Przewodnik po ulicach

[rita100]

Rozpoczynam nowy wątek, o ulicach naszego miasta. Tyle jest nazw, a czasami
nie wiemy co one oznaczają, kim byli ludzie upamietnieni nazwami ulic.
Tak teraz prosze forumowiczów coby zapoznawali nas z nazwiskami i historią
zycia. Wiemy już duzo.
Jako pierwsza , przedstawię osobę Lanca i ulicę.
Razem z mapą i zdjęciem ulicy.
Pomożesz Tralala ?

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=48172329
Tu mamy wszystkie wiadomości na jego temat.

[tralala33]

Z mapą będzie gorzej. Wyszukałam za to kilka zdjęć z niezawodnej strony Suda,
do nich krótki opis:
Skrzyżowanie ul. Partyzantów z ul. Lanca – po lewej stronie szkoła tak
zwana ‘tysiąclatka’, przez długie lata szkoła podstawowa (chyba nr 15?), przez
krótki czas gimnazjum (nr 1?) a od tego roku siedziba liceum plastycznego. Po
prawej stronie odbudowany (zrekonstruowany) Dom Polski. A między tymi dwoma
budynkami, zacieniony przeogromnym drzewem, wjazd na króciutką uliczkę noszącą
imię Jerzego Lanca.
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=5&ido=94&idz=5718
To samo skrzyżowanie, tym razem z tyłu widać też fragment gmachu ZUS-u a za
chwilę ...
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=5&ido=94&idz=5717
spod bramy tegoż ZUS-owskiego ‘pałacu’ rzut oka na księgarnię przy ul. Lanca.
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=2&ido=304

[fedar]

tralala33 napisała:

> Z mapą będzie gorzej.

A czy ta interaktywna mapka wystarczy:
ulica Lanca

[rita100]

Fedar - bardzo pomocna, dziękujemy, czarne na białym.

[tralala33]

Już się uczę obsługiwać. Tylko nie wiem, jak takie linki z nazwą zrobić, ale to
nic - będę próbować.

[rita100]

hehe, Tralala, ja kiedys próbowałam się uczyc , ale niestety nie wyszło, tak
czkam na gotowe, czyli 'podane do stołu' )

[rita100]

To tera nowa ulica

Tu mowam wsystko o Marii Zientarze-Malewskiej
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=39802309

[tralala33]

Ulica Marii Zientary-Malewskiej to jedna z pierwszych ulic na zatorzu, zaraz po
przejściu wiaduktem nad torami trzeba skręcić w prawo. Do początku lat 90-tych
była to ulica Ludwika Waryńskiego, potem ją przemianowano. Nie żeby Waryński
czymś się naraził władzom Olsztyna, lecz dlatego, że właśnie tu mieszkała po
wojnie warmińska poetka, Maria Zientara-Malewska. Na tej ulicy znajduje się też
pamiątkowa tablica na kamienicy, w której zamieszkali pierwsi polscy kolejarze,
którzy przybyli do Olsztyna z Białegostoku już wczesną wiosną 1945 roku. A ja w
dzieciństwie lubiłam tę ulicę bo przy niej, nieco w głębi, jest prywatna
cukiernia Giży. Nawet w najchudszych czasach PRL-u można było sobie osłodzić
życie pysznymi ciastkami!

[tralala33]

Wczesną wiosną kolejarze przyjechali - co ja mówię jak wół jest napisane na
tablicy: 19 lutego 1945.
Obrazki z ulicy Marii Zientary-Malewskiej, ulicy zaniedbanej ale nietuzinkowej,
jak całe Zatorze:
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=170

[rita100]

No tak cos w rodzaju wadowickich kremówek. Czyli mieszkając w Olsztynie nie
mogłam znać ulicy Zientary-Malewskiej, zato chodzi mi po glowie ulica
Waryńskiego. Dziś pewnie bym nie trafiła na nią
To tero czkam na łobrazecki i mapke.

[tralala33]

Nolepsi buły naleśniczki z bito śnietano! Łobrazki łuz só no a mapa - porca
miseria - łobaczym co to bandzie
Zientary-Malewskiej

[gajowy555]

No jó, łobrazek działa. Mym tlo chcemy dodać, że teroz ta ulica je łobjazdem, bo
rondo przy kościele św. Józefa zamnieniajó na skrziżowanie, a wszystka Tiry i
inne ofta jadó i dziurawió ulicę Marii Zientary Malewskiej...

[rita100]

Wszandzie só remonty ulic. Chyba za gwołt kasy majó. Ale kóntecek ulic to
fejn
Tero Andrzeja Samulowskiego ulica, moja ulica - nikt nie pamięta , ze tam był
Dworzec Autobusowy i co codziań tłumy ludzi buły.

[rita100]

Samulowski Andrzej, ur.2 IV 1840 roku w Sząbruku, zm. 10 IV 1928 roku w
Gietrzwałdzie. Poeta warmiński, księgarz, działacz narodowy,
współzałożyciel “Gazety Olsztyńskiej”. Był synem zagrodnika i krawca Józefa
oraz Elżbiety z d. Buyna. Szkołę elementarną ukończył w Sząbruku. Wiersze i
korespondencje zamieszczał w chełmińskim “Przyjacielu Ludu”, “Zwiastunie
Górnośląskim”, “Katoliku” i “Pielgrzymie”. U Józefa Chociszewskiego w Poznaniu
uczył się introligatorstwa. W 1878 roku założył w Gietrzwałdzie polską
księgarnię, zakładał biblioteczki Towarzystwa Czytelni Ludowych. Zaangażował
się wraz z J. Liszewskim i F. Szczepańskim w akcję petycyjną w sprawie
przywrócenia języka polskiego do szkół. W 1886 roku doprowadził do
założenia “Gazety Olsztyńskiej”. Odtąd swoje wiersze drukował w olsztyńskim
piśmie. Był rzecznikiem współdziałania Warmii z ruchem polskim w całym zaborze
pruskim. Jego wiersze zostały pomieszczone w dwóch edycjach w opracowaniu
Janusza Jasińskiego: “Z północnego ziemi krańca...” (1975) i “Wyzwól nas z
ciężkiej niewoli...” (1997).
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=40007403&v=2&s=0

[tralala33]

Ulica Samulowskiego to kolejna przecznica od ulicy Partyzantów, równoległa do
ulicy Lanca. Na obrazku po prawej stronie zobaczymy zielony domek, dobrze znany
Ricie, a po lewej - tak, tam kiedyś był dworzec PKS, a później sklep z
butami ,a potem z AGD. Dziś w tym miejscu kwartał zabudowany staro-nowoczesną
kamienicą ze sklepami na parterze i mieszkaniami powyżej.
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=5&ido=94&idz=5707

[tralala33]

Wczoraj udało mi się wkleić link z nazwą ulicy. teraz nie pamiętam jak to
zrobiłam
Zamiast mapki więc opowiem co kiedyś spotkało mnie w tym sklepie z butami
(mieścił się w starym budynku po dworcu PKS). Działo się to w schyłkowym
okresie PRL-u. Biegałam po całym mieście w poszukiwaniu butów i nic a w
powietrzu już wiosna i marzyły się jakieś sandałki. Wpadam do tego sklepu a tam
tylko puste pólki i dwie ekspedientki - siedzą na schodkach do zaplecza, kowka
psijó. Jedna z nich mówi: Wiesz, podobno na Wojska Polskiego rzucili buty. A
druga na to: No, dobrze, że do nas nie przywieźli!
Taki to był handel socjalistyczny

Ulica Gazety Olsztyńskiej

[tralala33]

to najmłodsza olsztyńska ulica - ma zaledwie jeden dzień. Wczoraj o godzinie 12
w południe uroczyście odsłonięto tabliczkę z jej nazwą. To także jedna z
najkrótszych ulic, 50 metrów wzdłuż murów kościoła ewangelickiego na Starym
Mieście. I jeszcze jeden rekord - to także ulica o najdłuższej nazwie!
Oficjalnie nazywa się ulicą Gazety Olsztyńskiej rok założenia 1886. To jeno
dobrze co tam nie ma i nie bandzie żadnych nowych domów abo mnieszkańców bo
taki długo adres to łutrapienie. Ziency ło tej ulicy w
gazeta.wm.pl/?main=15&c=121,3,8734

[rita100]

To coś w rodzaju pomnika. Dobry pomysł, jesli tam nie ma domow mieszkalnych i
nie bedzie utrapieniem dla nich. Czy ta uliczka o najdłuższej nazwie jest
najkrotsza uliczką Olsztyna ?

[rita100]

Pamniantam jó, to najkrótsza ulica o najdłuższej nazwie. To ksiójżka Olsztyn
650 lat je łuż nieaktualna.

Ulica Małłków

[tralala33]

mapa.szukacz.pl/?&n=53,78072&e=20,47826&z=0&mlsztyn&u=Ma%b3%b3k%f3w%20Roberta%20i%20Karola

Ulica Karola i jego młodszego brata Roberta Małłków to krótka, ślepa uliczka
biegnąca od ulicy Marii Curie-Skłodowskiej, w samym Śródmieściu Olsztyna.
Uliczkę zamyka szary, dziś mocno podniszczony budynek Liceum nr 2, tuż za nim
biegną tory kolejowe. Uliczka niezbyt reprezentacyjna, na tych zdjęciach
wygląda chyba jeszcze gorzej niż w rzeczywistości – liceum zobaczymy tylko od
tyłu, od strony sali gimanstycznej.
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=2&ido=216
Może więc lepiej przypomnieć, kim byli bracia Małłkowie zamiast rozwodzić się
nad otoczeniem i architekturą ulicy ich imienia.

[tralala33]

O Karolu Małłku możemy dowiedzieć się niemal wszystkiego z wątku Rity
opowiadającego o jego wspomnieniach z międzywojnia.
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=48627361
Dorzucę tu tylko jeszcze jedno, ciekawe podanie rodzinne – w pierwszym tomie
swoich wspomnień ‘Z Mazur do Verdun’ Karol Małłek napisał: ‘Jeden z naszych
przodków z Dużej Stawki podobno bardzo dzielnie spisał się w czasie boju na
polach pod Stębarkiem, czyli Tannebergiem, 15 lipca 1410r. Strzelił podobno z
łuku tak celnie, że wraził spiczastą dzidą prosto w oko jednemu wielkiemu
dygnitarzowi zakonnemu i wbił mu ją tak głęboko w mózg, że zwalił go z konia w
momencie, kiedy ów krzyżak mierzył wsoim mieczem w króla Jagiełłe. Po
zwycięskiej bitwie król rozkazał przywołać owego Małka do siebie i hojnie go
obdarował: szlachcicem go obwołał, miecz mu do boku przypasał i drugie ‘ł’ do
nazwiska wstawić raczył”.

[tralala33]

Karol Małłek po wybuchu drugiej wojny światowej ukrywał się w Warszawie i na
Lubelszczyźnie. Już w 1943 roku reaktywował tajny Mazurski Instytut Badawczy w
Warszawie. Po wojnie, od 15 lutego do 15 sierpnia był przewodniczącym
Powiatowej Rady Narodowej w Działdowie. Potem przez jakiś czas przebywał w
Olsztynie, gdzie pomagał organizować Instytut Mazurski. Po przejściu na
emeryturę zamieszkał w Krutyni. Zajął się pisarstwem. Poza czterema (!) tomami
wspomnień (‘Z Mazur do Verdun’, ‘Interludium mazurskie’, ‘Z Mazur do podziemia’
i ‘Polskie są Mazury’ napisał też ‘Jest dąb nad Mukrem’ i ‘Opowieści znad
mazurskiego Gangesu’. Zmarł w 1969 roku w Krutyni, lecz został pochowany w
Olsztynie.

[tralala33]

Robert Małłek był o ponad 11 lat młodszym bratem Karola. Urodził się w Brodowie
9 października 1909r. Podobnie jak Karol został nauczycielem, praktykę
pedagogiczną odbywał w Brodowie, a póxniej uczył w Kurkach poda Działdowem i od
1932 r. w samym Działdowie. Był jednym z 19 założycieli Związku Mazurów. Po
wybuchu wojny skierował się do Warszawy, ale tam nie zdołał dotrzeć. Powrócił w
rodzinne strony, gdzie jeszcze we wrześniu 1939 roku został aresztowany przez
gestapo i trafił do obozu koncentracyjnego w Hohenbruch pod Królewcem. W
grudniu 1939r. zgłosił się na podstępny apel gestapo jako nauczyciel polski.
Miał nauczać w Generalnej Guberni, lecz faktycznie został wraz z innymi
nauczcielami przewieziony do Działdowa. 8 grudnia 1939r. o godzinie czwartej
rano wszyscy ci więżniowe zostali roztrzelani w lesie pod Komornikami. Opis
tego wydarzenia znalazł się we wspomnieniach Karola Małłka.

[rita100]

Ulica Małłków, tak ważna , jedna z ważniejszych nazw Warmii i Mazur, a tak
zaniedbana. Cała rodzina Małłków miała ducha polskiego i go czuła, a mimo tylu
przeżyć nigdy tego ducha nie zdradziła. Walczył do końca o polskość , brnął,
brnął pod prąd i doszedł. Szkoda , że ta ulica jest martwa i nie może tego sama
opowiedzieć. A było by o czym.
Dzieku Sudowi mamy zdjecia całego Olsztyna.

[tralala33]

Ta ulica nie jest tak martwa, jak się wydaje na zdjęciach. Dzięki liceum nie
brakuje tam młodzieży. Jednak Sud najwyraźniej lubi takie 'wyludnione' zdjęcia
i mniej znane, czasem zaskakujące ujęcia.

[tralala33]

Wspomnienie o smierci brata, Roberta Małłka, do dziś poraża:
Do wykonania egzekucji wybrano Kurta Schaua, który znał osobiście Roberta
Małłka. Ten jednak zemdlał, zanim zdołał oddać strzał. W tej sytuacji
prowadzący egzekucję Krause wyznaczył kolejnego wykonawcę, rolnika Tewsa z
Tylic, którego dzieci uczył właśnie Robert Małłek. Tews stwierdził, że Małłek
jest jednym z nich, miejscowym. Wtedy jednak Robert Małłek oświadczył, że czuje
się Polakiem. Wówczas Tews pod groźbą utraty własnego życia strzelił do
działdowskiego nauczyciela. Tragiczne ...

[rita100]

Tragiczne i bolesne. To napewno musi być w następnych częsciach wspomnień
Małłka.

[fedar]

Tamte czasy niestety obfitowały w takie tragedie.
Dla ilustracji wydarzenia dołączam zdjęcie tablicy z mogiły na brodowskim cmentarzu: tablica

[rita100]

Dzięki Fedar, cobysmy bez Ciebie zrobili

Ulica Wańkowicza
Gdzie może być ?

[tralala33]

Na tym osiedlu olsztyńskim, na które od wielu lat nie zaglądam,
na Nagórkach - oj, nieładna ulica dostała się pisarzowi Wańkowiczowi, prawdziwe
blokowisko gierkowskie. Sami popatrzcie - 'szafy' mieszkalne i nic poza tym.
Teraz co prawda już nie takie szare, ale urody w nich wielkiej nie ma. Jedyne,
co ładne na Nagrókach to widok, zwłaszcza wieczorem na światła całego Olsztyna.
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=20&ido=245&pg=0

[tralala33]

Wśród bloków, bloków i bloków ukrywa się taki pomniczek. Konia z rzędem temu,
kto zgadnie co on przedstawia?
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=20&ido=245&idz=5483

[tralala33]

Budowany od kilkunastu lat kościół, ciągle jak widać daleki od ukończenia,
upodobnił się 'urodą' do swojego sąsiedztwa
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=20&ido=245&idz=5473

[tralala33]

Władysław Ogrodziński tak pisał o Wańkowiczu; ‘Wańkowicz dał literaturze
polskiej książkę pod wieloma względami pierwszą. Jak w soczewce skupił
wszystko, co może zająć i pobudzić myślącego czytelnika w zetknięciu się ze
sprawą prawie nieznaną: ziemią Warmii i Mazur. ‘Na tropach Smętka’ – to
znakomita informacja i pisarstwo pełne rozmachu, ale też i pasja osobista,
które sprawy dalekie czyni bliskimi.’
Jan Chłosta dopisuje: ‘W 1935r. wybrał się z córką na nieco ekscentryczną
wyprawę do Prus Wschodnich i po powrocie publikował reportaże oraz wygłaszał
pogadanki radiowe. W 1936r. opublikował książkę ‘Na tropach Smętka’ (wcześniej
drukowaną w Kurierze Porannym), w której przedstawił położenie ludności
polskiej na Warmii, Mazurach i Powiślu oraz metody germanizacji mieszkańców
tych ziem. Książka miała przed 1939r. dziewięć wydań. Dziesiątą edycję
skonfiskowali Niemcy (Niemcy dwukrotnie przełożyli książkę Wańkowicza,
traktując nakłady jako druki ściśle tajne). Dla wielu osadników w 1945r.
książka Wańkowicza stanowiła podstawowe źródło informacji o tych ziemiach.’

- dziś, kiedy kajakowa wyprawa po mazurskich jeziorach jest zwykła jak bułka z
masłem, aż trudno uwierzyć, że kiedyś była to 'ekscentryczna wyprawa'.

[rita100]

Tak , i zapomniał dodać Ogrodziński, ze ludzie , czyli prawdziwi bohaterowie
tej ksiązki , po wydaniu jej mieli kłopoty z Niemcami. Podawał prawdziwe
nazwiska jako dowody.
A ulica faktycznie iście smętkowa, pewnie się upodobniła do ksiązki )))
Dzięki Tralala.
A o pomnik się zapytamy na Forum , może ktoś będzie wiedział. Bo ten pomnik
taki dziwny.

[tralala33]

Moim zdaniem to duże, okrągłe, to jest ziemia, przez którą przepływa rzeka, w
której utopił się księżyc )) A woju co zidzita?

[rita100]

To bardzo ciekawe. Cy to jaka postać , cy symbol. No pierwej to myslołam co to
Baba Pruska, ale jak łobrazek sia wyostrzył to mysla co to bandzie sama głozia
Wańkowicza z nochalem jek kartofel, wąsami łod gamby do gamby i pomarszczonym
czołem.
Myslisz Tralala, że ta ziemia to może być taka płaska ? A co na ten temat
powiedziałby Kopernik ? ))))

[rita100]

Feliks Szrajber - chto to był ? Ni moge noleź w googlach.
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=13&ido=104&idz=3545
A taki psiankny pałacyk przy nim je.
Tralala, ziesz chto łon buł ?

[tralala33]

To buł młody falorz, abo ksiandz co w Łostynie budował dom dla polskiej,
warnijskiej młodzieży. Zaro ziency napsisze i poszukam łobrazeczków tego domu.
Rito - może pamnientasz, tamoj potam buła rystołracja 'Pod Żaglami'?

[tralala33]

Feliks Schreiber urodzil się w 1857 roku w Mikołajkach Pomorskich koło Sztumu,
w zamożnej chłopskiej rodzinie. Studia teologiczne odbył w Seminarium Duchownym
w Braniewie, a następnie studiował w Rzymie, gdzie zdobył tytuł doktora z prawa
kanonicznego. Po powrocie z Rzymu został wikariuszem w Postolnie na Powiślu, a
w 1886 roku został przeniesiony do parafii św. Jakuba (dzisiejszej katedry) w
Olsztynie. Od początku prowadził ożywioną działność społeczną i religijną wśród
robotników i rzemieślników, przybywających do Olsztyna z pobliskich warmińskich
wsi. Współpracował z redaktorem Gazey Olsztyńskiej, Sewerynem Pieniężnym
seniorem.
W 188 roku ks. Schreiber rozpoczął budowę Domu Kopernika, który miał służyć
młodzieży robotniczej za miejsce spotkań, wolne od wódki, która zdaniem księdza
Feliksa niszczyła wielu młodych ludzi. A także miejsce, gdzie będą mogli mowić
po polsku. Już wtedy chorował lecz brał czynny udział w pracach fizycznych przy
budowie. Tam dostał krwotoku, zmarł 21 lipca 1889r. w Olsztynie a został
pochowany w rodzinnych Mikołajkach. Biografie ks. Schreibera opracował
Eugeniusz Buchholz i zamieścił w 'Kalendarzu Polsko-Warmijskim na rok
przestępny 1892'. Napisał m.in., że ks. Feliks namówił go do otwarcia w
Olsztynie księgarni przy ul. Górnej i wspólnie planowali założenie
czasopisma 'Nowiny Warmińskie'. Pierwszy numer 'Mowin' ukazał się 14 miesięcy
po śmierci księdza Feliksa Schreibera.
Dziś w nazwie ulicy wystepuje spolszczona wersja nazwiska księdza Feliksa.

[tralala33]

Tak dziś wygląda Dom Kopernika (obecnie Pałac Biskupi)
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=2&ido=45&idz=5392
Trudno rozpoznać dawną restaurację 'Pod Żaglami', a jeszcze trudniej budynek
wznoszony przez warmińskich rzemieślników i księdza Schreibera. Ten oryginalny
budynek był z czerownej cegły i w stylu przypominał sąsiadującą Pocztę Główną.

[rita100]

Feliksa Schreibera, a to dlatego nie mogłam go znaleź. Zmiana nazw miasta ,
ulic i nazwisk powoduje , że chodzimy po omacku po tym terenie . Tylko dobry
nos i czucie może nas po tym mieście prowadzić )))
Tak, teraz to wiem , że gdzieś o nim czytałam.

Nie pamiętam tej restauracji "Pod żaglami", ale te budowle na stronce wyglądają
wyśmienicie. Pięknie zadbane i cieszą oczy. To drzewo obok moż enawet pamiętać
księdza Feliksa Schreibera, czy tak nie powinni zostawić jego nazwisko ?

[tralala33]

No właśnie, nie wiem czmu zmieniono. Może obawiano się, że będzie kłopot z
poprawnym zapisywaniem. A przecież jest w Olsztynie ulica Boenigka - też
niełatwa do zapisania i przeczytania. W Kortowie jest ulica Heweliusza i ktoś
mi opowiadał, jak składał telefoniczne zamówienie na książki w Warszawie a pani
z drugiej strony linii zapytała 'przez ch czy samo h' )))

[rita100]

No ulicę Boenigka musieli napisać prawidłowo, bo i tak kojarzy sie z
samolotem niż z nazwiekiem. Gdyby tak nazwali Being to jak nic byłaby ulica
samolotowa. To może tak przy okazji, weźmiemy na tapete ulice Boeinge, jak
pamietam to chyba nauczyciela walczącego tez o polskość.

[tralala33]

A tu zobaczymy ten sam dom Kopernik jeszcze w trakcie budowy!
www.wm.pl/edytor/galerie/galeria.php?gid=77&maxcol=4&big=1&poz=6
Zidizta tych łolstyniaków kole doma?

[rita100]

W latach 1888-1889 przy dzisiejszej ul. Pieniężnego 22 powstał Dom
Towarzyski "Kopernik". Inicjatorem jego budowy był Feliks Schreiber, wikary
parafii św. Jakuba, który założył Towarzystwo Czeladzi Katolickiej, skupiające
warmińskich robotników.
- To właśnie z datków tych robotników powstał dom towarzyski - opowiada
Stanisław Piechocki, historyk miasta. - Oni też pracowali przy jego budowie. W
pracach uczestniczył ks. Schreiber, który doznał krwotoku i wkrótce zmarł.
W budynku urządzono hotel, restaurację, salę widowiskową ze sceną oraz
czytelnię. Na podwórzu znajdowały się pomieszczenia gospodarcze, stajnie i
podest taneczny.
www.wm.pl/edytor/galerie/galeria.php?gid=77&maxcol=4&big=1&poz=6
Ludzi zidać i to rychtycznych Warnijaków i łobacz Talala jek napisane je
nazwisko - ks. Schreiber.
I ni powinni je zmnieniać.

Ul. Jana Boenigka

[tralala33]

Jan Boenigk, jak pisze Jan Chłosta, należał do ludzie bardzo aktywnych. Urodził
się 24 lipca 1903 roku w Tomaszkowie koło Olsztyna. Ukończył Seminarium
nauczycielskie w Lubawie i rozpoczął pracę z szkole w Żabinie koło Działdowa.
Potem został kierownikiem Polsko-Katolickiego Towarzystwa Szkolnego na Powiśle,
a w 1930 roku – na Warmię. Dzięki jego staraniom otwarto jedyną polską szkołę
na Mazurach w Łęgu koło Szczytna, w której uczył Jan Lanc. W latach
międzywojennych Jan Boenigk redagował czasopismo ‘Młody Polak w Niemczech’,
swoje artykuły podpisywał jako Wujek Franek. W połowie września 1939 roku
został aresztowany i osadzony w obozie koncentracyjnym w Oranienburgu-
Sachsenhausen. W czerwcu 1941 roku został wcielony do Wehrmachtu.

A teraz muszę poszukać na mapie Olsztyna tej ulicy, bo przyznam, że nie wiem,
gdzie ona jest. Pewnie hdzieś w tych rejonach, które pozostają dla mnie 'terra
incognita' Jaroty, Nagórki

[tralala33]

No jo, Jaroty. Łobaczta co stoi napsisane na tym bloku? Dobrze zidza co
Boenigka abo trza nowe łokularki zakozać
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=30&ido=266&idz=8513

[rita100]

Dobrze zidzisz, pianknie ocieplone blocki- klocki. Komunistyczny wyrób. Ale
ulicy ni zidać , tlo trotuarki przy blokach.

Ale tu ładne bloczki i zadbane i roślin dużo.
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=30&ido=266&idz=10197

[rita100]

Za dużo mam ksiązek , oczywiście , że wspomina o nim Małłek w ksiązce. Ale
ciekawe, że nic nie można znależ o Boenigku w googlach. Po obozie został on
wcielony do Wehrmachtu ? To jak umarł ?

[tralala33]

Na szczęście przeżył wojnę!
Jan Boenigk podjął działalność na rzecz polskich Warmiaków i Mazurów po wojnie.
Organizował uniwersytety ludowe. Pierwszy rozpoczął działalność w Jurkowym
Młynie 10 czerwca 1946 roku. Pomagali mu nauczyciele polscy z lat międzywojnia:
Alfons Barczewski, jan Hedrych, Konrad Sikora, Elżbieta i Franciszek jankowscy.
Poza zajęciami z języka polskiego nauczano też wybranych zagadnień z ekonomii,
spółdzielczości i rachunkowości. Najciekawsze jednak były inscenizacje,
przygotowywane przez uczniów na podstawie tekstów ks. Walentego Barczewskiego,
Mickiewicza, czy Tuwima. Uniwersytet Ludowy miał też duże, 350-hektarowe
gospodarstwo, które prowadzili uczniowie. Dzięki niemu mieli pełne utrzymanie.

Po przejściu na emeryturę w 1965 roku Jan Boenigk zajął się pracą literacką.
Wydał wspomnianie atytulowane ‘Minęły wieki a myśmy pozostali’. Nie zdołał
jednak dokończyć sagi rodu Baczewskich – wydrukował jedynie fragmenty tej
książki, która w zamierzeniach miała opisywać dzieje ostatnich stu lat na
Warmii, ukazane jako tło rodzinnej sagi. W ‘Komunikatach Mazursko-Warmińskich’
opublikował m.in. ‘Z dziejów walki o prawo wolnego wyboru polskich imion dla
polskich dzieci w Niemczech w latach 1920-1939’ oraz ‘Śladami kroniki polskiej
szkoły w Piastunie’.
Jan Boenigk zmarł 22 lipca 1982 r. w Olsztynie i został pochowany na wiejskim
cmentarzu w Bartągu. (wg Jana Chłosty ‘Ludzie godni pamięci – wramińsko-
mazurscy patroni olsztyńskich ulic’

Muszę zerknąć do Ritowego kóntka z biografią warmińską i mazurską - czy są tam
jakieś artykuły Boenigka. No i te wspomnienia mogą być ciekawe.

[tralala33]

O Jenu - bibliografii nie biografii, wybaczta.
Mowam wspomnienia tlo to je psiersze wydanie z 1957 roku. W 1971 roku wydał
drugie, rozszerzone wydanie tych wspomnień
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=45204564&a=45266184

[rita100]

Czyli jest to nowa ulica na nowym osiedlu. Ja myśle , że w Interudium Mazurskim
Małłka jest tam o nim wspomniane, o latach przedwojennych i o szkole w
Piastunie. Też do tego kóntka musze dorzucać troche ziedzy.
Tak to jeden z tych co "minęły wieki a myśmy pozostali". Ciekawe musza być jego
wspomnienia powojenne, jako jeden z tych co pozostał na tej ziemi.

ulica Bolesława Limanowskiego

[tralala33]

Wiekowy Bolesław Limanowski, co u Małłków gościł, ma swoją ulicę na olsztyńskim
Zatorzu. Łobaczta kilka łobrazków
W tej kamnianicy (kole tego geszeftu z trzewikami) za dzieciuka mnieszkał
Stanisław Piechocki. To so powojenne domy, z końca lat psiańdziesiontych.
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=299&idz=8751
No a te kamnianice to eszcze za Mniemca stawiali, w latach trzydziestych.
Zatorze nie buła tak spalona bez Armia Sowiecka jek reszta Łostyna. Tu człoziek
może łobaczyć ten stary Łolstyn.
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=299&idz=8750

[tralala33]

Stare domy no szosyja nowiuśeńka. Tu jo eszcze robzio.
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=299&idz=7122
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=299&idz=8333
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=299&idz=10952
Tu łuż łotwarta
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=299&idz=8752
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=299&idz=8746

[tralala33]

Tu niedaleczko buł kedajś przystanek ołtobusu i trolejbusu. Tu kożden ranek
czkałam z moja matulka jek do przedszkola do Kortowa jechałam.
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=299&idz=10244
Jek ta kamnianica budowali to sia bojali co bandzie trzecia wojna światowa.
Taka wieżyczka na dachu łustawili
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=299&idz=2339

[gajowy555]

No jó, a tu je łobjazd i skrecomy w ulicę Marii Zientary-Malewskiej...

www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=299&idz=10952

[tralala33]

Tero łuż można prosto jechać
Ło Limanowskim tak pszisze Jan Chłosta:
'Kiedy w 1925 roku Limanowski dedykował olsztynskiej młodziezy dopiero co
wydaną 71-stronicową broszurę "Mazowsze Pruskie", Rada Wykonawcza Związku
Towarzystw Młodzieży w Prusach wschodnich skierowała do sędziwego działacza
socjalistycznego list, w którym czytamy 'Jakkolwiek więc niesposobni jesteśmy
do przyjęcia tak wielkiego daru Pana Senatora, to jednak wystrzegając się
frazesów przyrzekamy Jemu - dzieło Szanownego Pana Senatora będzie dla nas
bodźcem, pociechą i nagrodą za czekające nas trudy utwierdzania polskości w
Prusach Wschodnich. Chcemy wzorem Pana Senatora stać się chlubą Narodu
Polskiego i wędrowkę naszą życiową poświęcić dobru ludo naszego'.

[rita100]

To choć stary Limanowski taką nagrodę dostał łod młodzieży, bardzo to ciepłe i
utrwalające w przekonaniach, po trudach w działani jego.

[tralala33]

Limanowski urodził się w 1835 roku w Podgórzu koło Dynenburga na Łotwie. Po raz
pierwszy na Prusy Wschodnie zawitał w 1860 roku, potem przed plebiscytem w 1920
roku odwiedził nadgraniczne wioski (o czym czytamy w Ritowym kóntku). Wreszcie
między 2 a 22 sieprpniem 1924 roku odwiedził Malbork, Ostródę, Olsztyn,
Szczytno, Ełk, Krolewiec i Działdowo. Wspeirał finansowo Gazetę Olsztyńską i
Mazurskiego Przyjaciela Ludu. Kilka razy interweniował w imieniu działaczy z
Działdowa w sprawach mazurskich w kierownictwie Ministerstwa Spraw
Zagranicznych. Zmarł 1 lutego 1935 roku w Warszawie. Przeżył 100 lat. (wg jana
Chłosty 'Ludzie godni pamięci - warmińsko-mazurscy patroni olsztynskich ulic').

[rita100]

To jo eszcze dodam , co w Krakowie tyż je ulica Limanowskiego i to bardzo ważna
ulica i popularna. Jek cytom ło nim co eszcze jest przyjacielem Warmii i Mazur
to syrce sia raduje, co mym tu w Krakowie tyż mowam ulice jygo nazwiskiem.
To stara ulica wśród starych kamienic, ulica z strasenbanó i kamnienice tyż
wiekowe, godne jyg zieku. 100 lat - psiankny ziek.

[rita100]

gajowy555 napisał:

> No jó, a tu je łobjazd i skrecomy w ulicę Marii Zientary-Malewskiej...
>
> www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=299&idz=10952

Jak tak dalyj bandziecie pokazywać to poziem co mnieszkaliśta w dzielnicy
gziozd .

[rita100]

www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=299&idz=2339
A co to za wieżyczka na Limanowskiego ? W samej rzeczy dziwny potworek ))
Cyli to woju łulica dziecinna. Kożdy ma takó i dla nygo to je najpsiankniejsza
łulica. Tak jako je.

[rita100]

Psiankna ta łulica. Nie je szpetna, ma swój charakterek. Piechocki tamój
mnieszkał. Chyba pozinna być tam tablica, bo i wartośc domu wzrośnie i ulicy
Dzianki Piechockiemu ziele ziemy i trza dziankować co takij człoziek buł.

No i Sud je niezastąpiony z swoimi łobrazeckami. Rychtycznie dzianki jymu
zidzim Łolstyn tak dokładnie.

[gajowy555]

ita100 napisała:

> Psiankna ta łulica. Nie je szpetna, ma swój charakterek. Piechocki tamój
> mnieszkał. Chyba pozinna być tam tablica, bo i wartośc domu wzrośnie i ulicy
> Dzianki Piechockiemu ziele ziemy i trza dziankować co takij człoziek buł.

No jó, i Tralala tamój mnieszkała i gajowy tyż niedaleko...

[tralala33]

Jó mnieszkała trocha dalyj, eszcze trza buło jiść Małkowskiego, bez
Jagiellońska do Puszkina, no ten przystanek dobrze pamnientam. I trolejbus!

[tralala33]

Eszcze Małkowski nie mo swoja ulica w Łostynie i mnieć nie bandzie tak dugo jek
Oskar Belian jiej nie mo! A jó szła ulicami Niedziałkowskiego i Małeckiego do
Puszkina ))

[rita100]

Oskar Belian - nie ma swojej ulicy ?
A to wstyd. A dzie Rada Mniejska ?
Trza by to na Forum rozglosic, bo jinaczej to nikt ni pomysli.

[tralala33]

Nie ma ulicy Beliana i pewno nie bandzie bo by wsie zaro przybańczyli co ten
kedajszy burgenmajster to buł o niebzio lepsi jek ten dzisiaj

[rita100]

No jó. A ma sia przybańczyło co w Krakowie toczy sia bój ło prezydenta i jutro
mowam wybory.

[tralala33]

Łuważajta na cisza wyborcza
A ta krakowska ulica Limanowskiego to gdzie jest?

[rita100]

Krakowska ulica Limanowskiego jest w Podgórzu i łączy centrum Krakowa z
Prokocimiem , Bieżanowem i jest bardzo ważnym węzłem komunikacyjnym. Jeździ nią
oftobus i strasenbana wśród starych pięknych choc zaniedbanych kamienic. Jest
to ulica ruchliwa, tak ruchliwa, że nie mogę zrobić zdjęcia , bo nie ma gdzie
stanąć. Ulica ta widzi kopiec Kraka i stare Krzemionki.

[rita100]

Gajowy, to Zatorze to fejn dzielnica, bo i ludziska takie fejn, takie mniłe,
takie wyrozumiałe, takie co jek mózią: kónie kraść

[gajowy555]

No jó, to sia wi.
A nie ziedziołem, co mym z Tralaló na jydnej łulicy mnieszkali - Puszkina. Jo
wcześniej na Żeromskiego. No, no...

[rita100]

To łuż ziym skónd te psisanie fejn. Niczym łod nich nie łodstajecie. Wystaczy
mnieszkć na ulicy Puszkina, cy Zeromskiego i takim sia jest )))
No to tero jó ziym daczemu jó Samulowska, toż jó jego mnieszkanka.

[tralala33]

Ulicy Limanowskiego Stanisław Piechocki poświęcił cały rozdział swojej książki
o olsztyńskich ulicach, zatytułowany „Kasztanowa aleja”. Dzięki niemu możemy
dowiedzieć się, iż początki istnienia tej ulicy sięgają lat 1880-1890, kiedy
Olsztyn został przecięty torami kolejowymi i tak oto powstała dzielnica zwana
Zatorzem. Tuż za mostem kolejowym, jeszcze zanim wytyczono ulicę, zaczęto
budować pojedyncze kamienice, początkowo nawet nie numerowane, lecz jedynie
rozpoznawane po nazwiskach właścicieli. Wśród nich najbardziej znana ówczesnym
olsztyniakom była trzypiętrowa kamienica na samym początku nowej ulicy, gdyż
znajdował się w niej doskonały sklep Carla Sanio, oferujący szeroki wybór cygar
i innych towarów tytoniowych (a Warmijocy lejdowali tabaka!). Ze wszystkich
tych XIX-wiecznych kamienic przetrwała tylko ta jedna – bezstylowa kamienica na
rogu ul. Limanowskiego i Niedziałkowskiego.
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=134&idz=8848

[tralala33]

Dalszy rozwój ulicy Limanowskiego (wówczas Hohenzollerndamm) nastąpił w
pierwszej i na początku drugiej dekady XX wieku, kiedy dotarły tu wodociągi i
kanalizacja. W końcu dotychczasowa prowizorka zaczęła przypominać prawdziwie
miejską ulicę – jezdnię i chodniki oświetliły lampy gazowe. Jesienią 1910 roku
trakt obsadzono szpalerem kasztanów, które jeszcze do niedawna stanowiły
wyróżnik tego miejsca.
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=299&idz=7121

[tralala33]

Całą ulicę zaplanowano i wytyczono w obecnym kształcie dopiero do I wojnie
światowej – powstała dość szeroka ulica przedzielona wysepką, a przed parcelami
przeznaczonymi pod budowę kamienic wytyczono ogródki (!!!). Nastąpił wzmożony
ruch budowlany – w latach 1921-1932 zabudowano parcele do numeru 16. Do dnia
wybuchu II wojny światowej niemal cała ulica została zabudowana. Choć
inwestorami były prywatne osoby (z reguły finansujące budowę z wieloletnich
kredytów publicznych), to zachowano zdumiewająco jednolity styl
architektoniczny. Powstał ciąg nowoczesnych na tamte lata domów, z
przestronnymi, widnymi i komfortowo wyposażonymi mieszkaniami. Zasiedlili je
pracownicy budownictwa, kolei, przedsiębiorstw transportowych, urzędnicy, SS-
mani, funkcjonariusze policji, lekarze i personel szpitalny. Nowoczesna ulica
zmieniła nazwę – stała się teraz Herman-Göring Strasse.
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=299&idz=7904

[rita100]

www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=7&ido=299&idz=7904
Ta zaudowa ma sia lejduje. Trochę tu zaniedbane , ale jekby to łuporzóndkować ,
to uliczka cacy.

[rita100]

Rychtycznie ta kamnienica nie psiankna i taka samotna. Łodstaje łod reszty
zabudowań i nie stwarza mniłego krajobrazu ulicy. Sentyment mnieszkańców i
Pichockiego jest, ale zidok szpetny bez to co nie ma podobnego typu zabudowań.
Ciekawe co planuja i jak by ją ubarwić i upiekszyć. A może jim nie zależy. To
też zależy chto je włascicielem.

A kasztany tero chorują to i tyż za bardzo nie ozdabiają jak dawniej.
To łuż wszystkie prace porobzione przy Limanowskiego ?

[tralala33]

Poziam szczyrnie co jek am buła dziciuk tom sia strachała kole ty kamnianicy
chodzić. Nie ziam chtó tamoj mnieszkał no tam buło tak pusto - i te zielgie
łokna zowdy brudne i ciemne. Roz am poziedziała matulce jakeśmy tam szły co jó
nidgy bum nie chciała tamoj mnieszkać. Nic sia na lepsi nie zmnieniło łod tych
lat, zidzać co brukuje dobrego właściciela coby ta kamnienica wyrychtował.

[rita100]

No to jó też dopoziem. Wyglónda łóna jek strach na wróble i tyż bym ni chciała
mnieszkać tam. Dużo robzią zaniedbane czorne łokna i lodrapane mury, ściany.
Musieli by zrobzić z niyj perełke cukierkową , tedy by może świciła swoim
blaskiem. Ale to wszystko kosztuje.

Ulica Michała Kajki

[tralala33]

Michał Kajka, mazurski poeta, ma swoją uliczkę w Olsztynie, niewielką ale
rychtynie magiczną. Popatrzcie
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=5&ido=163
Michał Kajka – o nim Władysław Gębik w 1945r. napisał ‘Niełatwe było życie
Kajki, który toporem i kielnią musiał zarabiać na utrzymanie rodziny, a
równocześnie czuł nieodpartą potrzebę zaspokojenia pisarskiego powołania. Na
tle innych poetów mazurskich wiersze Kajki wyróżniają się walorami
artystycznymi i treściami patriotycznymi, potwierdzają przywiązanie do ziemi
urodzenia i są świadectwem polskości Mazur.’ (wg Jana Chłosty ‘Ludzie godni
pamięci’
Sam Michał Kajka pisał o sobie ‘Moje dziecinne lata spędziłem w domu
rodzicielskim, gdzie znano tylko mowę polską. Do długiego też czasu nie
słyszałem języka niemieckiego, bo nie było, rzecz prosta, czlowieka, który
porozumieć sie mógł tym językiem.’

[tralala33]

Przypomnijmy więc te walory artystyczne i treści patriotyczne, o których pisał
Gębik. Bo też Kajka mocno bronił polskiej, mazurskiej gadki, nawet wtedy, gdy
pisał wiersze na urodziny cesarza pruskiego. Mazur z krwi i kości, patron
jednej z najciekawszych olsztynskich ulic.

Czyli my ojczyste hymny,
Z różnemi pieśniami,
Mamy rzucić w strumień zimny
I zdeptać nogami?
Lub polskie kancjonały,
Albo też Biblije,
Wszelkie księgi Boskiej chwały
Kwitnące jak lilije?
Takie nasze skarby drogie,
Droższe nad złoto,
Mamy wyrzucić na drogę
I zagrzebać w błoto?
Choć nauki apostolskie,
Niech wiatr je rozwiewa,
Bo dlatego, że to polskie,
Bóg się na nie gniewa?
Bóg nie słucha, co polskiego
Nawet miły kumie?
‘Boże, wybaw nas od złego’,
Bóg to nie zrozumie?
Nie zrozumie, więc
Dlatego nawet karać będzie,
Bowiem pacierza polskiego
Zakazuje wszędzie?
Nie tak ma być kochaneczku,
Radzę co dobrego,
Mów z władzami po niemiecku,
Gdy żądają tego.
Kiedy zwierzchność nami włada,
Pilnie nas dogląda.
Wtedy niech z nią każdy gada
Tak, jak ona żąda.
Boć to Pan Bóg. Ten, co w niebie,
Na polskie pacierze,
Ten nie gniewa się na ciebie,
Gdy je mówisz szczerze.
Slijcie Bogu wszelkie dźwięki,
Wasze prośby ziści.
A tak starzy lub też młodzi,
Kto ma tylko dowcip w głowie,
Chwalcie Boga, jak się godzi,
W naszej macierzyńskiej mowie.
(1908)

[tralala33]

Odciągające ptaki

Opuścim wasze strony,
Pociągniem w inne kraje,
Gdzie rosną cynamony
I gdzie palmowe gaje.
Gdzie słońce lepiej grzeje,
Tam instynkt nas prowadzi,
Gdzie wiatr cieplejszy wieje,
Tam przebywamy radzi.
Ciągniem za morskie wody,
Tam cel naszej podróży,
Choć trudy, niewygody,
Wędrówka nama wróży.

Żegnamy nasze niwy,
W których my się zrodzili,
A dźwiek nasz wdzięczny, tkliwy
Cieszył was każdej chwili.
Zanucim pieśń tęsknoty
Żegnając wasze strony,
W ciszy czy podczas słoty
Wydamy wdzięczne tony.

Gdy prysną śniegi lody,
Zakwitną wasze gaje
I błysną blaskiem wody,
Powrócim w wasze kraje.
I zanucim was zasię
W pośrodku leśnej kniei
W tak wdzięcznym, miłym czasie
Pieśń wiosennej nadziei.

I zabrzmi śpiew obficie
Po niwie i po wiosce,
Osłodzi nasze życie
I ulży waszej trosce.

1928r.

[rita100]

Śliczne domeczki są wzdłuz tej ulicy. Takie stare domeczki pojedyncze. Mają
swój uroczek. Widać , że ulica spokojna. A Kajka, Kajka to ludowy poeta ,
bardzo sławny na Warmii i Mazurach. Któz jego wierszy nie zna pełnej walki o
polskości i milości do Polski. Najbardziej znany poeta mazurski. Prosty cieśla,
wiersze pisane na deskach do dziś sa bardzo popularne w regionie.

[tralala33]

Ulica Michała Kajki, w samym śródmieściu Olsztyna – równie dobrze mogłaby
nazywać sie ulicą Augusta Feddersena, olsztyńskiego architekta, który między
innymi zaprojektował olsztyński teatr, a tu, na ulicy Kajki stworzył własny
świat – tu zbudował dom dla siebie a koło niego kolejne wille, każda inna, lecz
wszystkie w ciekawym stylu. Zobaczcie – do dziś są interesujące

wille Feddersena
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=5&ido=163&idz=2971

[tralala33]

I ta, którą Feddersen zaprojektował dla siebie, i w którje zamieszkał wraz z
rodziną. Dziś fatalnie zeszpecona przez obecnego użytkownika – taką farbą to
grabie można malować, ale nie zabytkowe domy. I jeszcze te reklamy – a z tyłu
okropna dobudówka.

www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=5&ido=163&idz=2970

[rita100]

A jest taka ulica Feddersena , architekta projektanta ?
To Kajka ma bardzo ciekawą i zabytkowa ulicę. Domki takie ciekawe , ale ta wila
seledynowa to faktycznie zeszpecona i jeszcze na dodatek , dobrze mówisz
reklamy, które szpecą. Penie się ten architekt przewraca w grobie. Gdziez taka
elewacja. Nie wiemy czy to domki sa własnościa czy państwowe. Teraz zauważ jak
własciciele dbają o swoją własnośc , jakie piękne mają elewacje. Najgorzej to
wyglądają te PGM - budynki, zarządzane przez jakies kosmiczne zarządy
urzędników.
A tak jeszcze przy temacie Obitza - to jest w Olsztynie jego ulica ?

[tralala33]

Jest! Ulica Kurta Obitza jest w Kortowie, mieści się przy niej, a jakże,
Wydział Weterynarii Jutro poszukam jakiś zdjęć i co nieco napiszę. A ulicy
Feddersena nie ma Za tą zieloną, szkaradną farbę odpowiada PSL! W tym
budynku mieścił sie komitem wojewódzki ZSL, a teraz zawiaduje nim PSL - i
wynajmuje na potegę.
Po drugiej stronie ul. Kajki są jeszcze dwa ciekawe budynki. W jednym z nich
mieściła się loża masońska. No to teraz naprawdę uciekam

[rita100]

Tralala, w ostatniej Angorze , JKM pisze o lozy masońskiej i o własnościach -
przekonuje o wydaniu własności w ręce włascicieli. Czytałas to czy Ci
przeklikać arykuł. Udowadnia , ze dla kasy pańtwa byloby lepiej oddać
włascicielom.
PSL - to tak wygląda remont domu, tanim kosztem , by więcej do własnej kieszeni
wsadzić.

Ulica Kurta Obitza

[tralala33]

Na poczatek może ją zlokalizujmy. Nie jest łatwo, bo uliczka malutka i do
niedawna znan właściwie tylko pracownikom i studentom Wydziału Weterynaryjnego
AR-T , no i pacjentom kliniki dla zwierzaczków, oj chodziłam tam często z
naszym psieskiem, nie lejdował tego
Dziś obok starych budynków Weterynarii powstało też ogromne gmaszysko Wydziału
Humanistycznego. Kortowo rozrasta się i coraz więcej studentów trafia w te
okolice, ale uliczka Kurta Obitza jak była mała i niepozorna tak i została -
niemal niezauważalna.
tinyurl.com/ygmele

[tralala33]

O patronie - słów kilka z książki Jana Chłosty
Kurt Obitz, jak pisze Jan Chłosta, należał do tych nielicznych polskich
Mazurów, którzy w Prusach Wschodnich uzyskali wykształcenie uniwersyteckie. Był
lekarzem weterynarii, ale też i dziennikarzem wydającym czasopismo ‘Cech’, a po
osiedleniu w Polsce, po 1931r., działaczem Związku Mazurów.
Kurt Obitz urodził się w 16 stycznia 1907r. w Brzozowie koło Kętrzyna. Ukończył
gimnazjum w Królewcu a następnie studia w Wyższej Szkole Weterynaryjnej w
Berlinie, gdzie w 1930r. uzyskał tytuł doktora medycyny weterynaryjnej.
Następnie został asystentem w Instytucie Parazytologii tejże uczelni. Jeszcze w
czasie studiów związał się z separatystycznym ruchem mazurskim ‘Masurenbund’,
utworzonym przez Gustawa Sawitzkiego. Przez cztery lata, od maja 1928 do maja
1932 r., był redaktorem miesięcznika ‘Cech’, w którym przeciwstawiał się
germanizacji Mazurów. Pisywał też artykuły w polskich pismach dla Mazurów,
drukowanych w Prusach Wschodnich. Wszystko to stało się powodem jego wydalenia
z berlińskiej uczelni. Wówczas skorzystał z zaproszenia rządu Rzeczpospolitej
Polskiej i został zatrudniony w Katedrze Chorób Wewnętrznych (później w
Katedrze Zoologii i Parazytologii) Uniwersytetu Warszawskiego. W listopadzie
1935r. przeniósł się do Puław i objął stanowisko kierownika Działu
Parazytologii Wydziału Weterynarii Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego.
Pisał prace naukowe i brał udział w kongresach weterynaryjnych. W 1935r. został
wybrany przez Związek Mazurów ma przewodniczącego komisji rewizyjnej. Wygłaszał
wykłady z historii Mazur. Po wybuchu wojny osiadł z żoną na Wołyniu, ale po
niedługim czasie wrócił z żoną do Puław. Tu został aresztowany i osadzony w
lubelskim więzieniu. Kiedy odmówił podpisania volkslisty, zesłano go do obozu
koncentracyjnego w Dachau. Tam zachorował na gruźlicę. Po zakończeniu wojny nie
zdołał jej wyleczyć ani w prowadzonym przez władze USA szpitalu w Bawarii ani
na kuracji w Szwecji, gdzie zmarł 8 sierpnia 1945r.
Z okazji ćwierćwiecza Wydziału Weterynaryjnego Akademii Rolniczo-technicznej w
Olsztynie, jedną z sal akademickich nazwano jego imieniem. (wg Jan Chłosta,
Ludzie godni pamięci)

[tralala33]

Czas na kilka łobrazeczków, nie łatwo było je wypatrzeć. Jeszcze do niedawna
uliczka Kurta Obitza na dobrą sprawę stanowiła dojazd do zaplecza budynków
Wydziału Weterynarii (dziś Medycyny Weterynaryjnej - a co!). Budynki, niestety,
powstały w epoce gierkowskiej i stanowią swoiste memento tamtej architektury -
masa betonu, kiepskie materiały, złe wykończenie, w środku zimno na zewnątrz
brzydko. Nawet na stronie Wydziału nie chcą się zbytnio chwlaić swoją siedzibą.
takie jedno zdjęcie w zimowej scenerii:
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=4&ido=119&idz=7799
Obok nowiusieńki kompleks budynków Wydziału Humanistycznego - ciekawe, jak
będziemy na patrzeć na tę architekturę za trzydzieści lat - tym razem zamiast
betonu przeważa szkło
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=4&ido=119&idz=9289
No i najładniejszy widoczek - z uliczki Kurta Obitza na jezioro starodworskie i
jeden z akademików
www.uwm.edu.pl/pl/plik/ryc/uwmj007.jpg

[rita100]

Nie jest źle. Cicha , spokojna uliczka w miasteczku studenckim. Budowle też w
swoim stylu.
www.uwm.edu.pl/pl/plik/ryc/uwmj007.jpg
Nawet koniczki się pasą.
Ale zyciorys Obitza jest tragiczny, smutny. Walczył o Polskę, jest zasłuzonym
dla tej ziemi i napewno nie zostanie zapomniany. Nie wiem czy przeoczyłam w
czytaniu, ale gdzie jest jego grób skoro zmarł w Szwecji. Nazwisko niemieckie,
mógł grób gdzies przepaść.

[tralala33]

O - to myślę, że warto dodać jako komentarz do dośc suchej, oficjalnej
biografii Kurta Obitza, z Ritowego kóntka

Tak sia tlo pytołam, bo ziam, co chceta. Małłek i jygo historyja to cikawa
rzecz. No jo!

"Zapytałem podczas tej rozmowy o okolicznosci wygnania dra Obitza z Niemiec.
- O, to nie szło tak szybko, nie. To szło langsam, aber sicher ! - odpowiedział
mi i wyjąwszy plik papierów dawał mi po kolei do przeczytania.
Były to pisma w jezyku niemieckim, nadesłane przez jego kolegów po fachu.
Pierwszy list był stekiem ordynarnych wymysłów, epitetów i pogróżek. Kończył
się wymownym zdaniem: "Wynoś się, zbrodniarzu, z Niemiec".
"Niemcy, zbudźcie się! Polsko przepadnij! Obitz precz!"
Grozili śmiercią.
Nie było innego wyjścia, jak opuścić Akademię w Berlinie i za poradą polskiego
lekarza Stankiewicza wyjechał Obitz do Warszawy. Ukrył się w Warszawie i było
to jedyne dobre wyjście, aby uniknąć losu Jerzego Lanca z Piastuna. Tu
opieszale załatwiono mu pracę dzieki intensywnym poparciom i w 1931 roku Obita
został zatrudniony na Uniwersytecie Warszawskim na Wydziale Weterynarii.
Cóż, kiedy Obitza rozpierała żadza działania na rzecz swej ziemi. Zrozumienie
znajdował w domu p. Sukertowej - Biedrawiny w Warszawie
Pisząc później o Obitzu pani Sukertowa łączyła jego linię polityczną z linią
separastyczną. Za tą opinią poszedł później Wańkowicz i tak powstała chyba
niewłasciwa ocena jego postawy, gdyż Obitz reprezentował linię polskiego
postępowca, radykalnego socjalisty. Zresztą sam Wańkowicz poczatkowo tak go
określał, a niemiecki Heimatdienst wyraźnie zakwalifikował go jako erz-Polaka.
Obitz zresztą ozenił się z Polką, aby ten stan rzeczy umocnić.
Dr Obitz jak się później okazało chwalebnie zapisał się na kartach nauki
polskiej.

[rita100]

Pięknie to Małłek łopisał. Łoddał cześć Obitzowi, bo naczli na niygo jamrować
co jinne poglóndy ma, a ło polskie to chodziło.

[tralala33]

Łobaczta jek psianknie Kurt po mazursku scypał (z Wikipedii)

"...Teraz wiemy, cego się nase hakatyści bojo, a to jest: nasej pieśni.
Bendziem im teraz tak długo spiewać, az się do tego przynałozo (...) Jo jesce
wiencej pieśniow złuzułem. Dziś ich ale wsystkich w "Cech" nie wsadze. Pocekam,
jaki hałas nase nacjonaliści na to pieśnio rozpocno..."


Mazuri ojcyzno moja, płakający kwiatusku
Dusi cie śmiertelna trwoga, dusi cię bez przestanku
Mazuri, ten biedny Narod, na zagładę skazany;
Prec od losow, prec i od wód, opuscaj twoje strony.
A choć ci się serce kraje, wypieraj się mowy twej;
I w kościele, mój Ty Panie, nie wstydzo się hańby tej.
Każdy obłok, kazde zorze, światkiem so nasej męki;
Każdy pacierz, o mój Boze, usłys nasych menk jęki.
Darmo błagajonce słowa, posłuchu nie znajdziemy
Od Olecka do Działdowa do walki wstać musimy.

[rita100]

Ło jenu, psianknie to pisoł. Łoj jek ciuć ból w syrcu jygo. Psisce - co łón
esce ziencej psieśnow złożuł. To pewnie dzie lyżó zapomniane.

[gajowy555]

Młodzieży Mazurska
w wolnym tłumaczeniu Marii Zientary-Malewskiej


Mazurska Młodzieży na szańce!
Idź naprzód ludowa młodzieży!
Już świt się rumieni na wschodzie,
Dzień naszej wolności się zbliżył.


Pamiętni na polskość praojców,
Z oczu piasek wam wytrzeć się godzi,
Czerwone sztandary łopocą,
Dla Ludu Ojczyzna się rodzi.

[gajowy555]

"dr Kurt Obitz nie może sobie wytłumaczyć, dlaczego tak obco się czuje w
niemieckiej kulturze(...) Jedno wie – że kocha swój kraj, ziemię na której
wyrósł, miłością jakąś odrębną, że z duszami ludzi tej ziemi łączą go jakieś
tajemne, nieznane, a mocne nici."
Melchior Wańkowicz, Na tropach Smętka, Kraków 1988 r.

pl.wikipedia.org/wiki/Kurt_Obitz

[rita100]

Piękna postać z Kurta Obitza.
Ale gdzie on ma grób, tego nie wiem.

[tralala33]

No właśnie - nie wiadomo, gdzie pochowano Kurta Obitza. Może w szwecji? Żona
była Polką, ale nie wiadomo, czy przeżyła wojnę a jeśli tak - to czy wróciła do
powojennej Polski.
Wiecie - wygląda na to, że ta malutka uliczka w Kortowie to jedyna ulica Kurta
Obitza w Polsce. Poza tym znalazłam tylko szkołę podstawową im. Kurta Obitza w
Węgielsztynie, koło Węgorzewa.

[rita100]

1822- Urodził się Max Pollux Toeppen, pedagog, historyk Prus. Był wykładowcą lub
kierował gimnazjami m.in. w Elblągu, Kwidzynie, Poznaniu i Olsztynku. Jego
opracowania są najbogatszym zbiorem informacji o historii Mazur. Ostatnie lata
życia spędził w Elblągu, pracując jako archiwista (zm. 3.12.1893).


To jest wazne. Toeppen - ogromny zbiór opracował mazurski. Ważna osobistośc.
Ciekawe czy ma swoją ulicę ?

[rita100]

ni ziym czy jest czy ni ?

[tralala33]

Eszcze nie

[rita100]

A pozinna być, przyjaciel Ketrzyńskiego, orędownik Mazur i tylko Mazur.
Wprawdzie błąd zrobił na poczatku że sprzyjał wprowadzeniu języka niemieckiego,
ale potem się wycofał jak zobaczył w jaki sposób.

[rita100]

Ciykawe czy je ? Pyto sia tyż Freemanson

[gajowy555]

rita100 napisała:

> Ciykawe czy je ? Pyto sia tyż Freemanson

No jó, kedajś ło tam psisalim, tak poczytojta eszcze roz (z Wikipedii):

Ulica Śliwy jest jedną z głównych arterii Podgrodzia, łącząca Śródmieście z
Kortowem i południowymi dzielnicami Olsztyna. Ulica Śliwy jest również
łącznikiem placa Roosevelta (czyli skrzyżowanie alei Niepodległości, ulicy
Szrajbera, i ulicy Mochnackiego) z aleją Warszawską, która prowadzi w kierunku
wylotówki na Olsztynek i Warszawę, również tranzytu ruchu z Ostródy i Grudziądza
z ruchem z Augustowa i Ogrodnik.

Za czasów Prus Wschodnich, ulica nosiła nazwę identyczną do alei Warszawskiej,
czyli Hohensteiner-Straße (ulica Olsztynkowa) - z powodu kierunku ulicy na
Olsztynek. Wzdłuż ulicy znajdują się w większości domy i bloki mieszkalne oraz
tereny niezabudowane.

Nazwę ulicy zawdziędcza Alojzemu Śliwie, (ps. Kuba spod Gietrzwałdu
(1885-1969)), który został pochowany w Olsztynie. Olsztyński czarny szlak
turystyczny również nosi jego imię.


- a tu żem wysznupał łobroziki ulicy Alojzego Śliwy...

www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=9&ido=315

[rita100]

"Nazwę ulicy zawdziędcza Alojzemu Śliwie, (ps. Kuba spod Gietrzwałdu
(1885-1969)), który został pochowany w Olsztynie. Olsztyński czarny szlak
turystyczny również nosi jego imię."

Gajowy, to na jakem smentarzu je łón pochowany ? Ni na Poprzecznej ?

A łobnacz, na tyj sztrasie je tyż kapelka
www.moje-fotografie.olsztyn.pl/index.php?idd=9&ido=315&idz=8949

[rita100]

Tu cosik mowam ło Obitzu,
Jeno patrzta i śliypsiajta dali , dokumantnie
schlesien.nwgw.de/board/viewtopic.php?t=606&sid=faf89bf9c93d39842cb054ac43e721cd

Nazwy jideologiczne 1933-45 i 1945-56...

[freemason]

Chodzi mi ło tych wciórkich łobuzów: Hitlerów, Stalinów - gdzie łoni mieli
swoje sztrasy w Łolsztynie?
Jek wieta, to poziedzta, bardzom ciekaw...
A może znata jakieś anegdoty, łopowiadania itp.

[gajowy555]

freemason napisał:

> Chodzi mi ło tych wciórkich łobuzów: Hitlerów, Stalinów - gdzie łoni mieli
> swoje sztrasy w Łolsztynie?
> Jek wieta, to poziedzta, bardzom ciekaw...
> A może znata jakieś anegdoty, łopowiadania itp.

No jó, tu mowam wszyćko podane w formie opoziadania, nostalgicznej podóży autora
po Łolstynie, zaczarowanó sztrasenbanó.
Poczytojta, bo dość ciekawe...

www.magazynswiat.pl/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=4759&mode=thread&order=0&thold=0

[freemason]

Dziankujem za linka!
Łopoziadanie fejn, tlo sia wkrodł jeden feler: w Prusach Wschodnich buły trzy
regierunki: w Łolsztynie, Królewcu i Gombinie...
Ale napsisali ałtorzy barzo ciekazie...

[rita100]

freemason napisał:

> Dziankujem za linka!
> Łopoziadanie fejn, tlo sia wkrodł jeden feler: w Prusach Wschodnich buły trzy
> regierunki: w Łolsztynie, Królewcu i Gombinie...
> Ale napsisali ałtorzy barzo ciekazie...


łokrutnie psiankne łopoziadanie. Tlo co to só regierunki ?
To przecia łopoziadanie ło Warmii, a rychtycznie ło somym łolstynie powojennym.

[rita100]

1959- Zmarł Mieczysław Orłowicz, wybitny polski działacz turystyki i
krajoznawstwa, autor wydanego w 1923 roku „Ilustrowanego przewodnika po Mazurach
Pruskich i Warmii”. Był współorganizatorem Polskiego Towarzystwa
Tatrzańskiego,Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego oraz pierwszego Komitetu
Olimpijskiego w Polsce (ur. 17.12.1881).

1979- Pierwsi mieszkańcy wielkiego olsztyńskiego osiedla Nagórki wprowadzili się
do mieszkań w budynku przy ul. Orłowicza 10.

[rita100]

Mowam takó w Olsztinie ?

[gajowy555]

rita100 napisała:

> Mowam takó w Olsztinie ?

Nie słyszoł am. Trza by do mniejskiygo amtu napsisać, tlo czy łóne znajó naszygo
Klyjmensa ?

[rita100]

Chiba ni ma, ale mo łón tablice pamnióntkowo na budynku Poczty.

[gajowy555]

rita100 napisała:
> Chiba ni ma, ale mo łón tablice pamnióntkowo na budynku Poczty.

No jó, dyrechtoram buł to i łónemu tablica ufundowali. Trza posznupać na chtóry
poczcie ta tablica...

[rita100]

Pomoga Ci, na tej poczcie co powstała psiyrsza po wojnie - Poczta Główna - to je
pewno tam kele 'Szubienic".

[rita100]

1900- Urodził się Bolesław Jeziołowicz, nauczyciel, od 1929 r. kierownik szkoły
polskiej w Unieszewie, działacz oświatowy. W 1935 r. oskarżony o polską agitację
i pozbawiony praw nauczycielskich. Powrócił do Bydgoszczy, gdzie pracował do
wybuchu wojny. Po wkroczeniu hitlerowców do miasta został aresztowany i
rozstrzelany. Jest patronem ulicy w największym olsztyńskim osiedlu Jaroty.

[rita100]

1888- Urodził się generał Franciszek Kleeberg. We wrześniu 1939 roku dowodził
grupą operacyjną „Polesie”, walczącą m.in. w ostatniej bitwie kampanii, pod
Kockiem. Zmarł w niewoli niemieckiej 5 kwietnia 1941 roku. Odznaczony Orderem
Wojennym Virtuti Militari i Orderem Polonia Restituta. Patron ulicy na
olsztyńskim osiedlu Generałów w dzielnicy Jaroty.

[rita100]

8 fewuara 1945- W obozie koncentracyjnym w Dachau zmarł Ryszard Knosała (nr
obozowy 3756), nauczyciel, działacz harcerski i oświatowy w Niemczech i na
Warmii. W Dachau był tłumaczem i kierownikiem poczty obozowej. Uratował wielu
więźniów od śmierci. Więźniowie wszystkich narodowości urządzili mu
manifestacyjny pogrzeb. Wbrew zakazom zbito trumnę i wystawiono ciało na widok
publiczny w obozowej kaplicy, a w długim pochodzie przed trumną oddano mu
ostatni hołd. Potem jego ciało spalono. Patron ulicy w centrum Olsztyna.

Psierszy roz słysze ło tam, ale zachowanie więźniów to największe uznanie dla
Ryszarda Knosała. Fejn co je taka sztrasa w Uolstinie.

[rita100]

ul. Tadeusza Stępowskiego w Olsztynie

"W chwili powstania olsztyński oddział ZLP liczył siedmiu członków: Maria
Zientara-Malewska, Emilia Sukertowa-Biedrawina, Michał Lengowski (pierwszy
prezes), Władysław Gębik (wiceprezes), Janusz Teodor Dybowski (sekretarz),
Teofil Ruczyński (skarbnik), Alojzy Śliwa. Później dołączyli: Klemens Oleksik,
Władysław Ogrodziński, Tadeusz Stępowski, Henryk Panas, Leonard Turkowski,
Edward Martuszewski, Karol Małłek, Jan Dopatka, Fryderyk Leyk i Gustaw
Leyding-Mielecki."
pl.wikipedia.org/wiki/Zwi%C4%85zek_Literat%C3%B3w_Polskich

[rita100]

Lelo napisoł:

Tela ło niam naloz w necie.
Urodził się w Woli Sernickiej koło Lubartowa. Jego rodzice byli rolnikami. W
1926 roku ukończył w Warszawie gimnazjum. Stamtąd wyjechał pod Mławę, gdzie
ojciec prowadził gospodarstwo. Aktywnie działał w kołach młodzieży wiejskiej i
współpracował z prasą ludową. W 1933 roku debiutował reportażami i artykułami o
tematyce wiejskiej. W czasie wojny wielokrotnie zmieniał miejsca zamieszkania. W
1945 roku osiadł w Olsztyńskiem. Pracował w Ostródzie, Piszu, Biskupcu
Reszelskim i Olsztynie. Od 1953 roku związał się na stałe ze Stowarzyszeniem PAX
w Olsztynie i jego oddziałem w Ostródzie, gdzie mieszkał. Tadeusz Stępowski był
przede wszystkim prozaikiem, choć pisał również wiersze. Fragmenty jego dwu
poematów były publikowane w latach 1957-1958. Opublikował ponadto siedem zbiorów
opowiadań, cztery powieści, tom reportaży i cztery baśnie. Zajmował się
przeszłością i teraźniejszością Warmii i Mazur, losami ludzi, którzy osiedlili
się tu po 1945 roku, konfliktami towarzyszącymi procesom integracyjnym. Napisał
też powieść sensacyjną. Z bogatej spuścizny publicystycznej wyróżniają się
szkice biograficzne o pisarzach olsztyńskich. Opracował redakcyjnie dwa
pamiętniki swojego ojca i Michała Lengowskiego oraz wybór gadek Kuby spod
Gietrzwałdu czyli Alojzego Śliwy. Tadeusz Stępowski był laureatem wielu
konkursów literackich. Zmarł w Olsztynie.

[rita100]

Władysław Gębik, ur. 14 czerwca 1900 r. w Szczyrzycu, zm. 23 marca 1986 r. w
Krakowie, doktor nauk filozoficznych, pedagog, pisarz, literat, pisał pod
pseudonimem Andrzej Borowik, działacz społeczno-kulturalny spod znaku Rodła,
etnograf.
pl.wikipedia.org/wiki/W%C5%82adys%C5%82aw_G%C4%99bik
Działalność literacka Pierwsze utwory pisał na potrzeby zespołów teatralnych.
Książki:

* „Wiara ojców” (przed 1939)
* "Kształt wzajemnej miłości" (przed 1939)
* "Burzom dziejów nie dali się zgnieść" (1967)
* "Z diabłami na ty" (1972)
* "Czarodziejski grosz" (baśń sceniczna wystawiona przez krakowski Teatr
Rozmaitości w 1969 r.)
* "O Michale Lengowskim, pieśniarzu warmińskim, w setną rocznicę urodzin"
(1972)
* "Pod warmińskim niebem" (1974)

Zmarł 23 marca 1986 r. w Krakowie i został pochowany na cmentarzu w Szczyrzycu

[rita100]

1991 - W Olsztynie przemianowano al. Kaliningradzką na Dworcową.