slownik slow nie istniejacych w j.polskim

[itek1]

Zgodnie z formula Wittgensteina-granice mojego jezyka sa granicami mojego
swiata. Sprobujmy moze zatem znalezc te granice i odszukajmy uczucia, na ktore
brak slow w naszym jezyku.
Przyznaje,ze natchnieniem do utworzenia tego watku bylo dla mnie tlumaczenie
porugalskiego slowa saudade na angielski- no more blues (IMO przekomiczne)- po
polsku mamy smutek czy nostalgie, slowa, ktore nie oddaja specyfiki
portugalskiego la saudade, ktore zdaje sie odczuwam sluchajac fado.
Innym slowem jest czeska litosc poznana przeze mnie przy okazji lektury
Kundery- bolesny stan spowodowany przez nagle odkrycie swojej nedzy.

Czekam na Wasze propozycje.

Włoskie "ti voglio bene"...

[dr.krisk]

Czyli wyznanie miłości. Polskie "kocham cię" to po prostu "ti amo", ale to
proste stwierdzenie faktu. Konstatacja, komunikat.
Natomiast "ti voglio bene" to wyznanie skierowanie do osoby, konkretnej i w
danej chwili. Wyznanie intymne, nieodmienianie, nie występuje w opowiadaniu o
kims innym.
Chyba czegoś takiego w języku polskim nie ma.

[staua]

To mi sie skojarzylo, jak z francuskim "Je t'aime" i "Je t'aime bien" :-) Na zdrowy rozum to drugie
powinno byc lepsze, a nie jest... I tez sie doslownie nie tlumaczy.
A ja sie wlasnie zastanawiam, jakim wyrazem tlumaczy sie "upset". Bo "I am very upset" to nie znaczy
ani zmartwiony, ani rozczarowany, ani zdenerwowany, na to wszystko sa inne slowa. Pewnie juz
zapomnialam polski, dlatego nie twierdze, ze tego slowa nie ma, ale nie moge go sobie, przynajmniej
teraz, przypomniec.

[beatanu]

staua napisała:
> A ja sie wlasnie zastanawiam, jakim wyrazem tlumaczy sie "upset". Bo "I am
very
> upset" to nie znaczy
> ani zmartwiony, ani rozczarowany, ani zdenerwowany, na to wszystko sa inne
slow
> a. Pewnie juz
> zapomnialam polski, dlatego nie twierdze, ze tego slowa nie ma, ale nie moge
go
> sobie, przynajmniej
> teraz, przypomniec.

Nie sądzę, żebyś zapomniała polskiego odpowiednika, bo mam wrażenie, że trudno
znaleźć jeden, jedyny ekwiwalent... Po szwedzku jest podobne (ale nie do końca)
wyrażenie "att vara upprörd" - czyli coś w rodzaju być wzburzonym,
podenerwowanym, zbulwersowanym, wstrząśniętym, zszokowanym, oburzonym,
podnieconym - w zależności od kontekstu :)

[yoma]

Jak to nie ma? A "być wkurrrrr..."?

[braineater]

Ki - z estetyki japońskiej. Pojęcie które mnie fascynuje, bo jest kompletnie
nieprzekładalne nie tylko językowo, ale i filozoficznie. Oznacza 'pustkę' tyle,
że nie ma nic wspólnego ze znanymi zachodniemu światu definicjami pustki. w
architekturze oznacza przestrzen niewypełniona pomiędzy dwom przedmiotami,
tyle, że jest ona niewypełniona fizycznie, natomiast filozoficznie jest pełną
zamknietą całością, którą wypełniamy my sami, oraz energie, za pomoca których
dwa elementy oddziałuja na siebie.Proste, nie?
Zresztą całośc tych cholernych buddyjskich paradoksów jest kompletnie
nieprzekładalna i dlatego tak fajnie jest tym się zajmowac:)

P:)

[3promile]

Pełne niebiańskich uniesień rosyjskie "łoooj..." - ech, kochałem się niegdyś w
takiej jednej krasawicy, na zabój...
;-)

slowka niemieckie

[itek1]

Hassliebe- miloscionienawisc badz nienawisciomilosc (trzeba tlumaczyc na okolo).

Schadenfreude- ku mojemu zdziwieniu istnieje w slowniku wyrazow obcych
Kopalinskiego, ale wstawione miedzy nasze wyrazy wydaje sie dosyc obce.

peinlich

[pinos]

któremu chyba najbliżej jest do "łyso mi"

[beatanu]

Już tutaj gdzieś wcześniej wspominałam o szwedzkim słowie "ångest", którego
czasami mi po polsku brakuje. Mamy trwogę, lęk, obawę, niepokój, strach itp.
ale żadne z tych słów, przynajmniej w moim odczuciu, nie oddaje głębi tego
egzystencjalnego lęku, poczucia zagrożenia i niepewności, w ten sposób, w jaki
czyni to łysy ångest... Bo wszystkie te polskie rzeczowniki potrzebują jakiejś
przydawki, jakiegoś "dookreślenia", żeby oddały całość negatywnego uczucia. A
po szwedzku wystarczy "ångest" i już nie trzeba mu dolepiać "egzystencjalny",
bo wiadomo, że o taki w gruncie rzeczy chodzi... To również termin medyczny -
podobny do naszego "lęku", ale też nie do końca...

Nie wiem, czy nie mącę, ale tak sobie porannie, obserwując grube płaty śniegu
za oknem, kombinuję :)

[stella25b]

Pamietam, ze juz podobne rzeczy gdzies na jakims watku rozwazalismy. Ale
napisze jeszcze raz. Mnie fascynuje wyraz Vorfreude. Freude- radosc; vor- przed
czyli Przedradosc (?) Stan podniecenia, podekscytowania przed prawdziwa
radoscia. Mowi sie w jez. niemieckim: die Vorfreude ist größer als die Freude-
Stan przed radoscia jest wiekszy niz sama radosc.

[stella25b]

Lub: die Vorfreude ist die schönste Freude. Przedradosc (?)jest piekniejsza od
radosci.

[beatanu]

stella25b napisała:
Mowi sie w jez. niemieckim: die Vorfreude ist größer als die Freude-
> Stan przed radoscia jest wiekszy niz sama radosc.

No i coś w tym jest... Droga do celu często jest najbardziej fascynującą
przygodą niż osiągnięcie samego celu.

Beata przedradosna (ale radosna też:)

[stella25b]

Dlatego mnie ta Vorfreude tak zawsze fascynuje:)

[ben-oni]

Na marginesie (sformułowanie zrozumiałe tylko dla tych co pismienni, no nie?),
u Indian Guarani jest jedno określenie na dwa pojęcia:
"poczucie czasu" i "mądry, rozumny".

A wracając do tematu....... (czyzbym odbiegł?) moja koleżanka, Francuzka nigdy
nie mogła sobie poradzić za zrozumieniem systemu polskich przedrstków.
Wieczny kłopot miała z zastosowaniem.
Nie potrafiła zrozumieć jak się ma słowo "gadać" do "dogadać", "myśleć"
do "rozmyślić się", "domyślić się" itp. I co znaczy słowo "przegadać".

[mantra1]

Wloski rzeczownik "guastafeste", okreslajacy kogos, kto zawsze zepsuje zabawe,
skutecznie wyprowadzi nas z dobrego humoru i w ogole dolozy wszelkich staran,
zeby nie bylo nam za dobrze. Taki "psujec swiąt", od czasownika "guastare" -
psuc i rzeczownika "feste" - swieta, przyjecia, imprezy.
A takze "grinta", ktora wiekszosc slownikow tlumaczy jako "morda", czy "grymas",
chociaz to niezupelnie prawda. "Avere la grinta" (miec "grintę") znaczy nie
poddawac sie, miec do czegos zapal, czy zwyczajnie "miec jaja".
Brakuje mi tego slowa w jezyku polskim i dlatego zadbalam, o to, by figurowalo
przyjamniej w ksiazce telefonicznej :-))

Manterko

[braineater]

oficjalnie sie przywitam z Twoim debiutanckim postem:)

P:)

[mantra1]

Nie takim debiutanckim znowu, BL, bom juz kissy posylala w Twoim kierunku na
liscie podgladaczy :-)

[itek1]

Niemieckie slowa w znaczeniu zblizonym do wloskiego "guastafeste" to
Spielverderber lub Spaßverderber (odpowiednio psujec gry, zabawy).

[beatanu]

itek1 napisał:

> Niemieckie slowa w znaczeniu zblizonym do wloskiego "guastafeste" to
> Spielverderber lub Spaßverderber (odpowiednio psujec gry, zabawy).

Szwedzi poszli jeszcze dalej i wymyślili sobie pojęcie "glädjedödare" czyli
dosłownie "zabijacz radości". Coś dla frakcji pesymistów?
;)

Włoska "iella"...

[dr.krisk]

Z grubsza - nasz polski pech. Ale włoska iella jest berdziej metafizyczna, w
meandry losu ludzkiego uplątana. Trochę zawadza o przeznaczenie, fatum
bezlitosne, każące nam dostać ciężkiej grypy dzień przed wyjazdem na
wytęsknione wakacje. Iella mocno południowo-włoska jest, gdzie ludziska wierzą
w fatum oraz malocchio ("złe oko"? "urok rzucony"? Następne słowo
nieprzetłumaczalne).
A polski pech? Zwykły jest i kartoflany - ot wywalić się na progu w błoto,
uderzyć po pijaku w samochód szefa... ot, pech polski nieefektowny....

Angielskie 'awkward',

[nienietoperz]

ze i ja sie powtorze (wzgledem poprzedniej dyskusji). Slowo, ktore jest uroczym
mentalnym odpowiednikiem czucia sie niezgrabnie, niezrecznie, moze sztywno, na
pewno niepewnie; przez samo swoje brzmienie oddajace caly urok uczucia w jakim
sie znajdujesz, np. kiedy wlasnie jestes w trakcie potencjalnie istotnej rozmowy
z potencjalnym pracodawca/wspolpracownikiem, a ni stad ni zowad obok pojawia
twoja najdrozsza Mama i zaczyna wychwalac Twoje dziecinne uzdolnienia, z lezka w
oku wspominac wybryki i powtarzac, ze zawsze juz pozostaniesz Jej malym synkiem.
I podczas innych rownie milych interakcji zyciowych.

Serendipity

[broch]

slowo "wynalezione" przez Walpole'a
odkrywanie czegos wartosciowego przez przypadek, szukajac rzeczy zupelnie
innych. Dawna nazwa Sri Lanki: Serendip :))

[staua]

No i (a moze przede wszystkim) slowa oznaczajace pozytywne zaprzeczenia -
niem. "doch", fr. "si". U nas to sie wyraza tylko intonacja...
Trudno je nawet poczatkujacym zapamietac (przynajmniej mnie bylo trudno)

[itek1]

Mysle ze niem. doch= pol.jednak.

[stella25b]

W niem. wystarczy powiedziec "doch" i to oznacza juz "tak" Po polsku
samo "jednak" nie wystarczy. Poza tym "doch" to absolutnie nie negacja.

[itek1]

Wowczas doch = pewnie :)

[stella25b]

o, wlasnie:)

[staua]

No wlasnie nie, bo na pytanie po polsku np. "Nie podpisales tego formularza?"
nie mozna odopwiedziec "pewnie" (chyba,z e z odpowiednia mina albo intonacja) a
po niemiecku "doch" - mozna.
Strasznie mi sie to podoba. Po rumunsku tlumaczy sie to "ba da" czyli jako cos
w rodzaju "alez tak". Tylko, ze to sa juz dwa wyrazy, nie jeden.

doch/jednak

[itek1]

"doch" odpowiada z reguly "jednak", czasem "a jednak" (brak intonacji w "doch"
wynika z tego, ze mamy tylko 1 sylabe i nie ma co intonowac (chyba przedluzajac
"o")).
"doch" to takie zgrabne slowko (tylko 3 gloski) (w przeciwienstwie do "jednak"
(6 glosek, kazda inna, ciezkie polaczenie d-n) przechodzego w jeszcze gorsze
"jednakze")
P:)

[staua]

Moze czasem odpowiada "jednak" (w zdaniach). Ale w wiekszosci rozmow w
niemieckim, gdzie odpowiedz jednym slowem "doch" na pytanie zaw. negacje slyszy
sie ciagle, nie da sie tlumaczyc go jako "jednak".

[stella25b]

doch jest potwierdzeniem. Oznacza zawsze "Tak"

[staua]

Ja caly czas pisze, ze doch znaczy "tak", ale w odpowiedzi na PYTANIE ktore
jest negatywne. Widzialam, ze pisalas to juz wyzej, ale nie zrozumialam, o co
Ci chodzi. Teraz tez nie rozumiem. Doch jest zaprzeczeniem zaprzeczenia, czyli
potwierdzeniem. Bardzo logiczne.

[itek1]

Moze sie zgodzicie (zwracam sie tez do Stelli), ze to jest to samo:

version deutsch:
- Du hast dieses Formular nich unterschreiben.
- Doch!

po polsku:
- Nie podpisales tego formularza?
- A jednak!

[stella25b]

Przyklad: Nie jestes dzisiaj przygotowana do lekcji? Odpowiedz: doch!

[stella25b]

Hahaha. To mamy teraz jesnosc:)

[staua]

Oczywiscie zgadzam sie z przykladem Stelli i analogiczny podalam (moze opisowo
nie wyrazalam sie jasno, przepraszam), ale Itku, zobacz, ze osoba w Twoim
przykladzie odpowiada "a jednak" a nie "jednak". Samo "jednak" nie ma tutaj
sensu...
Ide juz od komputera do kina, milego weekendu!

[stella25b]

Zycze wszystkim Dobranoc/ Do widzenia:)

[itek1]

> Ide juz od komputera do kina, milego weekendu!
Nawzajem :)

[agni_me]

Jest takie fińskie słowo sisu - oznacza męskość, niezłomność, bohaterstwo mimo
wszystko, ale też upór. Powstańcy warszawcy byli sisu, rewolucjoniści francuscy
nie byli. Kompletnie nieprzetłumaczalne - rodzaj fenomenu. Kiedyś pytałam Tapjo
(rodowity Fin(landczyk( )co konkretnie oznacza owo "sisu" powiedział - no
przecież wiesz, Polacy wiedzą. Może jeszcze Rosjanie, którzy z nami walczyli.

Dopiero potem uznałam, że to pojęcie nam nieznane. Bo ono nie określa porażki,
podkreśla niezłomną wolę, wytrwałość, w dodatku bez względu na efekty. No sisu -
siedzisz w ziemiance, nie masz co jeść, roztapiasz śnieg by czegoś sie napić,
przeciw sobie masz wielką armię i wierzysz i walczysz. Na zawsze to sisu
określiło moją miarę męstwa. Teraz jednak rozumiem, że nie bez przyczyny nie ma
jego odpowiednika w polszczyźnie.

[mantra1]

I to jest wlasnie ta wloska "grinta". Doskonale oddalas sens tego slowa, agni_me.

Sisu i Polacy

[dr.krisk]

agni_me napisała:

> Jest takie fińskie słowo sisu - oznacza męskość, niezłomność, bohaterstwo
mimo
> wszystko, ale też upór. Powstańcy warszawcy byli sisu,
Hmm, a mnie owo fińskie sisu stanowi całkowite zaprzeczenie ducha polskich
powstań. Bo sądzę że sisu jest chłopskie, zawzięte, metodyczne, staranne i
bardzo odważne. Finowie sprawdziliby kilka razy czy naprawdę widziano już
radzieckie czołgi, policzyliby amunicję, i raczej nie wysłaliby do walki
całkowicie nieuzbrojonych oddziałów. A Monter za swoją niekompetencję poszedłby
pod ścianę, albo (w lepszej wersji) do kuchni kartofle obierać.
My zaś najczęsciej jesteśmy tylko odważni. To chyba trochę za mało na prawdziwe
zdrowe i rumiane sisu.

[beatanu]

dr.krisk napisał:
> Hmm, a mnie owo fińskie sisu stanowi całkowite zaprzeczenie ducha polskich
> powstań.

Zaciekawiło mnie agnijna i kriskowa dysputa nad "sisu". Nigdy nie zastanawiałam
się nad tym słowem w odniesieniu do polskiego pojęcia odwagi, niezłomności itd,
bo wydawało mi się czymś dość odległym od bogoojczyźnianych uniesień i zrywów u
Polaków.

Podobnie jak drKrisk skojarzenia mam raczej z chłopskim uporem (pan Slimak?) Z
wolą walki, ale takiej systematycznej, "topornej", wymuszonej między innymi
szalenie trudnymi warunkami klimatycznymi (no bo inaczej naród fiński już
dawno by wyginął;) Szwedzi też nie mają odpowiednika tego słowa, mówią po
prostu "sisu" - ale tłumacząc ten obcy wyraz dodają jeszcze jedną cechę (oprócz
uporu, niezłomności i woli walki) - złość, zacięcie, ba! wściekłość...

A Finowie podobno bardzo z tego słowa dumni, bo oddaje ich ducha narodowego :)
Ale jak to z uogólnieniami bywa, wiemy z sąsiedniego wątku (i innych też), więc
kończę tutaj.

[stella25b]

dr.krisk napisał:

> agni_me napisała:
>
> > Jest takie fińskie słowo sisu - oznacza męskość, niezłomność, bohaterstwo
>
> mimo
> > wszystko, ale też upór. Powstańcy warszawcy byli sisu,
> Hmm, a mnie owo fińskie sisu stanowi całkowite zaprzeczenie ducha polskich
> powstań. Bo sądzę że sisu jest chłopskie, zawzięte, metodyczne, staranne i
> bardzo odważne. Finowie sprawdziliby kilka razy czy naprawdę widziano już
> radzieckie czołgi, policzyliby amunicję, i raczej nie wysłaliby do walki
> całkowicie nieuzbrojonych oddziałów. A Monter za swoją niekompetencję
poszedłby
>
> pod ścianę, albo (w lepszej wersji) do kuchni kartofle obierać.
> My zaś najczęsciej jesteśmy tylko odważni. To chyba trochę za mało na
prawdziwe
>
> zdrowe i rumiane sisu.


Taaak my mamy fantazje i brak nam kompletnie rozsadnego podejscia do sprawy-
niestety. Cos w rodzaju z motyka na slonce.

[agni_me]

agni_me napisała takoż na końcu swego wpisu:

Teraz jednak rozumiem, że nie bez przyczyny nie ma jego odpowiednika w
polszczyźnie.

Myślę, że różnica nie tkwi w metodyczności i staranności fińskiej i polskim
jakoś to będzie. Moja znajomość historii fińskiej przede wszystkim i tejże
literatury, choć niewielka przyznaję, nie pozwala mi twierdzić, że to słowo
jest "chłopskie, zawzięte, metodyczne, staranne". Różnica tkwi chyba w tym, że
polskie jest "walczyć i zginąć za", a sisu oznacza "walczyć i wytrwać dla"
(takie było dla mnie powstanie warszawskie w postawie jednostek). No i o te
wytrwałość wszystko się rozbija. Ale czy to nie znaczy tylko, że każdy wymyśla
sobie sisu na własną miarę i potrzeby? ;)

[staua]

Teraz troche odejde od tematu, bo wlasnie mysle sobie, czy mozna porownywac bogactwo roznych
jezykow (i kategorycznie stwierdzic - ten ma wiecej slow, ten mniej). Zawsze myslalam, ze angielski
jest prosty, ale ma on przeciez czasem rozne okreslenia czegos, na co po polsku jest tylko jeden wyraz.
Moge sie znow mylic, jesli tak, poprawcie mnie, w koncu nie jestem jezykoznawczynia. Ani nawet
humanistka z wyksztalcenia (choc bardzo lubie myslec o sobie jako o humanistce).
Np. target, aim, goal. Uzywane w roznych kontekstach, zupelnie rozlaczne. Na polski wszystkie trzy
tlumaczone jako "cel".
Na swoje usprawiedliwienie dodam, ze ta gleboka mysl przyszla mi do glowy rowniez na piatkowym
wykladzie o sztuce pisania grantow.