Kirkut w Birczy

[tawnyroberts]

Z uwagi na fakt, że stowarzyszenie "Wrota Karpat Wschodnich"
przymierza się do odnowienia kirkutu w Birczy, poszukuję wszelkich
informacji związanych z tym cmentarzem. Będę również wdzięczny za
namiary na odpowiednią literaturę. Przyznaję, że moja wiedza w tym
temacie jest obecnie dość mizerna, dlatego każda informacja o
birczańskim kirkucie jest dla mnie nieoceniona.

[jodla14]

Liczymy na nieocenionego Darino, który od czasu do czasu odwiedza to forum.

O birczańskiej nekropolii na "kirkuty.pl"

[tawnyroberts]

Na reklamowanym już w wątku "Cmentarze żydowskie w Polsce"
portalu "kirkuty.pl" znalazłem taką oto wzmiankę o birczańskiej
nekropolii:

"Żydzi w Birczy mieszkali już w drugiej połowie XVI wieku. Przez
wiele lat co drugi mieszkaniec miasteczka był wyznania mojżeszowego.
Spis z 1921 roku odnotował 1038 Żydów, co stanowiło około 54% całej
ludności Birczy.

Cmentarz żydowski w Birczy położony jest przy głównej drodze, po
prawej stronie czynnego cmentarza katolickiego. Nekropolia została
zniszczona podczas II wojny światowej, a wiele płyt nagrobnych
Niemcy wykorzystali przy budowie mostu na Sanie. Stare ogrodzenie
zachowało się tylko w części. Około hektarową powierzchnię pokrywają
krzewy i bardzo wysokie trawy. W bujnej zieleni można doliczyć się
kilkunastu nagrobków, być może pod trawą znajduje się ich więcej.
Część macew ma już nieczytelne rysunki i inskrypcje, gdyż wykonano
je z miękkiego piaskowca. Z jednej strony cmentarz ograniczony jest
małym potokiem. Jak nam powiedział jeden z okolicznych mieszkańców,
potok ten podmywa teren i najprawdopodobniej wypłukuje już kości z
cmentarza. Kilka lat temu zmarł opiekun tego cmentarza, starszy
mieszkaniec Birczy. Od tej pory cmentarz popada w zapomnienie."

www.kirkuty.xip.pl/bircza.htm

Dobra wiadomość! Mamy kasę na remont kirkutu!

[tawnyroberts]

Nie udaje się nam na razie z uporządkowaniem cmentarzy ukraińskich
na terenie gminy Bircza, ale jest szansa, że powiedzie się z
kirkutem. Oto Kompania Piwowarska S.A., właściciel m.in.
marki "Tyskie", przeznaczyła stowarzyszeniu "Wrota Karpat
Wschodnich" kwotę 3000 zł na uporządkowanie cmentarza żydowskiego w
Birczy. Pieniądze mamy już na koncie i w drugiej połowie września
rozpoczynamy prace.

A jak doszło do tej niecodziennej współpracy wielkiego
przedsiębiorstwa z naszym małym stowarzyszeniem? Otóż jesienią
ubiegłego roku, wieczorem, w okolicach rezerwatu "Reberce", panie ze
stowarzyszenia zatrzymały się "na stopa" grupce turystów
obładowanych plecakami i podwiozły ich, o ile pamiętam, do Birczy. W
czasie jazdy dziewczyny pochwaliły się działalnością "Wrót...", a
tajemniczym włóczęgom szczególnie spodobał się pomysł ratowania od
zapomnienia dawnych cmentarzy ukraińskich i żydowskich w okolicy. Na
koniec okazało się, że jeden z poznanych panów jest dyrektorem
jakiegoś oddziału w Kompanii Piwowarskiej S.A., a firma ta ma w
zwyczaju finansowe wspieranie remontów wybranych zabytków. Na
pożegnanie dziewczyny wymieniły się z turystami numerami telefonów i
tak zaczęła się współpraca, która w konsekwencji zaowocowała
wspomnianą dotacją. Okazuje się, że czasami warto zabrać kogoś "na
stopa", nawet późnym wieczorem w zupełnie odludnej okolicy
rezerwatu "Reberce"...

Małe sprostowanie

[tawnyroberts]

W poprzednim wpisie podałem informację, że stowarzyszenie "Wrota
Karpat Wschodnich" otrzymało od Kompanii Piwowarskiej S.A. kwotę
3000 zł na uporządkowanie cmentarza żydowskiego w Birczy. W
rzeczywistości wspomnianą dotację dostała Spółdzielnia
Socjalna "Krępak", zaś "Wrota..." będą tylko "generalnym" wykonawcą
zadania. Pomyłka wynikła z personalnego powiązania obu organizacji.
Czasami trudno mi się w tym wszystkim połapać...

Naczelny Rabin Polski w Birczy!

[tawnyroberts]

Wczoraj późnym wieczorem z nieoficjalną wizytą gościł w Birczy
Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich. Bircza znalazła się na
trasie przejazdu rabina dzięki idei uporządkowania miejscowego
kirkutu, zainicjowanej niedawno przez LOT "Wrota Karpat Wschodnich"
i Spółdzielnię Socjalną Krępak, we współpracy z Fundacją Ochrony
Dziedzictwa Żydowskiego.

Spotkanie rabina z przedstawicielami wspomnianych birczańskich
organizacji miało miejsce w "Kuchni pod Krępakiem". Rabin okazał się
miłym, bezpośrednim i przede wszystkim bardzo dowcipnym człowiekiem,
z którym możnaby gawędzić niemalże bez końca. Nie zabrakło więc
czasu na omówienie tragedii birczańskich Żydów w czasie II wojny
światowej, losów miejscowej synagogi, dziejów społeczności
żydowskiej z okresu międzywojennego, a przede wszystkim zagadnień
związanych z planowanym uporządkowaniem kirkutu. Była także dyskusja
na temat kuchni żydowskiej i tej naszej - miejscowej. Aby przekonać
rabina do naszych "specyjałów" podarowaliśmy mu nawet słoik
marynowanych rydzów. Obiecał poczęstować nimi swoją rodzinę w USA.
Pierwotnie planowaliśmy także wizytę na cmentarzu, która niestety
nie doszła do skutku, bo rabin dotarł z Biłgoraja do Birczy już
dobrze po zmroku.

Na koniec przypadł mi w udziale zaszczyt odwiezienia rabina do
Leska - kolejnego etapu jego podróży po Podkarpaciu. Dzisiaj rabin
miał spotkać się na kirkucie w Baligrodzie z Szymonem Modrzejewskim
z "Magurycza". A potem kilkudniowa wizyta w Łupkowie i wykłady dla
więźniów na temat kultury żydowskiej. Wygląda więc na to, że wizyta
rabina na Podkarpaciu zapowiada się niezwykle pracowicie...

Rabin Schudrich na Wikipedii

[tawnyroberts]

Na Wikipedii jest krótka notka biograficzna Michaela Schudricha:


Michael Schudrich (ur. w 1955 r. w Nowym Jorku) – polsko-amerykański
rabin, od 8 grudnia 2004 roku Naczelny Rabin Polski.

Michael Schudrich urodził się w Nowym Jorku w żydowskiej rodzinie o
polskich korzeniach. Jego przodkowie pochodzili z Baligrodu. Z
wykształcenia jest historykiem i religioznawcą. Studiował na State
University of New York w Stony Brooks. W 1977 r. uzyskał BA w
religioznawstwie. Ukończył studia historyczne na Uniwersytecie
Columbia. Na rabina konserwatywnego został ordynowany w 1980 roku w
Jewish Theological Seminary of America. Natomiast prywatną ordynację
ortodoksyjną otrzymał w roku 2000 z rąk rabina Moshe Tendlera.

W latach 1983-1989 przebywał w Japonii, gdzie pełnił funkcję
konserwatywnego rabina w gminie żydowskiej w Tokio; nauczał również
historii i kultury żydowskiej. Jeszcze podczas studiów odwiedzał
Polskę w latach 1976, 1977 i 1979 . W latach 1990-1998 pracował w
Warszawie dla Fundacji Ronalda S. Laudera. W 2000 roku został
rabinem Warszawy i Łodzi. To głównie dzięki niemu powstały w Polsce
żydowskie przedszkola i szkoły. 8 grudnia 2004 został wybrany
Naczelnym Rabinem Polski. Od 23 lutego 2008 r. jest członkiem
Rabinatu Rzeczypospolitej Polskiej. Poza tym jest członkiem
Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu. 3 listopada 2005 r.
otrzymał polskie obywatelstwo. Jest odtąd obywatelem Stanów
Zjednoczonych i Polski.

Pełni wiele ważnych ról w społecznym i kulturowym życiu polskich
Żydów. Jest znanym uczestnikiem dialogu polsko-żydowskiego i
chrześcijańsko-żydowskiego. Rabin Schudrich ma żonę i córkę.

pl.wikipedia.org/wiki/Michael_Schudrich

Działania LOT "WKW" w sprawie kirkutu w Birczy

[tawnyroberts]

Opóźnia się moment rozpoczęcia prac związanych z uporządkowaniem
birczańskiego kirkutu, a to ze względu na formalności, które trzeba
załatwić przed wejściem na obiekt. Ponieważ nekropolia ma status
cmentarza komunalnego (tzn. przynajmniej teoretycznie zarządza i
opiekuje się nim Urząd Gminy w Birczy), wystosowałem list do Pana
Wójta z informacją i prośbą o akceptację planów LOT "Wrota Karpat
Wschodnich" związanych z kirkutem. W tej chwili czekamy na szybką
odpowiedź z Urzędu (sprawę na miejscu pilotuje prezes
stowarzyszenia), a póki co, zamieszczam na Fotoforum zdjęcia
cmentarza z września 2009 r. Będzie w przyszłości okazja do
porównania stanu kirkutu przed i po uporządkowaniu. Mam nadzieję, że
z pracami uda się ruszyć na poczatku listopada.

fotoforum.gazeta.pl/uk/Kirkut%2520w%2520Birczy,tawnyroberts.html

No to zaczynamy!

[tawnyroberts]

Mamy już zgodę Pana Wójta na prace na birczańskim kirkucie, możemy
zatem zaczynać. Startujemy już w najbliższą sobotę, czyli 7
listopada 2009 r., od godziny 8.00. W pierwszym etapie robót,
sponsorowanym przez Kompanię Piwowarską S.A., planujemy
odkrzaczenie, oczyszczenie i uporządkowanie terenu cmentarza, stąd
właśnie od wycinania zbędnych chaszczy rozpoczniemy naszą przygodę z
kirkutem. Głównym wykonawcą prac będą członkowie i sympatycy
LOT "Wrota Karpat Wschodnich" z okolic Dynowa, ale liczymy także na
pomoc miejscowych ochotników, których już dzisiaj serdecznie
zapraszamy. Nie trzeba niczego ze sobą przynosić, wystarczą jedynie
dobre chęci. Oby tylko aura nam dopisała...

Prace w sobotę na kirkucie odwołane!

[tawnyroberts]

Niestety zmuszony jestem odwołać zaplanowane na sobotę prace na
birczańskim kirkucie. Nasze plany oprotestowała Komisja Rabiniczna
ds. Cmentarzy przy Biurze Naczelnego Rabina Polski, a to ze wzgledu
na Szabat. Od tej zasady nie ma niestety wyjątków, nawet dla gojów z
całkiem uczciwymi intencjami. Zresztą, oto fragment listu, jaki
otrzymałem przed chwilą z Komisji:

"Nie ma wyjątków od tej zasady. Prawo stanowi jasno: nie pracujemy w
Szabat. Dotyczy to Żydów, ale również wszystkich tych, którzy chcą
prowadzić prace na cmentarzu żydowskim. (...) Rabin Schudrich, a ja
się z nim zgadzam, życzy sobie, żeby prace zaczęły sie z
opóźnieniem, niż by miały się odbywać kosztem łamania prawa Szabatu.
Cel nie uświęca środków. Nasze nawet najbardziej szlachetne intencje
nie zwalniają nas z obowiązku przestrzegania zasad. Na cmentarzu
jesteście Państwo gościem pochowanych tam Żydów, a oni nie życzyliby
sobie łamania prawa, którego przestrzegali za życia."

I wszystko jasne. Oczywiście nie rezygnujemy z planów uporządkowania
cmentarza, ale zaczniemy najwcześniej w drugiej połowie grudnia, bo
żeby spotkać się w tygodniu na cmentarzu (niedziela ze zrozumiałych
względów także odpada) konieczne będą urlopy. A to już niestety
mocno komplikuje sprawę...

Co się odwlecze...

[tawnyroberts]

... to nie uciecze. Jutro, czyli 30 grudnia, ruszamy z pracami na
kirkucie. To będzie taki prolog, jeszcze w starym roku. Pracujemy od
ósmej rano do zmroku. Każda pomoc będzie bardzo mile widziana!

Pierwsze spotkanie na kirkucie

[tawnyroberts]

Zaplanowane na 30 grudnia prace na birczańskim kirkucie odbyły się,
mimo fatalnej pogody. Rano było piekielnie ślisko na drogach, stąd
dojazd z Dynowa do Birczy zajął nam ponad godzinę. Potem padał
śnieg, śnieg z deszczem, a na koniec sam deszcz. Pomimo tego udało
się uczciwie przepracować "dniówkę" i z efektów naszych działań
jestem bardzo zadowolony. Z grubsza odkrzaczyliśmy mniej więcej
połowę cmentarza (tę od strony rzeki). Pozostaje jeszcze druga
połowa (o wiele bardziej zarośnięta) i spalenie potężnych stert
wyciętych chaszczy. Myślę, że w trzy, cztery spotkania powinniśmy
się z tym wszystkim uporać naszym czteroosobowym składem.

Rysuje się jednak możliwość przyśpieszenia robót, a co za tym idzie
pewnych oszczędności finansowych na wycince krzaków, które możnaby
wykorzystać na przykład do renowacji macew. Oto w czasie pracy
odwiedziła nas pani Krystyna Mac z Urzędu Gminy, odpowiedzialna za
birczańskie cmentarze i zaproponowała pomoc swoich ludzi w
uporządkowaniu kirkutu. Co ciekawe, dzięki wstawiennictwu pani
Krystyny, pracownicy gminni pojawili się na cmentarzu, gotowi do
pracy, w sobotę 7 listopada. Nikogo z nas tam jednak nie zastali, bo
roboty zostały w ostatniej chwili odwołane ze względu na Szabat. I
jeszcze jedna ważna informacja: przed Świętem Zmarłych pracownicy
gminni obkosili część kirkutu, co z kolei znacznie ułatwiło nam
pracę.

Już po wstępnym uporządkowaniu połowy cmentarza mogę stwierdzić,
zresztą zgodnie z przewidywaniami, że zachowanych macew jest
znacznie więcej, niż te kilkanaście widocznych zaraz na pierwszy
rzut oka. W tej chwili ich liczbę oceniam na jakieś czterdzieści,
pięćdziesiąt sztuk. A to z pewnością nie wszystko, bo potężne trawy
i zarośla w środkowej części kirkutu ukrywają pewnie jeszcze
niejeden nagrobek.

Pierwsze spotkanie na kirkucie - zdjęcia

[tawnyroberts]

Zainteresowanym jestem jeszcze winny kilka fotek z pierwszego dnia
prac na kirkucie. Z powodu kiepskiej pogody i szybko zapadającego
zmroku, zrobiłem jedynie trochę zdjęć cmentarza, ale jeszcze przed
rozpoczęciem prac i pamiątkową fotkę uczestników spotkania. Efekty
naszych starań najlepiej sprawdzić zaglądając po prostu na kirkut.

fotoforum.gazeta.pl/uk/Kirkut%2520w%2520Birczy%2520-%2520dzie%25F1%2520I,tawnyroberts.html

Prace na kirkucie - druga odsłona

[tawnyroberts]

Jutro, czyli 15 stycznia 2010 r., w godzinach 8-15, druga odsłona
prac związanych z uporządkowaniem birczańskiego kirkutu. Chętnych do
pomocy serdecznie zapraszamy!

[grzegorz_sowa]

Gratuluje inicjatywy
żałuję, że nie mogłem dołaczyć
może na wiosnę

Na wiosnę planowane są pewne działania związane z kirkutem w Dubiecku
więcej na :
www.facebook.com/#/event.php?eid=240887275140&ref=ts
a niedługo więcej informacji na moim blogu
dubiecko.blogspot.com/
Pozdrawiam
Grzegorz

Drugi dzień prac na kirkucie

[tawnyroberts]

Drugiego dnia prac wycinaliśmy krzaki w środkowej części kirkutu i
wzdłuż ogrodzenia od strony cmentarza rzymskokatolickiego. Przy
okazji odsłoniliśmy nielegalne wysypisko śmieci pod betonowym
płotem, ale już poza kirkutem. Kolejne, znacznie większe, znajduje
się nieco wyżej, pomiędzy starą drogą, a cmentarzem. W przyszłości
coś trzeba będzie z tym "fantem" zrobić, tym bardziej, że wśród
śmieci zauważyłem sporo płyt azbestowych.

Tym razem podczas robót odwiedził nas Pan wójt Józef Żydownik w
towarzystwie Pani Krystyny Mac i jednego z pracowników. "Dostało" mi
się trochę za to, że nie powiadomiłem nikogo w urzędzie o terminie
prac, bo Pan wójt chętnie wysłałby kogoś do pomocy. Jednak nic
straconego, bo do spalenia są sterty wyciętych krzaków i tym mogliby
się zająć pracownicy gminni, także bez naszej obecności. Z ust Pana
wójta padła nawet taka deklaracja, podobnie jak inna, znacznie
poważniejsza: wycięcie starych, obsychających topoli, które
zagrażają zachowanym macewom. To bardzo ważna obietnica również w
kontekście planowanej wymiany ogrodzenia cmentarza.

Efekty dwóch pierwszych dni robót widoczne są na zdjęciach. Dorzucam
jeszcze kilka fotek sympatyków "Wrót Karpat Wschodnich" w czasie
pracy.

fotoforum.gazeta.pl/uk/Kirkut%2520w%2520Birczy%2520-%2520dzie%25F1%2520II,tawnyroberts.html

[dymek25]

Chwała Wam za to co zrobiliście, a i wójt będzie miał co robić, bo jeśli mrozy nie pozwoliły na wykarczowanie krzaczorów, to z wiosną
wszystko się odrodzi, być może bujniej.

Karczowanie a sprawa utrzymania cmentarza

[tawnyroberts]

Na cmentarzach żydowskich karczowanie korzeni jest surowo
zabronione. Uczulał nas na to sam Naczelny Rabin Polski Michael
Schudrich, gdy gościł w Birczy we wrześniu ubiegłego roku. Pozostaje
więc regularne koszenie tego co odrośnie. Z mojego doświadczenia
wynika, że przez pierwsze dwa lata jest z tym spory problem,
mierzony dziesiątkami metrów zużytej żyłki do kos spalinowych. Potem
odrosty nie są już tak bujne, a do głosu dochodzi trawa, która
skutecznie je zagłusza. Ale warunek jest jeden: regularne, co
najmniej trzy razy w roku, obkaszanie cmentarza.

Nie wiem jeszcze jak będzie to wyglądało w przypadku kirkutu w
Birczy, tzn. kto będzie to robił. Możliwości są dwie: pracownicy z
Urzędu Gminy (w końcu to ich cmentarz) lub ludzie z "Wrót Karpat
Wschodnich" za pieniądze od Gminy i ewentualnie od Fundacji Ochrony
Dziedzictwa Żydowskiego. Gdzieś bliżej wiosny będę rozmawiał na ten
temat z Panem wójtem. Mam nadzieję, że problem koszenia uda się
pomyślnie załatwić, bo w przeciwnym wypadku cała nasza praca pójdzie
na marne.

Kolejny dzień prac na kirkucie

[tawnyroberts]

Jutro, czyli 22 stycznia, kolejny dzień robót na birczańskim
kirkucie. Będziemy tam mniej więcej od godziny ósmej do zmroku.

Trzeci dzień prac na kirkucie

[tawnyroberts]

W trzecim dniu prac na kirkucie karczowaliśmy gęste zarośla w
najbardziej "zapuszczonej" górnej części cmentarza. Nikt tam nie
zaglądał co najmniej od kilkunastu lat, stąd robota odbywała się na
stosunkowo niewielkiej powierzchni w zasięgu ogniska, które tym
razem udało się nam rozpalić. Zgodnie z daną obietnicą, ze stertami
gałęzi, pozostawionymi przez nas podczas poprzednich spotkań, kilka
dni wcześniej "walczyli" pracownicy z Urzędu Gminy w Birczy. Efekt
jest taki, że na dzień dzisiejszy większość wyciętych krzaków
została spalona. Dziękujemy za wsparcie, a także za niesłabnące
zainteresowanie naszą inicjatywą ze strony Urzędu.

W temacie porządkowania kirkutu planujemy jeszcze dwa wypady do
Birczy. Do odkrzaczenia pozostał nam już tylko wąski "szpic" w
najwyższej części cmentarza. Ostatni dzień poświęcimy na
końcowe "doczyszczanie" i przygotowanie nekropolii do sezonu
letniego, czyli "sianokosów".

Po ostatnich obfitych opadach śniegu, kontynuowanie prac jest raczej
bezsensowne, a więc na razie odpuszczamy. Byle do wiosny albo
przynajmniej do większej odwilży. Póki co, wrzucam na forum zdjęcia
z ostatniego spotkania.

fotoforum.gazeta.pl/uk/Kirkut%2520w%2520Birczy%2520-%2520dzie%25F1%2520III,tawnyroberts.html

Prace na kirkucie - dzień czwarty

[tawnyroberts]

Dwa tygodnie temu zima w Birczy zrobiła sobie krótką przerwę i
postanowiliśmy to wykorzystać. 5 marca spotkaliśmy się ponownie na
kirkucie i odkrzaczaliśmy najwyżej położoną, najbardziej zarośniętą,
część cmentarza. Po czwartym dniu prac mogę śmiało stwierdzić, że
porządkowanie nekropolii jest już na ukończeniu. Pozostał jeszcze
dzień, może dwa, na końcowe "doczyszczanie" terenu - czyli wycięcie
tego, co się do tej pory uchowało, a kwalifikuje się do usunięcia,
spalenie stert gałęzi, wywózkę drzewa itp. Pozostaje jeszcze problem
dzikich wysypisk śmieci (to przylegające do kirkutu w jego
najwyższej części jest całkiem sporych rozmiarów) oraz odtworzenia
drogi biegnącej wzdłuż cmentarza (jest na mapach, gorzej z
odzwierciedleniem w terenie). To już jednak zadania dla Urzędu Gminy
w Birczy, stąd chciałbym w najbliższym czasie spotkać się i
porozmawiać na ten temat z Panem Wójtem. Do przedyskutowania
pozostaje także kwestia udziału pracowników Urzędu w obkaszaniu
kirkutu w sezonie wiosenno-letnim.

Porządkowanie kirkutu zakończone

[tawnyroberts]

Jeszcze przed świętami, 26 marca 2010 roku, zakończyliśmy
porządkowanie kirkutu w Birczy. Tego dnia pojechaliśmy na cmentarz
po raz piąty i, póki co, ostatni. Pogoda dopisywała, świeciło tak
długo wyczekiwane wiosenne słoneczko, stąd też pracowało się
wyśmienicie. Tylko z ogniem trzeba było uważać, bo dość mocno
powiewało, a suche trawy zapalały się od byle iskry. Puszczenie
całego cmentarza z dymem nie stanowiło żadnego problemu. Z tego też
powodu pozostawiliśmy jeszcze do spalenia dwie sterty gałęzi, ale
tym już mieli się zająć pracownicy z Urzędu Gminy, a przynajmniej
tak obiecała nam Pani Krystyna Mac. Od niej dowiedzieliśmy się też,
że jest zgoda na wycięcie starych topoli, rosnących wzdłuż
zniszczonego, betonowego ogrodzenia cmentarza. Dzięki temu, będzie
można powoli przymierzać się do budowy nowego płotu, ale to już
poważna inwestycja, która pochłonie sporo pieniędzy. Czyich? Na
razie nie wiadomo...

Gdzieś pod koniec przyszłego tygodnia wybieramy się do Kotowa na
wiosenne porządki otoczenia cerkwi i przy okazji zaglądniemy też na
kirkut w Birczy. W razie konieczości dopalimy to, co do tej pory nie
zostało jeszcze spalone. Wtedy też postaram się zrobić trochę
najświeższych zdjęć uporządkowanego cmentarza, bo ostatnio to nie
było nawet czasu złapać za aparat.

[grzegorz_sowa]

Byłem, widziałem,
wykonaliście imponującą prace.
Pozdrawiam
dubiecko.blogspot.com/2010/05/kirkut-w-birczy.html

Inicjatywa "Wrót..." na stronie FODŻ

[tawnyroberts]

Dzięki za uznanie, ale w porównaniu z planami, jakie mamy w związku
z birczańskim kirkutem, uprzątnięcie cmentarza to tylko rozgrzewka.


Tymczasem na stronie Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego, w
dziale "Aktualności", pojawiła się krótka informacja o naszej
inicjatywie:

"Lokalna Organizacja Turystyczna "Wrota Karpat Wschodnich" z Birczy
we współpracy ze Spółdzielnią Socjalną Krępak i Fundacją Ochrony
Dziedzictwa Żydowskiego od roku opiekuje się miejscowym cmentarzem
żydowskim. Członkowie Organizacji prowadzą prace porządkowe na
terenie cmentarza, zbierając śmieci i usuwając dziko rosnącą
roślinność. Realizacja wszystkich założonych celów wymaga dalszych
nakładów finansowych, dlatego zachęcamy organizacje i osoby prywatne
pragnące wesprzeć społeczników z Birczy o kontakt z naszą Fundacją."

fodz.pl/?d=2&id=1163&l=pl


Obecnie czynimy starania o zabezpieczenie środków na bieżące
utrzymanie cmentarza. Pod koniec czerwca po raz kolejny odwiedzi
Birczę Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich i skonsultujemy z nim
dalszy plan działań odnośnie zachowanych pomników nagrobnych
(macew), a także ogólnego wyglądu cmentarza.

[grzegorz_sowa]

Planujemy w czerwcu upamiętnienie Żydów z Dubiecka,
w tym uporządkowanie cmentarza (choć kirkut Dubiecku jest ogrodzony, poza tym
nie ma macew).
Gdy będę znał program uroczystości dokładnie poinformuję.

[darino]

A może wiadomo, co u was stało się z macewami ? Bo w Rybotyczach część odnalazła
się, jako podmurówka stodoły. Może więc warto popytać i poszukać ?

[grzegorz_sowa]

Temat macew jest znany.
Została nimi wybrukowana droga z Dubiecka do Ruskiej Wsi.
Jedna odnalazła się przy moście w Iskani, być może użyto jakaś cześć macew do
umacniania mostu.

Kirkut w Dubiecku

[tawnyroberts]

A propos dobrze mi znanego cmentarza żydowskiego w Dubiecku...

W tamtym roku LOT "Wrota Karpat Wschodnich" dostała z Komisji
Rabinicznej do spraw Cmentarzy propozycję bieżącego utrzymania
kirkutu w Dubiecku. Uzgodnienia były już mocno zaawansowane,
ustaliliśmy nawet kwotę za jednorazowe obkoszenie cmentarza, gdy
okazało się, że podobne starania o znalezienie chętnych do pracy na
kirkucie prowadziła Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego.
Ostatecznie to ludzie od Fundacji dostali tę robotę. Ciekawy jestem,
jak wyglądało to utrzymanie w ubiegłym roku. Ostatni raz byłem na
kirkucie w Dubiecku w czerwcu i trawy były wtedy po pas...

Naczelny Rabin Polski znowu zawita na Pogórzu

[tawnyroberts]

Z dobrze poinformowanych źródeł wiadomo mi, że wspomniane
upamiętnienie Żydów z Dubiecka odbędzie się 24 czerwca 2010 r., o
godzinie 13. W uroczystości weźmie udział Naczelny Rabin Polski
Michael Schudrich, który nieco wcześniej, gdzieś około 10, spotka
się z przedstawicielami LOT "Wrota Karpat Wschodnich" na kirkucie w
Birczy. Celem spotkania będzie omówienie zakresu dalszych prac
związanych z tą nekropolią. O jego przebiegu poinformuję na forum.

Kolejna wizyta rabina w Birczy

[tawnyroberts]

Zgodnie z zapowiedzią, wczoraj kolejny raz odwiedził Birczę Naczelny
Rabin Polski Michael Schudrich. Ze wględu na bardzo napięty plan
dnia rabina, wizyta ograniczyła się do spotkania na kirkucie z
przedstawicielami LOT "Wrota Karpat Wschodnich". Rabin był bardzo
zadowolony z obecnego wyglądu nekropolii. Dziękował nam za trud i
wysiłek poświęcony na uporządkowanie cmentarza i udzielił kilku
cennych wskazówek dotyczących postępowania z zachowanymi macewami.
Wśród osób towarzyszących rabinowi był również dziennikarz "Życia
Podkarpackiego", stąd bardzo możliwe, że wkrótce pojawi się w tej
gazecie jakaś relacja z naszego spotkania. Kolejnym
punktem "tournée" rabina po Podkarpaciu miało być Dubiecko, dokąd
udał się (już mocno spóźniony) na uroczystości związane z
upamiętnieniem tamtejszych Żydów.

A oto kilka zaleceń dotyczących prac konserwacyjnych przy
zachowanych macewach. Największym ograniczeniem jest zakaz kopania w
ziemi na głębokości powyżej 15 cemtymetrów, co bardzo utrudnia
wykonywanie takich operacji jak pionowanie, czy podnoszenie macew
przysypanych wastwą ziemi. Lepiej jednak jeśli macewy będą nadal
odchylone od pionu lub pozostaną w ziemi, niż miałoby dojść do
złamania tego zakazu. Zdarza się bowiem, że szczątki ludzkie są
zakopane na bardzo niewielkiej głębokości i może dojść do sytuacji,
o której opowiadał rabin w zabawnej anegdocie: "Pewien Żyd chciał
odnaleźć macewę swojego dziadka. Znał przybliżone miejsce pochówku i
zaczął kopać. Kopał i kopał, ale macewy nie odnalazł. Odnalazł za to
dziadka...". Na szczęście nie wszystkie wytyczne Komisji Rabinicznej
do spraw Cmentarzy są aż tak restrykcyjne. Dopuszczalne jest
czyszczenie macew i konserwacja z zastosowaniem technik odpowiednich
do rodzaju materiału, z którego wykonana jest płyta. W przypadku
Birczy jest to przede wszystkim natutalny piaskowiec. Przewrócone
macewy można podnieść i podeprzeć kołkiem lub kamieniem.

Wizyta rabina

[tawnyroberts]

Jakoś umknęła mi relacja z "tournée" rabina Schudricha po powiecie przemyskim, która pojawiła się swego czasu w "Życiu Podkarpackim". Z kronikarskiego obowiązku nadrabiam te zaległości. Robię to tym bardziej chętnie, że jest tam wzmianka o inicjatywie LOT "Wrota Karpat Wschodnich" związanej z porządkowaniem birczańskiego kirkutu. Żałuję tylko, że do tej pory nie udało się rozwiązać problemu bieżącego utrzymania cmentarza. Są chętni do pracy, ale jakoś trudno o środki, pomimo moich wielokrotnych apeli do Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. Kirkut w Birczy niestety ponownie zarasta...


"Wizyta rabina"

W ubiegłym tygodniu, 24 czerwca, Michael Schudrich - naczelny rabin Polski, odwiedził Przemyśl, Birczę i Dubiecko. W każdym z tych miejsc wizyta miała nieco inny charakter, ale każda z nich potwierdzała, jak ważna jest pamięć i troska o nią.

W Przemyślu w Zakładzie Karnym rabin spotkał się z grupą skazanych i podczas krótkiego wykładu starał się wytłumaczyć, czym jest judaizm. Mówił, czym dla Żydów jest Tora i jak ważna jest modlitwa, podczas której mężczyźni zakładają rytualną szatę zwaną tałes. Zademonstrował też, jak Żyd, przygotowując się do modlitwy, zakłada tefilin, czyli dwa skórzane pudełeczka zrobione z jednego kawałka skóry koszernego zwierzęcia (w których znajdują się zwitki pergaminu z zapisanymi cytatami z Tory), połączone skórzanym rzemykiem obwiązywanym dookoła przedramienia. Rabin wyjaśnił też, że symbolem judaizmu jest menora (siedmioramienny świecznik), a nie – jak się powszechnie uważa – gwiazda Dawida, która w użyciu jest dopiero od ponad stu lat. Uczestniczący w spotkaniu pytali o żydowskie zwyczaje i symbolikę. Niestety na pogłębienie tematu zabrakło czasu.

W Birczy rabin odwiedził cmentarz żydowski, gdzie spotkał się z Tomaszem Gierulą, który wraz z kilkoma członkami Stowarzyszenia „Wrota Karpat Wschodnich”, działającym o kilku lat w Birczy, uporządkował teren żydowskiego cmentarza. Rabin gorąco podziękował za tę inicjatywę i udzielił paru cennych rad, jak należy zachować się podczas porządkowania cmentarzy żydowskich. Najważniejsze, by nie zakłócić spokoju zmarłym i nie naruszać warstwy ziemi więcej niż na parę centymetrów głębokości.

Kolejnym etapem podróży rabina było Dubiecko, gdzie na rynku czekał wójt gminy Zbigniew Blecharczyk wraz z delegacją z urzędu, zaproszeni goście oraz gość honorowy – pani Sharon Frand, która przyjechała ze Stanów Zjednoczonych. Jej ojciec pochodził z Dubiecka. Zajmował się muzyką klezmerską, komponował, a jego marzeniem było, by w jego rodzinnym Dubiecku ktoś jeszcze kiedyś choć raz zagrał klezmerskie kawałki. Po krótkim przypomnieniu historii Dubiecka, w którym przed wojną Żydzi stanowili ponad pięćdziesiąt procent mieszkańców, a Holokaust przeżyło niewielu, odsłonięto tablicę poświęconą pamięci tych, którzy zginęli. Następnie uczestnicy spotkania udali się na cmentarz żydowski, na którym nie ocalała ani jedna macewa. Tam rabin i ksiądz proboszcz odmówili modlitwy za zmarłych. Została też odczytana długa lista dubieckich Żydów, rozstrzelanych tu w kolejnych egzekucjach. Ostatnim punktem programu było spełnienie marzenia Michała Franda, ojca Sharon. W Kresowym Domu Sztuki Adrianne Povodator (przyjaciółka Sharon), wraz z zespołem klezmerskim z Rzeszowa, grała utwory Michała Franda oraz inne żydowskie szlagiery.

Jarosław Szwic

"Życie Podkarpackie", Nr 26, 30 czerwca 2010 r.

zycie.pl/informacje.php?region=Przemy%B6l&nr=2362#komentarze

Pierwsze koszenie na kirkucie w Birczy

[tawnyroberts]

Nie czekając na wynik starań o środki na bieżące utrzymanie kirkutu
w Birczy, ruszyliśmy w miniony piątek (28 maja) na pierwsze koszenie
wyjątkowo bujnych w tym roku traw. Wypad udało się sfinansować z
pieniędzy, jakie zostały nam jeszcze od sponsora porządkowania
cmentarza, czyli Kompanii Piwowarskiej S.A. W związku z tym niestety
musieliśmy chwilowo zrezygnować z planowanego odkrzaczenia cmentarza
greckokatolickiego w Jamnej Górnej. Mam jednak nadzieję, że do
Jamnej uda nam się dotrzeć jesienią. Póki co, kirkut w Birczy jest
pięknie obkoszony i zaczyna być coraz bardziej dostrzegany przez
miejscowych i gości, o czym sam miałem okazję się przekonać w czasie
piątkowych prac.

Oto krótka dokumentacja fotograficzna z "sianokosów" (cztery
pierwsze zdjęcia) wraz z ekipą kosiarzy:

fotoforum.gazeta.pl/uk/Kirkut%2520w%2520Birczy,tawnyroberts.html

Kirkut w Birczy A.D. 2011

[tawnyroberts]

Dzisiaj ponownie zwróciłem się do Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego z prośbą o pomoc w znalezieniu funduszy na bieżące utrzymanie kirkutu w Birczy w 2011 roku. Mam się przypomnieć na początku maja, a być może znajdą się jakieś pieniądze.

Tymczasem jeszcze pod koniec ubiegłego roku na zlecenie Urzędu Gminy w Birczy usunięto stare topole, rosnące wzdłuż zniszczonego, cmentarnego ogrodzenia. To dobra wiadomość w kontekście ewentualnej wymiany płotu, do której mam nadzieję kiedyś dojdzie. Szkoda, że kirkut w Birczy nie ma takiego szczęścia jak przykładowo w Dubiecku. Tam i ogrodzenie jest nowe, i są środki na koszenie traw. Niby społeczność żydowska się Birczą interesuje, ale jakoś nie przekłada się to na finanse na utrzymanie nekropolii, o inwestycjach już nie wspominając...

Kirkut w Birczy bez gospodarza

[tawnyroberts]

LOT "Wrota Karpat Wschodnich" zaniechała dalszych starań o pozyskiwanie funduszy na bieżące utrzymanie oraz kontynuację prac remontowych na kirkucie w Birczy. Powodem jest brak zainteresowania tą inicjatywą ze strony organizacji żydowskich. Dokładniej rzecz ujmując, pewne niewielkie zainteresowanie jest, ale, niestety, nie ma ono żadnego przełożenia na zbiórkę środków finansowych na ten cel. A tymczasem samo bieżące utrzymanie cmentarza, przy założeniu, że zajęłoby się nim stowarzyszenie "Wrota Karpat Wschodnich", kosztowałoby ok. 1500 złotych rocznie. Oczywiście w kasie organizacji nie ma takich "luźnych" pieniędzy i kirkut, przy również biernej postawie obecnego zarządcy - Urzędu Gminy w Birczy, ponownie zarasta. Bardzo szkoda tej pracy włożonej w jego uporządkowanie w 2010 r., ale cóż począć, natura ma swoje prawa. Gdyby jednak znalazły się osoby chcące wesprzeć ratowanie birczańskiego kirkutu, chętnie wrócimy do tematu. Proszę o kontakt na e-maila: [e-mail] lub na adres LOT "Wrota Karpat Wschodnich".