomeczki.

Drugie Powstanie Prusów - cd 2 :

[lokis1271]

"Mniej korzystnie dla Zakonu wyglądała sytuacja na froncie walki. Przede
wszystkim powstańcy zdobyli zamki: w Krzyżborku (w 1263 roku), gdzie wybili
obsadę nieomal w całości oraz w Wissemburgu w Barcji (również w 1263 roku) .
W tym samym roku na Prusy i Mazowsze ponownie uderzyły wojska litewskie
wspomagane przez Jaćwięgów. Obległy one Welawę , zniszczyły grody w
Lubawie ,Brodnicy , miasta w Toruniu i Chełmży , oraz gród w Bierzgłowie ,
gdzie ocalała jedynie wieża.
Dopełnieniem krzyżackich niepowodzeń w 1263 roku był najazd Henryka Monte na
ziemię chełmińską, w czasie którego dokonał poważnych zniszczeń, a pod Lubawą
rozgromił zakonną armię. Zginął wówczas nowo wybrany mistrz krajowy Prus,
Helmerich, wraz z czterdziestoma rycerzami zakonnymi oraz nieokreśloną bliżej
liczbą wojowników . W czasie tego najazdu mogło dojść do zniszczenia kaplicy i
zabudowań poza murami Torunia oraz zniszczenia kasztelani łowickiej .
W 1263 roku jakaś grupa Jaćwięgów spaliła gród w Barczewie (Wartemburg),
wybijając zakonną załogę i uprowadzając ludność .
W ten sposób do końca roku przestało istnieć w Prusach komturstwo natangijskie,
a terytorium komturstwa królewieckiego, gdzie trwały bardzo ciężkie walki na
całym terenie, ograniczało się w praktyce do najbliższych okolic Królewca oraz
izolowanych ośrodków w Gierdawach , Welawie i Rybakach (Fischhausen).
Organizacja kościelna przestała istnieć na wschód od rzeki Pasłęki.
Nieco lepiej przedstawiała się sytuacja w Pomezanii i ziemi chełmińskiej,
chociaż i tam wskutek ustawicznych najazdów pruskich i litewskich, szereg
struktur kościelnych oraz zakonnych zostało poważnie nadwyrężonych. Na terenach
pozostających jeszcze w rękach krzyżackich panował dotkliwy głód .
Można przypuszczać, że w tych właśnie okolicznościach zapadła decyzja wielkiego
mistrza Zakonu o utworzeniu nowego komturstwa w Grudziądzu, celem zagęszczenia
sieci administracyjnej w ziemi chełmińskiej (być może decyzja dotyczyła również
jednostki w Bierzgłowie), oraz zbudowaniu przeszkody dla pruskich najazdów na
wspomniane tereny w postaci nowego grodu w Słupiu .
Oceniając sytuację obu stron na koniec 1263 roku, można stwierdzić, że Krzyżacy
znaleźli się w wyjątkowo trudnym położeniu i byli o krok od klęski. Z kolei
Prusowie byli na najlepszej drodze do odzyskania niepodległości, mając
wszystkie atuty militarne i gospodarcze za sobą. Jednak następny rok przyniósł
całkowitą zmianę w ogólnym układzie politycznym, co w ostatecznym rachunku
zaważyło na losach powstania i doprowadziło do jego upadku. s.50"

Leszek Bodio

[tralala33]

"Oceniając sytuację obu stron na koniec 1263 roku, można stwierdzić, że
Krzyżacy znaleźli się w wyjątkowo trudnym położeniu i byli o krok od klęski. Z
kolei Prusowie byli na najlepszej drodze do odzyskania niepodległości, mając
wszystkie atuty militarne i gospodarcze za sobą."
Jak to się stało, że jednak Prusowie przegrali, pewnie wkrótce się dowiemy.
Trudniej jest mi zrozumieć, że po tak skutecznym zrywie przeciwko obcemu
Zakonowi Krzyżackiemu Prusowie nie zdołali zachować odrębności, nawet potem,
gdy przegrali i żyli w państwie krzyżackim.

[lokis1271]

Witam !
"Przede wszystkim jeszcze jesienią 1263 roku książę Trojnat ,współrządzący wraz
z królem Mendogiem monarchią litewską, dokonał na niego zamachu, obejmując
władzę na Litwie i Żmudzi . Czyn ten niósł za sobą zarzewie wojny domowej na
sprzymierzonej z pruskimi powstańcami Litwie. Istotnie Trojnat nie cieszył się
długo władzą, bowiem w 1264 roku został zabity przez synów Mendoga, Teofila i
Wojsiełka , a na Litwie wybuchła wkrótce walka o władzę pomiędzy pretendentami
do tronu wielkoksiążęcego.
Odpadnięcie od powstańców tak potężnego sojusznika było początkiem ich klęski i
nie mogła tej straty zrównoważyć rosnąca aktywność bojowa Jaćwięgów ze względu
na niski stopień rozwoju społecznego i związany z tym brak centralnego ośrodka
kierowniczego, który określałby cele polityczne plemion jaćwięskich w szerszej
perspektywie politycznej i podejmował skuteczne działanie dla ich realizacji .
Doraźne akcje prowadzone na oślep przez grupy wojowników zbieranych od wyprawy
do wyprawy, nie mogły wiele zmienić.
Co wiecej, od 1264 roku Jaćwięgowie sami stali się obiektem napaści ze strony
książąt małopolskich .
Jak zaznaczyliśmy powyżej rok 1264 był przełomowym w dziejach powstania. W pier-
wszym rzędzie Bartom udało się zdobyć, po czteroletnim oblężeniu krzyżacki gród
w Bartoszycach . Zginął tam między innymi marszałek pruski, Teodoryk de
Dyrbic , część załogi zginęła w trakcie ucieczki, innym udało się przerwać do
Królewca czy Elbląga . Zwycięscy Bartowie obsadzili gród własną załogą, a
komturstwo barckie przestało istnieć na długie lata . Inny oddział Prusów
zaatakował Pomezanię, ponownie niszcząc Kwidzyn i próbując zdobyć rycerski
gródek wiernego Zakonowi Pomezańczyka, Jonisa, w Białachowie (Belichow) nad
rzeczką Osą .
Również w tym czasie mógł mieć miejsce kolejny atak na ziemię chełmińska, w
czasie którego podczas oblężenia Chełmży Prusowie stracili wielu wojowników
wraz z dowódcą . Przypuszczalnie w 1264 roku Krzyżacy przystąpili do budowy
nowego grodu nad Osą, zwanego Starkenberg (Słup) , który następnie jak wynika z
przekazu Dusburga, kilkakrotnie był niszczony przez Prusów, aż na koniec
zakonnicy zrezygnowali z jego odbudowy, po latach przenosząc go w inne
miejsce . Można się domyślać, że owymi uporczywymi napastnikami mogli być
Bartowie lub Natangowie, którzy po oczyszczeniu swoich plemiennych terytoriów z
krzyżackich załóg, mieli wolne ręce na innych kierunkach. Jednocześnie na
terenie Sambii wypadki przebiegały dla powstańców mniej korzystnie. Krzyżacy
korzystając z pomocy krzyżowców, ciągłymi atakami zmusili Sambów do poddania
się władzy zakonnej, biorąc swym zwyczajem zakładników i ponownie obsadzając
biskupi grodek w Rybakach (Fischhausen) .
Wprawdzie wkrótce wybuchły nowe walki powstańcze na terenie Sambii, jak wynika
z narracji Dusburga w roku 1264 bądź 1265 , ale do końca roku 1265 wojska
zakonne zdołały się z nimi uporać. Kapitulacja Sambów była poważnym ciosem dla
walczących Prusów, ponieważ nie tylko osłabiała ich ogólny potencjał wojenny,
ale odsłaniała terytoria powstańcze od strony Królewca, narażając je na groźne
w skutkach ataki krzyżackie (w późniejszym okresie Krzyżacy wystawili na
pograniczu z Natangią gród w Brandenburgu /Pokarminie/ z którego rozpoczęli
najazdy w głąb Prus, aż do Barcji).
W 1264 roku uległa również zmianie ogólna sytuacja polityczna. Jak już wspomnie-
liśmy powyżej, na Litwie po raz kolejny doszło do zmian na tronie
wielkoksiążęcym. Po zabójstwie Trojnata, władcą państwa litewskiego został syn
Mendoga, Wojsiełk , który będąc chrześcijaninem nie zamierzał wspierać
pogańskich Prusów .
Sytuację powstańców pogorszyło rozpoczęcie latem tego roku (w czerwcu) przez
księcia małopolskiego, Bolesława Wstydliwego,kampanii wojennej przeciwko
Jaćwięgom, przynosząca im dotkliwe straty .
W stosunkach wewnętrznych państwa zakonnego również doszło do zmian
korzystnych dla Krzyżaków. W lutym 1264 roku nastąpiła inkorporacja do Zakonu
kapituły biskupstwa chełmińskiego, którą przeprowadził nowy biskup, Fryderyk de
Husen . Na zmianę reguły wydał swoją zgodę legat papieski, biskup warmiński
Anzelm . W ciągu lata Krzyżacy zdołali odbudować zniszczenia dokonane w Toruniu
w czasie zimowych walk oraz lokować Nowy Toruń obok Starego Torunia , jak i też
zawrzeć z biskupem sambijskim Henrykiem kolejną, korzystną dla Zakonu umowę, na
mocy której objęli w wyłączne posiadanie cały półwysep Witland (w zachodniej
części Sambii), dając w zamian biskupowi rekompensatę terytorialną w innej
części Sambii . Na półwyspie tym w latach późniejszych (1270 r.) Krzyżacy
wybudowali zamek w Lochstädt (Lochstete) kontrolujący szlak wodny, biegnący
przez znajdujące się nieopodal przejście w Mierzei Wiślanej, łączące otwarte
morze z Zalewem Wiślanym .
Zakon uporządkował też sprawy związane z obsadą urzędów centralnych gałęzi
pruskiej, wakujących po śmierci mistrza krajowego (1263 r.) i marszałka (1264
r.). W zaistniałej podówczas sytuacji był to niezwykle istotny i palący
problem. Bez wątpienia był on główną przyczyną kolejnej wizyty wielkiego
mistrza, Anno de Sangerhausen w Prusach (luty-lipiec 1264 r.) , któremu oprócz
stałego grona współpracowników (jak np. brat Poppo ) towarzyszyli w podróży
również legat papieski i biskup warmiński, Anzelm oraz mistrz krajowy Niemiec,
Konrad de Nürnberg .Urząd mistrza krajowego Prus objął Ludwig de Baldersheim
(dowodnie od 1 III 1264 roku) , natomiast marszałkiem po śmierci Teodoryka
został Fryderyk de Holdenstete (ok.1265 r.) .

[rita100]

Faktycznie musiała być jakaś zbieżnośc imion, bo nasz Miligedo buł legendarny,
buł bohaterem Prusów prawie jak Herkus Monte.
Tak, były powstania, ale też widać , ze walki między Prusakami a Krzyżakami
były ciągłe, jak nie w tym miescu to w drugim, to znowu gdzie indziej. Ciągłe
ze sobą starcia i potyczki. Tu zburzyli warownie , a tam Krzyżacy wybudowali i
końca nie widać. Ani Krzyżacy nie czuli się pewnie, ani u siebie Prusacy nie
czuli się. Kiedy wielka Litwa odłączyła się z poparcia , a nawet później
atakowała Prusaków to prawie oznaka klęski.
Więc jak się to skończyło ? Jak wyginęli Prusacy ?

[rita100]

Lokis, a możesz nam coś dołożyć do zwyczajów pogrzebowych Prusów ? Co robiono z
zabitymi wojownikami ?
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=41339652&a=42675530
A w zwiazku ze Świętem Zmarłych , chciałam sie zapytać czy ostał się jakiś
grób, kopiec ostatniego Prusaka. Czy coś takiego istnieje ?
Czy w jakiś sposób obchodzicie to świeto - Swięto Zmarłych ?
Wiemy, że w zwyczaju Prusów bylo raczej świetowanie i uczta na grobie.
Możesz nam w podanym watku coś o tym napisać ?

[lokis1271]

Szanowna Pani Rito !
Zabitych wojowników palono na stosach i grzebano w kurhanach . Czy ostał się
gdzieś kurhan pruskiego wojownika ? Na pewno tak , należałoby się skontaktować
z jakąś pracownią archeologiczną np. przy :
Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich
Oddział w Olsztynie
ul. Zamkowa 2
10–047 Olsztyn
"> Czy w jakiś sposób obchodzicie to świeto - Swięto Zmarłych ?
> Wiemy, że w zwyczaju Prusów bylo raczej świetowanie i uczta na grobie.
> Możesz nam w podanym watku coś o tym napisać ?"

Trudno mi coś na ten temat napisać , nie mam pruskich korzeni , wiem to co
wyczytałem z prac prof. Łowmiańskiego czy prof. Okulicz-Kozaryn i innych
badaczy historii i obyczajów tego ludu.
Jednym z ciekawszych był zwyczaj urządzania w trakcie stypy zawodów
sprawnościowych , np. biegów czy wyścigów konnych . Zwycięscy otrzymywali w
nagrodę cały majątek zmarłego (z wyjątkiem tego co było złożone do grobu).
Zapobiegało to kumulacji majątku w rękach jednego rodu , ponieważ potomkowie
zmuszeni byli dorabiać się od nowa własnym sprytem i dzielnością .
Wszystko wskazuje na to , że niektórym , bardziej zaradnym i zapobiegliwym
członkom pruskiej społeczności , ten zwyczaj był nie w smak . Krzyżackie
urządzenie ustrojowe gwarantujące feudalną dziedziczność ziemi oraz majątków
dla wielu z nich okazało się bardziej atrakcyjne , aniżeli plemienna
solidarność. To był powód , dla którego wielu Prusów nie poparło powstańców.
Jest rzeczą oczywistą , iż zakonni lennicy nie mogli być poganami , a w miarę
upływu czasu alienowali się z pruskiej społeczności , ulegając szybkiej
germanizacji.
Po upadku powstań narodowych wielu Prusów przyjęło chrześcijaństwo , należy
pamiętać , że po takich walkach przy życiu zostawały często tylko kobiety i
dzieci , które były do tego zmuszone warunkami bytowymi . Oczywiście absolutnie
nie chroniło ich to przed wyzyskiem ze strony zakonników . Zresztą przyjęcie
chrześcijaństwa nikogo przed niczym nie chroniło ze strony Krzyżaków , niedługo
po stłumieniu powstań pruskich zaatakowali Polskę , kraj od dawna
chrześcijański twierdząc , że jesteśmy fałszywymi chrześcijanami .
Pozdrawiam
Leszek Bodio

[rita100]

No tak, sprawy majatkowe i dziedziczenie ich napeno było bardzo przekonywujące.
Ależ Ci Prusacy mieli sposoby. I pomysleć , że Prusacy mieli swoje Olimpiady
przy pogrzebach. Może i w ten sposób od dziecka uczyli się słynnej waleczności.

Napewno , w przeszlości żalowano decyzji sprowadzenia Krzyżaków, choć gdzies
czytałam , ze to podstepne też było. Pokojowa droga byłaby lepsza dla obywdóch
stron.
"Na soborze w Konstancji (1414 - 1418) święcił Kraków swoje zwycięstwo.
Sobór przyjął tezę, ze na pogaństwo wpływać należy drogą pokojową.
Ale od tego czasu dużo sie zmieniło"

Tralala, ale też nic nie słychać o grobach krzyżackich. Mieli oni swoje
cmentarze ?

Dziekujemy Lokis za ten wykład. Trochę wiedzy zdobyliśmy.

[tralala33]

Czy Krzyżacy mieli swoje cmentarze? Na pewno tak, wyczytałam o jednym - w
Malborku, między zamkiem a zewnętrznymi murami otaczającymi warownię. Tam
chowano braci zakonnych, bo rycerzy zapewne chowano w kościołach, a czasem
pewnie też przewożono ciała znaczniejszych rycerzy do rodzinnych miast, do
rodzinnych grobowców.

[rita100]

No tak , pewnie rodziny zabierali ciała do siebie.

[tralala33]

W 1264 roku na tronie litewskim zasiadł Wojsiełk, który był chrześcijaninem, a
ponad sto lat później Jagiełło przybywając do Polski musiał się ochrzcić? To co
stało się z chrześcijaństwem na Litwie przez to stulecie?
Swoją drogą, Prusowie wytrąciliby miecz z ręki Krzyżaków, gdyby wtedy
zdecydowali się przejść na wiarę chrześcijańską. Skończyłyby się pozory
krucjaty przeciwko niewiernym.

[rita100]

No właśnie , czy Prusowie mimo tej waleczności przeszli na chrześcijanizm ?

[rita100]

Znalazłam wzmiankę o Prusach u nieocenionego Wańkowicza. Tak on oto wyjaśnia
historie powstań pruskich.
Wspomina o podstępnym zatruciu przywódców II powstania.
Czy sprzymierzeńcem Prus nie były Tatarzy z ktorymi się borykali także Krzyżacy.


"Jedziemy ziemiami starej Natangii, ktora była terenem głównych walk Prusaków z
Niemcami (tu Wańkowicz powinien napisać z Krzyżakami). Tu , pod Bałgą zostali
pobici Prusacy w 1238r, tu w rok potem wrócili z przeważajacymi siłami i
obsadzili garnizon. Po dwuletniej walce o Warmię - Prusowie zostają pobici.
W 1242 r. wybucha pierwsze powstanie pruskie i trwa pięć lat. Zdławione
bezlitośnie.
W 1260 wybucha drugie powstanie pruskie. W dniu 20 września zapalają się stosy
po wzgórzach Natangii, Warmii, Pogezanii, Sambii, Bartonii. (Co oznaczały
zapalające się stosy ?) Krzyżacy zostają odrzuceni na zachód. Na prózno błagają
o pomoc Carstwo Niemieckie. Niemcy są zaabserbowani napadami Tatarów.
Czternaście lat borykają sie Krzyżacy z tym drugim powstaniem. (teraz wiem
dlaczego Świeto Herkusa ustanowione jest na 20 września). Prusaków prowadzą
synowie pruscy, kształceni w szkołach krzyżackich. Pomagają im Jadźwingowie,
których wódz, Skumand, zapędza sie daleko na zachód. Wreszcie pada oblężona
przez Krzyżaków starożytna Honeda, tzn. Bałga, pod której ponurą basztą właśnie
stoimy (mówi Wańkowicz). Chytrością i podstępem, waśniąc i przekupując wodzów
upadającego powstania, odzyskują Krzyżacy swe posiadłości. Wreszcie krzyżacki
wójt tych ziem, Volrad Mirabilils, zaprasza co przedniejszych Prusaków na
przyjacielską ucztę i truje. O, może to z tych ambrazur sześćset sześćdziesiąt
lat temu zrzucano do fosy psom na pożarcie ciała niebacznych biesiadników."

[rita100]

Mój Szanowny, Jaśnie Oswiecony Czytelniku. Pozwól , że zaprowadzę cie do
zdarzeń odległych. Będę Twoim Cycerone. Zakładam , że jesteś mieszkancem
kraju o nazwie "Polska", a dokładnie jej północno-wschodniego fragmentu tj.
województwa warmińsko-mazurskiego. Wiesz , że Twoje okolice zamieszkiwali
kiedyś Prusowie, byli oni tu pierwszymi mieszkańcami. Lud ów już nie istnieje,
a jedyne, co po nim pozostało to nazwy - nie wyłączywszy nazwy głównej "Prusy" -
ilekroć używa się jej w jakimkolwiek kontekście, odniesieniu lub czasie.
Wychodzi na to, że jesteś spadkobiercą tych ziem.
W historycznym następstwie Tobie przypadł fragment pruskiego krajobrazu.
www.osd.vectranet.pl/~pawelf/obrazki/khm1.jpg

[rita100]

Mój Szanowny, Jaśnie Oswiecony Czytelniku. Pozwól , że zaprowadzę cie do
zdarzeń odległych. Będę Twoim Cycerone. Zakładam , że jesteś mieszkancem
kraju o nazwie "Polska", a dokładnie jej północno-wschodniego fragmentu tj.
województwa warmińsko-mazurskiego. Wiesz , że Twoje okolice zamieszkiwali
kiedyś Prusowie, byli oni tu pierwszymi mieszkańcami. Lud ów już nie istnieje,
a jedyne, co po nim pozostało to nazwy - nie wyłączywszy nazwy głównej "Prusy" -
ilekroć używa się jej w jakimkolwiek kontekście, odniesieniu lub czasie.
Wychodzi na to, że jesteś spadkobiercą tych ziem.
W historycznym następstwie Tobie przypadł fragment pruskiego krajobrazu.
Mam przy tym nadzieję, że odróżniasz Prusów od Prusaków, aczkolwiek oba te
pojęcia również pozostaja ze sobą w historycznym ucisku.
www.osd.vectranet.pl/~pawelf/obrazki/khm1.jpg

Dalsze walki Prusów cz. 4

[lokis1271]

Witam !
" Kolejny,1265 rok przyniósł Zakonowi dalszą poprawę sytuacji. Do Prus,
zapewne w wyniku energicznych działań propagandowych mistrza krajowego Niemiec,
przybyły wyprawy krzyżowe pod wodzą księcia brunszwickiego, Alberta I, oraz
landgrafa turyńskiego, Alberta II . Z obecnością tych wojsk w Prusach należy
wiązać fakt ostatecznego pokonania Sambów na terytorium ziemi (pulko) Rinau (na
północny zachód od Królewca-centr. Sambia) jak i całkowitego poddania się
plemienia Zakonowi . Aby umocnić swoje panowanie na tym terenie, Krzyżacy w tym
samym roku (1265) zbudowali na pograniczu Sambii i Natangii, gród w Tapiawie
(Tapiau) , a w późniejszym okresie, w Lochstädt (1270). Jest wysoce
prawdopodobne, że właśnie wówczas doszło do bitwy morskiej (na miarę tamtych
czasów) w pobliżu Królewca pomiędzy flotyllami, krzyżacką i pruską, którą w
odrębnym rozdziale opisał Piotr z Dusburga w swojej kronice .
Również zdobycie przez powstańców rycerskiego gródka w Gierdawach, kronikarz
ściśle powiązał z informacją dotyczącą budowy Tapiawy , dlatego można
przypuszczać, iż fakt ten miał miejsce około 1265 roku.
W tym czasie tereny plemienne Barcji, Natangii i niemal całej Warmii (broniła
się jedynie Bałga) były oswobodzone od krzyżackich garnizonów. Od tej pory
powstańcze oddziały, nie związane oblężeniami na własnym terenie, mogły z pełną
siłą przenieść wojnę na terytoria zakonne. Zapewne w tych okolicznościach
doszło do gwałtownych walk wokół nowo zbudowanego grodu krzyżackiego w Słupiu
(Starkenberg) , który ostatecznie został przez Prusów całkowicie zniszczony, a
jego odbudowa nastąpiła, jak wynika z narracji Dusburga , dopiero po upadku
powstania .
Pomimo pewnych sukcesów w walce z Zakonem, sytuacja polityczna powstańców na
arenie międzynarodowej stopniowo pogarszała się. Krzyżakom udało się
zmobilizować do walki z nimi szerokie kręgi społeczne w Niemczech, Austrii i
Czechach , a w dodatku jedyny znaczący sojusznik Prusów, Litwa wycofał się ze
współpracy. Syn Mendoga, Wojsiełk, który był chrześcijaninem, po usunięciu z
tronu wielkoksiążęcego (1264 r.) Trojnata prowadził wobec Zakonu ugodową
politykę nie popierając pogańskich Prusów .
Rok 1266 rozpoczął się od ważnego wydarzenia jakim była śmierć nieugiętego
przeciwnika Zakonu, księcia pomorskiego Świętopełka II (11 I 1266 r.) .
Pozostawił on po sobie dwóch synów, starszego Mściwoja panującego w dzielnicy
świeckiej oraz młodszego, Warcisława (objął on po ojcu dzielnicę gdańską) .
Wkrótce po śmierci Świętopełka obaj jego synowie popadli w konflikt z Zakonem.
Według informacji przekazanych przez Dusburga działania wojenne rozpoczął
Mściwój już w roku 1266, atakując wraz z Prusami ziemię chełmińską i domenę
biskupa pomezańskiego . W pewnej mierze informacja ta koresponduje z następną
wzmianką kronikarza krzyżackiego dotyczącą oblężenia zamku dzierzgońskiego
przez Pogezan i całkowitym zniszczeniu przyległego doń miasta oraz gródka
Pomezańczyków, popleczników Zakonu . Powyższe walki prusko- krzyżackie na
terenie Pomezanii znalazły swoje odzwierciedlenie w kronice Jana Długosza, w
postaci niezbyt jasnego zapisu pod rokiem 1266, iż: >Fratres Cruciferi a
Prutenis barbaris <hostiliter> invasi,gravi cede confliguntur et dux exercitus
fratrum Henricus dictus Stange, commendator in Kirsburg, occiditur< .
Wzmiankowana przez kronikarza śmierć komtura dzierzgońskiego, Henryka Stango
jest ewidentną pomyłką co do osoby (jak wiadomo Stango zginął w Sambii w 1254
roku) , zapewne Długosz pomylił go z ówczesnym zarządcą dóbr biskupa
pomezańskiego, Teodorykiem Stango (seniorem) zasugerowany zbieżnością
przydomków, od siebie przypisując Teodorykowi pełnienie urzędu komtura
dzierzgońskiego. Istnieje też druga możliwość, Długosz nie znając nazwiska
zwierzchnika komturstwa w Dzierzgoniu (był nim w czasie drugiego powstania
Teodoryk Rode, który nie figuruje na żadnym ze znanych źródeł dokumentowo-
aktowych) , wykoncypował, że funkcję tę w 1266 roku sprawował Henryk Stango,
nie zwracając uwagi na to, iż zginął on dużo wcześniej. W chwili obecnej nie
sposób jednoznacznie stwierdzić, która z powyższych koncepcji jest bliższa
podówczas zaistniałym wydarzeniom. Sam Długosz nie ujawnił źródła swych infor-
macji, a zarówno Teodoryk Rode jak i Stango, obaj działali na terenie Pomezanii
i całkiem możliwe, że któryś z nich zginął w czasie najazdu Pogezan na
Dzierzgoń w roku 1266 .
Łącząc informacje z obu kronik (Długosza i Dusburga) wolno wnioskować, że w tym
właśnie roku na terenie Pomezanii toczyły się gwałtowne walki pomiędzy
powstańcami a Krzyżakami. Całkiem przy tym możliwe, że trudną sytuację Zakonu
wykorzystał książę Mściwoj II, i podjął działania wojenne wobec stryja, księcia
tczewskiego Sambora II, usuwając go z dzielnicy oraz wobec Krzyżaków, atakując
ich w okolicach Nowego . Wojna pomorsko- krzyżacka ciągnęła się przynajmniej do
sierpnia następnego (1267) roku i możliwe, że w tym czasie doszło do zawarcia
układu sojuszniczego Mściwoja i Warcisława z powstańcami . 0 takim rozwoju
wydarzeń świadczyłyby zarówno postanowienia późniejszych traktatów pokojowych
zawartych pomiędzy książętami pomorskimi a Zakonem (książęta pomorscy
zobowiązywali się do nieukrywanie zbiegów z Prus na swoim terytorium, oraz
mieli obowiązek udzielenia pomocy Krzyżakom na wypadek zajęcia przez książęcych
poddanych zakonnych grodów i miast) , jak i obecność na dworach Mściwoja i
Warcisława Prusów, którzy często dochodzili do wysokich godności, przy czym
niektórzy z nich (np. Wajsylewicze) rościli pretensje do posiadłości ziemskich
na Żuławach, leżących w granicach państwa zakonnego .
W tym czasie ponownie zaogniły się stosunki Zakonu z księciem kujawskim,
Kazimierzem Konradowicem. Wskazuje na to wyraźnie dokument z 1266 roku,
wystawiony przez księcia Kazimierza w Inowrocławiu, a dotyczący powołania mężów
zaufania do wspólnej, kujawsko- krzyżackiej komisji, której zadaniem było
rozwiązywanie spornych spraw pomiędzy obydwoma państwami . Niewątpliwie dawały
o sobie znać zadawnione pretensje związane z rywalizacją o misję krzyżową na
terenie Galindii i Jaćwięży jak i wzajemna niechęć wynikająca z konkurencji
gospodarczej na szlaku wiślanym . Ogólna słabość militarna władcy Kujaw, nie
pozwalała mu na bardziej aktywne wystąpienie wobec Zakonu aniżeli bojkot
gospodarczy i narzucanie wysokich ceł we wzajemnych kontaktach gospodarczych .
Jednak obawy Krzyżaków związane z możliwością powstania koalicji pomorsko-
kujawsko- pruskiej musiały bardzo niepokoić najwyższe władze Zakonu. Należy
sądzić, że był to główny powód kolejnej wizyty wielkiego mistrza Zakonu, Anno
de Sangerhausen w Prusach (14 II - III 1266 r.) . Jej efektem była wspomniana
ugoda z księciem Kazimierzem Konradowicem i rozerwanie tym samym potencjalnego
aliansu kujawsko- pomorskiego, przy okazji doszło do kolejnej ugody Zakonu z
biskupem sambijskim, Henrykiem Strittbergiem, dotyczącej zamknięcia wymiany
dóbr określonych w porozumieniu z poprzedniego roku .
Zakon nie próżnował również w zabieganiu o pomoc na dworze papieskim. Ich
starania odniosły skutek, w latach 1265-1266, papież Klemens IV wydał szereg
bulli nakazujących duchowieństwu na obszarze Niemiec, Polski, Czech, Moraw,
Austrii oraz Skandynawii głosić wyprawę krzyżową do Prus i Inflant . Duchownym
sekundowali kapłani krzyżaccy, którzy wędrując po Europie wzywali wiernych do
wsparcia Zakonu .
W efekcie tych działań propagandowych do Prus przybyła kolejna wyprawa krzyżowa
(1266) pod wodzą margrabiego Brandenburgii, Ottona III , który za radą mistrza
krajowego Prus, Ludwika de Baldersheim i towarzyszących mu braci zakonnych,
wybudował w Pokarminie (ob. Uszakowo- Rosja) niedaleko Królewca nowy gród
nazwany Brandenburgiem . Taka lokalizacja była niewątpliwie podyktowana chęcią
reaktywowania komturstwa natangijskiego, zlikwidowanego przez

[rita100]

to czekamy na dokończenie.
Bardzo wnikliwa historia. Czyli tam na północy rónież był rzeczny szlak
handlowy, tak bardzo ważny w tych czasach.
Bardzo , bardzo sięgacie w głąb histori opierając się na róznych kronikarzach z
tego okresu. To wygląda jak układanka zdarzeń.

[tralala33]

zlikwidowanego przez ...
I tu czekamy na ciąg dalszy

[rita100]

Mój Szanowny, Jaśnie Oswiecony Czytelniku. Pozwól , że zaprowadzę cie do
zdarzeń odległych. Będę Twoim Cycerone. Zakładam , że jesteś mieszkancem
kraju o nazwie "Polska", a dokładnie jej północno-wschodniego fragmentu tj.
województwa warmińsko-mazurskiego. Wiesz , że Twoje okolice zamieszkiwali
kiedyś Prusowie, byli oni tu pierwszymi mieszkańcami. Lud ów już nie istnieje,
a jedyne, co po nim pozostało to nazwy - nie wyłączywszy nazwy głównej "Prusy" -
ilekroć używa się jej w jakimkolwiek kontekście, odniesieniu lub czasie.
Wychodzi na to, że jesteś spadkobiercą tych ziem.
W historycznym następstwie Tobie przypadł fragment pruskiego krajobrazu.
Mam przy tym nadzieję, że odróżniasz Prusów od Prusaków, aczkolwiek oba te
pojęcia również pozostaja ze sobą w historycznym ucisku.
Przyjmuje , że rozumiesz, że człowiek - obojetnie : współczesny , czy zyjący
700 lat temu, jednakowo odczuwał głód, łaknienie, że trudno mu było zapanować
nad wzruszeniami, że starał się racjonalizować swoje zachowania, że dziś czy
wtedy, jednako miłował, cierpiał i doświadczał.
www.osd.vectranet.pl/~pawelf/obrazki/khm1.jpg

[rita100]

Mój Szanowny, Jaśnie Oswiecony Czytelniku. Pozwól , że zaprowadzę cie do
zdarzeń odległych. Będę Twoim Cycerone. Zakładam , że jesteś mieszkancem
kraju o nazwie "Polska", a dokładnie jej północno-wschodniego fragmentu tj.
województwa warmińsko-mazurskiego. Wiesz , że Twoje okolice zamieszkiwali
kiedyś Prusowie, byli oni tu pierwszymi mieszkańcami. Lud ów już nie istnieje,
a jedyne, co po nim pozostało to nazwy - nie wyłączywszy nazwy głównej "Prusy" -
ilekroć używa się jej w jakimkolwiek kontekście, odniesieniu lub czasie.
Wychodzi na to, że jesteś spadkobiercą tych ziem.
W historycznym następstwie Tobie przypadł fragment pruskiego krajobrazu.
Mam przy tym nadzieję, że odróżniasz Prusów od Prusaków, aczkolwiek oba te
pojęcia również pozostaja ze sobą w historycznym ucisku.
Przyjmuje , że rozumiesz, że człowiek - obojetnie : współczesny , czy zyjący
700 lat temu, jednakowo odczuwał głód, łaknienie, że trudno mu było zapanować
nad wzruszeniami, że starał się racjonalizować swoje zachowania, że dziś czy
wtedy, jednako miłował, cierpiał i doświadczał. Chce opowiedzieć Ci o postaci
stąd się wywodzącej, mało znanej szerszemu światu.
www.osd.vectranet.pl/~pawelf/obrazki/khm1.jpg

[rita100]

Mój Szanowny, Jaśnie Oswiecony Czytelniku. Pozwól , że zaprowadzę cie do
zdarzeń odległych. Będę Twoim Cycerone. Zakładam , że jesteś mieszkancem
kraju o nazwie "Polska", a dokładnie jej północno-wschodniego fragmentu tj.
województwa warmińsko-mazurskiego. Wiesz , że Twoje okolice zamieszkiwali
kiedyś Prusowie, byli oni tu pierwszymi mieszkańcami. Lud ów już nie istnieje,
a jedyne, co po nim pozostało to nazwy - nie wyłączywszy nazwy głównej "Prusy" -
ilekroć używa się jej w jakimkolwiek kontekście, odniesieniu lub czasie.
Wychodzi na to, że jesteś spadkobiercą tych ziem.
W historycznym następstwie Tobie przypadł fragment pruskiego krajobrazu.
Mam przy tym nadzieję, że odróżniasz Prusów od Prusaków, aczkolwiek oba te
pojęcia również pozostaja ze sobą w historycznym ucisku.
Przyjmuje , że rozumiesz, że człowiek - obojetnie : współczesny , czy zyjący
700 lat temu, jednakowo odczuwał głód, łaknienie, że trudno mu było zapanować
nad wzruszeniami, że starał się racjonalizować swoje zachowania, że dziś czy
wtedy, jednako miłował, cierpiał i doświadczał. Chce opowiedzieć Ci o postaci
stąd się wywodzącej, mało znanej szerszemu światu. Chcę przedstawić Ci
szlachetnego rycerza - Herkusa Monte.
www.osd.vectranet.pl/~pawelf/obrazki/khm1.jpg

[gajowy555]

Druga strona opowieści o Herkusie Monte...


www.pruthenia.strefa.pl/obrazki/e22_2d.jpg

[gajowy555]

Mapa - Plemiona Pruskie w XIII wieku.


www.pruthenia.strefa.pl/obrazki/e22_3d.jpg

[rita100]

Mój Szanowny, Jaśnie Oswiecony Czytelniku. Pozwól , że zaprowadzę cie do
zdarzeń odległych. Będę Twoim Cycerone. Zakładam , że jesteś mieszkancem
kraju o nazwie "Polska", a dokładnie jej północno-wschodniego fragmentu tj.
województwa warmińsko-mazurskiego. Wiesz , że Twoje okolice zamieszkiwali
kiedyś Prusowie, byli oni tu pierwszymi mieszkańcami. Lud ów już nie istnieje,
a jedyne, co po nim pozostało to nazwy - nie wyłączywszy nazwy głównej "Prusy" -
ilekroć używa się jej w jakimkolwiek kontekście, odniesieniu lub czasie.
Wychodzi na to, że jesteś spadkobiercą tych ziem.
W historycznym następstwie Tobie przypadł fragment pruskiego krajobrazu.
Mam przy tym nadzieję, że odróżniasz Prusów od Prusaków, aczkolwiek oba te
pojęcia również pozostaja ze sobą w historycznym ucisku.
Przyjmuje , że rozumiesz, że człowiek - obojetnie : współczesny , czy zyjący
700 lat temu, jednakowo odczuwał głód, łaknienie, że trudno mu było zapanować
nad wzruszeniami, że starał się racjonalizować swoje zachowania, że dziś czy
wtedy, jednako miłował, cierpiał i doświadczał. Chce opowiedzieć Ci o postaci
stąd się wywodzącej, mało znanej szerszemu światu. Chcę przedstawić Ci
szlachetnego rycerza - Herkusa Monte. Uprzedzić wypada, że zawieruchy dziejowe
nie pozwoliły przetrwać zbyt wielu informacjom na temat pruskiego bohatera.
www.osd.vectranet.pl/~pawelf/obrazki/khm1.jpg

[rita100]

Mój Szanowny, Jaśnie Oswiecony Czytelniku. Pozwól , że zaprowadzę cie do
zdarzeń odległych. Będę Twoim Cycerone. Zakładam , że jesteś mieszkancem
kraju o nazwie "Polska", a dokładnie jej północno-wschodniego fragmentu tj.
województwa warmińsko-mazurskiego. Wiesz , że Twoje okolice zamieszkiwali
kiedyś Prusowie, byli oni tu pierwszymi mieszkańcami. Lud ów już nie istnieje,
a jedyne, co po nim pozostało to nazwy - nie wyłączywszy nazwy głównej "Prusy" -
ilekroć używa się jej w jakimkolwiek kontekście, odniesieniu lub czasie.
Wychodzi na to, że jesteś spadkobiercą tych ziem.
W historycznym następstwie Tobie przypadł fragment pruskiego krajobrazu.
Mam przy tym nadzieję, że odróżniasz Prusów od Prusaków, aczkolwiek oba te
pojęcia również pozostaja ze sobą w historycznym ucisku.
Przyjmuje , że rozumiesz, że człowiek - obojetnie : współczesny , czy zyjący
700 lat temu, jednakowo odczuwał głód, łaknienie, że trudno mu było zapanować
nad wzruszeniami, że starał się racjonalizować swoje zachowania, że dziś czy
wtedy, jednako miłował, cierpiał i doświadczał. Chce opowiedzieć Ci o postaci
stąd się wywodzącej, mało znanej szerszemu światu. Chcę przedstawić Ci
szlachetnego rycerza - Herkusa Monte. Uprzedzić wypada, że zawieruchy dziejowe
nie pozwoliły przetrwać zbyt wielu informacjom na temat pruskiego bohatera.
www.osd.vectranet.pl/~pawelf/obrazki/khm1.jpg

[rita100]

Mój Szanowny, Jaśnie Oswiecony Czytelniku. Pozwól , że zaprowadzę cie do
zdarzeń odległych. Będę Twoim Cycerone. Zakładam , że jesteś mieszkancem
kraju o nazwie "Polska", a dokładnie jej północno-wschodniego fragmentu tj.
województwa warmińsko-mazurskiego. Wiesz , że Twoje okolice zamieszkiwali
kiedyś Prusowie, byli oni tu pierwszymi mieszkańcami. Lud ów już nie istnieje,
a jedyne, co po nim pozostało to nazwy - nie wyłączywszy nazwy głównej "Prusy" -
ilekroć używa się jej w jakimkolwiek kontekście, odniesieniu lub czasie.
Wychodzi na to, że jesteś spadkobiercą tych ziem.
W historycznym następstwie Tobie przypadł fragment pruskiego krajobrazu.
Mam przy tym nadzieję, że odróżniasz Prusów od Prusaków, aczkolwiek oba te
pojęcia również pozostaja ze sobą w historycznym ucisku.
Przyjmuje , że rozumiesz, że człowiek - obojetnie : współczesny , czy zyjący
700 lat temu, jednakowo odczuwał głód, łaknienie, że trudno mu było zapanować
nad wzruszeniami, że starał się racjonalizować swoje zachowania, że dziś czy
wtedy, jednako miłował, cierpiał i doświadczał. Chce opowiedzieć Ci o postaci
stąd się wywodzącej, mało znanej szerszemu światu. Chcę przedstawić Ci
szlachetnego rycerza - Herkusa Monte. Uprzedzić wypada, że zawieruchy dziejowe
nie pozwoliły przetrwać zbyt wielu informacjom na temat pruskiego bohatera.
Rolę podstawowego źródła pełni "Chronikon terrae Prussiae" Krzyżackiego mnicha
Piotra z Dusburga.
www.osd.vectranet.pl/~pawelf/obrazki/khm1.jpg

[lokis1271]

Witam !
Pruscy powstańcy mieli wielu dzielnych wodzów. Jednym z nich był przywódca
Bartów , Dziwan zwany też Klekine (Niedźwiedź). Wiemy onim tylko tyle , ile
napisał w swojej kronice krzyżacki kapelan, Piotr z Duisburga. Dziwan zginął w
czasie oblężenia Kowalewa około 1272 roku.
Ponieważ Prusowie nie znali pisma , nie pozostawili po sobie żadnych kronik.
Trudno wię orzec dokładnie jak Prusowie postrzegali otaczający ich świat , to
co o nich wiemy znamy jedynie z relacji ich wrogów , co siłą rzeczy warunkuje
pewną stronniczość.
Pozdrawiam
L. Bodio

[rita100]

Lokis - dziękuję
Wiemy , że Prusowie nie znali pisma, dlatego sięganie tak daleko pamięcią jest
niezwykle ciekawe i patrzenie jednostronnie. Inaczej na Prusów patrzył też św.
Wojciech , a inaczej na niego Prusowie. Wiele tajemnic już nie odkryjemy ,
możemy tylko przypuszczać. Dobrze, ze trzymacie palce na pulsie.
Ale pomóż nam rozwikłać zagadkę 'Bab pruskich'. Tak malo się o nich wie i sa to
przypuszczenia. Chcielibysmy jak Herkusa Monte , rozpropagowac i tajemniczą Babę
Pruską. Jak do niej się odnosić ? Kto to jest. Nie chodzi mi o to by ją
ironizować , wysmiewać. Chodzi o to , zeby ona przypominała Prusów i mówiła o
nich i była ich symbolem - ale czy ona jest ?

Baby pruskie

[lokis1271]

Witam Rito !
O ile dobrze pamiętam , owe słynne Baby Pruskie to są głazy kamienne z wyrytymi
na nich różnymi symbolami. Często jest to motyw kobiecej twarzy. Niektóre z
głazów zostały poddane częściowej obróbce , tak iż przypominają ludzką postać.
Prawie na pewno , były to obiekty kultu religijnego Prusów. Kilka z tych Bab
znajduje się przed Muzeum Archeologicznym w Gdańsku .
Pozdrawiam
L. Bodio

[rita100]

Witaj Lokis
Rozumie , że te 'Baby Pruskie'jak je symbolicznie nazwano są symbolem bożków
Pruskich. Ale są tam mało znane i poznane, ze myślała, by dobrze by było by je
propagować , jako jednyną swego rodzaju na świecie pamiątkę po Prusach.
Jedna z nich znajduje się na dziedzińcu zamku w Olsztynie. Bije od niej pokora.
Czy ona może być symbolem Prusów, historią tej ziemi,nawet chyba wcześniejszą od
Herkusa Monte i tych wszystkich powstań ?

[rita100]

Mój Szanowny, Jaśnie Oswiecony Czytelniku. Pozwól , że zaprowadzę cie do
zdarzeń odległych. Będę Twoim Cycerone. Zakładam , że jesteś mieszkancem
kraju o nazwie "Polska", a dokładnie jej północno-wschodniego fragmentu tj.
województwa warmińsko-mazurskiego. Wiesz , że Twoje okolice zamieszkiwali
kiedyś Prusowie, byli oni tu pierwszymi mieszkańcami. Lud ów już nie istnieje,
a jedyne, co po nim pozostało to nazwy - nie wyłączywszy nazwy głównej "Prusy" -
ilekroć używa się jej w jakimkolwiek kontekście, odniesieniu lub czasie.
Wychodzi na to, że jesteś spadkobiercą tych ziem.
W historycznym następstwie Tobie przypadł fragment pruskiego krajobrazu.
Mam przy tym nadzieję, że odróżniasz Prusów od Prusaków, aczkolwiek oba te
pojęcia również pozostaja ze sobą w historycznym ucisku.
Przyjmuje , że rozumiesz, że człowiek - obojetnie : współczesny , czy zyjący
700 lat temu, jednakowo odczuwał głód, łaknienie, że trudno mu było zapanować
nad wzruszeniami, że starał się racjonalizować swoje zachowania, że dziś czy
wtedy, jednako miłował, cierpiał i doświadczał. Chce opowiedzieć Ci o postaci
stąd się wywodzącej, mało znanej szerszemu światu. Chcę przedstawić Ci
szlachetnego rycerza - Herkusa Monte. Uprzedzić wypada, że zawieruchy dziejowe
nie pozwoliły przetrwać zbyt wielu informacjom na temat pruskiego bohatera.
Rolę podstawowego źródła pełni "Chronikon terrae Prussiae" Krzyżackiego mnicha
Piotra z Dusburga. Dziełóo podzielone na trzy księgi powstało około roku 1326 i
zostało zadedykowane Wielkiemu Mistrzowi Wernerowi von Orselnowi.

Koniec
www.osd.vectranet.pl/~pawelf/obrazki/khm1.jpg

[gietpe]

Łobaczta com nalaz tlo nie ziem czy sie nada
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=314&pos=1

[rita100]

Nada sia, tlo musi chto nam wyjaśnić co to je. Może nasi dzisiejsi Prusaki noma
pomogą wyjaśnić.
Gajowy dzianki, za link. Po Łandrzejkach zajme sia tym.

[gajowy555]

Toć sia nada. Ale zidza Gietpe, coś łuż jedan kopiec zbudowoł...
schlesien.nwgw.de/foto/albums/userpics/thumb_PICT0485.jpg

[gietpe]

Jo na szczajście nie ale pomyślta wiela trzeba sie nałazić po polu aby tyle
nazbierac toć te kamnianie szybci rosno jak kartochle tero wylaz tyn
nozienkszy.Na szczajscie to je ze 100 km łod Gietka.Ale jek zidać i tam buła
mgła wczoraj.

[lokis1271]

Witam !
Przepraszam za dłuższą przerwę , kontynuuję:

"Taka lokalizacja była niewątpliwie podyktowana chęcią reaktywowania komturstwa
natangijskiego, zlikwidowanego przez Prusów w 1264 roku . Świadczyłaby o tym
wzmianka w kronice Dusburga, w której przypisał marszałkowi pruskiemu,
Fryderykowi de Holdenstete pełnienie urzędu komturskiego w Brandenburgu .
Ostatecznie administracja krzyżacka na tych terenach została przywrócona po
upadku powstania (ok.1273 roku), a gród brandenburski stał się celem ataków
Warmów dowodzonych przez Glappona .
Powyższy przykład dobitnie obrazuje, jak bardzo negatywne skutki dla Prusów
przyniósł upadek powstania w Sambii w poprzednim roku (1265). Siły krzyżackie
znajdujące się na terenie komturstwa królewieckiego, po rozprawieniu się z
Sambami miały wolną rękę do dalszych działań. W oparciu o grody w Królewcu,
Brandenburgu i Tapiawie mogły atakować powstańcze terytoria bez obawy o własne
tyły, a w razie zagrożenia wystarczyło im cofnąć się za linię Pregoły i
bezpiecznie poczekać na odsiecz.
Krzyżakom sprzyjała postawa księcia litewskiego, Wojsiełka, który po objęciu
władzy(w 1264) przerwał działania wojenne na terenie Prus, główną uwagę
kierując na wschód i południe wszczynając tym samym serię wzajemnych najazdów
litewsko- polsko- ruskich . Ofiarą jednego z nich po raz kolejny padło księstwo
mazowieckie, zniszczone przez wspólną, litewsko-pruską, napaść przeprowadzoną w
1266 roku . Zgodnie z informacjami przekazanymi przez źródła kronikarskie, na
Mazowszu przetrwały jedynie większe grody bronione przez książąt mazowieckich,
Bolesława i Konrada .
Zapewne do tego okresu można odnieść zapiski w kronice Dusburga, dotyczące cięż-
kich walk toczonych o krzyżacki gród w Słupiu (Starkenberg), na pograniczu
Pomezanii i ziemi chełmińskiej , które w następnych latach zakończyły się
zniszczeniem przez Prusów tego punktu oporu .
Trudna sytuacja Zakonu na terytoriach położonych wzdłuż Wisły, zaostrzyła się w
roku następnym (1267). Z pełną siłą trwała wojna z książętami pomorskimi,
Mściwojem i Warci-sławem, w dodatku wypróbowany sprzymierzeniec Krzyżaków,
książę tczewski Sambor II został wygnany ze swojej dziedziny . W tej groźnej
dla Zakonu sytuacji, mistrz krajowy Prus, Ludwik de Baldersheim w miesiącach
letnich (29 VI 1267 r.) rozpoczął udaną kontr-akcję na terytorium pomorskim
zajmując szereg grodów i miast w ziemiach: nowskiej i tczewskiej . Pod
wrażeniem klęsk oraz ze względu na najazd na Pomorze księcia szczecińskiego,
Barnima I , Warcisław gdański przystąpił do rokowań z Zakonem. Przy pośred-
nictwie komtura ziemi chełmińskiej, Bertolda de Northausen, między nim a
Krzyżakami został zawarty pokój (1 VIII 1267 r.) . Na placu boju pozostał
osamotniony Mściwoj, książę świecki.
Nie mniej dramatyczny był przebieg wypadków we wschodniej części państwa
krzyżackiego. Po wybudowaniu i obsadzeniu grodu w Brandenburgu, marszałek
pruski, Fryderyk zaatakował Natangię (1267 r.) docierając do ziemi (pulko)
Solidow w pobliżu Krzyżborka . W tym samym czasie Warmowie pod wodzą Glappona,
korzystając z nieobecności głównych sił w Brandenburgu zaatakowali gród,
niszcząc obwarowania i oblegając resztę załogi w drewnianej wieży. Gdy te
wieści dotarły do marszałka,natychmiast zawrócił wojska z Natangii i drogą
wodną ewakuował pozostałych przy życiu obrońców Brandenburga do Królewca
pozostawiając gród na łasce Prusów . Jeszcze tego samego roku do Prus nadciąg-
nęła nowa wyprawa krzyżowa wraz z margrafem Ottonem III, który ponownie
odbudował Brandenburg w tym samym miejscu co uprzednio .
W takich okolicznościach doszło do rozmów zakonników z królem Czech,
Przemysła- wem II Ottokarem, dotyczących podziału stref podboju w Prusach i
ziemi jaćwięskiej pomiędzy stronami . Owo niezwykłe wydarzenie (Zakon jak do
tej pory skutecznie utrącał wszelkie misje krzyżowe na tym terenie uważając go
za swoją strefę wpływów) można wytłumaczyć jedynie kolejnymi zawirowaniami
politycznymi w państwie litewskim. Na zjeździe książąt ruskich i litewskich w
Włodzimierzu (1267) zabity został chrześcijański władca Litwy, Wojsiełk Kraj
ponownie wrócił do pogaństwa, rozpoczęła się też wojna domowa pomiędzy
pretendentami do tronu wielkoksiążęcego, z której około 1268 roku zwycięsko
wyszedł Trojden .
Zakon z wielką obawą musiał śledzić powyższe wydarzenia. Upadek
chrześcijańskiego (aczkolwiek w obrządku prawosławnym) władcy w sąsiednim
państwie niósł groźbę odnowienia antykrzyżackiego przymierza litewsko-
pruskiego, które istniało w nieodległych przecież czasach panowania króla
Mendoga. Przyłączenie się do tego sojuszu wciąż walczącego księcia świeckiego,
Mściwoja i ewentualnie Kazimierza Konradowica, postawiłoby Zakon w bardzo
trudnym położeniu. W dodatku doszło w tym czasie do jakiegoś kryzysu wewnątrz
społeczeństwa państwa zakonnego, zmęczonego długoletnią wojną na własnym
terytorium. Wynika to z pisma mistrza krajowego Prus, Ludwika de Baldersheim, z
czerwca 1267 roku, w którym zobowiązał się wobec niemieckich lenników Zakonu,
iż nie będzie pociągał ich do służby wojskowej dalej niż do linii Wisły .
Powyższe zagrożenia zapewnie znacząco wpłynęły na niezwykłą ugodowość Krzyżaków
wobec misyjnych planów króla Ottokara . Pozyskanie w tym momencie silnego
sojusznika było ważniejsze aniżeli roszczenia do ziem galindzkich, jaćwięskich
i litewskich, których i tak przecież Zakon nie miał wówczas w ręku . Zgodnie z
zawartym porozumieniem król czeski w początku grudnia 1267 roku wyruszył do
Prus, docierając w styczniu następnego roku do Chełmna . Współdziałanie
Ottokara z Zakonem w dziele chrystianizacji Prusów zdaje się, że nie przebie-
gało zbyt harmonijnie, gdyż wkrótce wrócił do Czech (w lutym 1268 r.) . W
czasie pobytu w Prusach Ottokarowi udało się skonsolidować obóz prozakonny, a
przede wszystkim doprowadzić do pokojowego zakończenia konfliktu pomorsko-
krzyżackiego .
Krzyżacy, dzięki inicjatywie króla czeskiego mając zapewniony spokój od strony
Pomorza, oraz normując swoje stosunki z biskupem włocławskim, Wolimirem (ugodę
dotyczącą statusu dóbr biskupich w ziemi chełmińskiej zawarto w marcu 1268r.) ,
mogli skierować wszystkie siły do walki z powstańcami.
Zakonnikom sprzyjało inne ważne wydarzenie tego roku, mianowicie zmarł kolejny
przeciwnik Zakonu, książę kujawski Kazimierz Konradowic , zamykając pewną epokę
we wzajemnych stosunkach kujawsko- krzyżackich. Ziemie, którymi władał
Kazimierz w początkach swego panowania, podzielili pomiędzy siebie jego synowie
w ten sposób, że dział obejmujący Kujawy, a przylegający do państwa zakonnego,
objął Ziemiomysł, który prezentował wybitnie prokrzyżacką postawę . W ten
sposób pierścień państw niechętnych wobec Zakonu został rozerwany.
Tymczasem w sukurs Krzyżakom przybyła do Prus kolejna wyprawa krzyżowa dowodzo-
na przez księcia Albrechta z Turyngii . Zapewne przy tej okazji został
odbudowany gród biskupi w Rybakach (Fischhausen) , umacniając pozycję Zakonu na
terytorium Sambii.
Następny,1269 rok upłynął pod znakiem najazdów litewsko- pruskich na ziemie
krzyżackie i polskie. Po krótkiej wojnie domowej na Litwie, władzę objął tam
książę Trojden, który odrzucił chrześcijaństwo i wszedł w bliskie stosunki z
Jaćwięgami, kierując politykę państwa litewskiego na tory antyzakonne . Jak
wynika z przekazów zawartych w źródłach, działania wojenne Litwy od roku 1269
wymierzane w obóz krzyżacki, prowadzone były z dużym rozmachem, obejmując
tereny Prus ,Kujaw i Inflant .
Z dużym prawdopodobieństwem do roku 1269 można odnieść informację Dusburga o na-
jeździe Skumanda (przywódca Jaćwięgów) na Toruń, Chełmżę i Bierzgłowo, w
trakcie którego Krzyżacy ponieśli ciężkie straty . Datację tego wydarzenia
pośrednio potwierdza dokument mistrza krajowego Prus, Ludwika de Baldersheim z
dziewiętnastego czerwca 1269 roku, w którym zezwala on zakonowi predykantów w
T

[tralala33]

Coraz bardziej przekonuję się, że Prusowie byli nie lada przeciwnikiem.
Potrafili zagrozić tak silnym miastom jak Toruń. Mam tylko jedno pytanie - jak
dzisiaj nazywają się Brandenburg i Tapiawa?

[rita100]

Ja też się zastanawiałam jakie to miejscowości ?
Ale tez i Krzyżacy się wzmacniali przez nowe siły z Turyngii. Byli już coraz
pewniejsi w walce. To były czasy walk. Ale w zimie chyba nie walczono ?

Grody krzyżackie

[lokis1271]

Witam !
"Brandenburg (od 1266 r., Pokarmin, obecnie Uszakowo- Rosja) - zamek krzyżacki
zbudowany przez margrafa brandenburskiego, Ottona nad brzegiem Zalewu
Wiślanego. W czasie drugiego powstania wielokrotnie atakowany i zniszczony
przez Warmów. Od około 1284 roku mieściła się tam siedziba komturstwa
brandenburskiego (pokarmińskiego)
Tapiawa (od 1265 r., Tapiau, obecnie Gwardiejsk- Rosja) - zamek zakonny zbudowa-
ny na pograniczu Sambii i Natangii przez komtura królewieckiego. Powstał na
miejscu pruskiego gródka zwanego Surgubundi po stłumieniu powstania na terenie
Sambii. Jego zadaniem było utrzymywanie w posłuszeństwie pokonanych Prusów oraz
odcięcie Sambijczyków od wciąż walczących Natangów"
Pora zimowa była dogodna dla akcji wojennych , dlatego że zamarzały bagna oraz
inne przeszkody wodne (rzeki , fosy , jeziorka).
L. Bodio

[rita100]

"Z dużym prawdopodobieństwem do roku 1269 można odnieść informację Dusburga o
na-
jeździe Skumanda (przywódca Jaćwięgów) na Toruń, Chełmżę i Bierzgłowo, w
trakcie którego Krzyżacy ponieśli ciężkie straty . Datację tego wydarzenia
pośrednio potwierdza dokument mistrza krajowego Prus, Ludwika de Baldersheim z
dziewiętnastego czerwca 1269 roku, w którym zezwala on zakonowi predykantów w "

Dzianki Lokis , Prusowie , waleczni byli, bardzo. Walczyli o swoją wolność z
taką potęgą. A czy mozesz nam coś powiedzieć o pogańskich zwyczajach i
tradycjach - tak z okazji Andrzejkowania, bo słyszałam , ze z pogańskich
zwyczajów wzięty.
No i jeszcze mam prośbe, nie trudno zauważyć , ze Twoje opowiadanie jest
niezakończone , jakby urwane. Będzie dokończenie ?
pozdrawiamy równiez

Schyłek Powstania

[lokis1271]

Witam !
"Z dużym prawdopodobieństwem do roku 1269 można odnieść informację Dusburga o
najeździe Skumanda (przywódca Jaćwięgów) na Toruń, Chełmżę i Bierzgłowo, w
trakcie którego Krzyżacy ponieśli ciężkie straty . Datację tego wydarzenia
pośrednio potwierdza dokument mistrza krajowego Prus, Ludwika de Baldersheim z
dziewiętnastego czerwca 1269 roku, w którym zezwala on zakonowi predykantów w
Toruniu na poszerzenie powierzonej im bramy przy okazji wzmacniania murów
Nowego Torunia, tak aby: ...ab infidelibus seu aliis hostibus capi vel occupati
minimo presumatur ... .
Prawdopodobnie w tym czasie uległ całkowitemu zniszczeniu gród w Słupiu
(Starkenberg), leżący na pograniczu ziemi chełmińskiej i Pomezanii .
Dobra biskupa sambijskiego, Henryka zostały spustoszone do tego stopnia, że w
roku następnym (1270) odstąpił Krzyżakom dochody z diecezji na dwa lata i na
zawsze wyjechał z Prus . Przypuszczamy, że funkcję zarządcy domeny biskupstwa
sambijskiego z ramienia Zakonu ponownie objął brat zakonny z konwentu
królewieckiego, Andrzej Piscis (Fisch), który już raz pełnił ten urząd (w
latach 1261-1262) , a do roku 1278 przebywał w Królewcu . W ten sposób Zakon
przejął w pełni władzę na terenie Sambii, umacniając swoją pozycję poprzez
wybudowanie nowego zamku na półwyspie Witland, zwanego Lochstete (Lochstädt) w
roku 1270 . Ze względu na swoje położenie zamek ów kontrolował ruch statków w
leżącej nieopodal cieśninie (tak zwana Balga lub Alttieff) .
Natężenie walk nie słabło w następnych latach. Na początku 1271 roku plemiona
pruskie, Bartów pod wodzą Dziwana i Pogezanów dowodzonych przez Linka, uderzyły
na Pomezanię, ponownie niszcząc miasto Dzierzgoń wraz z podgrodziem i gródkiem
prozakonnych Pomezańczyków (ocalał jedynie zamek komturski), oblegając gródek
rycerski w Tropach Sztumskich (Tranpere) i pustosząc okolice dzisiejszego
Malborka (ziemia Aliem) . Sytuacji nie uratowały posiłki krzyżackie, które w
znacznej liczbie nadciągnęły z pobliskich grodów w Fiszewie i Żuławkach
Sztumskich (Pusilia). W krwawej bitwie nad rzeczką Dzierzgonką, w miejscu
zwanym Poganste, powstańcy rozgromili wojska zakonne. Na placu boju padło
dwunastu braci-rycerzy i kilkuset zbrojnych . Nieoczekiwana klęska najwy-
raźniej oszołomiła Krzyżaków. Komtur dzierzgoński, Hermann de Schonenberg
nakazał wiernym Zakonowi Pomezańczykom udać się w bezpieczne miejsce, natomiast
sam wraz z konwentem przeniósł się na jakiś czas do Elbląga .
Niedługo po tym, Bartowie zachęceni sukcesem urządzili kolejny najazd w okolice
Dzierzgonia i ziemi Aliem. Tym razem połączone siły komturstw w Elblągu i
Dzierzgoniu odparły atak i w odwecie zapuściły się głęboko na terytoria
powstańcze, aż do rzeczki Guber w Barcji, gdzie zginął krewniak Dziwana,
Dabor . W tym czasie (1271 r.) jakieś bliżej nie rozpoznane oddziały litewskie
i jaćwięskie wzięły udział w najeździe księcia małopolskiego, Bolesława
Wstydliwego i towarzyszących mu książąt mazowieckich, Bolesława i Konrada, na
ziemię śląską, grabiąc przy tej sposobności dobra biskupa wroc-ławskiego,
Tomasza .
Innym wydarzeniem tego roku było wygnanie z Kujaw poplecznika Zakonu, księcia
Ziemomysła przez własne rycerstwo. Ruch społeczny wymierzony przeciwko
Ziemomysłowi aktywnie poparł książę wielkopolski, Bolesław Pobożny . W czasie
tych walk przypadkowo zostały zniszczone krzyżackie posiadłości na Kujawach
(Nieszawa, Murzynno, 0rłowo), książę Bolesław wypłacił Zakonowi odszkodowanie
za poniesione straty . Prawdopodobnie do walk na terenie Kujaw włączyła się
jakaś grupka Prusów, która schroniła się przed Krzyżakami w dzielnicy księcia
Mściwoja i korzystając z ogólnego zamieszania zdewastowała zakonne
posiadłości . Jednak informacja ta nie jest zbyt pewna, całkiem możliwe, że był
to odprysk większej akcji przeprowadzonej przez uprzednio wspomnianych Bartów.
Nasilające się najazdy na ziemię chełmińską były przyczyną, dla której Krzyżacy
postanowili wzmocnić obronę tych terenów poprzez zagęszczenie sieci
administracyjno- wojskowej . W tym celu do grodu w Kowalewie został skierowany
uzdolniony administrator, Arnold Kropf , z zadaniem wykreowania tam nowego
komturstwa, którego zadaniem byłaby obrona ziemi chełmińskiej przed najazdami
od strony wschodniej.
Należy przyznać, że Kropf dobrze wywiązał się z powierzonej misji. Załoga
Kowalewa odparła atak Bartów, a Arnold Kropf, osobiście dowodzący obroną grodu,
zdołał zabić legendarnego wodza powstańców, Dziwana . Śmierć wybitnego dowódcy
była ciosem dla Prusów, Bartowie odstąpili od oblężenia Kowalewa, a nastroje
wśród powstańców wyraźnie się załamały . Powyższe wydarzenie można datować na
rok 1272 ze względu na kolejność ciągu zdarzeń opisywanych przez kronikarza
krzyżackiego, Piotra z Dusburga. Poprzedzający rozdział (capitel nr 164)
poświęcił on najazdowi Skumanda na ziemię chełmińską co mogło mieć miejsce
około 1269 roku , rozdział dotyczący śmierci Dziwana (capitel nr 165) zaczął
słowem: Demum (Na końcu- tłum. własne), co rozumiemy jako zapowiedź kronikarza
o zbliżającym się zakończeniu narracji dotyczącej przebiegu powstania na
terenie ziemi chełmińskiej, a zdaniem Dusburga ogólny upadek nastąpił w roku
1273 (capitel nr 170). Ponieważ jeszcze w 1271 Dziwan odbył szereg wypraw
wojennych przeciwko Zakonowi (opisanych powyżej), a następny rozdział w kronice
poświęcony najazdowi Skumanda na Chełmżę, Przesmo (Hemsot) i Czieplinek
(Cippel) mógł mieć miejsce w roku 1273 (Dusburg otwierając ten rozdział użył
określenia: Postremo- Ostatecznie), to datowanie oblężenia Kowalewa i śmierci
Dziwana na rok 1272 jest naszym zdaniem zasadne .
Dopełnieniem miary nieszczęść powstańców pruskich, był najazd margrafa
miśnieńskiego, Teodoryka II (1272 r.), na Natangię . Mimo poważnych strat
(około dwustu zbrojnych), wojska margrafa wspomagane przez Krzyżaków pokonały
powstańcze oddziały, spustoszyły cały kraj i zmusiły Natangów do kapitulacji w
następnym roku (1273) . Na rozkaz Teodoryka miśnieńskiego w szeregi Zakonu
wstąpiło dwudziestu czterech jego rycerzy wraz z towarzyszącymi im giermkami,
wydatnie wzmacniając potencjał militarny Krzyżaków .
Zachowane źródła nie podają do jakich konwentów zostali skierowani nowo
przyjęci bracia zakonni, można domyślać się, że niektórzy zasilili powstające
komturstwo kowalewskie w ziemi chełmińskiej i reaktywowane po długiej przerwie
komturstwo natangijskie ."
Pozdrawiam
LB

[rita100]

Schyłek Powstania mamy , to możemy się spodziewać i zakończenia Powstania.
Ale przy okazji wspomniałeś Lokis o innym legendarntm wodzu powstańców,
Dziwanie. To znaczy, ze uchowały się legendy czy nie ?
Oprócz wielkiego Monte mamy też Dziwana.

A macie jakieś wiadomości o św. Wojciechu ale widzinym z oczami Prusaków ?

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=41383307&a=54811089
> A macie jakieś wiadomości o św. Wojciechu ale widzine z oczami Prusów ?
Przepraszam za pomylke

[lokis1271]

Witam serdecznie !
"Przypuszczalnie w tym czasie (1272 r.) złożyli broń Pogezanowie , a na
przełomie lat 1272-1273 mogły toczyć się jakieś walki (możliwe, że z Warmami ?)
wokół Braniewa .
Rok 1273 był okresem krzyżackich triumfów. W wyniku zdrady w pruskich szeregach
został ujęty i powieszony w Królewcu wybitny przywódca Warmów, Glappon . W tym
samym roku poniósł śmierć kolejny przywódca, bohaterski Henryk Monte, który po
upadku powstania w Natangii schronił się z garstką towarzyszy w odstępach
leśnych w głębi kraju. Osaczony przez komtura dzierzgońskiego, Hermana de
Schönenberg, zginął przebity mieczem .
Śmierć znanych przywódców plemiennych kładła kres dalszej walce ,opór stawiali
jeszcze Bartowie w głębi lądu oraz nieznana bliżej grupa niepogodzonych z
losem Prusów (Warmów ? Pogezańczyków ?), skupiona wokół Lidzbarka Warmińskiego
(Heilsberg) .
Końcowym akordem powstania był ponowny zryw Pogezańczyków w 1273 roku .
Usiłowali zdobyć Elbląg stosując znany z pierwszych lat powstania fortel
wojenny, polegający na tym, że mała grupka harcowników dokonywała ostentacyjnej
demonstracji przed grodem, podczas gdy główne siły Prusów czekały nieopodal w
zasadzce. Jeżeli załoga grodu ruszała w pościg za oddziałkiem czyniącym
demonstrację, ten rzucał się do ucieczki wiodąc wroga w zasadzkę. Istotnie, jak
wynika z przekazu Dusburga , zamiar Pogezan częściowo się powiódł, gdyż oddział
złożony z mieszczan elbląskich, którzy puścili się w pogoń za Prusami, został
rozgromiony nieopodal miasta w młynie Liefarda, zginęło wówczas dwudziestu
pięciu elblążan , jednak twierdzy Pogezanom nie udało się zdobyć, a walki
przeciągnęły się do następnego roku .
W roku 1273 trwały walki na terenie ziemi chełmińskiej, którą najechał Skumand
z Jaćwięgami . Zniszczone zostały wówczas gródki w Czieplinku i Przesmo
(Hemsot) oraz częściowo Chełmża .
W tym też okresie doszło do konfliktu pomiędzy poddanymi Zakonu i księcia
kujawskiego, Władysława Łokietka, który załagodził opiekun Łokietka, książę
wielkopolski, Bolesław Pobożny . Niewymienienie na dokumencie ugody z Zakonem
książąt, kujawskiego Ziemomysła i tczewskiego Sambora, wskazywałoby na to, że
obydwaj sprzymierzeńcy Krzyżaków od dwóch lat przebywali na terenie państwa
zakonnego (w Elblągu ?) . Można przypuszczać, że na wypadek ataków
powstańczych, brali udział w walkach po stronie Krzyżaków.
Zdaniem Piotra z Dusburga, do roku 1273 zostały spacyfikowane cztery pruskie
plemiona: Sambów, Natangów, Bartów i Warmów . Nie była to do końca prawda, jak
wynika bowiem z dalszej narracji kronikarza (capitele nr 171 i 174) w dalszym
ciągu stawiały opór grupy powstańców w Barcji wokół Bartoszyc i w Warmii w
okolicach Lidzbarka. Powyższe grody zostały zdobyte przez Krzyżaków dopiero w
roku 1274 . W tym też roku ostatecznie zostali pokonani Pogezanowie. Ci spośród
nich, którzy nie pogodzili się z klęską, uciekli na Litwę, inni poddali się
Zakonowi .
Powstanie dobiegło kresu, a żadne następne wystąpienie ujarzmionych Prusów nie
miało takiego rozmachu i znaczenia, jak ówczesne. Kolejne bunty plemion
pruskich (1277 ?, 1286, 1295 rok) miały lokalne oddziaływanie i ze względu na
swoją krótkotrwałość nie wywołały specjalnych perturbacji w funkcjonowaniu
państwa zakonnego."
Pozdrawiam
L. Bodio

[rita100]

Witaj Lokis
Z tego tekstu wynika , że to jest koniec powstań. Były jeszcze drobne ale już w
kronikach nie ujęte. Trudny to temat i zawiły, ale podstawy wiadomości mamy.
Teraz pamiętajmy o Dniu 20 września jako Dzień Herkusa Monte.
Czy macie jakieś plany związane z tym świętem ?

[fedar]

II dekada września to tradycyjny okres moich kilkudniowych rowerowych wypadów. Może by tak ponownie wybrać się do Natangii, poszukać jakichś śladów dawnych mieszkańców? Szkoda że Pruthenia porzuciła program Aestiorum Gentes

[rita100]

Dobre wyzwanie sobzie postawiłes Fedar. śladami i tropami Herkusa Monte.
We wrześniu, w sam raz na święto , może i będa imprezy. Uważaj na Gaj świety

[lokis1271]

Witam !
Serdecznie dziękuję za okazane zainteresowanie sprawom naszych dawnych ,
pruskich sąsiadów. Kończąć , pragnę przedstawić moją ocenę owych dramatycznych
wydarzeń :
"Pełne przedstawienie skutków drugiego powstania Prusów przeciwko Krzyżakom
przekracza ramy niniejszej pracy, do ważniejszych można zaliczyć zmiany
dokonane w podziale terytorialnym państwa zakonnego, w wyniku działań wojennych
przestało istnieć komturstwo barckie, natomiast w ziemi chełmińskiej powstały
trzy nowe (bierzgłowskie, grudziądzkie i kowalewskie). Szereg grodów i ośrodków
miejskich zostało zniszczonych i nie odbudowanych (np. Spittenberg), w tym
czasie założone zostały nowe (Brandenburg, Lochstädt, Nowy Toruń oraz inne),
które na trwale wpisały się w krajobraz ziemi pruskiej.
Kolejnym skutkiem drugiego powstania było poważne osłabienie pozycji biskupów
pruskich wobec Zakonu. Opuszczanie przez pasterzy na całe lata swoich diecezji
oraz powierzanie nad nimi zarządu krzyżackim urzędnikom było przyczyną
uzależniania się biskupstw wobec Zakonu.
W efekcie, do końca XIII wieku, trzy spośród nich (chełmińskie, pomezańskie i
sambijskie) zostały inkorporowane do Zakonu . Pewną niezależność zachowało
jedynie biskupstwo warmińskie, chociaż jego dominium zostało znacznie
uszczuplone w stosunku do postanowień układów z lat pięćdziesiątych XIII wieku .
Innym skutkiem powstania była depopulacja wielu obszarów Prus (w szczególności
Pogezanii) oraz zmiana statusu prawnego ludności pruskiej, uznanej odtąd przez
Krzyżaków za niewolną na tych terenach, które wzięły czynny udział w
wystąpieniu przeciwko Zakonowi. Jako apostaci Prusowie z Pogezanii, Warmii,
Natangii i Bracji utracili prawa przysługujące im dotąd na mocy porozumienia z
Dzierzgonia . Represje nie objęły całej populacji, ponieważ kiedy ważyły się
losy państwa zakonnego, Krzyżacy wielu Prusom, zwłaszcza możnym ( tzw. nobiles)
nadali dobra ziemskie z dużym zakresem swobód celem przeciągnięcia ich na swoją
stronę . Z biegiem czasu warstwa pruskich właścicieli ziemskich wyalienowała
się z masy swoich pobratymców i rozpłynęła w niemieckojęzycznym otoczeniu .
W wyniku działań wojennych Krzyżacy ponieśli ogromne straty osobowe (jeszcze
przed powstaniem w lipcu 1260 roku w bitwie pod Durbą zginęło stu
pięćdziesięciu braci-rycerzy) , co zmusiło władze zakonne do obniżenia wymogów
stawianych kandydatom na członków korporacji . Szeregi krzyżackie zaczęły się
zapełniać nierzadko przestępcami, którzy w czasie walk nie przebierali w
środkach. Niełatwo było utrzymać w ryzach takie indywidua jakim był chociażby
Martin Golin, nazwany przez krzyżackiego kronikarza "chrześcijańskim
łotrzykiem" , a postępki mistrza krajowego Prus, Hartmuda de Grumbach, czy
wójta Warmii i Natangii, Volrada Mirabilisa, którzy żywcem palili Prusów i ich
popleczników , szybko zostały przyjęte przez brać zakonną za normę postępowania
wobec przeciwników na następne lata , stanowiąc szczególny rozdźwięk pomiędzy
statutowymi zadaniami Zakonu S z p i t a l a Najświętszej Marii Panny Domu
Niemieckiego w Jerozolimie, a praktyczną działalnością. Jednak nie dylematy
związane z odejściem przez korporację od działalności szpitalnej, zaprzątały
umysły braci zakonnych. Wokół czynów niektórych rycerzy krzyżackich z okresu
wojny zaczęły rodzić się legendy, które przekazywane z pokolenia na pokolenie,
weszły do tradycji zakonnej, tworząc specyficzny etos mnichów-rycerzy obrońców
wiary chrześcijańskiej nad Bałtykiem ."

Serdecznie pozdrawiam
Leszek Bodio

[tralala33]

"Kończąc , pragnę przedstawić moją ocenę owych dramatycznych wydarzeń."
Żal widzieć to słowo 'koncząc' - o powstaniach pruskich w szkołach nas nie
uczyli, więc teraz mieliśmy okazję dowiedzieć sie wielu nowych rzeczy.
Dziękuję. Bedą jeszcze pytania, ale to już nie dzisiaj.

[gietpe]

Dziękuje i proszę o więcej...

[tralala33]

“Kolejnym skutkiem drugiego powstania było poważne osłabienie pozycji biskupów
pruskich wobec Zakonu. Opuszczanie przez pasterzy na całe lata swoich diecezji
oraz powierzanie nad nimi zarządu krzyżackim urzędnikom było przyczyną
uzależniania się biskupstw wobec Zakonu.
W efekcie, do końca XIII wieku, trzy spośród nich (chełmińskie, pomezańskie i
sambijskie) zostały inkorporowane do Zakonu . Pewną niezależność zachowało
jedynie biskupstwo warmińskie, chociaż jego dominium zostało znacznie
uszczuplone w stosunku do postanowień układów z lat pięćdziesiątych XIII
wieku “ – a ja do tej pory uwazałam, że biskupstwo warmińskie od samego
początku, za sprawą biskupa Anzelma, odznaczało się większą niezależnością od
pozostałych trzech. Skoro tak nie było, to czym można tłumaczyć fakt, że
pozostałe trzy biskupstwa bardziej uzależniły się od Zakonu w porównaniu z
Warmią?

“Innym skutkiem powstania była depopulacja wielu obszarów Prus (w szczególności
Pogezanii) oraz zmiana statusu prawnego ludności pruskiej, uznanej odtąd przez
Krzyżaków za niewolną na tych terenach, które wzięły czynny udział w
wystąpieniu przeciwko Zakonowi. Jako apostaci Prusowie z Pogezanii, Warmii,
Natangii i Bracji utracili prawa przysługujące im dotąd na mocy porozumienia z
Dzierzgonia .” czy można dowiedzieć się więcej na temat porozumienia z
Dzierzgonia? Jak władze Zakonu i rycerze traktowali Prusów przed wybuchem
powstania?

[rita100]

Za czym się zapoznam z Waszymi tekstami, to cos takiego znalazłam.
Czy będzie to dobre źródło poszukiwań ?
wiadomosci.onet.pl/1489321,11,item.html
Wszystkim Prusom z okazji zwycięstwa Słońca życzę dobrej zabawy. Takie chyba
święto się dawniej obchodziło, bardzo , bardzo dawno.

[fedar]

Nie otwiera się

[gajowy555]

fedar napisał:
> Nie otwiera się

A łu noju rychtycznie sia łotwiero. Noju sia zdaje co teroz IPN zarzóndzo taki
facet, co chce poznać łodpoziedź na wszyćke pytania.
Tak jo jemu napsisza cóś na czasie:
"Tylko głupiec/dureń (niepotrzebne skreślić)
zna odpowiedź na wszystkie pytania"

Zaboczułem chto to napsisoł, ale łeb mnioł tęgi i to stwierdzenie gwołt sia noju
lejduje. A Waju tyż???

[tralala33]

To tylko rozgrywka pokerowa, żeby odzyskac archiwum. Ciekawa jestem, jak i
kiedy trafiło do przedwojennej Warszawy. Fedar - jeśli link się nie otwiera to
wkleję do kóntka z nowinami. Dziś godali ło tam też w nozinach w tylewizorze.

[rita100]

I ło tam godali tyć w Faktach TVN. No jeśli Niemcy wziali całe archwa krzyżackie
to jek poznać prowde ło Krzyżakach ?

[fedar]

Udało się otworzyć link, a i TV coś mi przemknęło przed oczami. Z tego co przeczytałem i obejrzałem - zrozumiałem że o prestiż chodzi - o dysponowanie tym archiwum. Że skradzione Polsce - to inna sprawa. Czy odzyskanie archiwum wzbogaci wiedzę historyczną? Czy będąc w obecnym miejscu te materiały są niedostępne dla badaczy?

[rita100]

Ja myśle , że to tylko gra polityczna z tym zwrotem archiwów.

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=396&w=60755069
Wylądował w oślej ławce. Ale ziecie co, przynajmniej sława Herkusa Monte jest
już ogólnopolska

Nie zapomnijmy o święcie. A ja mam taką słabą pamięć.

[tralala33]

Dziś Łostyn zdominował Oślą Ławkę, jedyne forum, na którym nie można samemu
założyć wątku, co za wyróżnienie

[rita100]

Mnie jydno dziwi, że nie można rozmawaiać w dójkę , bo zara trza kontrolować i
pilnować by rozmówcy dalszy ciąg rozmowy przenieśli na swoje prywatne łono.

Rozumiesz, nie mogę rozmawiać z jd , bo to jest prywatna rozmowa, a my przecież
możemy rozmawiać dyskusyjnie. Tak jak wycieli wątek Rita zalozony przez jd - a
ja jego przekonywałam, ze mogli by swoje forum rozbudować jak Warnije, bylo by
fajnie i ciekawie, a oni , trach i wycieli nagle

[tralala33]

He he - to taki stan wojenny na odwyrtkę. Wtedy, pamiętam, nauczyciele
pilnowali, żebysmy na korytarzu nie stali w zbyt licznych grupach. Dwie osoby
rozmawiajace ze sobą to było oki, ale więcej - to już zgromadzenie. A tu
proszę, dwie osoby do rozmowy nie wystarczą. Dziwne.

[rita100]

Tralala, czyli medal Herkusa Monte możemy sobie zastrzec. Tylko co powiedzą
koledzy ?
Za wybitne bohaterstwo, za walecznośc o wolność.

A tak walczył jd. Gdyby nie on wszyscy byli by obojętni.

To chyba był stan wojenny. Ale widać , ze redakcja się zmieniła tam na górze i
nowe wchodziło, burząc stary porządek. Pamiętasz rozmowy kontrolowane, rozumie
ludzie rozmawiają , ale żeby taki rygor wstrzyknąć i to tylko na Forum Olsztyn.
Przeciez na Krakowie wątki mają po 2500 i najczęsciej jest to dialog dwojga
osób. Lepiej pilnować jeden watek niz mieszać we wszystkich.

[rita100]

"Innocenty III, jeden z najwybitniejszych papieży, twórca królów, protektor
słabych narodów wobec przemocy cesarstwa, przez całe życie poświęcał sprawie
pruskiej wielką uwagę i troskliwie przygotowywał grunt pod dzieło emancypacji
tego dalekiego zakątka średniowiecznego świata. Program papieski na zdobycie
tych terenów był głęboko humanitarny, zbliżał się do pierwotnej polskiej idei
pokojowego podboju Prus dla cywilizacji i chrześcijaństwa.
Oparł się Innocenty nie o rycerstwo i władze świeckie. Dzieło jego miały
realizować doborowe kadry duchowieństwa, które znalazły odpowiedni grunt
pokojowego działania. Po akcji klasztoru w Łeknie, misjach cystersów i kanoników
regularnych, współdziałających z biskupem gnieźnieńskim, pod jego bezpośrednim
zwierzchnictwem, zainicjował Innocenty dzieło misyjne pierwszego biskupa
Chrystiana i stworzył dla niego finansowe i organizacyjne podstawy.
Podróż dwu książąt pruskich Surwabuna i Warpody do Rzymu, przyjęcie przez nich
chrztu i zwierzchności papieskiej, ilustrują powodzenie misji pruskiej. Gdyby
nic nie stanęło na przeszkodzie Prusy, jak niegdyś Polska, pod protekcją św.
Piotra uniknęła by ingerencji cesarza, który nawraca mieczem, a owoce polityczne
tego sukcesu zebrała by Polska.
Niestety, na szlaku Prus do wolności piętrzą sie przeszkody. Umiera Innocenty, a
z nim i misja misyjne dzieło. Następca jego Honoriusz, nie potrafił kontynuować
dzieła pokojowego podbicia Prus.
W krytycznym momencie, gdy u ujścia Dźwiny narasta niemiecka ekspansja bałtycka
zaczynają wikłać się konflikty i książęce ingerencje. Znów wojny krzyżowe.
W Prusach rośnie antagonizm między chrześcijanami a poganami podsycane
agitacjami krzyżowego rycerstwa.
Aby ratować dzieło Innocentego, Honoriusz ucieka się do środka, którego własnie
poprzednik tak się obawiał, do krucjat.
Jeszcze raz polska idea cywilizacyjna przemawia ustami Leszka Białego. Wezwany
do krucjaty, a równocześnie odpowiadając na projekt blokady gospodarczej Prus,
książe krakowski rozwija swe poglądy na misję w kraju pogan.
"Cały program kolonizacji miast rzucił Piast polski. Hasłem jego nie miecz
krzyżowców, który umie ścinać, ale z żelaza sandomierskiego wykuć trzeba dla
pracy kulturalnej pług, siekiery, młoty, obcęgi i piły i to mu sprzedawać, a
porzucą zacofane pogaństwo i przejdą do sytemu rolniczego i chrześcijaństwa.
Proponuje nie okrutną blokadę, ale własnie łagodne zwabienie ich do kultury
zachodniej przez te artykuły, których brak Prusakom. "

[rita100]

" No i się okazuje , ze na realizację tego wspaniałego polskiego programu nie
stać papieża, a tym bardziej władców ówczesnej Polski. Najbliższy sąsiad pruski
Konrad, zachłannie zezuje na Prusy i Kraków, a resztę książąt, z wyrachowania i
ciasnoty horyzontów, również wierzy w perswazję miecza. Książęta polscy, sami
amatorzy zwady pracują nad niechęcią wobec pogan, urabiając im opinię okrutnych,
strasznie okrutnych i zamiłowanych w wojnach i rozboju (kiedy de fakto Prusowie
byli spokojni i goscinni) Nie przypuszczają nawet, że mają w tych praktykach
doświadczonego i bardziej swiadomego swego celu rywala, który po Słowianach
połabskich i nadodrzańskich od dawna zwrócił uwagę na Prusy.
(....)
Gdzie równać się było polskim Piastom z ultrachrześcijańską nacją, która od
dawna podniecała w sobie nienawiść do obrzydłych pogan i tylko czekała na realną
sposobność, kiedy apostolstwo i własna korzyść dadzą się jednocześnie zrealizować.
Jeszcze Krzyżacy nie stanęli na ziemi chełmńskiej, a już cesarz Fryderyk II
wydał manifest buntujący Prusów przeciw biskupowi Chrystianowi i oznajmił , ze
zwierzchność jego, wbrew wcześniejszym oświadczeniom papieskim, sięga także
tutaj. I to była jednocześnie przygrywka i celowa uzurpacja, na której w
przyszłości miały sie oprzeć tytuły niemieckie do ziemi pruskiej.
Bo to nieprawda, ze Krzyzacy postawili w Prusach nogę w wyniku jakoby krytycznej
sytuacji Konrada, po to, by go wybawić od grozy najazdów pruskich.
Jest to wersja historycznie późna, wynikająca z koniunktur przyszłości, tyle że
podbudowana mocno fałszerstwami i wytrwałą propagandą, jak choćby tą o
krwiożerczym ludzie "Burus"

[rita100]

"I powstał plan 'Preussen' dojrzały już do realizacji, plan w środowisku
dworskim we Włoszech, gdzie zagrożony bezrobociem wielki mistrz
skompromitowanego, miezy innymi szowinizmem narodowym, zakon Najświętszej Panny
Mariii, równocześnie powiernik cesarski, Hermann von Salza. Oni to uknuli spisek.
"Należało wyzyskać słabość Polski i nie zniszczoną jeszcze przez przymusowe
wygnanie żywą siłę Zakonu. Hermann von Salza wyczuwał odpowiedni moment...
W roku 1228 wystawił Konrad w Bieczu pierwszy ze znanych dokumentów, nadający
Zakonowi ziemię chełmińską tytułem prawno-prywatnym za pomoc w podboju - nie w
obronie - Prus. Można powiedzieć, najął fachowców, by mu przygotowali grunt pod
własne polityczne plany. Kto mu naprawdę podsunął ten kondotierski na pozór
interes, jest właściwie zagadką, aczkolwiek ślady prowadzą do niemieckich
satelitów jego dworu.
W każdym razie moment ten stanowił w systemie Hermanowych planów bardzo ważne
ogniwo. Jedno jest pewne, Konrad nie przypuszczał, iż to nadanie ma czysto
formalne znaczenie i służy jedynie dla ratowania pozorów. Zakon wchodził na
pogranicze pruskie z jasno wytyczonymi celem stworzenia na terenie, z niemieckim
uzurpacji cesarskim, bastionu niemczyzny u jadra jej wpływów na wschodzie.
Skromne nadania Konrada blakły wobec tajnego na przeciągu pięćdziesięciu lat
dokumentu Fryderowskiego, który czynił Krzyżaków panami ziemi i wody oraz życia
i śmierci w podbitych okolicach pogańskich.
Znaczenie Konradowskich nadań było tym mniejsze, że już w roku 1230 dokonał
Herman dzieła pogodzenia cesarza z papieżem i takze w Rzymie stał się
rzecznikiem odpowiednio bogobojnie spreparowanych planów pruskich.
W ten sposób uzyskał dwustronną asekurację wobec przeciwników polskich.
Na głos papieża ruszyły tysiące krzyżowców, głównie z Polski, by otwierać drogę
zamysłom Hermana. Nawet biskup Chrystian, narzędzie Innocentego, musiał ugiąć
się przed przewagą dyplomacji zakonnej. Porzucony na pastwę Prusów, w niewoli
przeczekał okres grabieży przez Zakon swych dóbr i uprawnień. Na końcu nie
zostało mu nic innego, jak przyjąć dyktat podziału ról, po ktorym utracił do
reszty znaczenie i powagę."

[rita100]

"Rok 1230 stanowi epokową datę w dziejach dzisiejszych Prus Wschodnich (pisany w
1935roku (...), z tą chwilą zakończył się w dziejach Prus okres, który by można
nazwać staropruskim, rozpoczął się nowy okres krzyżacko-niemiecki" (Zajączkowski
- Podbój Prus)

"Teraz nareszcie pojawił się argument Konradowego zagrożenia, a w pięćdziesiąt
lat po pamiętnym zamachu, gdy jego twórców nie było już wśród żyjących, Zakon
wydobył z tajemnych archiwów ów dokument Fryderykowski i przedłożył do
zatwierdzenia Rudolfowi z Habsburga. Było to już po pruskich powstaniach, a
przed uruchomieniem krzyżacko-luksembursko-brandenburskiego sprzysiężenia
przeciw Polsce, gdy Zakon wsparty o morze, wyzyskując Drang nach Osten z
Saksonii, napływ osadników z Zachodu, posługując się przy tym i polską siłą
osadniczą ze Ślaska i Mazowsza, umocnił zdobycze miecza i myślał o nowych ofiarach."
Władysław Ogrodziński "Ziemia odnalezionych przeznaczeń"

Po wiekach odwróciło się koło historii. Prysnął krąg wiekowych matactw i
sprzysiężeń, aby wreszcie tej ziemi dane było poznać zgubiony szlak odwiecznych
przeznaczeń."

[rita100]

Jak już wiemy Konrada namówiła Jadwiga Sląska na sprowadzenie tego Zakonu, tak
strasznego w skutkach.

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=64&w=61826371&a=61841382
Fajnie napisoł Akszugor, warto przytoczyc:

"Pomnik Piłsudskiemu można postawić (w końcu podobno z dziadów Jaćwięgów, a i
wielce zasłużony człowiek), można też postawić pomnik HERKUSOWI MONTE. Człowiek-
rycerz, Prus walczący z Krzyżakami o wolność swej ojczyzny. Podobny pomnik jest
na Litwie. Na podstawie jego życia Mickiewicz napisał przecież Konrada
Wallenroda. A Mickiewicz to wieszcz, jakby nie patrzeć.

Należy wciąż pamiętać o WIELOKULTUROWOŚCI tych ziem. Byli tu Niemcy, Polacy,
Mazurzy, Holendrzy, Francuzi, Rosjanie i... autochtoni - Prusowie. Prusowie,
którzy nie wyginęli jak to się pisuje w podręcznikach. Było by to nielogiczne,
3/4 ludności przeżyła, bowiem Krzyżacy nie byli głupcami i ktoś musiał uprawiać
dla nich ziemię i płacić podatki i budować kościoły, miasta. Ulegli
germanizacji.
Ktoś, kto patrzy na TĄ ziemię przez pryzmat polskości li tylko, traktuje ją jak
okupant, jak zdobywca. Zapomina, że to przejściowe bywają radości, jak historia
pokazała."

[rita100]

1257- Skarga elbląskich dominikanów do papieża na postępowanie Krzyżaków wobec
podbijanych Prusów. W odpowiedzi, po zbadaniu sprawy, Aleksander IV obłożył
Krzyżaków klątwą za mordowanie zamiast chrystianizację ludów.

To Krziżacy mnieli klątwę.

[rita100]

Pruski wojownik uzbrojony był w charakterystyczną maczugę, z którą podobnie
nigdy się nie rozstawał:
"używał Prusak maczug krótkich celem rzucania ich na nieprzyjaciela. Maczugi te,
często w środku wypełnione ołowiem, były bronią morderczą, bo druzgotały czaszki
i łamały kości w razie silnego a trafnego uderzenia."
"Święta Warmia".

Ciekawe czy taką bronią władali też wojownicy Herkusa Monte ?

[rita100]

byłby wspaniałą dewizą regionu
Kraków ma tyle kopców, a kopiec Kraka to dawny kurchan.

[rita100]

Jak myślicie , gdzie powinien być usypany Kopiec Hrkusa Monte. Moja propozycja
jest, by gdzieś przy bardzo starym dębie, tam gdzie w czasach pogańskich było
miejscem kultu.

[rita100]

www.croatianhistory.net/gif/chrobat.jpg
łobaczta jek fejn na mapsie zidać plemiona pruskie.

Acha, jadó , jadó taczki z ziamniczkó

[rita100]

Gdybyśmy chcieli zbudować taki kopiec to możemy sprowadzić Mistrza Rak, on już
wie jak się buduje i daje długą gwarancje na swoją pracę.

Jek podaje reporter Jakusz ze Stradowa , łobaczył łón po drugej stronie Wisły
intensywny ruch budowolany. Jyżdzó tamój sznurem wozy - kożdan zaprzężony w
sztyry woły - wyładowane po brzegi ziamnió. Na somym wierchu rośnie dziwna
budowla. Kopsiec ziamny. O przyczynach rozpoczęcia tej budowy w kancelarii
książęcej ni chiano siła (wiele) mózić. Ujawniono tlo, że ów kopsiec , bandzie
mnioł 16 - metrów wysokości oraz, że prace wykonywane só na koszt skarbu
książęcego. Nic ni ziymy, a może to bandzie łobiekt militaryjny ? Można sia
przecież spodziewać kolejnej fali najazdu Hunów lub Awarów. A może ten kopsiec
to hołd noju Kraka no bogów za odniesione w młodości zwycięstwa i ziele lot w
pokoju, którym sia tero lejdujewam ? A może na wierchu tygo kopca bandzie płonół
wieczny łogań, abo zasadzą tam śwanty Dąb. No chodźta bliżej, pogodowam z
ludziami co budujó.
Taki anonimowy człoziek goda co to bandzie kopa ziamni, taka góra ziamni i to
bandzie grób Kraka, kedy pomrze.
Zidzita mistrza Raka ze Szczaworyża ? Łón noma cosik ziancej pozie.
Tralala, łuż bziegnie do niygo i sia pyto:
- Co to za budowla powstaje pod Krakowem ?
- ??????
- Czamu Pan milczy ? Czy informacja jest utajniona ?
- Nic nie je utajnione. Nie odpowiadam, bo nie jestem do tego upoważniony. Moim
zadaniem jest budować, a nie godać.
- Ludzie godajó - pyto dalyj Tralala - że może to być obiekt militarny, a moze
kultowy ?
- A niych sobzie mózió !
- To daczemu do takiej budowy zaangażowano nolepszego fachowca, jakim jest
właśnie Pan ?
- Dziankuje za mniłe słowa, bardzo Pani Tralala dziankuje. Staram sia. Kopsiec
wznosimy partiami. Jego konstrukcję stanowią ściany kamienne ułożone w rzucie
rozety. Dzięki temu będzie on odporny na działanie złych warunków
atmosferycznych i niszczący wpływ czasu. Przeżyje mnie i panią. Nawet za tysiąc
trzysta lat będzie stał ! - poziedzioł mistrz Rak.
- Za tysiąc trzysta lot ? A boc co (po co) komu tak trwała budowla ? - dziwuja
sia Tralala.
- Za jyjzyk ma pani ciójgnie, ale nic ziancej nie poziam. Jeno dodam, że somemu
księziu Kraka dołam gwarancje na tysiąc pięćset lot.
- Czyżby princ chioł mnieszkać w tam kopcu za tysiąc pięćset lot ?
- Przykro mi, ale ni mom ziancej ciasu na godke. Robota czka.

Dziankujewam Mistrzu Rak za poziostke, tero Tralala i coła Warnija ziedzó jek
brok spatrzyć kopsiec no Herkusa Monte.

[rita100]

ano jadó , jadó taczuszki z ziamnó, tak rychtycznie budowali kopsiec Kraka, a
tero kopsiec Herkusa Monte. Abo dąb zasadzić ?
Nic ni mowam na cześć Herkusa Monte.

[rita100]

dziśioj ponydziołe, pozietrze fejn do pracy, tak jadó taczki ziamni prosto na
kopsiec

[rita100]

dzisioj tyż mozna bulo wozic ziamnie, fejn pozietrze, tak jadó, jadó taczki

[rita100]

wtorek 13-go, świetna pogoda na zwożenie ziemi, czasami burza przerwie, ale
pracujemy wytrwale

[rita100]

a zieczorem to sia nojlepsiej pracuje, tak chlodno, to eszcze jednó bryczke
ziamni nawioze

[rita100]

> Odsłonięcie kamienia na cześć Napoleona, to pomysł historyka profesora Janusza
> Jasińskiego z Polskiego Towarzystwa Historycznego. - Trzeba było wiele pism i
> artykułów napisać, by w końcu powstał pomnik upamiętniający pobyt Napoleona w
> Olsztynie - mówi Jasiński.

no to łuż mowam pretendenta do wirtualnego medalu Herkusa Monte

przybańczam co ma łuż 1.JD, a 2. prof JJ

[rita100]

dzisiaj odpowiednia była pogoda do pracy, przybyło ziemi na pamiątkowy kopiec

[rita100]

dzisioj sobota, praca krócej trwa, ale przy takiej pieknej pogodzie trochę
taczek zostało wyrzuconych na kopiec Herkusa.

[rita100]

psiankna dzisioj pozietrze, bzierzem kele (taczki) i zio, zio na kopsiec. Eszcze
poziem woma dokladnie jek sia robzi kopsiec.

[rita100]

Jak budowano kopiec Grunwaldzki, tak zaskoczona sama jestem, ale taki jest w
Niepołomicach pod Krakowem, zaraz przy zamku. Zbudowany 1908 roku, dla uczczenia
pięćsetnej rocznicy Bitwy pod Grunwaldem. Na szczęście zachowała się
technologia budowy kopca.
Zaczynamy:

Własciwie w tym miejscu znajdował się jakiś kopiec, ale latem był rozdeptywany
przez pasące się bydło, a zimą rozjeżdzany na sankach przez dzieciarnię.
Postanowiono to miejsce go podwyższać.
Od czego zaczęli w następnym odcinku

[fedar]

rita100 napisała:

> Jak myślicie , gdzie powinien być usypany Kopiec Hrkusa Monte. Moja propozycja
> jest, by gdzieś przy bardzo starym dębie, tam gdzie w czasach pogańskich było
> miejscem kultu.

Przy dębie czy nie, myślę że to byłoby dobre miejsce:
mapa.szukacz.pl/?&nc=54,26005&ec=20,23206&n=54,26072&e=20,27771&z=4&m=Pluty
Pluty to wieś między Pieniężnem i Górowem. Nie wiem czy to jeszcze Warmia czy
już Natangia, ale za wsią na wzgórzu znajduje się potężne grodzisko pruskie -
najpotężniejsze, jakie kiedykolwiek widziałem. Myślę, że to dobre miejsce dla
upamiętnienia największego pruskiego wojownika.

[rita100]

No jo! Ale Fedar to pewno je łuż zabytek archeologiczny i nic tam nie można
ruszać ani podwyższać. Choć nazwać takie grodzisko imieniem Herkusa można by było.

Ale też mozna zrobić kopiec przy zamku ze skarpy, dam taki pomysł Svolo, będzie
atrakcja

[rita100]

To noczynowam budować kopsiec
Nosomprzód w środku małego pagórka wkopujemy wysoki słup i zawieszamy na nim flage.
Pytanie, jaką flage ?
Só propozycje jake ?

[rita100]

Jak już wykopaliśmy wysoki słup i zawiesiliśmy flagę biało-czerwoną flagę, to
potem ponoć trzeba narysować wielki okrąg otaczający słup i zaznaczyć go rowkiem.

jutro dalej będziemy usypywac kopiec

[rita100]

Jak już narysujecie okrąg i zaznaczycie go rowkiem, to z całego tego koła trzeba
zdjąć darń.
Trochę to potrwa, ale praca jest przyjemna i nawet pogoda dopisuje.

[rita100]

Jak już ściągniemy ten darń to musimy go ułożyć spadzisto jak lico - zewnętrzną
powierzchnią, a środek zasypujemy piaskiem kopanym na zewnątrz okręgu.

[rita100]

W taki sposób usypujemy kopiec do góry i przy dobrej i energicznej pracy będzie
nam się zdawało , ze sam wyrasta z ziemi.

[rita100]

6 lipca 1253- Książę Mendog został koronowany na władcę państwa litewskiego. Święto
narodowe Litwy, ustanowione przez parlament tego kraju w 1991 roku.

To je ciykawe, ciykawe czy był władcą pogańskim ?

[rita100]

Od czego zaczęli w następnym odcinku
To noczynowam budować kopsiec

Najlepiej to pracować społecznie i zaparciem

Można też zaangażować do pracy turystów, wycieczkowiczów, tylko musimy
zaopatrzyć ludzi w łopaty i taczki

[rita100]

Najlepiej by było gdyby ksiądz podczas kazań wezwał ludzi do takiej pracy i
zapewnił, ze taka praca, nie dla zarobku, nie jest grzechem - tak jak to zrobił
ksiądz w Niepołomicach , gdzie wspólnie ludzie tam usypali kopiec Grunwaldzki,
ku pamieci i z okazji 500-lecia bitwy.

[rita100]

"Największy opór Krzyżaków stawili Sudowie. Sudowowie ciągle najeżdzali państwo
zakonne i Polskę. Dopiero w walkach, które w latach 1277-1283 toczyli pod wodzą
ksiecia Skomanda, jako ostatnie pogańskie plemię Prus poddali się Krzyżakom. Z
tą chwilą cały obszar późniejszych Mazur znalazł sie pod panowaniem rycerzy
zakonnych.
Jako pierwsza baza krzyżacka na Mazurach wzmiankowane jest w latach 1314-1316
Dąbrówno (Gilgenburg).

To i brok kopsiec no ksiancia Skomanda łusypać.

[rita100]

schlesien.nwgw.de/board/viewtopic.php?t=600
Wybaczta, fyler zrobziuła am, to je Kopiec Grunwaldzki w Niepołomicach.
Tak wyglónda usypany w cołej rozciągłości. A na Warniji dolej ni mowata żodnego
kopca. Tero kedy só fundusze łunijne, może cias pomyśleć ło kopcu Herkusa Monte.

[rita100]

Dziań Herkusa Monte z Natangii

[rita100]

Buło 20 września, czyli septembra

NO, no szpetnie. Cykawe czi chtóś ło tam pamnientoł ?

[rita100]

"Słowo Do Książąt Pruskich"
Ziyrsz napsisoł Tadeusz Chróścielowski

"W 1260 roku wybuchło wielkie powstanie Prusów przeciwko Krzyżakom. Po
poczatkowych sukcesach zostało one krwawo zdławione. Odtąd "chrystanizacja"
Prusów przebiegała już bez przeszkód. W wierszu mowa jest o przywódcach powstania."

I ty, Auktumas z Pogezanii,
czarny łabędziu wód Sirgune,
który dąb mogłeś - drzewo - krzemień
rozszczepiać pchnięciem rohatyny
i gdybyś zechciał, beltosiejco,
zgiąć łuk nad głową, to i księzyc
byś zmienił w drgającego jeża...
cdn

[rita100]

i ty, o Glande, panie Sambii,
coś przedtem kupcom - kręcibrodom
kufą bursztynu złocił oczy,
belą soboli złocił oczy,
a sobieś za to miech posrebrzał
dobrym denarem cudzomorskim......
a potem tyś nie miech, nie oczy,
lecz pole srebrzył kolczugami,
nie tylko srebrzył, bo czerwienił,
ale nie czerwiem, car-purpurą
zaczerwienił pole, lecz siedmiokroć
krwią ludomorów, ziemiokradów....
cdn

[rita100]

i tyżeś, Glapo, książe Warmii,
szpetny kosmaczu krechogęby,
którego oczy niby próchno
skroś mrok gorzały, a gdyś jeszcze
nacisnął uchem żyłę ziemi -
wiesz już - gdzie, jakie po Pregołę
od barmy Santor tętną konie....
cdn

[rita100]

i ty Divanas, krasnolicu,
łapczywszy, słyszę, miodopijco,
co lekko kładłeś dłoń na gęśli,
a jeszcze lżej na babskim biodrze,
a cieżko na imadle miecza,
gdy przyszło wojów ci zwoływać
w okrutną noc o rogach łoszych....
cdn

Ale ciajzki tan ziarsz..... napisoł Chróścielewski

[rita100]

i ty, ostatnie książę żywe,
Herkasie Monte, zapalczywy,
wysoko prestoł twój, bo w łunach -
tyś, wierę, luby syn Peruna,
bo odkąd Perun skąpił gromu,
tobą, Herkasem kniaziem, ciskał
błyskawicami po szełomach,
wiatrołomami po zamczyskach
tych, co przybyli tu mordować....
cdn

[rita100]

ciemni książęta, nie znający
dźwięcznej syntaksis mowy Rzymian,
ni jakie listy wangielisty,
ni ile ran wycierpiał Pan,
ani potencji mniszej wody,
co żenie diabły z dusz i szpilek....
ni czemu kończtymi kłody
w głąb trzew wbijają wam pachwinę...

[rita100]

wam, których nie masz pod darniną,
bo wiatry z nieba proch wywiały,
za święte wiary przyszło ginąć -
za świerczek dymu u powały,
co sunie w pląs na gości przyjście,
za węże, co to z jednej miski....
i spadające w mrok kołyski,
których już dłonią nie wsparliście...
cdn

[rita100]

wam, których nie masz pod darniną,
bo wiatry z nieba proch wywiały,
za święte wiary przyszło ginąć -
za świerczek dymu u powały,
co sunie w pląs na gości przyjście,
za węże, co to z jednej miski....
i spadające w mrok kołyski,
których już dłonią nie wsparliście...
cdn

[rita100]

wrzaskliwi, grubi, niepojęci,
śmiesznie wierzący w dąb i kamnień -
skądźe wam wiedzieć, zeście święci
w krwawej obręczy łun nad głową.

Tadeusz Chróścielewski
Łódź

[gajowy555]

rita100 napisała:

> Buło 20 września, czyli septembra
>
> NO, no szpetnie. Cykawe czi chtóś ło tam pamnientoł ?

No jó, zaboczyliśwa pospołu. Żal, co Tralali ni mo, łóna by noma na zycher
przybanczuła...

[rita100]

No ale nie tlo mym zaboczuli, bo łobacz w kalendarium tyż ło tam ni wspomnieli,
a jo codziannie śledze kalyndorz warnijski.
Zielgi żol co Tralali ni mo.

[rita100]

Tlo tymatów brok.

[rita100]

Zitoj Herkusie Monte z Natangii, najdzielniejszy z pruskich przywódców jak
napisał Bernt Engelmann w swojej książce. Tak napisał Herkusie -
najdzielniejszy z pruskich przywódców.
Zidzita, nie zaboczajo (nie zapominają) ło Herkusie, choć to tyla tyla wzieków.

[rita100]

"Aż do zawarcia w r.1660 pokoju w Oliwie, kiedy to Hohenzollerowie brandenburscy
zdobyli całkowitą władzę nad Prusami Wschodnimi spustoszonymi przez Szwedów,
Rosjan, Polaków i Tatarów, księstwo to należało do Polski. Pierwotnie był to
kraj Prusów czy Prusaków (co oznacza "mądrych, posiadających władzę"),
spokrewnionego z Litwinami ludu indoeuropejskiego, który zasiedlił Sambię oraz
wybrzeża Zalewu Kurońskiego, sięgając daleko w głąb lądu. W IV i V wieku po Chr.
obszar Prus obejmował okręgi: ziemię chełmską, Pomezanię nad Wisłą, Pogezanię,
Warmię, ziemię Natangów nad Zalewem Wiślanym, Sambię, ziemie Skalawów i Nadrowów
nad Zalewem Kurońskim oraz ziemię Bartów, Jaćwingów i Galindów w głąb kraju."
(Bernt Engelmann)
cdn

[rita100]

"Prusowie uchodzili za bardzo odważnych i dzielnych wojowników, strasznych dla
wrogów o bardzo gościnnych dla przyjaciół. Wszystkie próby nawrócenia ich na
chrześcijaństwo kończyły się do 1215 roku niepowodzeniem, a i w następnych
dziesięcioleciach, gdy Wielki Mistrz Zakonu Niemieckiego, Herman von Salza,
rozpoczął podbój i chrystanizację kraju, Prusowie stawiali zajadły opór.
Dopiero, gdy Kościół zawezwał rycerstwo w całej Europie do krucjaty przeciwko
tym 'opornym poganom', krzyżowcom zaś walczącym przeciwko Prusom obiecał takie
same łaski niebieskie (i skarby ziemskie) jak tym, którzy wyruszyli w celu
'wyzwolenia' Jerozolimy i Ziemi Swiętej, gdy do Prus ściągały tysiące rycerzy,
awanturników, kolonistów i handlarzy, aby tam znaleźć w taki czy inny sposób
szczeście, dopiero wówczas zdołano stopniowo podbić plemiona pruskie i
przymusowo je ochrzcić lub wyprzeć na nieprzystępne tereny."
cdn

[rita100]

"Początkowo plemiona te walczyły pojedynczo o zagrożoną wolność, ale gdy
spostrzegły, że cały lud zostaje ujarzmiony bez reszty, zbuntowały się w 1242
roku raz jeszcze wspólnie przeciwko obcym ciemiężcom, którzy podczas próby
podbicia całej północnozachodniej Rusi zostali w środku zimy doszczętnie pobici
na lodach zamarznietego jeziora Pejpus (j. Czuckie) przez wojska ruskie pod
wodzą księcia Aleksandra Newskiego. Ta klęska niemieckich rycerzy zakonnych była
dla Prusów sygnałem do powszechnego powstania przeciwko obcym panom kolonialnym
z Rzeszy. Z pomocą przyszły im z zachodu Pomorzanie pod wodzą Światopełka."
cdn

[rita100]

łoj, Herkusie, prandzej mi kaktus wyrośnie gdy choc chto pomysli ło kopcu Monte,
bo tak je, że dzisioj prawdziwych Prusów juz ni ma.
Poziam Ci chto je, abo i nie poziem, bo prowda w łoczy kole, a mnilczenie je złotem.

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=71047511

[rita100]

"Powstanie plemion pruskich szalało przez jedenaście lat, aż w r 1253 udało się
Zakonowi Niemieckiemu i jego sojusznikom podbić ich ponownie.

Nieco później do Prus przybyła armia krzyżowców z Czech i Niemiec południowych,
licząca 60 000 ludzi, podbiła Sambię, zmusiła jej mieszkańców do chrztu i
wzniosła w lesie Twangste gród, a potem zbudowała obok niego miasto, które
nazwano Królewcem.
Nawiasem mówiąc, nazwano je tak ku zmartwieniu wszystkich późniejszych
niemieckonarodowych historyków - wcale nie ku czci jakiegoś Niemca, a tym
bardziej jakiegoś Hohenzollera, lecz dla uczczenia króla Czech, Otokara II,
ostatniego z rodu Przemyślidów i właściwego twórcy wolnego mieszczaństwa, ktory
w 1255 roku polecił przebudować gród schronieniowy Prusów nad Pregołą w
umocnione miasto. Jednakże gdy w 1260 roku niemieccy rycerze zakonni wraz z
krzyżowcami zostali przez Litwinów zwabieni w Inflantach w pułapkę i ponieśli
ciężką klęskę, doszło do nowego powszechnego powstania Prusów."
cdn

[rita100]

"Powstańcy walczyli pod dowództwem Glappo z Warmii, Herkusa Monte z Natangii,
Glandego z Sambii, Diwana z ziemi Bartów i Auktumo z Pogezanii. Początkowo
zdobyli przewagę, burzyli grody warowne, kościoły i miasta swoich ciemiężców. Na
dłuższą jednak metę nie mogli się ostać przed coraz to nowymi wojskami
krzyżowców z Rzeszy. Plemiona pruskie poniosły straszne straty. Ich przywódcy
padali kolejno w walce; w końcu w 1271 roku po siedmioletnich zmaganiach z
przeważającymi siłami wroga poległ także najdzielniejszy z pruskich przywódców
Herkus Monte."

"Prusy" Bernt Engelmann

[rita100]

"W następnych latach zostali podbici Nadrawowie i Skalawowie, a w końcu 1283
roku po sześcioletniej zajadłej obronie, ostatnie wolne jeszcze plemię pruskie -
Jaćwingowie.
Tylko niewielu z pozostałych przy życiu Prusów pozwoliło się ochrzcić. Wielu
zbiegło na Litwę lub zaszyło się w lasach i bagnach."

[rita100]

"Także ci, którzy się poddali i zostali ochrzczeni, trzymali się uparcie swojej
narodowości. Język pruski, który - w wyjątkiem wspólnych korzeni
indeeuropejskich - nie był spokrewniony ani z niemieckim, ani z polskim lub
rosyjskim - wymarł dopiero po upływie pięciuset lat, po całkowitym podboju
Prusów, w późniejszych latach XVII wieku."

[rita100]

"W ciągu stu pięćdziesięciu lat, które nastąpiły po definitywnym podboju plemion
pruskich, aż do drugiego pokoju toruńskiego w 1466r, Prusy pozostawały pod
władzą Zakonu Krzyżackiego. Początkowo rycerze zakonni zapewniali miastom
założonym przez niemieckich, holenderskich i innych kolonistów niemal całkowitą
samodzielność, liczne ułatwienia handlowe, jak również uwolnienie od ceł i
podatków, co doprowadziło do znacznego rozkwitu kraju."

[rita100]

"Ale gdy potem Litwa przyjęła chrześcijaństwo z Polski i została włączona do
Krolestwa Polskiego, Zakon już nie mógł wzywać krzyżowców do ochrony przed
przeważającym sąsiadem, lecz musiał korzystać z wojsk najemnych. Było to bardzo
kosztowne; podatki jakie Zakon nałożył wówczas na kraj, były ogromne, a rycerze
zakonni zaczęli rządzić twardą i bezwzględną ręką. Mieszkańcy miast i koloniści
wzdychali pod tym brzemieniem i zachęcali potajemnie Polaków i Litwinów do
podboju kraju Zakonu.
Tak więc w 1410 Polacy wkroczyli do Prus i pobili pod Grunwaldem wielką armię
rycerzy Zakonu Krzyżackiego."

[rita100]

bo taczki z ziemnio jado......

[rita100]

jadó, jadó kary z ziamniczko na kopsiec Herkusa Monte

[rita100]

Tak napisał uczeń IV b
"Nasze plemiona przed przyjęciem chrztu zachowywały się jak normalni
ludzie"

Chyba, tak całkiem normalnie

[rita100]

z ziamniczko na kopsiec

[rita100]

Ponieważ mamy taki wątek, który sławi najdzielniejszego z dzielnych wojowników
pruskich Herkusa Monte z wielką przyjemnością przytoczę jeden rozdział z książki
"Syn Jazdona" Kraszewskiego opisującego życie u pogan litewskich. Troche długasy
to bandzie rozdzioł, ale ciyrzpliwości rychtycznie noma starczy, dyć kuntek może
jiść aże do 2500 zaczam sia skóńczy.
Psiankny je to uopis, warto poczytoć bandzie.

[rita100]

"Pustą a dziką i smutną a piękną, jak wszystko, co z rąk Bożych dopiero wyszło,
a ludzie jeszcze popsuć nie mieli czasu była Litwa za owych czasów. Milami lasów
trzeba bylo jechać do osady, do gródka, do chaty w ziemię zarytej i zagrody,
kamieńmi a gałęźmi obrzuconej.
Gdzieniegdzie u brzegów rzek, u spływu dwu wód, na cyplu szpiczastym, wznosił
się zameczek z olbrzymich kłód w zrąb zarzucony.... podobny do ofiarnego stosu.
W dolinie u rzeki wysuwał się szereg domków długi, niby obozowisko przyległe do
ziemi.
Mało gościńców biegło tym krajem, co się lasami i błoty, jakby twierdzą,
opasywał od napaści. Puszcze stały jeszcze tak, jak urosły, gdy ziemia osychała,
mnogie jeziora i stawy, jak je powódź przedwczesna uchodząc zostawiła, a po
polach i łąkach bryły kamieni, które niegdyś lody i morze z północy tu
przygnały, spoczywały na ziemi obcej smutne przybłędy."

Zidzita, co psiankny łopis Litwy. Fejn sia noczyna.

[rita100]

"Pustynia ta wszakże żywą była i zamieszkaną, bo ją zapełniało tysiące zwierza,
na sosnach pszczoły w dziuplach składały miody, pod nimi w łomach gałęzi i liści
gnieździł się meszka, nad łbem jego biegały wiewiórki, pod nosem przemykał się
lis ostrożny. Nie było tu stopy ziemi, która by nie miała mieszkańca. W ciepłych
borach bylo im jak w chacie, na żer nie potrzebował iść daleko, sąsiad żywił się
tym, kogo miał pod bokiem." )))

[rita100]

"Lata upływały tak w nieprzerwanym spokoju i chyba piorun las zapalił, a wiatr
pożar poniósł po nim, naówczas ruszyło się wszystko i strach było spojrzeć, jak
cała ta gromada leśnych gospodarzy razem przed ogniem uchodziła nie myśląc o
starych waśniach i zemście.
Płomień naówczas gnał razem żubry, łosie, stada kóz, niedźwiedzie i borsuki,
żbiki, lisy i zające w jedno stado zbite, oszalałe, ryczące, aż gdzieś w poprzek
ognia stanęła rzeka, wstrzymała pożar, a ocalała zbiegów, którzy na drugim
brzegu wracali do dawnych zatargów i wojny."

[rita100]

"Lasy! Czym były owe dawne lasy przy dzisiejszych skarlałych swych potomkach!
Sosny, ktorych wierzchołka trudno było dojrzeć, dęby, co strzelały jakby
kamiennym słupem ku niebu. Brzozy nawet, dziś rozpieszczone o płaczące, naówczas
jak strzały wyprostowane, z korą popadłą i sczerniałą, pięły się w górę dumnie,
aby drugim sprostać.
Wiatr, co wstrząsał wirchami tych olbrzymów, rzadko mogł sięgać do głębi puszcz.
Lecz jeśli wdarł się przemocą jeden z tych, co młyńcem idzie w powietrzu i wody
wypija, i pisaki zamiata w górę, wówczas wyłom zrobiwszy obalił obszary i całe
stosy układał jak góry."

[rita100]

"Puszczą była cała niemal Litwa ówczesna niedostępną i straszną, a starsze
drzewa, olbrzymy, stały za bogi, bo tu człowiek żył z drzewa. Ono dawało
wszystko: chatę, opał, schronienie pszczole, zwierzęciu pokarm, czlowiekowi
obuwie, wóz, pałkę.
Na skrajach od ziem cudzych, do Rusi, od Krzyżaków, co już mieczem i ogniem się
rozpościerali, inaczej wyglądały rubieże popalone, zniszczone i zgniecione, ale
czym dalej w głąb tym uroczyściej panowały pokój i cisza. Zakąty były, do
których żadne obce nie dosięgło oko, nie doszła stopa. Otworem one stały,
bezbronne, lecz w te ciemne, tajemnicze przepaście któż by się śmiał zapuścić !"

[rita100]

"Pogańska jeszcze Litwa znała przecież swych sąsiadów i ich wiarę, z ruskimi
kniaziami się kumano chodząc do nich i ściągając ich ku sobie. Mazowieccy
książęta zaczynali też szukać przyjaźni litewskich kunigasów (książęta
litewscy). A bylo ich naówczas wielu na gródkach różnych, tak prawie jak w
Polsce, bo potęznej dłoni Mindowsa króla nie stało, a syn jego, mnich Wojsiełek,
już był zabity. Łupem ich podzielili się ci, co na działach siedzieli i tak jak
w Polsce jeden ziemię wydzierał drugiemu."

[rita100]

"Religia chrześcijańska i chrzest szedł tu od Rusi, bo miecze krzyżackie jeszcze
miały do czynienia z Prusami, które krwią nawracały.
Kunigasy litewskie to się potajemnie dawali oblekać w białą szatę chrześcijan,
to ją rzucali. Nad nimi wszystkimi stał jeszcze potężny Krywe - Krywejto,
arcykapłan, władca, ktory poza sobą miał lud wszystek, wajdelotów, jak wojsko i
wajdelotki. Jawnie krzyż się tu jeszcze nie śmiał ukazać, bo choćby go lud leśny
ścierpiał chwilę, przychodziła godzina szału, rzucił ktoś słowem strasznym,
burzono kaplice i zabijano ich sługi."

[rita100]

"Na tej płaszczyźnie ogromnej, przeciętej srebrnymi rzeki i jeziory,
błyszczącymi jak drogie kamienie w złotej oprawie piasków, tu i ówdzie wznosił
się prastary dąb Perkunasa, obwiedzony tynami (ogrodzeniami z gałęzi),
obwieszony oponami, z wiecznie dymiącym ołtarzem ognia niewygasłego i z białymi
kapłanki.
Ponad drogami stały kamienne dziwacznych kształtów, nieme bogi, słupy z
poobwijanymi bałwany, które dziwactwo przyrody splotło z gałęzi lub korzeni.
U strumieni zbierano się i modlono."

[rita100]

"Wielkie osady, całe przy ziemi, siedziały na kupkach kamieni, z barwion drzewa
sklecone. Ledwie gdzie kunigasowy gródek (książęca osada) miał kawał muru albo
bielszą ściankę.
Niepozorne te budy i szałasy w swych wnętrzach kryły jednak wszystko prawie, co
ów wiek miał najwytworniejszego. Przypływały do brzegów morza statki, które
niosły towar z daleka, gościńcami od Czarnego Morza chodziły od prawieków
karawany z kupią (towarem) na te wśród pustyni targowiska. Nie brakło tu ani
zbroi, ani żelaza, ni miedzi hartowanej, ni szat złotem przeszywanych."

[rita100]

"Lecz po chatach i między ludem gardzono tymi bogactwy, tak jak sie wzdrygano
wszystkiemu obcemu. Od obcych przyjść miała niewola, a tu panowała owa swoboda
wiekuista pustyni, którą dawały przestrzenie. Do głębin lasów ani ręka kunigasa,
ani dzieccy (urzędników książęcych) jego dosięgnąć nie mogli."

[rita100]

"Roli wydzierano mało; las dawał miód, mięso i grzyby, rzeka rybę. Nieżyzna
rola, gdy ją popiół spalonych drzew zasilił, rodziła rok czy dwa, a potem
jałowiała i zarastała lasem."

[rita100]

"Półdzikie to życie miało całkiem dzikich obrońców. W lasach siedzieli ludzie
ukołysani baśniami i podaniami odwiecznymi, pieśnią mitycznej ojczyzny, ze
wspomnieniami słonecznymi dawnej kolebki."

[rita100]

"W zapadłych ziemiankach życie się snuło patriachalnie, czyste opromieniowane
miłością rodzinną, związane ojcowską władzą, a przesuwało się jak marzenie,
jeżeli go wróg nie zakrwawił. W lasach brzmiała piosenka świeża, wonna, urocza,
śliczna, jak kwiatek dzikich pól, którą pokolenia tworzyły, do której każdy coś
dodawał, której wieszczem były piersi wszystkie, twórcą - wieki."

[rita100]

"Obcy ludzie widzieli z tej Litwy ukrytej , dla nich niedostępnej, tych tylko,
co szli jej bronić zajadle: brodatych ludzi w czapkach spiczastych z uszami, z
pałkami u pasa, z maczugami w ręku, z procami i łuki, kożuchami okrytych,
skórzniami obutych, krwi chciwych i oszalałych, bo domów i rodzin bronili.
Sięgnąć było potrzeba do głębi, aby.."

[rita100]

"Sięgnąć było potrzeba do głebi, aby zobaczyć prawdziwą Litwę, spokojną prządkę
życia, siedzącą u Niemna z piosnką na ustach. Tej nikt nie znał. Mówiono o
Litwie o Jaćwierzach, których wytępiono, gdy się w swym gnieździe rozpaczliwie
bronili: barbarzyńcy są !
Rzadko naówczas poważył się kto w tych puszcz wnętrza, a i posłom za życie
trudno ręczyć było, bo jak zwierz, co szczeniąt swych broni, Litwin, ktory
napaści wrogie pamiętał, zrywał się na dźwiek mowy nie swojej i rzucał się krwi
chciwy na tego, co mu wydrzeć miał odwieczną siedzibę."

[rita100]

"Przecież jednego poranku na początku zimy, w lasach, które stanowiły niedobrze
określoną granicę Litwy, ukazała się gromada zbrojnych ludzi, którzy choć byli
tak przybrani, że po kożuchach i kołpakach trudno poznać było, skąd ciągnęli,
bacznemu oku nie mogli się Litwinami wydawać. Było ich koni więcej niż pół kopy,
a w pośrodku jechał mąż już dobrze niemłody, silny jeszcze, dobrej tuszy, z
twarzą od chłodu zarumienioną. Oblicze jego dumne było a odwagą nacechowane, oko
patrzyło z góry i śmiało.
Choć w ubiorze nie miał na sobie nic, co by wodza oznaczało, widać było, ze on
miedzy nimi przewodził. Oglądali się nań wszyscy."

[rita100]

"Poczet ten konnych stanął u kopca wpośród lasu u starego dębu, na którym świeżo
znak był jakiś wycięty.
Temu granicznemu piętnu, wyrzezanemu głęboko w korze, wódz się przyglądał
ciekawie, bo było podobnym do krzyża; tylko ramiona jego, u góry zagięte,
pochylały się wszystkie na prawo i krzyż jakby przerywanym obwodziły kołem.
- Toż nasz znak !- zawołał starszy - Tu więc czeakać trzeba, póki się nie zjawią.
- Jużci, za pogan ręczyć nie można, czy zdrady nie knują. Nuż nas w pułapkę chcą
ściągnąć ? My się tu w pół kopy mieczów temu pogaństwu nie obronimy, gdy chmurą
dokoła opasze.
- A cóż by im z tego przyszło ? - opdarł pierwszy - Łupu by się na nas nie
dorobili wielkiego.
Upłynęło tak więcej niż godzinę i czekano na wodza poganów i coraz większa obawa
zdrady się rodziła aż utoczyli sobie napoju z baryłeczki, ktory jeden z ludzi
wiózł pod kożuchem.
Aż usłyszeli z daleka tętent.
- Jadą !
cdn

[szwager_z_laband]

www.pruthenia.strefa.pl/b8.html

[rita100]

Laband, masz u mnie piwo z pianką
łobacz, dawno ni patrzyła am na tó stronke, a tamój cikawe rzeczy psiszo. Może
kedy tan kopsiec wyrychtujo.

"Rodzinne ziemie - swoją małą ojczyznę Montemidzi nazywali Stabis Lauks
(Kamieniste Pole). Lauks ten stanowił ostatni bastion oporu przed naporem
Krzyżaków. Zastanawiam się czy uda się z kamieni Stabis Lauks ułożyć kiedyś
kopiec Herkusa Monte zanim miejsce to zniknie ostatecznie wśród zarastającego je
lasu."

Abo to:
"Ale Herkus Monte wrócił do swojej małej ojczyzny do Stabis Lauken. Mała Szkoła
w Kamińsku przyjęła jako własne imię bohatera, który zginął walcząc za ten
właśnie kawałek ziemi. Ludzie, którzy dzisiaj tu mieszkają nie mają żadnej
etnicznej więzi z pruskim wojownikiem, ale czyż nie łączy ich ta sama miłość do
krajobrazu tego kamienistego pola? Czy jednak szkoła Herkusa Monte przetrwa
trudne czasy demograficznego niżu, czy też ten sztandar, miecz i nowo powstająca
tradycja znowu trafi na długie lata do archiwum."
www.pruthenia.strefa.pl/b8.html

[rita100]

06.05.06, 20:31


Z drogi , z drogi, bo taczki z pierwszą ziemią jadą )
Hej, w którym miejscu mam wysypać ?

Był taki pomysł i się zmył, kopiec pierwszego pogromcy Krzyżaków.

To juz drugi roczek ciójgniwa kóncik

[rita100]

Choćwa Herkusie Monte w wiyrch, dali brok te kary taszczyć wyżej, wyżej i
wyżej....... trocham zaboczuła ło kuntku

[rita100]

Tak sia rychtowało dawni kopsiec

www.youtube.com/watch?v=C1bbSDbaL8A&feature=channel

[rita100]

nazwiemy Jego Imieniem ?

[rita100]

co w swojich logrodach taki kopsec wyrychtowali ? Jo juz taki mom. Jek tlo na
niam ksiotki zakscio to łobrazecek knypsne.

[rita100]

herkus.scholaris.pl/akt%201.htm
z Krainy Bursztynu i Tysiąca Jezior

[rita100]

Nie ma jeszcze kopca. Tyle lat minęło..... a tyle turystów napłynęło
Herkus Monte przemilczany

[rita100]

Dali rychtujewa kopiec, choć kolejny roczek leci, mym rychtujewa

[rita100]

Łówam, mowam ło Herkucie Monte napsiane.

ofg.pl/zabytki-inne/atlantyda-polnocy-historia-plemion-pruskich-4519

[rita100]

" Prusowie postanowili porzucić wewnętrzne waśnie i zjednoczyć się w walce
przeciwko Krzyżakom. 20 września 1260 r., na wieść o klęsce jaką zadały
Krzyżakom pod Durbą wojska litewsko-żmudzkie, na całym obszarze Prus, od Wisły
po Niemen, wybuchło wielkie powstanie. Plemiona porozumiały się i wybrały
wodzów. Sambom przewodził Glande, Natangom - Herkus Monte, wychowany i
wykształcony wśród Krzyżaków (to on mógłby być pierwowzorem Konrada Wallenroda),
Bartom - Dziwan Klekin, Warmom - Glape, Pogezanom - Autume, Jaćwięgom - Skumand.
Monte odniósł druzgocące zwycięstwo pod Lubawą. Oddziały Skumanda dotarły aż pod
Toruń. W krzyżackich rękach utrzymały się jedynie: Welawa, Królewiec, Bałga i
Elbląg. Piotr Dusburg w swojej kronice, a po nim Jan Długosz, opowiadają
romantyczną historię o przyjaźni wodza Prusów Henryka Montego z rycerzem
zakonnym Hirzhalsem z Magdeburga. Hirzhals dostał się do pruskiej niewoli w 1261
r. i losowo został przeznaczony na ofiarę - spalenie w pełnej zbroi na koniu w
tzw. "świętym ogniu". Dwukrotnie Monte uwalniał przyjaciela, ale losowanie
uparcie wskazywało znowu na niego. Za trzecim razem Hirzhals sam dobrowolnie
wstąpił w ogień.

Po roku 1265 szala zwycięstwa zaczęła się przechylać na stronę Krzyżaków. Znów
zakonowi przyszła z pomocą chrześcijańska Europa. Papież Klemens IV ogłosił nową
krucjatę do Prus, która wspomogła rozbite siły krzyżackie. Prusowie z reguły
odnosili zwycięstwa w otwartym polu, doznając klęsk przy obleganiu grodów.
Powstanie zaczęło się chylić ku upadkowi po śmierci podczas bitwy pod Kowalewem
w 1271 r. Dziwana Klekina oraz Glape i Montego, którzy zostali zdradziecko
porwani i powieszeni publicznie w 1273 r. Rok jeszcze trwały wygasające walki
podjazdowe."

[gietpe]

turystyka.wm.pl/25233,Herkus-Monte-superstar.html

[rita100]

Dzianki Gietpe, sztery roczki jak te kary z ziamniczkó wozim na wirtualny kopsiec Herkusa Monte.

Zdaje mi sia , co ta szkóła łod dawna mo to miano.

[rita100]

„Lauksnan dangus kirsa maim, moralan tikre en mien”
Immanuel Kant


ps.
Całkozicie am zaboczuła ło kopcu mianem Herkus Monte

[gietpe]

No jo trocha ciasiu Ciebzie nie buło zidac .pozdrawziam serdecznie.

[rita100]

Pozdraziam Gietpe, góronco pozdraziam.
To może szluczek potokniem ? ))
Znosz przeca takigo rychtycznego Prusa jek Hoffmanna, tan łod łorzechów, co wymyśloł taki eliksir zwany 'Kardynałem' czyli szampón wymajtany z zinem.
Na zdrozie

[gietpe]

Po szluczku można tlo dla zdrowotności ,coby nie trza buło za wziele psielgrzymowac ,abo na jensze spotkania chodzic.Pozdrawziam

[rita100]

Ku zdrowotności przepsijam medikament na cisnienie i popsijam tijem

Jek myślisz Gietpe, fejn by buło mianować w Łolsztynie sztrose Herkusa ?
Czy kościół miałby cosik przeciw ? To stare dzieje, ale takiego walecznego Prusa warto by jakoś uhonorować.