Notgeldy w latach 1920-1939

[rita100]

Gwołt nieszczajść skuli zilgiyj inflacyji w tam ciasie prześli Warmniacy i
Mazurzy. Ciajsto to buło łopisywane w literaturze. Już poznalim tó inflacyje w
ksiójżce Wiecherta "Dzieci Jerominów". Ale i ło tym só jinsze publikacje tak
przytocze siułka, byśta łobaczyli jeke sztraszny to buł łokres w jich żuciu.

[rita100]

Kellmann psisze:
"Już same pogłoski o zbliżającej się I wojnie światowej spowodowały, ze ludność
udawała się do banków i kas oszczędnościowych i wybierała masowo gotówkę z kont.
Ponieważ monety były przeważnie ze srebra, a wyższe ze złota, ludnośc wydawała
banknoty, a deponowała monety z metali szlachetnych. Proces ten spowodował
wstrząs rynków finansowych. Po pierwsze, przy stałej podaży i wzroście popytu
wzrosły ceny. Po drugie, przez magazynowanie monet przez ludność, zabrakło
kupcom i handlarzom drobnych do wydawania reszty. Miasta, bojąc się paraliżu
handlowego, wydawały gwarantowane kupony papierowe o wartości drobnych monet z
gwarancją, ze można je wymieniać w urzędzie miasta. Monopol na emisje walut miał
wyłącznie Bank Rzeszy i zakazywał takich praktyk. Ponieważ ten Bank nie miał
recepty na roziązanie tego problemu, tolerowano więc praktykę miast. Przed
końcem I wojny światowej zaczęto wycofywać z obiegu monety złote i srebne z
przeznaczeniem ich na cele wojenne. Za każdą złotą monetę 20-markową, dostawano
3 dni urlopu z frontu. Powstało więc wielkie zapotrzebowanie na walutę.
Wprowadzono walutę zastępczą o nominalnej wartosci 1 miliona. (...)
W następstwie tego bałaganu walutowego była galopująca inflacja.

[rita100]

"W latach 1922-1923 inflacja nabrała astronomicznych rozmiarów; liczono ją w
miliardach i bilionach. Na banknotach o wartosci 20 marek była pieczątka 1
bilion ! Według opowiadań ludzi, którzy zyli w tym okresie, jeżeli gospodarz
sprzedał swoje gospodarstwo, to na drugi dzień za tę kwotę kupił zaledwie
bryczkę konną, gdy sprzedał dorosłego wieprzka, na drugi dzień mógł za te kwotę
kupić zaledwie 1 śledzia itd.
Kto wtedy oszczędzał był ostatnim idiotą. Powodem tej polityki był kryzys
gospodarczy i nędza, szczególnie wśród ludnosci niskich sfer. Dopiero reforma
walutowa w roku 1924 położyła kres tej błędnej polityce walutowej."
Kellemann "Klebark Wielki"

[rita100]

"Kryzys gospodarczy i galopujący spadek notowań giełdowych w latach 1929-1930
spowodował lawinowy wzrost bezrobocia, ktore w Niemczech przekraczało 6
milionów. Demokratyczne partie były skłócone, niezdolne do zawarcia koalicji i
rozwiazania kryzysu gospodarczego. I w takich warunkach obiecując pracę i
dobrobyt pomaluśku dochodził do władzy Adolf Hitler. W tych warunkach stawał sie
silny i w dniu 30.01.1933 został kanclerzem Rzeszy."

Ale ni ło tam bandziem w tam kóntku prazili, ale ło tam jek ludzia w tam cziasie
tó jinflacyje przeżili. Barzo ciykawie tyż łopisuje jinflacyje Klemens
Frenszkiewicz w swoim "Pamiętniku Warmiaka"

o inflacji...

[freemason]

... pisze tez kuba z pod wartemborka w jednym z felietonów. kiedys
może wrzucę.

[rita100]

Wrzuć, wrzuć , a i pocytoj co psisze na tyn temat Klymens Frenszkowski.
No ma to je niewyobrażalne jek to sia działo z dnia na dziań.

[rita100]

Ciykazie łopisuje tan czias Klemens Frenszkowski. Łón w tam ciasie pracowoł w
Urzędzie Pocztowo-Telekomunikacyjnym w Golubiu. Tak psisze:
"Moje przeniesienie do tego urzędu przypadło na okres największego nasilenia
dewaluacji. Przydzielony zostałem do przyjmowania wpłat i wypłat czyli na
okienko kasowe. Sam obsługiwałem ten dział i był on bardzo ruchliwym punktem.
Toteż kiedy po przerwie obiadowej wracałem o godzinie 14.00 do pracy,
zastawałem, szczegolnie w dni targowe - zatłoczoną klientami poczekalnię. Można
sobie wyobrazić, ze nie miałem tam łatwego zadania., bo dużo czasu pochłaniało
mi liczenie zdewaulowanej gotówki.

[rita100]

"Wydawano banknoty o coraz to większych nominacjach. Banknoty 100-i 1000-złotowe
były wówczas już drobnym pieniadzem obiegowym, a obroty nasze obejmowały już
miliardy. Wypłaconą gotówkę odstawialiśmy w dużym worku, a w końcowym okresie
było ich kilka. Przy większych wypłatach nie byłem juz w stanie przeliczyć
wszystkich paczek z banknotami, liczyłem już na wyrywki niektóre z nich. Przed
zamknieciem okienka przydzielono mi do pomocy innego pracownika by rzucać tą
gotówką na stół."
))
cdnj

[rita100]

"Od 1 kwietnia 1924 roku zarządzona została wymiana starej waluty na nową w
stosunku 1 800 000 marek za 1 złotego. Moje uposażenie miesięczne wynosiło wtedy
około 260 milionów marek. Przeżyłem więc w moim życiu okres, kiedy byłem
multimilionerem, chodząc przy tym w obszarpanym ubraniu.
Ciężka była w czasie dewaluacji walka o byt, bo otrzymane każdego pierwszego
pobory szybko traciły swą wartość. Trzeba było walczyć o odpowiednie podwyżki i
wypłatę dodatków w ciągu miesiąca, by chociaż w pewnym stopniu nadążyć za stale
wzrastającą zwyżką cen artykułów pierwszej potrzeby."
cdn

[rita100]

"W tym samym mniej więcej czasie przechodziły okres dewaluacji Niemcy i to
jeszcze dalej posuniętej, bo tam liczono już na biliony. Przy wymianie starych
marek na Rentenmarki i Reichmarki za jeden bilion dawano jedną markę. Kobiety
wiejskie przy sprzedawaniu swoich produktów rolnych na targach nie liczyły już
pieniędzy otrzymanych za sprzedany towar, lecz całymi garściami kładły je do
kosza, także nieraz miały ich więcej w koszu niż przedtem masła i jaj."
cdn

[rita100]

"Pieniadze uzyskane ze sprzedaży trzeba było natychmiast obrócić na towary, bo
już po kilku dniach straciły połowę albo i więcej swej wartosci. Mój wuj tu na
Warmii juz w końcowym okresie dewaluacji, sprzedał małego buhaja i z powodu
braku czasu nie mógł otrzymanych za niego pieniedzy od razu wydać. Pojechał z
nimi do Olsztyna za dwa tygodnie i tam kupił za nie tylko czapkę. Dodatki trzeba
było tam pracującym wypłacić w miesiącu kilka razy już coraz to w wyższych
sumach, aby chociaż w pewnym stopniu podwyżki te dorównały zwyżce cen."

Tak tą dewaluacje wspomina Klemens Frenszkowski.

[rita100]

Godoł yś co mosz cosikw tam tymacie łod Kuby z Wartemborga. Jeśli bandziesz
mnioł czias wsiepnij do noju.

[broneknotgeld]

Hehe - Rita, moga Ci polecić lektura takego postu
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=28940&w=26212038&a=26212812
Choc drugo czyńść kajsik mi sie zapodziała.
Przejrzij se zresztom cołki wontek jak bydziesz miała czas.

[rita100]

Jo pamnientom to ze sraszych lot
ale tero mniarkuje wartośc tych psieniandzy i w czasm buła rzecz i
co łoznaczajó te notgaldy - wreszczie am zrozumniała

I Ty te notgaldy zbzierosz. A za tym jidzie ta rychtyczna historia,
barzo ciykawa.

[broneknotgeld]

Ano, moja wystawa tyż jest ciekawo.
Prawie se z niom kludza ze Nakła Ślonskego do Łazisk.

[rita100]

A czy Twoje notgeldy mają historie ? To znoczy czy znosz jekąś ciekawą historię
związaną z pewnym banknotem ?

[rita100]

82.165.28.118/shop/ak/94/948748.jpg
82.165.28.118/shop/ak/94/back948748.jpg
łobaczta jek sia dwa łorły bzijo czorny z bziołym.

[rita100]

82.165.28.118/shop/ak/11/1126090.jpg
Notgeld Allenstein in Ostpreussen 1921, 10 Pfennig, Bismarck- Porträt, Brotbäckerei
82.165.28.118/shop/ak/11/back1126090.jpg

[rita100]

82.165.28.118/shop/ak/11/1126088.jpg
Notgeld Allenstein in Ostpreussen 1921, 10 Pfennig, Schloss, Stadthalter auf
Schloss Allenstein
82.165.28.118/shop/ak/11/back1126088.jpg

[rita100]

82.165.28.118/shop/ak/11/1126087.jpg
Notgeld Allenstein in Ostpreussen 1921, 50 Pfennig, Rathaus mit Wappen
82.165.28.118/shop/ak/11/back1126087.jpg

[rita100]

82.165.28.118/shop/ak/11/1126089.jpg
Notgeld Allenstein in Ostpreussen 1921, 50 Pfennig, Rathaus, von Leyssen- Porträt
82.165.28.118/shop/ak/11/back1126089.jpg

[gajowy555]

No jó, skónd eśta tela notgeldów aus Allenstein nabrali?
To eś teroz Rita gwołt bogato łolstynianka

[rita100]

Ziysz Gajowy z tyj stronki, ale chiba mniała szczajście, bo teroz patrze i nie
moge noleź.
www.ak-ansichtskarten.de/
Chiba dźwierze przede mnó zawarli )))

[rita100]

eszcze cosik

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=46102829&v=2&s=0
www.geocities.com/enver1908/notgeld.html