Karnawał

[madohora]

Die genannten Karnevalstage gelten nicht als gesetzliche Feiertage, denn die Feiertagsgesetze der Bundesländer erwähnen weder den Rosenmontag noch andere Karnevalstage. Dann ist arbeitsrechtlich zu klären, wie es an jenen Tagen zu einer Arbeitsbefreiung kommen kann.
Als so genannte betriebliche Übung wird der Umstand bezeichnet, dass eine regelmäßige Wiederholung einer bestimmten Verhaltensweise durch den Arbeitgeber vom Arbeitnehmer so aufgefasst werden darf, dass diese Verhaltensweise des Arbeitgebers auch in der Zukunft bestehen wird bzw. von Dauer ist. Wenn der Arbeitgeber den Arbeitnehmern in der Vergangenheit (mindestens drei Jahre) am Rosenmontag ohne erkennbaren Vorbehalt frei gegeben hat, dann dürfen die Arbeitnehmer darauf vertrauen, dass diese Arbeitsfreistellung am Rosenmontag auch weiterhin gilt; der Arbeitgeber kann mithin nicht stillschweigend seine Verhaltensweise plötzlich ändern. So entsteht eine rechtliche Bindung, die nur dadurch aufgehoben werden kann, wenn das Einverständnis der Arbeitnehmer erfolgt ist oder Änderungskündigungen ausgesprochen wurden.[9] Will der Arbeitgeber verhindern, dass aus der Stetigkeit eines Verhaltens eine in die Zukunft wirkende Bindung entsteht, muss er einen entsprechenden Vorbehalt erklären. Ein Anspruch auf Arbeitsbefreiung aus regionalem Gewohnheitsrecht oder Brauchtum gibt es wiederum nicht.[10] Für Beamte indes gibt es keine betriebliche Übung, weil die Gewährung einer Dienstbefreiung am Rosenmontag im Ermessen des Dienstherrn steht. Wenn ein Richter einen Gerichtstermin auf den 11.11. um 11.11 Uhr legt, kann er deswegen nicht als befangen abgelehnt werden. Ein kleiner Scherz ist erlaubt

[madohora]

[madohora]

Jak szybko dobrać sukienkę?

Postaw na jeden fragment ciała, który chcesz pokazać. Bo jest najlepszy! Jesteś okrąglutka? Pewnie masz fajne piersi i ładną skórę na dekolcie – na ciele, na którym jest trochę tłuszczyku, nie tworzą się tak szybko zmarszczki.

[madohora]

Czyli już wiesz – w tym roku odsłaniasz dekolt. Dzięki domowym kosmetykom (wypróbuj nasze przepisy) będzie wyglądał jeszcze lepiej. Twój najmocniejszy punkt to ramiona? Wybierz suknię z gorsetem

[madohora]

Pamiętasz słynne wyszczuplające majty Bridget Jones? Zabudowana bielizna nie jest już powodem do wstydu – wręcz przeciwnie, jest na nowo bardzo modna i lubiana. Specjalne obciskacze w kształcie body lub z nogawkami do połowy ud tak modelują ciało, że nie widać na nim żadnego wałeczka. Oponka na brzuchu znika.

[madohora]

Wykorzystaj moc kamieni

Zastanawiasz się nad biżuterią. Nie ma co myśleć – idealna na tę noc będzie ozdoba z kamieni szlachetnych lub półszlachetnych. Żółte (bursztyn, cytryn, topaz) oczyszczą twoją aurę z nagromadzonych emocji, dodadzą ci energii i radości, a cerze blasku. Z kolei czerwone (rubin, granat, spinel, jaspis, rubelit) – to sama witalność i… seks. Jeśli będziesz je miała na sobie, wzrośnie twoja pewność siebie. No i… wrażenie, jakie robisz na facetach! W kryształach kryje się energia milionów lat, więc z pewnością wystarczy jej na jeden wieczór.

[madohora]

Odmłódź szyję i dekolt dzięki kompresom z oliwy lub majeranku. Zmocz w lekko podgrzanej oliwie dużą płachtę gazy lub tetry i połóż na szyi i dekolcie. Okryj podgrzanym na kaloryferze grubym ręcznikiem. Po 20-30 minutach zetrzyj nadmiar oliwy.

[madohora]

W 1917 roku powstała pierwsza oficjalna samba

[madohora]

80 minut trwa pokaz jednej szkoły samby do której tancerze przygotowują się cały rok

[madohora]

Każdy może przyłączyć się do zabawy, która trwa na ulicach w Rio przez cały czas karnawału

[madohora]

Bukiecik - kwiaty dodawały uroku młodym pannom, czarowały zapachem a także...maskowały te niezbyt przyjemne zapachy.

[madohora]

WIDZOWIE NIE MOGLI UWIERZYĆ WŁASNYM OCZOM - www.wp.pl - 02.01.2023

[madohora]

2 stycznia, jako wspomnienie św. Sylwestra z Troiny,

[madohora]

15 kwietnia, jako wspomnienie św. Sylwestra, opata z Réomé,

[madohora]

20 listopada, jako wspomnienie św. Sylwestra, biskupa z Chalon-sur-Saône,

[madohora]

26 listopada, jako wspomnienie św. Sylwestra Gozzoliniego, opata

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Numerologiczna Jedenastka zaliczana jest do grupy liczb mistrzowskich. To doskonałość, przynajmniej takie odnosi się pierwsze wrażenie. Odkrywczość i nowatorstwo w działaniu sprzyja zdobyciu ciekawych doświadczeń. Liczba imienia 11 wzmacnia umiejętność radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Zaradność to jedna z cech numerologicznej 11, które natychmiast rzuca się w oczy. Typowa Jedenastka to również dobry psycholog i znawca ludzkich charakterów, a także urodzony humanista. Ta liczba imienia, podkreśla wysoki poziom rozwoju duchowego. Zasady moralne i ich przestrzeganie wpisują się w jej motto życiowe. Numerologiczna Jedenastka często jest członkiem elitarnego klubu lub dobrego towarzystwa, mając zadatki na to, aby wieść wygodne i bogate życie.

[madohora]

Planetarnie numerologiczna Jedenastka łączy się z wpływem Marsa i Księżyca. Mars ewidentnie należy do sfery aktywności. Obdarza zdecydowaniem i odwagą. Księżyc pozwala korzystać z pokładów mądrości życiowej i intuicji. To połączenie jest pełne energii i gracji zarazem.

[madohora]

Urodził się w miejscowości Belliac, w prowincji Owernia, położonej w południowo-centralnej Francji. W wieku 12 lat wstąpił do benedyktyńskiego klasztoru św. Geralda w Aurillac. Pobierał tam pierwsze nauki, które po przyjeździe do Katalonii dzięki Borrellowi II kontynuował u boku biskupa Hatto z Vich na obszarze Marchii Hiszpańskiej, prawdopodobnie także w katalońskim klasztorze Santa María de Ripoll. Poznał tam dziedziny nauki nieznane w północnej Europie, a studiowane w arabskiej Hiszpanii – matematykę, astronomię i mechanikę

[madohora]

Najważniejszymi branżami gospodarki regionalnej były rolnictwo i turystyka. Najbardziej rozwinęła się tu hodowla bydła. Region był znany ze swoich serów, m.in. bleu d’Auvergne czy saint-nectaire.

[madohora]

Katedra Notre-Dame w Reims (fr. Cathédrale Notre-Dame de Reims) – gotycka katedra pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny w Reims, we Francji. Jest uznawana za najbardziej harmonijną i klasyczną w proporcjach we Francji, często nazywana „Katedrą Aniołów” z powodu bogatej dekoracji rzeźbiarskiej.

[madohora]

Zginął w Rzymie w tajemniczych okolicznościach, przez co powstało kilka różnych wersji jego śmierci. Niektóre mówiły o porwaniu przez diabły. Został pochowany w bazylice św. Jana na Lateranie.

[madohora]

Urząd archiprezbitera bazyliki laterańskiej utworzył papież Bonifacy VIII w 1299. Jako pierwszy tę funkcję objął kardynał Gerardo Bianchi. Obecnie tj. od 7 listopada 1970[3], jest ona połączona z funkcją wikariusza generalnego diecezji rzymskiej, a od 26 maja 2017 sprawuje ją kard. Angelo De Donatis.

[madohora]

Na synodzie w Arles (Arelate), zwołanym przez Konstantyna Wielkiego, był reprezentowany przez kapłanów Klaudiusza i Wita oraz diakonów Eugeniusza i Syrycjusza. Synod ten dotyczył herezji donatystów. Na Soborze Nicejskim I zaś był reprezentowany przez kapłanów Wincentego i Wita. Mówi się, że prowadził sobór w Rzymie, który potępił herezję Ariusza i jego zwolenników

[madohora]

Walens, właściwie Flavius Valens (ur. 328 w Cibalae, zm. 9 sierpnia 378) – cesarz rzymski od 364 roku.

[madohora]

Walens był żonaty z arianką Albią Dominiką (zm. po 381 r.), córką żołnierza Petroniusza. Data małżeństwa nie jest znana, ale nastąpiło ono przed objęciem tronu, gdyż zaraz po objęciu władzy Walens wyniósł teścia do godności patrycjusza. Z tego małżeństwa pochodzili

[madohora]

W 341 roku został konsekrowany na biskupa Taurydy i wysłany jako apostoł do plemion Gotów osiadłych nad Dunajem. Pod wpływem działalności Wulfili i jego następców Germanie, początkowo skłonni przyjąć trynitaryzm, odrzucili tę doktrynę i stali się gorliwymi arianami

[madohora]

Po zakończeniu misji w 348 roku osiadł w Mezji, gdzie mieszkał do końca życia. Dzięki protektoratowi ze strony cesarzy z dynastii konstantyńskiej nie obawiał się prześladowań. Brał udział w dysputach i soborach, stanowczo sprzeciwiając się trynitarnemu nauczaniu o naturze Boga.

[madohora]

Ja, Wulfila, biskup i wyznawca, zawsze wierzyłem tak i w tej jedynej i prawdziwej wierze czynię swoją podróż do mojego Pana, Wierzę, Że jest tylko jeden Bóg Ojciec, jedyny niezrodzony i niewidzialny, i w Jego jednorodzonego Syna, naszego Pana i naszego Boga, stwórcę wszystkich rzeczy, nie mając innego poza Nim. Zatem jest jeden Bóg wszystkiego, który jest również Bogiem naszego Boga, i wierzę w Ducha Świętego, w oświecającą i uświęcającą moc. Jak powiedział Chrystus po zmartwychwstaniu do swoich uczniów: A oto Ja zsyłam na was obietnicę mojego Ojca. Wy zaś pozostańcie w mieście, aż zostaniecie przyobleczeni mocą z wysokości. (Łk 24,49) I znowu: ale weźmiecie moc Ducha Świętego, kiedy zstąpi na was, i będziecie mi świadkami w Jerozolimie i w całej Judei, i w Samarii, i aż po krańce ziemi. (Dz. 1, 8) Ani Bóg, ani Pan, ale wierny wykonawca Chrystusa; nie równy, ale poddany i posłuszny we wszystkim Synowi. I wierzę, że Syn jest poddany i posłuszny we wszystkim Bogu Ojcu.

[madohora]

Przekład Ewangelii jest bardzo literalny. Występuje w nim niewiele semityzmów bądź zapożyczeń z języka greckiego. Spośród 64 greckich lub semickich terminów stosowanych przez Wulgatę w tekście czterech Ewangelii tylko 28 znalazło się w przekładzie gockim. Pozostałe zostały zastąpione gockimi odpowiednikami. Hermann Collitz, filolog indoeuropeista, biorąc pod uwagę sposób, w jaki przełożony został Gal 5,7.8 oraz Łk 3,23, ocenił, że Wulfila był bardzo dobrym tłumaczem z języka greckiego, bardziej nawet kompetentnym niż Erazm z Rotterdamu czy Martin Luter. Jako przykład błędnego rozwiązania translatorskiego podaje się 2 Kor 2,5, w którym επιβαρειν (obciążać, być ciężarem) przełożono na ana-kaurian (być uciążliwym

[madohora]

Św. German I przeniósł ciało św. Atanazego do kościoła Mądrości Bożej (Hagia Sofia) w Konstantynopolu w czasie najazdu Arabów. Król Baldwin, w XII wieku, podarował ramię świętego mnichom z Monte Cassino, a ciało znalazło się w kościele benedyktynek w Wenecji. Od 1806 r. relikwie znajdują się w kościele św. Zachariasza. Czaszka świętego znajduje się w opactwie benedyktynów w Valvanera, natomiast w rzymskim kościele pw. św. Atanazego znajduje się część jego ramienia.

[madohora]

[madohora]

Donatyści odwołali się od wyroku zarzucając, że synod rzymski nie dopełnił wszystkich formalności. Cesarz polecił ponowne rozpatrzenie sprawy synodowi w Arles. 1 sierpnia 314 zapadło niekorzystne dla donatystów postanowienie. Żadna ze stron nie była z niego zadowolona. Konstantyn Wielki zakazał delegacji donatystów powrotu do Afryki. Usiłował także mianować nowego biskupa zamiast Cecyliana.

[madohora]

Historycy ustalili, że po soborze opublikowano przynajmniej pięć oficjalnych dokumentów. Były to protokół obrad, wyznanie wiary, doktrynalne wyjaśnienie wyznania wiary, ustalenie terminu Wielkanocy oraz kanony dyscyplinarne. Sabinus z Heraklei(ang.) wydał w latach 374–378 zbiór akt zawierający dokumenty z Nicei[32]. Sabinus opatrzył go własnym komentarzem. Dzieło to nie zachowało się, jednak korzystali z niego historycy z V wieku. Dokumenty ze zbioru Sabinusa były źródłem dla Sokratesa Scholastyka (Historia Kościoła) i Sozomena (Historia Kościoła). Kilka, skądinąd nieznanych fragmentów dokumentów, zachowało się w dziełach Rufina z Akwilei (Historia kościelna) i Filostorgiusza (Historia Kościoła). We wszystkich tych pracach fakty zostały w sposób bardzo złożony wymieszane z legendami, co bardzo utrudnia współczesnym badaczom rekonstrukcję treści dokumentów końcowych

[madohora]

Najstarszy znany zapis tekstu credo z Nicei pochodzi z Listu do diecezjan Euzebiusza z Cezarei. List ten został wysłany niedługo po soborze, w roku 326. Drugi chronologicznie zachowany tekst wyznania wiary pochodzi z traktatu Atanazego z Aleksandrii O dekretach soboru nicejskiego. Został on napisany na początku lat 50. IV wieku.

[madohora]

Za najstarszy zachowany tekst kanonów uważa się przekład łaciński, pochodzący z IV wieku. Jest to tak zwane Versio Caeciliani, które najprawdopodobniej przywiózł do Afryki z Nicei Cecylian z Kartaginy(ang.)[86]. W łacińskich rękopisach z V wieku kanony poprzedzone zostały epigramem zapisanym dystychem elegijnym. Według tego epigramu kanony to szczyty czcigodnego prawa (venerandi culmina iuris), w których biskupi (pontifices summi) przekazali zalecenia starożytnych (veterum praecepta). Z IV i V wieku pochodzą tłumaczenia kanonów na języki syryjski, koptyjski i ormiański

[madohora]

Konstantyn zapewnił pełną obsługę ze strony urzędników państwowych, którzy kierowali organizacyjną stroną soboru. Obrady protokołowali cesarscy sekretarze, którzy posługiwali się stenografią. Notowali oni nie tylko wypowiedzi poszczególnych uczestników, ale także np. okrzyki, oznaki aprobaty czy sprzeciwu. Było to zgodne z procedurą stosowaną w senacie rzymskim. Ponieważ dozwolone było wypowiadanie się w obu oficjalnych językach państwa – łacinie i grece – na sali obecni byli także nadworni tłumacze, którzy na bieżąco przekładali wypowiedzi biskupów

[madohora]

Zachował się przekaz Grzegorza z Nyssy o atmosferze, jaka panowała w Konstantynopolu wokół nicejskiego wyznania wiary. Według Grzegorza w mieście powszechnie dyskutowano kwestie filozoficzne i teologiczne – robili to np. handlowcy, finansiści, czy restauratorzy. Nawet ludzie należący do ówczesnych nizin społecznych pasjonowali się kontrowersją[172]: Można zobaczyć, jak niewolnicy zdatni najwyżej do otrzymania batów lub zbiegowie spod władzy włodarzy dostojnie filozofują o niepojętych tajemnicach. Pełno ich w mieście – na ulicach, na rynkach, na targu, na skrzyżowaniach. Wejdziesz do kramarza, do krawca, do lichwiarza, mówisz o cenach – a oni ci wygarniają mowę o gennetos (zrodzony) i agennetos (niezrodzony). Pytasz o cenę chleba – odpowiadają ci: „Ojciec jest większy, a Syn jest sługą”. Mówisz: „ta wanna mi się podoba”, a oni ci wyjaśniają, że Syn powstał z niebytu

[madohora]

[madohora]

W krajach anglosaskich sake bywa nazywana winem ryżowym, chociaż jej produkcja bardziej przypomina produkcję piwa. W Polsce spotykane jest mylne przekonanie, że sake to japońska wódka. Zdarzają się co prawda wersje sake z dodatkiem mocnego alkoholu, jednak sama sake nie jest destylatem (jak np. wódka, brandy, whisky), lecz napojem alkoholowym produkowanym bez procesu destylacji. Proces produkcyjny jest podobny do warzenia piwa z wykorzystaniem drożdży. Sake nie jest zatem ani wódką, ani winem, ani piwem. W porównaniu z winem i piwem, zawiera więcej aminokwasów i peptydów.

[madohora]

W 1894 winnice w rejonie Jerez zostały zniszczone przez mszyce z rodzaju Phylloxera. Wiele z nich odtworzono przy wykorzystaniu odpornych szczepów winorośli, ale też duża ilość zanikła wskutek tej plagi.

[madohora]

Karnawałem nazywa się – jak wiadomo – okres zabaw, balów (nie: bali) i potańcówek, trwający od święta Trzech Króli (6 stycznia) do środy popielcowej.

[madohora]

Jest to także nazwa różnego typu festiwali lub parad ulicznych, odbywających się niezależnie od siebie w wielu miastach na całym świecie, np. w Nowym Orleanie czy Sydney.

[madohora]

[madohora]

Zabawom w "uwalnianie kota z beczki", towarzyszyło ubieranie fantazyjnych kostiumów i paradowanie w nich po ulicach. Bonnudagur był dniem wolnym od nauki.

[madohora]

[madohora]

Od XIX w. święto to obchodzone jest w Islandii pod nazwą bolludagur („dzień słodkiej bułeczki”), dokąd wprowadzili je piekarze duńscy i norwescy.

[madohora]

Na bal się wybrać miałam
W ofertach wręcz przebierałam
Ta mi nie pasuje, ta znowu nie dla mnie
Wiem! Ja karnawał spędzę w pidżamie
A ona jest miękka, ciepła, flanelowa
Już na podusi złożona moja głowa
Zamykam oczy...bo tak dziś wolę
A tam tańce, hulanki, swawole...
Debiutantki tańczą angielskiego walca
Po cichu, leciutko suną dziś na palcach
Wytrzeszczam oczy. O co chodzi? Nie wiem niestety
A oni tańczą jakieś menuety
Suną po sali. Schodzą się rozchodzą
Tańczą dorośli, tańczą razem z młodzią
Tango fokstrota i chociaż nie pora
Ktoś zatańczył nawet rock and rola
Jeden młodzieniec mnie urzekł na tej scenie
Już chcę do niego skierować zaproszenie
"Biały walc" orkiestra zarządziła
I tutaj...ja się...obudziłam

[madohora]

Mity wspominają także, że po przybyciu do Italii, Mater Matuta została zaatakowana przez bachantki, które podburzyła od dawna nieprzyjazna jej Junona. Uratował ją Herakles i powierzył opiece Karmenty. Mater Matuta była czczona świętami o nazwie Matralia, obchodzonymi w dniu 11 czerwca. Mogły w nim uczestniczyć jedynie wolne kobiety, które miały tylko jednego żyjącego męża[a]. Jej świątynia mieściła się na Forum Boarium, niedaleko portu w Rzymie.

[madohora]

I znowu bal
Na tysiąc par
Och jak mi żal

[madohora]

[madohora]

[madohora1]

Jak w pracy nawale
Bawić się w karnawale

[madohora]

Przeddzień święta 3-ech Królów szczodry wieczór a samo święto nazywało się szczodry dzień. Z uwagi na to że w tym czasie najwięcej wśród wszystkich rozdawano kolędy (tutaj w znaczeniu podarunki). Pospólstwo niegdyś piekło w ten dzień pewien rodzaj chleba pszennego o kształcie rogatym, który szczodrak lub rogal zwano. Obdarzano się nim i dzielono między ubogich, którzy od szczodraków początek wzięły. W przede dniu i w święto Trzech Króli chodziły żaki po domach z latarnią w kształcie ruchomej gwiazdy i pieśń kolędną śpiewały. "Czy piekliście szczodraczki, bochnaczki? Dajcież i nam. Nagrodzi wam Pan Jezus i święty Jan. Obdarzeni na podziękowanie nucą: "Niech się wam rodzi pszenica jako rękawica, a jęczmień tak wielki jak koń." Jeżeli zaś nie dostali gnie swój na gospodynię wyrażają: "A kiedyś nie mięsiła bodaj byś się obwiesiła". Na Rusi święto to obchodzą przeddzień postem ścisłym a sam dzień Trzech Króli święceniem wody na rzece. W ten dzień kapłan też chodzi po domach i kadzi z trybularzem i zapisuje na drzwiach imię trzech króli. (Dzisiaj zwyczaj zachowany przy kolędzie). W dawniejszych wiekach wierzono, że w dzień poprzedzający święto Trzech Króli niebo się otwiera i wtedy każdy co chce uprosić może.

[madohora]

Szlachta na wsiach używała zabaw kuligowych. Zmówiło się sąsiedztwo do którego domu naprzód zjechać się mają, ułożyli kolej od której żaden z sąsiadów wymówić się nie mógł. Obrany gospodarz Kuligu wszystkim zarządzał. Zebrani wjeżdżali przy odgłosie muzyki, gromadę kuligową arlekin poprzedzał, który pierwszy do domu wpadłszy ogłaszał przybycie kuligu. Goście wchodząc rozpoczynali taniec z muzyką i śpiewem. Gospodarz domu toast spełniał kielichem wina: Wiwat Kulig i łaskawi sąsiedzi. Po biesiadzie nazajutrz rad nierad zbierał się gospodarz w dalszą sąsiadów kolej, gdy mu już spiżarnię i piwnicę opróżniono.

[madohora]

SYLWESTER W KATOWICACH - Nasze Miasto - 01.01.2017

[madohora]

WYNAJĘLI DOM NA SYLWESTRA. TUŻ PO PÓŁNOCY WYBUCHŁ POŻAR - Wyborcza - 01.01.2017

[madohora]

WIELKIE SPRZĄTANIE POD SPODKIEM - Nasze Miasto -01.01.2017

[madohora]

SYLWESTER W SOSNOWCU-Wyborcza - 01.01.2017

[madohora]

WYPADEK NA TORACH W RUDZIE - Radio Katowice - 01.01.2018

[madohora]

POŻAR MIESZKANIA - Radio Katowice - 01.01.2018

[madohora]

Nowy Rok w Japonii - W tradycyjnym japońskim kalendarzu początkiem ery jest wstąpienie na tron nowego cesarza.

[madohora]

Obecny cesarz Akihito zaczął panowanie w roku 1989 czyli w Japonii mamy rok 30

[madohora]

Natomiast w Korei Północnej zaczął się rok 107

[madohora]

Tam kalendarz rozpoczyna datowanie Nowego Roku od roku 1912 - 15 kwietnia 1912 roku urodził się Kim Ir Sena i od tego czasu zaczyna się datowanie kalendarza

[madohora]

W Iranie kalendarz rozpoczynający Nowy Rok liczy się od emigracji Mahometa z Mekki do Medyny, czyli od roku 622 n.e. Kalendarz ten oparty jest na roku słonecznym. A licząc w ten sposób dzisiaj mamy rok 1396

[madohora]

W Pakistanie zaczyna się rok 1439

[madohora]

Natomiast w Indiach - 1939. Rok zerowy zaczyna się w 78 roku według naszego kalendarza

[madohora]

Kalendarz Etiopski bazuje na starożytnym kalendarzu bizantyjskim. Jest on cofnięty o 8 lat w porównaniu z kalendarzem gregoriańskim i ma 13 miesięcy. Tak więc teraz wypada rok 2011

[madohora]

Natomiast w Tajlandii mamy już rok 2561

[madohora]

Według kalendarza buddyjskiego lata datuje się od dnia, w którym Budda osiągnął stan Nirwany

[madohora]

Z kolei w kalendarzu Izraelskim lata datuje się od stworzenia świata, które miało nastąpić w 3761 roku p.n.e. Tak więc rozpoczyna się rok 5778

[madohora]

W kręgach słowiańskich mamy rok 7526. Datowanie związane jest z tradycjami przed - chrześcijańskimi

[madohora]

I najbardziej nam znamy kalendarz chiński. Datowanie nowej ery zaczyna się z początkiem legendarnego władcy cesarza Huang Di w XXVII roku p.n.e. Według tego kalendarza mamy rok 4176. Ten rok będzie rokiem psa.

[madohora]

W dzień 1 stycznia składają dziś sobie wszyscy życzenia. Dawniej w tym dniu chodziły dzieci do gospodarzy i do dworów z powinszowaniami, sypiąc pod nogi różne ziarna i śpiewając przytem:

[madohora]

Na szczęście, na zdrowie
Na ten Nowy Rok:
Bodaj się wam rodziła
Pszeniczka i groch,
Szczęśliwie w oborze,
Co daj, Panie Boże!

[madohora]

Rzucanie ziarn oznaczało spełnienie życzeń, aby w nowym roku ziemia obfite wydała plony. Dziś ten zwyczaj coraz bardziej zanika

[madohora]

W STAWIE HUBERTUS ZNALEZIONOC CIAŁO KOBIETY - wp.pl - 01.01.2018

[madohora]

ON NIE BRZYDZI SIĘ CZŁOWIEKIEM, CZYLI O SYLWESTRZE DLA BEZDOMNYCH - Gość - 01.01.2017

[madohora]

WIELKIE SPRZĄTANIE POD SPODKIEM - Nasze Miasto - 01.01.2018

[madohora]

POŻAR MIESZKANIA W KATOWICACH - Wyborcza - 01.01.2018

[madohora]

ZE STAWU HUBERTUS WYŁOWIONO CIAŁO KOBIETY - Wyborcza - 01.01.2018

[madohora]

ZE STAWU HUBERTUS WYŁOWIONO CIAŁO KOBIETY - Nasze Miasto - 01.01.2018

[madohora]

Jak w około same chamy
Taki dziś karnawał mamy

[madohora]

No cóż impreza była przednia. Natomiast bilans już mniej ciekawy. Jeszcze nie ma informacji o ofiarach petard oraz z tego co się działo na drogach. Natomiast na dzień dzisiejszy:
3 pożary mieszkań
1 pożar wynajętego domu
Kilka problemów i ofiar na kolei
W Szopienicach jedna ofiara śmiertelna - a może się okazać, że jeszcze więcej

[madohora]

Niestety takie teraz mamy społeczeństwo, że nie wiem dlaczego te informacje mnie nie dziwią.

[madohora]

ŚLĄSKI MARATON NOWOROCZNY - Nasze Miasto - 02.01.2018

[madohora]

ŚLĄSKI MARATON NOWOROCZNY - Nasze Miasto - 02.01.2018

[madohora]

KILKADZIESIĄT OSÓB NA SYLWESTRZE Z UBOGIMI - www.tvp.info - 02.01.2017

[madohora]

TAK MIESZKAŃCY ŚLĄSKA I ZAGŁĘBIA WITALI NOWY ROK - Dziennik Zachodni - 02.01.2018

[madohora]

POŻAR MIESZKANIA - Radio Katowice - 01.01.2018

[madohora]

SYLWESTER. TRADYCJE OSTATNIEJ NOCY - Radio Katowice -31.12.2017

[madohora]

MIESZKANKA SOSNOWCA PODPALIŁA MIESZKANIE - Dziennik Zachodni - 02.01.2017

[madohora]

ZE STAWU HUBERTUS WYŁOWIONO CIAŁO KOBIETY. TO 47 LETNIA MIESZKANKA SOSNOWCA - Dziennik Zachodni - 02.01.2018

[madohora]

ZE STAWU HUBERTUS WYŁOWIONO CIAŁO KOBIETY. TO 47 LETNIA MIESZKANKA SOSNOWCA - Dziennik Zachodni - 02.01.2018

[madohora]

11 OSÓB ZATRZYMANYCH PODCZAS IMPREZY SYLWESTROWEJ - Nasze Miasto - 02.01.2018

[madohora]

SYLWESTER W ENERGY - Nasze Miasto - 02.01.2018

[madohora]

WPADKA NA SYLWESTROWEJ NOCY PRZEBOJÓW - www.plotek.pl - 02.01.2018

[madohora]

WPADKA NA SYLWESTROWEJ NOCY PRZEBOJÓW - www.plotek.pl - 02.01.2018

[madohora]

TRAGICZNY POCZĄTEK NOWEGO ROKU - Nowiny Krapkowickie - 03.01.2018

[madohora]

POLICYJNE PODSUMOWANIE SYLWESTRA - Moje Katowice - 03.01.2018

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Roku, coś z nami śmiechem i łzami,
Radością z bólem splataną
Przebiegł motylo chwilę za chwilą,
Dzień za dniem, zmianę za zmianą
Coś bratnich z sobą, szczęściem, żałobą
Ludzi, tak różne snuf losy,
Brał z swej skarbony, straty i plony
Zsyłał i dary i ciosy,
Ciernie i róże — pogody — burze,
Uśmiech lub Izy na powieki,
Dziś cię żegnamy, w wieczności bramy
Wstępującego na wieki.
Ludzkość uświęci, w wiecznej pamięci
Twego przebiegu wspomnienia,
Gdy obok ciebie przeszłość zagrzebie
Błędy nieszczęścia, cierpienia.
Ody z tobą minie, brak woli w czynie,
Wiary i chęci do trudów,
Grzechy, zła wola, klęski, niedola,
Dla wszystkich krajów i ludów

[madohora]

A ty młodzianie, co panowanie
Zaczniesz nad nami po chwili,
Spraw, byśmy śmia’o, pracą wytrwałą,
Torem poprawy dążyli.
Niech z przyjściem twojem obfitym zdrojem
Pomyślne chwile nam płyną,
Światłem pociechy pod nasze strzechy
Zaświeć, wiekowa dziecino !
Gdy bujne żniwo, nad naszą niwą
Wzrośnie w plennego chleb zboża,
Gdy wraz z twym świtem nad nieb błękitem
Pogodna zaślni nam zorza,
Gdy w sercach ludzi miłość się zbudzi,
Gdy ufność wstąpi w nie błoga.
Gdy stali w wierze, pracować szczerze
Będą dla prawdy i Boga.
Gdy w imię cnoty zniknie ślepoty
Z duszy i serc naszych powłoka

[madohora]

Z tobą dla świata, przyszłość bogata,
Lepsza się zacznie epoka.
Tego świat życzy, o tajemniczy
Przybyszu z krain przyszłości,
Ty sprowadź nowy, słupie milowy
Na wielkiej drodze przyszłości!
I witaj mile! Święte twe chwile,
Jeśli nam niesiesz te dary,
Jeśli cię bieli wiodą anieli
Wytrwania w dobrem i wiary

[madohora]

Słyszycie 1 północ już bije,
Rok stary w mgły się rozwiewa,
Jak sen przepada...
Krzyczmy : rok nowy niech żyje!
I rwijmy z przyszłości drzewa
Owoc, co wiecznie dojrzewa,
A nie opada!
Uderzmy w kielichy z winem
I bratnie podajmy dłonie,
Wszakże już czas!
Choć różni stanem lub czynem
Niech nas duch jeden owionie,
I zadrzy miłością w łonie
I złączy nas !
Spełnijmy puhary do dna
I życzmy sobie nawzajem
Szczęśliwych la t!
Niech myśl powstanie swobodna
I światło błyśnie nad krajem!
Bogu w opiekę oddajem'
Przyszłości kw iat!
Spełnijmy toast na pomyślność Nowego Roku!

[madohora]

Idzie Rok Nowy — i cóż on niesie?
Pytać daremno.
Gdzie rzucić okiem, głucho jak w lesie,
Pusto i ciemno!
Biedny Rok Nowy, cóż on dać może?
Raczej sam czeka,
Co twardym pługiem z niego wyorze
Ręka człowieka!
A kiedy ziarno padnie na rolę
Zaliż on pyta?
Gorzkie piołuny — marne kąkole
Nie niszczą żyta V
0 ! złotych plonów nie tkną powodzie,
Wichry nie zwieją
Pracujmy tylko w miłości, zgodzie,
Z wiarą z nadzieją !

[madohora]

Witaj gościu tajemniczy,
Co z przyszłości idziesz bram,
Dziejów nowych budowniczy,
Witaj nam !
Jakie z sobą niesiesz dary
Na gościniec świata, mów!...
Dobre spełnisz nam zamiary,
Czy zawiedziesz znów ?
Dasz pociechę smutnym duszom,
Czy dolejesz nowych łez ?
Ci co cierpią - cierpieć muszą,
Czy ich bólów kres ?
Tych, co drzymią w zmrokach, w cieni,
Obudź blaskiem nowych zórz,
Ludzkie serca krzep w zwątpieniu,
Słabych siłą wzmóż!
Na zwaśnionych duchów szalę
Ty oliwną gałęź rzuć,
Tęczą opasz świat wspaniale,
Chwilę walki skróć!
Wiarą niech nam pierś zapłonie,
Wspólnej pracy przyszły plon,
Połącz serca, połącz dłonie,
Uderz w czynów dzwon 1
Zamiast burzyć, ty sklepienia
Nowe gmachy pomóż wznieść,
A świat hymnem uwielbienia
Zabrzmi na twą cześć!
Nim się droga twa wyświeci
Zanim twarz odsłonisz swą •-
Syna zgasłych już stuleci
Spotykamy pieśnią tą !
Witaj gościu tajemniczy,
Co z przyszłości idziesz bram,
Dziejów nowy budowniczy —
Witaj nam

[madohora]

Skonał już rok stary — nowy zawitał
I pierwszy życia postawił krok,
Każdy z radością dziś go powitał —
By szczęściem da zył zaczęty rok !
Co było złego, stary wziął z sobą,
Nowy obietnic wskazuje blask —
Za starym gardzim nawet żałobą,
Bo nowy wiele nam niesie łask 1
Najpierw niech zdrowie każdemu sprzyja,
Niechaj się spełni marzenia szczyt,
Niechaj złe, troska — zdała omija —
Czego kto pragnie, niech będzie sy t!
Niechaj waśń bratnia nas nie pokona,
Podajmy sobie jedności dłoń,
Niechaj nienawiść zniknie i skona —
Niech je zagrzebie otchłani to ń !
Wszakże już mamy tak wiele złego,
Siła nieszczęścia wkracza w nasz próg,
Wzgarda, nienawiść, względem bliźniego,
Słusznie więc karze przedwieczny Bóg!
Niech odrodzenie da nam Rok nowy,
Westchnienie żalu poprawi nas —
Miłujmy czyny — nie próżne słowy,
A lepszy nam też zabłyśnie czas !
Lepszej doli i lepszej przyszłości oby nam Bóg
ozwolił doczekać w tym Nowym Roku! W tej inten-
cyi wznoszę toast niniejszy :
Niech nam się święci Rok Nowy

[madohora]

Pochwalony w tej świetlicy!
Daj Bóg pożyć zdrowo !
Przyszli my tu kolędnicy
Z gwiazdą Trzechkrólową.
A jak tu są dobre dzieci,
Nad główkami im zaświeci,
A jak nie ma — to się wróci
Zaciemni się i zasmuci
Gwiazda Trzechkrólową!
A ta gwiazda szła z daleka
Ścieżynką po niebie ;
Pamiętała, że ją czeka
Ziemia ta w potrzebie:
Pamiętała o tym dworze,
Przyniosła mu jasną zorzę;
Pamiętała o tej chacie,
Przyniosła jej kołacz w szacie,
Gwiazda Trzechkrólową!
A my gwiazdkę pozdrowili;
Zawitaj w jasności !...
Do siebie ją zaprosili
Na kolędę w gości.
Poszła z nami sierotami,
Jaśniejąca promieniami,
Poszła z nami w tę gościnę,
Rzucająca blaski sine,
Gwiazda Trzechkrólową!
Gdzie zajdziemy to zajdziemy,
Witają nas wszędy,
Ludzie radzi tej czeladzi,
Co śpiewa kolędy !
Idziem sobie polem, drogą,
w każdej chacie nas wspomogą,
A przed nami idzie zorza,
A nad nami jasność Boża.
Gwiazda Trzechkrólowa

[madohora]

ochwalony w tej świetlicy!
Daj Bóg pożyć zdrowo !
Przyszli my tu kolędnicy
Z gwiazdą Trzechkrólową.
A jak tu są dobre dzieci,
Nad główkami im zaświeci,
A jak nie ma — to się wróci
Zaciemni się i zasmuci
Gwiazda Trzechkrólową!
A ta gwiazda szła z daleka
Ścieżynką po niebie ;
Pamiętała, że ją czeka
Ziemia ta w potrzebie:
Pamiętała o tym dworze,
Przyniosła mu jasną zorzę;
Pamiętała o tej chacie,
Przyniosła jej kołacz w szacie,
Gwiazda Trzechkrólową!
A my gwiazdkę pozdrowili;
Zawitaj w jasności !...
Do siebie ją zaprosili
Na kolędę w gości.
Poszła z nami sierotami,
Jaśniejąca promieniami,
Poszła z nami w tę gościnę,
Rzucająca blaski sine,
Gwiazda Trzechkrólową!
Gdzie zajdziemy to zajdziemy,
Witają nas wszędy,
Ludzie radzi tej czeladzi,
Co śpiewa kolędy !
Idziem sobie polem, drogą,
w każdej chacie nas wspomogą,
A przed nami idzie zorza,
A nad nami jasność Boża.
Gwiazda Trzechkrólowa

[madohora]

(Bal publiczny. Sala balowa, zalana światłem Ławeczka aksa-
miti a pod ścianą w samym rogu. Osoby: Mama, pan zaspany.)
P a n
zaspany.
Jakże pani dobrodziejka bawi
się w tym karnawmle?
Mama.
Zamiast odpowiedzi, wskażę panu dwie
moje córki. Ot, tam tańczą obok siebie w mazurze.
P a n
zaspany.
Dorodne dziewice! Pani do­
brodziejka zapewme dokładnie obeznana z tutejszymi
stosunkami? Ja nie znam ich zupełnie. Przyjechałem
z prowincyi na karnawał i jestem jak tabaka w rogu.
Mama
(zaciekawiona). Z prowincyi? na karna­
wał? I jakże się pan bawi?
P a n
zaspany.
Przyznam się pani dobrodziejce,
że nie bardzo. Psuję sobie humor, ilekroć spojrzę na
młodzież dzisiejszą. Zmateryalizowane to do śpiku ko­
ści. Słyszę, że zjechało jej mnóstwo, a wszyscy szu­
kają na gwałt posagów. Zapominają, że święta insty-
tucya małżeństwa...
Mama
(na stronie). Człowiek poważny, ale do­
brze zekonserwówany! (Cłośno). Czy wolno zapytać
bez niedyskrecyi, czy pan także przyjechał w celach
matrymonialnych?
P a n
zaspany
(z przekonaniem). O tak, w ce­
lach matrymonialnych!... A gdy spojrzę na młodzież,
którą tu przed sobą widzę, dreszcz świętego oburzenia
przejmuje mnie do śpiku kości. Święta instytucya mał­
żeństwa zeszła na poziom traneakcyi handlowych ;Ł cza-
równe gruchania miłości stały się czczym akompania­
mentem przy liczeniu złota posagowego; cnota dziewi­
cza i zalety osobiste zeszły na plan ostatni...
Mama
(z zadowoleniem). Święte słowa! Gdyby
więcej było mężczyzn z pańskim sposobem myślenia,
mielibyśmy więcej małżeństw szczęśliwych. Zdaje mi
się jednak, żc pan zbyt pessymistycznie zapatruje się
na stosunki dzisiejsze. Tak źle nie jest.
P a n
zaspany
(z zaciekawieniem). Doprawdy?
Więc pani dobrodziejka, znając dobrze stosunki miej­
scowe, twierdzisz, że młodzież tutejsza...
Mama.
Tak złą nie jest. Zdarzają się wyjątki.
Ot naprzykład córeczki moje...
P a n
zaspany.
Dorodne dziewice!
Mama...
choć nie mają dużych posagów, nie
mogą uskarżać się na brak powodzenia. Pan nie ma
tu znajomości?
P a n
zaspany.
Bardzo mało.
Mama.
O, to trzeba je pozawierać. Gospoda­
rze balu są bardzo uprzejmi, można być przedstawionym.
Karnawał tegoroczny jest długi; można się w nim ro­
zejrzeć, zakochać i — ożenić, jeżeli ktoś ma serce
poczciwe i silną wolę po temu...
P a n
zaspany.
Święte słowa, oby się spraw­
dziły!... Czy może być coś bardziej uroczego nad
młodą, pełną niewieściego wdzięku panienkę, pląsającą
w objęciach człowieka, niezarażonego przekonaniami
młodzieży dzisiejszej!
Mama
(z uśmiechem pobłażania). A pan nie
jest niemi zarażony?
P a n
zaspany
(z oburzeniem). A niech mnie
Bóg zachowa! Zawsze twierdziłem, że tylko czysta,
niesprofanowana posagiem miłość jest podstawą szczę­
ścia małżeńskiego!
Mama
(na stronie). Bardzo poważnie myślący
człowiek! Trzeba go z mężem zapoznać (głośno). Pan
długo zabawi tu?
P a n
zaspany.
Prawdopodobnie do końca kar
nawału.
Mama.
Wszyscy bawimy się nieźle; o wieczorki
prywatne nie trudno. My sami przyjmujemy co drugą
środę. Co to? już polonez? Hasło do kolacyi?
P a n
zaspany.
Już kolacya? A, ja nieszczę­
śliwy, nie zająłem miejsca!
Mama.
0 to nie trudno. Jeżeli pan nie ma
znajomości, to każdy gospodarz balu...
P a n
zaspany
(otwarcie). Przyznam się pani
dobrodziejce, że znajomości nie mam, ale za to mam
żonę i dwie bezposażne córki na wydaniu... Ot, tam
siedzą pod ścianą bez tancerzy, którzy, jako młodzież
zmateryalizowana do śpiku kości...
Mama
(zgnębiona, odchodząc pospiesznie w stronę
nadchodzącego męża). Och... (na stronie z pasyą). Mieć
moje doświadczenie, moje oko i nie poznać, że »to«
nie jest kawalerem, na to trzeba być...

[madohora]

oże! jakiś Ty łaskawy!
Dzięki Ci za dary Twoje:
Koncerta, bale, zabawy,
Ostatnie mody i kroje.
W lustrze od samego rana
Mierzę, przymierzam i mierzę..,
Ach! w teatrze, na spacerze
Będę najmodniej ubrana.
Powiadają, że to zbytki;
0
co tu tyle chałasu?
Dwieście łokci aksamitki,
Sześćdziesiąt dziewięć atłasu,
Pięć piór, chustka haftowana.
Z dyamentem brosza niewielka...
Ach! doprawdy — bagatelka 1
Będę najmodniej ubrana
Co to tam tak w kuchni płacze,
Że aż tu słychać przez ścianę?
To nasze dzieci, smarkacze,
Jakie to umorusane!
Idźcie precz! a la pastrana,
Przynieśli właśnie okrycie ..
Ach! to dobrze! na odczycie
Będę najmodniej ubrana
Już idzie pan Piotr uczony
Prawić o literaturze ;
Niech plecie brednie do żony,
Albo do kolegów w biurze.
Nie ma mnie! Moja falbana
Jak leży? pójdę, popatrzę...
Ach! wieczorem w teatrze
Będę najmodniej ubrana.
Helenka mi się przysięga,
Że noszą już inne bufki;
A mój pan mąż, niedołęga,
Mówi, że nie ma gotówki.
Srebrna waza już sprzedana,
Więc zastawiam cukiernicę...
Ach! wybornie! na muzyce
Będę najmodniej ubrana
Onegdaj mnie rwała głowa,
I ciężkie napadły smutki;
Mówili, że Alfredowa
Miała bąble u narzutki.
Byłabym już pogrzebana
Gdyby nie rada Anielki...
Ach! mam te same bąbelki,
Będę najmodniej ubrana.

[madohora]

KONCERT KARNAWAŁOWY W PIOTROWICACH - Nasze Miasto - 15.01.2018

[madohora]

BAL GOROLSKI - Radio Katowice - 15.01.2018

[madohora]

KONCERT KARNAWAŁOWY OPERETKI CZAR W SZOPIENICACH - Nasze Miasto - 15.01.2018

[madohora]

WSPÓLNE KOLĘDOWANIE FUNDACJI BRACI GOLCÓW - Nasze Miasto - 15.01.2018

[madohora]

Karnawał, zapusty – okres zimowych balów, maskarad, pochodów i zabaw. Rozpoczyna się najczęściej w dniu Trzech Króli, a kończy we wtorek przed Środą Popielcową, która oznacza początek wielkiego postu i oczekiwania na Wielkanoc.

[madohora]

Początek karnawału 2018 jest również początkiem okresu hucznych imprez i tak zwanych balów karnawałowych. Niektórzy uznają, że zaczyna się on z początkiem nowego roku, jednak zwyczajowo za początek karnawału 2018 możemy uznać 6 stycznia.

[madohora]

Karnawał 2018 to okres pomiędzy świętem Trzech Króli a Środą Popielcową. Początek karnawału 2018 ma stałą datę, jednak dzień, w którym kończy się ten okres jest ruchomy, ponieważ Popielec wypada w różnych terminach w zależności od daty Wielkanocy. W 2018 roku karnawał skończy się 13 lutego, czyli dzień przed Walentynkami.

[madohora]

Koniec karnawału 2018, czyli Środa Popielcowa to w Kościele Katolickim dzień rozpoczynający okres Wielkiego Postu. Popielec przypada w tym roku 14 lutego 2018, dokładnie 46 dni przed Wielkanocą.

[madohora]

[madohora]

Nazwa pochodzi od włoskiego carnevale, z łaciny: carnem levāre ("mięso usuwać") bądź caro, vale ("żegnaj mięso"). Pokrewne nazwy to starowłoskie carasciale z łaciny carnem laxāre, rumuńskie cârneleagă z carnem ligat, oraz hiszpańskie carnestolendas z caro tollenda. Wszystkie oznaczały pożegnanie mięsa przed rozpoczynającym się wielkim postem. Inna etymologia tej nazwy, każe szukać jej źródeł w łac. carrus navalis wóz w kształcie okrętu, który uczestniczył w procesji świątecznej ku czci bogini Izydy a później Dionizosa w starożytnym Rzymie.

[madohora]

Karnawał – okres zimowych bali, maskarad, pochodów i zabaw.

[madohora]

Karnawał wywodzi się z kultów płodności i z kultów agrarnych. Od głębokiej przeszłości utrzymywało się przekonanie, że im wyższe będą skoki, tym wyżej będzie rodziło zboże. Między innymi dlatego Karnawał jest tak ściśle związany z tańcami. W wielu krajach europejskich, zwłaszcza na wsiach praktykowano także tańce dookoła ogniska, najczęściej w formie koła.

[madohora]

Zapusty – polska nazwa karnawału. Zapusty tem się różnią od mięsopustów czyli mięsopustu, że ta ostatnia nazwa, pochodząca od wyrazów mięsa-opust czyli pożegnanie, stosuje się tylko do ostatnich kilku dni zapustnych czyli ostatków zapustu – zapusty zaś oznaczają cały czas od Nowego-Roku i Trzech Króli do Wielkiego postu. O mięsopustach ob. w Enc. Starop. t. III str. 215, a obszerniej w dziele wydanem przez Z. Glogera „Rok Polski w życiu, tradycyi i pieśni” (Warszawa, 1900 r., str. 101 – 119). Ł. Gołębiowski pisze o zapustach w dziele swojem „Gry i zabawy różnych stanów”, str. 331, 332 (Warszawa, 1831 r.). Kitowicz o zapustach i kuligach za Augusta III (t. IV, str. 41). O babach cząbrowych w Krakowie wspomina Załuski w „Próbie pióra” z r. 1753 i Ign. Krasicki. W tłusty czwartek przekupki krakowskie combrzyły po rynku i ulicach miasta (z niem. schampern, schempern, chodzić w maskach zapustnych i napastować przechodniów). Tak zw. maszkary zapustne czyli karnawałowe i przebieranie się w różne kostiumy już od czasów średniowiecznych w zachodniej Europie dało początek w Polsce zwyczajowi ludowemu przebierania się w zapust za żydów, cyganów, dziadów, niedźwiedzi, konie, kozy, bociany i t. p. Dni mięsopustne czyli ostatki miały też nazwę „dni szalonych”. Po wszystkich gospodach odbywały się tańce i hulanki. Dziewki niepobrane zamąż i parobcy niepożenieni ciągnęli kloc do gospody, gdzie póty lano nań wodę, aż gospodarz okupił się sutym poczęstunkiem. A potem baby skakały przez ten pień „na len” a gospodarze „na owies”, powiadając, że jak wysoko kto podskoczy, tak wysoki będzie miał len lub owies w tym roku. Piszący to pamięta, jak pewien profesor, kupiwszy sobie wieś na Podlasiu, zapragnął przyjrzeć się temu zwyczajowi ludowemu, lecz zaledwie ukazał się we drzwiach karczmy, gdy wesołe i podchmielone baby pochwyciły swego dziedzica i przymusiły do skakania przez pień w środku izby, aż musiał się im wiadrem piwa wykupić. Lud powiada, że we wtorek zapustny stoi djabeł za drzwiami karczmy i spisuje wychodzących z niej po północy.

[madohora]

Zwyczaje zapustne
Przebieranie się w jajko
Chłopcy przebierali się za różne zwierzęta (wół, tur, niedźwiedź, jajko, wilk) tworząc ich stroje lub zakładając na siebie ich skóry.
Oprócz zwierząt pojawiały się postacie Cyganów i Żydów
Wśród parobków istniała tradycja, że jeden z nich przebierał się za żandarma, a inni za dziada i babę z dzieckiem, którzy to musieli słuchać rozkazów pierwszego. Było to około 20 chłopców
Pojawiały się też postacie urzędników, żandarma, kozaka, sołtysa i muzykanta

[madohora]

Tworzenie kukły

Sierotki:
„Chłopcy biorą płozę od sanek i wbijają w nią kół, na którą zakładają wozowe koło w położeniu poziomem, by się na nim jak na osi obracać mogło- i w obwodzie (dzwonkach tego koła) wywiercają cztery dziury do wbicia w nie kołków. Poczem ukręciwszy ze słomy dwie postaci, tj. chłopca i dziewczyny (zwane Sierotki), ustroją je i na tem kole posadzą, zakładając nogi tych bałwanków słomianych na owe kołki, poczem obracają koło w jeną lub drugą stronę za pomocą owego przyrządu; tak, że widzom zdaje się, jakoby postacie te były żywe i tańczyły”
Koń:
„Konia robią z 4 łubów i drążka (stanowiących przodek i zad jego); z jarzma wyjmują kulę i osadzą takową na łeb koński w drążku. Na konia takiego przykrytego białą płachtą i mającego ogon z konopi wsiada jeden z chłopców tj. stawa pomiędzy owe łuba) a przytwierdzony doń szelkami, skacze na własnych nogach udając cwałującego na małym koniu jazdca co z daleka dość łudzący przedstawia widok.”
Koza:
„ wizerunek kozy uszyty ze szmat, obwieszony świecidełkami i brzękadłami, utkwiony do wierzchołka drążka

[madohora]

Wędrówki po domach

przebrani chłopacy wędrowali do chat i po przemowie otrzymywali wykup. Jeśli nic nie dostali, porywali gospodarza i trzymali go tak długo, dopóki nie wykupił się w karczmie.
dawali oni do zrozumienia gospodarzom do których zawitają, że jeśli nie wykupią się wołoczebnem, czyli datkiem w gotówce lub produktach to ich krowy nie dadzą im mleka.
inni mówili, że jeśli nie dostanie się datków to „robactwo pole psuć będzie”

[madohora]

Tańce

W środę popielcową kobiety zbierają się w karczmie na tańce, po to aby urosły im konopie

[madohora]

Piosenki

Wraz z ukazaniem się postaci Zapusta wraz z towarzyszami przed domem lub w drzwiach, przemawiają w izbie:
„Gospodynie:
Jedzie Zapust na koniu
Wywija po moście,
Frasują się komornice
Co będą jeść w poście.
Komornice:
Stoi beczka śledzi,
Niech każda je, w domu siedzi.
Gospodynie:
Jedzie Zapust na koniu
Wywija po moście,
Frasują się komornice
Co będą pić w poście.
Komornice:
Stoi beczka piwa,
Niech każda pije, póki żywa.
Gospodynie:
Jedzie Zapust na wozie,
ciągnie mięso na powrozie:
i przyjechał k`nam k`nam.
Komornice:
Krzyknął: chude gąski mam;
Wypędzie ich na murawkę
Niech zieloną szczypią trawkę,
A tu zima, trawy nie ma!
Gąski pozdychały,
Gosposie się oblizały

[madohora]

W ostatnie dni zapustów podchmieleni mieszkańcy wsi chodzą po ogródkach i tam gdzie gospodarz posiada „drzewo w kolcach” zabierają je i oddają do karczmy, otrzymując w zamian trunek skrzętnie nalewany przez samego szynkarza, który naturalnie staje się posiadaczem zrabowanego drewna

[madohora]

we wstępną środę kobiety, które nie wyszły za mąż przypinają się w miejsce koni do sań i obworzą skrzypka po wsi. Przywożą go do dworu, gdzie zostają ugoszczone. Później mają za zadanie odwieźć grajka do karczmy, gdzie mają go „zabić” przez spalenie lub powieszenie. W tym celu obwiązują mu słomą lekko ramiona i golenie i zaplatają słomę tak, by grajek miał czas ją odrzucić, udają też, że go wieszają, ale zostawiają stołek tak by mógł się wydostać

[madohora]

wieczorem w środę do karczmy wjeżdża na koniu postać nazywana Zapustem. Zapust obsypuje głowy komornic popiołem i wygania je miotłą. Gospodyni wywraca naczynie z wódką, zasypuje głowy popiołem i gasi światło. Tak kończą się zapusty i następuje Wielki Post

[madohora]

ąsiedzi odwiedzają się w każdy dzień u kogoś innego. Każdy je wtedy do syta, podawane jest: mięso pieczone, placki, kiełbasy. We wtorek wieczerze je się wspólnie o 8 po czym tańczy się po domu lub podwórzu. Około 10 każdy udaje się do domu, o 12 domownicy wstają od stołu i każdy udaje się na spoczynek mówiąc: „post, post

[madohora]

Zarówno zapusty jak i inne zwyczaje Kaszubów mają swoje źródło w dawnej przeszłości i tworzą ich kulturę. Zapusty to czas zabaw i tańców. W tym czasie często spożywa się też duże ilości alkoholu. Panny wystrojone w piękne suknie brały udział w balach, by znaleźć mężów. Okres ten kończy się w ostatki.

[madohora]

Dawniej w zapusty jedzono dużo tłustych dań, bardzo popularne były placki ziemniaczane. Jedzono wiele, jakby chciano zaspokoić głód przed zbliżającym się postem. Ludzie bardzo biedni starali się w tym dniu zjeść choć trochę mięsa wierząc w to, że kto w zapusty nie je mięsa, tego komary przez lato zjedzą. W tym czasie smażono też pączki, faworki i bliny. Taniec, zabawa, śpiewy, to nieodzowne elementy zapustne. Do dzisiaj zachował się tam zwyczaj chodzenia w zapusty przebierańców. Spotkać można wśród nich postacie z kolędowania, niedźwiedzia, konia, bociana, cygana czy żandarma.

[madohora]

Wraz z wybiciem północy kończy się zabawa i rozpoczyna się czas wielkiego postu. Zgodnie ze zwyczajem, we wtorek zapustny piecze się wyjątkowe ciasto, tzw. "popielnik". Ciasto to piecze się z reszty ciasta po pùrclach zôpùstnëch. Na Kaszubach bardzo przestrzega się dni postnych, dlatego też we wtorek zapustny dokładnie myje się wszystkie patelnie i garnki, w których było przygotowywane na zapusty mięso. Dawniej na czas postu patelnie wieszano na płocie lub na kominie. Głównym pożywieniem Kaszubów w czasie postu były krëpe, bùlwe i slëdze. Śledzie były stosunkowo tanie, więc gospodarze mogli sobie pozwolić na zakup całej beczki śledzi, które spożywano w czasie postu.

[madohora]

Zapusty, to czas, w którym na Kaszubach odwiedzało się dalekich krewnych. Rodziny zbierały się i w kilka sań wyruszano na wspólne odwiedziny bliskich. Kaszubskie zwyczaje karnawałowe są bardzo urozmaicone, a wiele z nich przetrwało do dziś

[madohora]

Widowiskowe karnawały odbywają się w Rio de Janeiro, w Wenecji oraz na Wyspach Kanaryjskich i w Niemczech. Największym po karnawale w Rio pod względem liczby odwiedzających go turystów jest Notting Hill Carnival w Londynie. Co roku w ciągu dwóch dni przyciąga ponad 1,5 mln turystów.

[madohora]

Jednym ze zwyczajów jest Lot Anioła. W 2007 aniołem była włoska pływaczka Federica Pellegrini, natomiast w 2008 amerykański raper Coolio.

[madohora]

Coroczny festiwal w Londynie trwa dwa dni (niedziela i poniedziałek, tzw. Bank Holiday Monday) w sierpniu w dzielnicy Notting Hill.

[madohora]

Karnawał Notting Hill – coroczny festiwal trwający dwa dni (niedziela i poniedziałek, tzw. Bank Holiday Monday) w sierpniu w dzielnicy Notting Hill. Począwszy od 1959 impreza odbywała się w styczniu, a w 1965 przeniesiono ją na obecny termin.

[madohora]

Festiwal zapoczątkowali afroamerykańscy imigranci z Karaibów, w szczególności z Trynidadu, gdzie karnawałowa tradycja jest bardzo silna. Lokalne społeczności marzyły o stworzeniu święta, które zjednoczyłoby karaibskich mieszkańców z dzielnicy Notting Hill. Pod koniec lat 50. Afroamerykanie byli narażeni na ciągłe naciski społeczne. Spotykali się w klubach północnego Londynu, w których mogli się bawić swobodnie. Z biegiem czasu karaibskie społeczności zaczęły dzielić się swoją kulturą z milionem ludzi z całego świata. Współczesny karnawał rozciąga się na długości 5 kilometrów. W paradzie biorą udział przebrane w kostiumy zespoły tańczące w rytm muzyki.

[madohora]

Z niektórych z 45 scen słychać również etniczne rytmy. Uczestnicy bawią się na scenach od godziny 9 do 20, a potem przenoszą się do klubów. Podczas Notting Hill Carnival wybierane są najlepsze zespoły oraz orkiestry grające na narodowych instrumentach z Trynidadu i Tobago, a w ramach konkursu Grand Costium Gala wybiera się Miss, Mistera oraz DJ-a karnawału.

[madohora]

5,7 km - długość trasy

[madohora]

70 - platform z DJ-ami oraz szesnastoma stell bands na "pokładzie ciężarówki"

[madohora]

40 - stacjonarnych systemów nagłośnienia rozmieszczonych w okolicy karnawału

[madohora]

16 000 - granych utworów

[madohora]

300 - straganów z jedzeniem

[madohora]

50 000 - aktywnych uczestników

[madohora]

15 000 - kostiumów

[madohora]

150 000 - pióropuszy

[madohora]

30 milionów cekinów

[madohora]

100 litrów dekoracyjnej farby do malowania ciała

[madohora]

1 milion godzin spędzonych na szycie i dekorowanie kostiumów

[madohora]

Centrum niemieckiego karnawału (Karneval) jest północna Nadrenia-Westfalia, gdzie co roku 11 listopada o godz. 11.11 rozpoczyna się tzw. piąta pora roku (tak nazywa się karnawał w Kolonii). Przez kolejne miesiące (w czasie adwentu nie wszędzie) odbywają się posiedzenia karnawałowe, sowicie podlewane alkoholem i intensywne przygotowania stowarzyszeń karnawałowych do karnawałowej parady końcem karnawału. Święto Trzech Króli rozpoczyna powszechny karnawał. W ostatni czwartek karnawału (Weiberfastnacht) w Nadrenii i Westfalii kobiety uzbrojone w nożyce obcinają mężczyznom krawaty, oprócz tego odbywają się też kobiece szturmy na ratusze. Co roku w Weiberfastnacht, punktualnie o godzinie 11.11 kilkadziesiąt tysięcy przebranych w barwne kostiumy kobiet wdziera się do ratuszy w Düsseldorfie, Bonn, Kolonii, Moguncji i innych niemieckich miastach, by obciąć krawaty urzędnikom i otrzymać symboliczny klucz do bram miasta, przejmując na ten dzień symbolicznie władzę. W ostatni poniedziałek (Rosenmontag) odbywają się duże karnawałowe parady, z muzyką, wozami pełnymi przebierańców zrzeszonych w towarzystwach karnawałowych, rzucających słodycze w tłum. Poszczególne regiony mają swoje zawołania (Narrenruf), np. Kölle Alaaf w Kolonii.

[madohora]

Poza powyższym obszarem istnieje zwyczaj świętowania karnawału pod nazwą Fasching, Fastnacht, Fastelabend lub Fasnacht - także poza Niemcami. Np. w Moguncji używa się nazw "Mainzer Fastnacht", "Määnzer Fassenacht" lub "Meenzer Fassenacht".

[madohora]

Kurentowanie (słoweń. Kurentovanje) – słowiański ludowy obyczaj wiosenny dziś głównie uprawiany w Słowenii.

Obyczaj wiązany dziś z karnawałem i trwający przez 10 dni aż do wtorku przed Popielcem włącznie polega na korowodach i pochodach przebierańców w różnych kostiumach z głośną muzyką. Obyczaj ten pochodzi z najwcześniejszych czasów kolonizacji słowiańskiej na Bałkanach i przetrwał w Mohaczu węgierskim, w Serbii i Bułgarii – najwspanialej obchodzony jest dziś jednak w Słowenii pod nazwą Kurentovanje. Nazwa odnosi się do głównej postaci święta w charakterystycznym futrzanym kostiumie, zwanej Kurent lub Korent (w liczbie mnogiej Kurenti) i symbolizującej moc płodności, rozrodu i szczęścia oczekiwanego nadchodzącą wiosną. W tej mierze porównuje się pochody Kurentów do dionizyjskich rytualnych pochodów płodności.

[madohora]

Strój świąteczny Kurenta, którego masa dochodzi nawet do 30–40 kg, jest sporządzony z wyprawionej skóry owczej (najchętniej dzisiaj z bośniackich długowłosych merynosów) i jest obszernym luźnym płaszczem o dość szerokich rękawach, przepasanym łańcuchem metalowym z pięcioma krowimi dzwonkami dającymi trzy tony. Największy z nich umieszczony jest z tyłu, dwa średnie po obu bokach ciała, a dwa najmniejsze na brzuchu. Przybraniem głowy jest swoista maska z dwóch zszytych płatów sztywnej skóry z ostrym zwierzęcym pyskiem, jakby np. wilka, z długim czerwonym ozorem spadającym na piersi Kurenta. Częste są również czerwone i czarne obwódki wokół ślepii maski, wzmagające wrażenie grozy. Również krowie rogi dodane do szczytu maski, rosochate patyki, lub stylizowane pręty połączone poprzeczką z przymocowanymi wstążkami z kolorowej gofrowanej bibuły – zależnie od lokalnej wersji tradycyjnego stroju

[madohora]

Pochód Kurentów odwiedza mijane zagrody i domostwa odczyniając hałasem i dzwonieniem uroki i złe wpływy nagromadzone przez zimę. Kurenty kroczą pochyleni, rzucając na boki głowami w maskach i poruszając biodrami by wydobyć dźwięki z dzwonków, oraz trzaskają drewnianymi pałkami zwieńczonymi kolcami jeża. Kobiety ofiarują Kurentom chustki przywiązując je im do pasa, oraz naczynia gliniane tłuczone u ich stóp. Także Kurenty żartobliwie przymuszają napotkane młode kobiety do markowania z nimi kopulacji na drogach wiejskich, co potwierdza charakter obyczaju. Inny zwyczaj związany z Kurentowaniem, to rzucanie przez gospodynię garnkiem ze strychu domu za pierwszym obcym pojawiającym się rano w obejściu. Pochodowi towarzyszy czerwono lub czarno przybrany diabeł (hudič, zlodej, vrag) ubrany w sieć do łowienia dusz.

[madohora]

Uważa się, że Kurent jest starym bóstwem płodności, pokrewnym innym tak rozumianym istotom, stąd też porównywanie go z trackim/ greckim Dionizosem, a także i Priapem. Kult ten kiedyś miał szerszy niż obecnie zasięg wnioskując z lokalnie różnych tradycji i sposobów sporządzania kostiumów. Historycznie zanikający już zwyczaj odrodził się po paradzie w starożytnym mieście Ptuj w 1939 roku dając początek tak znakomicie dziś rozwiniętej tradycji. Miasto Ptuj jest obecnie (2009) niezrównanym ośrodkiem tego obyczaju i obecnie ma zarejestrowanych 36 bractw Kurentów, właśnie noszących maski z porami i wstążkami, podczas gdy rogi krowie noszone są przez bractwa Kurentów z okolic Haloze i Lancova vas i częściej noszą brązowego koloru kożuchy owcze.

[madohora]

[madohora]

Obchody rozpoczynają się 2 lutego (święto Matki Boskiej Gromnicznej). Występują wtedy indiańskie zespoły muzyczne z regionu Puno. Około godziny 14 odbywa się procesja kościelna, a po niej następują wielogodzinne pokazy taneczne. Charakterystyczne są tańce w strojach regionalnych, m.in. w spiczastych czapeczkach chulio. Używane są też miejscowe instrumenty, np. fujarki tarka i kena oraz fletnie Pana. Po tygodniowym cyklu imprez karnawał kończy się Diabladą – festiwalem przebierańców z dominującą postacią diabła.

[madohora]

[madohora]

W to święto Matki Boskiej przynosi lud polski świece, zwane gromnicam i, do kościoła, gdzie je kap łan święci. Świecą tą zapaloną robili dawniej ojcowie rodzin na suficie (zwykle niskim) krzyż, pow stający z sadzy palącej się świecy.
Gromnicę zapalano podczas burzy, gdy gromy biły (stąd nazwa gromnica). Podawano tak że zapaloną grom nicę umierającym

[madohora]

Sól św. Agaty.
W dzień św. Agaty (dn. 5 lutego) święci kapłan podczas Mszy św. chleb i wodę, by była obroną w razie pożaru, jak to uczyniła św. Agata we włoskiem mieście Katanie.
Lud polski przechowuje takie o tym dniu przysłowia:
Chleb św. Agaty od ognia strzeże chaty.

[madohora]

Gdzie święta Agata, bezpieczna tam chata.

[madohora]

Chleb św. Agaty od ognia strzeże chaty.

[madohora]

N a świętą Agatę, wysuszysz na słońcu szmatę.

[madohora]

W dzień św. Agaty Jeśli słonko zajrzy do chaty,
To wiosenka na świat pogląda z za zielonej kraty.

[madohora]

Z apusty to polska nazw a karnaw ału. Zapusty tern się różnią od m ięsopustów czyli m ięsopustu, że ta ostatnia nazwa, pochodząca od w yrazów „m ięsaopust" czyli pożegnanie mięsa, stosuje się tylko do ostatnich kilku dni zapustnych, zapusty zaś oznaczają cały czas od T rzech K róli aż do W ielkiego Postu.

[madohora]

[madohora]

Z apusty to czas w esołości i zabaw , a m ianow icie w „ostatki" t. zn. w ostatnie trzy dni p rzed popielcem, T e dni zw ano z tego pow odu „szalonym i". Są to niezaw odnie zabytki z pogańskich czasów. „Pust" m iał bow iem być pogańskim bożkiem wesołości, stąd powstały nazwy: pustota, zapusty, rozpusta.

[madohora]

[madohora]

Tak zwane maszkary zapustne i przebieranie się w różne kostiumy, jakie widzimy w średnich wiekach na zachodzie, dały początek w Polsce zwyczajowi przebierania się w zapusty za żydów, cyganów, dziadów, niedźwiedzi

[madohora]

[madohora]

Z tańców dawnych wymienić należy: Polonez czyli polski; jest to taniec poważny, uroczysty, dalej żywy Krakowiak, ognisty Mazur. Inne tańce to Goniony, Kujawiak, Obertas.

[madohora]

Że Polacy i Polki namiętnie lubieli tańczyć, o tem świadczą następujące wiersze:

[madohora]

Iść do kościoła, gdzie nabożnie grają,
Nie z wielkim gustem damy się schadzają,
Ale na taniec są łatwego ducha,
U rw ałaby się druga i z łańcucha.

[madohora]

[madohora]

To moja największa wada,
Że tańcuję bardzo rada,_
Powiedzcież mi, me sąsiady,
Jest tu która bez tej wady?

[madohora]

[madohora]

Ponieważ Polacy jak w piciu tak i w zabawach dawniej (i dziś często) przebierali miarę, dlatego we wielu parafjach istnieje dziś chwalebny zwyczaj, że w „ostatki" odprawia się po kościołach czterdziestogodzinne nabożeństwo, by przebłagać Boga za grzechy, jakiemi ludzie rozbawieni w te właśnie dni Go obrażają.

[madohora]

[madohora]

Jedną z najpiękniejszych zabaw, urządzanych zimą i w zapusty, był kulig. Dziś trudno określić, skąd się wzięła ta nazwa. Prawdopodobnie początek jej dała ,,kula,11 czyli „krzywuła" tj. laska zakrzywiona, jaką wysyłano naprzód do dworów
z oznajmieniem, że kulig niebawem zawita. Kulig był właściwie zabawą połączoną z tańcami. Młodzież w porozumieniu ze starszymi układała plan całej zabawy. Ubierano się strojnie i przebierano często za żydów, cyganów, górali, wieśniaków,
a często za Hiszpanów, Francuzów

[madohora]

Młodzież męska jechała konno, starsi i panny sankami. Na godzinę przed przybyciem na umówione miejsce wysyłano do dworu, gdzie miał kulig zajechać, posła, który przyjazd oznajmiał. W oznaczonym czasie zajeżdżał szumno i gwarno, lecz
w dworze ciemno i głucho, gdyż gospodarz udając, że o niczem nie wie, nie kazał świecić. Lecz goście tem się nie zrażając proszą o gościnność staropolską. W tedy pan dworu rzecze: „Kiedy tak, to co innego. Rozgośćcie się u mnie swobodnie jak we własnym domu!" Na te słowa orszak kuligowy wali się w podwoje, światła w pokojach służba zapala, i zabaw
a się zaczyna. Po różnych przemowach dowcipnych i figlach idą tańce różne i rozrywki, przeplatane śpiewami.

[madohora]

Gdy kulig zdarzył się w ostatni wtorek przed popielcem, wtedy o północy jeden z kuligowców przebierał się, by przedstawić Post. Na głowę wkładał czapkę z papieru cukrowego, w jednej ręce trzymał bat, w drugiej głowę śledzia na kiju i wygłaszał
przemowę, w której nawoływał do pokuty. Z. Gołębiowski pisze o kuligach: „Kto widział chociażby cieii jeszcze tych zabaw, przyzna z rozrzewnieniem: jak ludzki, jak uprzejmy, gościnny, dobroduszny był ten naród; rodzina to jedna weseląca
s ę razem, używająca darów swej błogiej ziemi. Ta gromada, podobna do alpejskiej śnieżycy, w zrastając coraz bardziej, gdzie spadła, to dlatego jedynie, ażeby wesołość pomnożyć, starożytny obyczaj zachować, serca zbliżać, wspólnych uciech doznawać, nie zaś klęski roznosić." Nawet królowie polscy brali nieraz udział w kuligach. Nie kosztowały one zbyt wiele, bo przyjmowano gości tem, co było w domu. Nie sadzono się na wykwintne przyjęcia. Dziś kuligi minęły bezpowrotnie.

[madohora]

[madohora]

Dawniej w Krakowie w tłusty czwartek odbywał się „babski comber", t. zn. przekupki i różne inne kobiety śpiewały pieśni i tańczyły na rynku. Baby chwytały podczas tej zabawy chłopaków i wogóle nieżonatych i przywiązywały ich do kloca albo
stroiły we wieniec grochowy za karę, że się nie ożenili. Schwytani musieli się wykupić

[madohora]

[madohora]

Z przedmieścia zaś Piasek ciągniono bałwana ze słomy, którego na Rynku przed Sukiennicami w kawałki rozrywano.

[madohora]

Tłusty czwartek – w kalendarzu chrześcijańskim ostatni czwartek przed wielkim postem, znany także jako zapusty. Tłusty czwartek rozpoczyna ostatni tydzień karnawału. W Polsce oraz w katolickiej części Niemiec, wedle tradycji, w tym dniu dozwolone jest objadanie się.

[madohora]

[madohora]

Ponieważ data tłustego czwartku zależy od daty Wielkanocy, dzień ten jest świętem ruchomym. Następny czwartek jest czwartkiem po Środzie Popielcowej i należy do okresu wielkiego postu, podczas którego chrześcijanie ze względów religijnych (pokutnych), jako przygotowanie do Świąt Wielkanocy powinni zachowywać wstrzemięźliwość jako wyraz umartwienia. Może wypaść pomiędzy 29 stycznia a 4 marca.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Najpopularniejsze potrawy to pączki i faworki, zwane również w niektórych regionach chrustem lub chruścikami. Dawniej objadano się pączkami nadziewanymi słoniną, boczkiem i mięsem, które obficie zapijano wódką.

[madohora]

[madohora]

Staropolskie przysłowie mówi: Powiedział Bartek, że dziś tłusty czwartek, a Bartkowa uwierzyła, dobrych pączków nasmażyła. Według jednego z przesądów, jeśli ktoś w tłusty czwartek nie zje ani jednego pączka – w dalszym życiu nie będzie mu się wiodło.

[madohora]

[madohora]

Geneza tłustego czwartku sięga pogaństwa. Był to dzień, w którym świętowano odejście zimy i nadejście wiosny. Ucztowanie opierało się na jedzeniu tłustych potraw, szczególnie mięs oraz piciu wina, a zagryzkę stanowiły pączki przygotowywane z ciasta chlebowego i nadziewane słoniną. Rzymianie obchodzili w ten sposób raz w roku tzw. tłusty dzień

[madohora]

[madohora]

W specyficzny sposób obchodzono tłusty czwartek w Małopolsce. Nazywany on był wówczas combrowym czwartkiem. Według legendy nazwa pochodzi od nazwiska żyjącego w XVII wieku krakowskiego burmistrza o nazwisku Comber, będącego prawdopodobnie postacią fikcyjną, człowieka złego i surowego dla kobiet mających swoje kramy i handlujących na krakowskim rynku. Mówiono: Pan Bóg wysoko a król daleko, któż nas zasłoni przed Combrem. Umrzeć miał on w tłusty czwartek[3]. W każdą rocznicę śmierci przekupki na targu urządzały więc huczną zabawę i tańce. Podczas zabawy zaczepiały przechodzących tamtędy mężczyzn, których zmuszały do tańca lub do oddawania wierzchniej odzieży w zamian za krzywdy, jakie wyrządził Comber.

[madohora]

[madohora]

Około XVI wieku w Polsce pojawił się zwyczaj jedzenia pączków w wersji słodkiej. Wyglądały one nadal nieco inaczej niż obecnie – w środku miały bowiem ukryty mały orzeszek lub migdał. Ten, kto trafił na taki szczęśliwy pączek, miał cieszyć się dostatkiem i powodzeniem.

[madohora]

[madohora]

Góra pączków, za tą górą
tłuste placki z konfiturą,
za plackami misa chrustu,
bo to dzisiaj są zapusty.
Przez dzień cały się zajada,
a wieczorem maskarada:
Janek włożył ojca spodnie,
choć mu bardzo niewygodnie,
Zosia – suknię babci Marty
I kapelusz jej podarty,
Franek sadzy wziął z komina,
Bo udawać chce Murzyna.
W tłusty czwartek się swawoli,
później czasem brzuszek boli.

Władysław Broniewski

[madohora]

Powiedział Bartek, że dziś Tłusty Czwartek

[madohora]

Powiedział Bartek, że dziś Tłusty Czwartek
A Bartkowa uwierzyła dobrych pączków nasmażyła

[madohora]

Gdy w Tłusty Czwartek człek w jedzeniu pofolguje
Pan Bóg grzech obżarstwa mu daruje

[madohora]

Tłusty czwartek pączkami fetuje
A od Popielca ścisły post szykuje

[madohora]

Od Popielca do Zmartwychwstania ścisły post się kłania

[madohora]

Kto w Tłusty Czwartek nie zje pączków kopy
Tak mu prorokują chłopy
Temu myszy zniszczą pole
I będzie miał pustki w stodole

[madohora]

Był sobie pączek co nie miał rączek
I okrąglutki był jak miesiączek
Miał lukrowaną złocistą skórkę
I w środku dziurkę na konfiturkę
Wszyscy go lubią starsi i dzieci
Na jego widok aż ślinka leci
Lecz co naprawdę pączki są warte
To przede wszystkim wie Tłusty Czwartek

Tadeusz Śliwiak

[madohora]

[madohora]

Nazwa pochodzi od włoskiego carnevale, z łaciny: carnem levāre ("mięso usuwać") bądź caro, vale ("żegnaj mięso"). Pokrewne nazwy to starowłoskie carasciale z łaciny carnem laxāre, rumuńskie cârneleagă z carnem ligat, oraz hiszpańskie carnestolendas z caro tollenda. Wszystkie oznaczały pożegnanie mięsa przed rozpoczynającym się wielkim postem. Inna etymologia tej nazwy, każe szukać jej źródeł w łac. carrus navalis wóz w kształcie okrętu, który uczestniczył w procesji świątecznej ku czci bogini Izydy a później Dionizosa w starożytnym Rzymie.

[madohora]

[madohora]

Karnawał wywodzi się z kultów płodności i z kultów agrarnych. Od głębokiej przeszłości utrzymywało się przekonanie, że im wyższe będą skoki, tym wyżej będzie rodziło zboże. Między innymi dlatego Karnawał jest tak ściśle związany z tańcami. W wielu krajach europejskich, zwłaszcza na wsiach praktykowano także tańce dookoła ogniska, najczęściej w formie koła.

[madohora]

[madohora]

Chłopcy przebierali się za różne zwierzęta (wół, tur, niedźwiedź, jajko, wilk) tworząc ich stroje lub zakładając na siebie ich skóry.
Oprócz zwierząt pojawiały się postacie Cyganów i Żydów[
Wśród parobków istniała tradycja, że jeden z nich przebierał się za żandarma, a inni za dziada i babę z dzieckiem, którzy to musieli słuchać rozkazów pierwszego. Było to około 20 chłopców
Pojawiały się też postacie urzędników, żandarma, kozaka, sołtysa i muzykanta

[madohora]

[madohora]

Tworzenie kukły
Sierotki:
„Chłopcy biorą płozę od sanek i wbijają w nią kół, na którą zakładają wozowe koło w położeniu poziomem, by się na nim jak na osi obracać mogło- i w obwodzie (dzwonkach tego koła) wywiercają cztery dziury do wbicia w nie kołków. Poczem ukręciwszy ze słomy dwie postaci, tj. chłopca i dziewczyny (zwane Sierotki), ustroją je i na tem kole posadzą, zakładając nogi tych bałwanków słomianych na owe kołki, poczem obracają koło w jeną lub drugą stronę za pomocą owego przyrządu; tak, że widzom zdaje się, jakoby postacie te były żywe i tańczyły”
Koń:
„Konia robią z 4 łubów i drążka (stanowiących przodek i zad jego); z jarzma wyjmują kulę i osadzą takową na łeb koński w drążku. Na konia takiego przykrytego białą płachtą i mającego ogon z konopi wsiada jeden z chłopców tj. stawa pomiędzy owe łuba) a przytwierdzony doń szelkami, skacze na własnych nogach udając cwałującego na małym koniu jazdca co z daleka dość łudzący przedstawia widok.” (Lud Seyra V. str. 301, Oskar Kolberg, str. 74)
Koza:
„ wizerunek kozy [jest] uszyty ze szmat, obwieszony świecidełkami i brzękadłami, utkwiony do wierzchołka drążka”

[madohora]

[madohora]

Wędrówki po domach

przebrani chłopacy wędrowali do chat i po przemowie otrzymywali wykup. Jeśli nic nie dostali, porywali gospodarza i trzymali go tak długo, dopóki nie wykupił się w karczmie.
dawali oni do zrozumienia gospodarzom do których zawitają, że jeśli nie wykupią się wołoczebnem, czyli datkiem w gotówce lub produktach to ich krowy nie dadzą im mleka.
inni mówili, że jeśli nie dostanie się datków to „robactwo pole psuć będzie”

[madohora]

[madohora]

Tańce

W środę popielcową kobiety zbierają się w karczmie na tańce, po to aby urosły im konopie (Zbiór wiadomości do Antropologii VIII str.365 Parysow

[madohora]

[madohora]

Piosenki

Wraz z ukazaniem się postaci Zapusta wraz z towarzyszami przed domem lub w drzwiach, przemawiają w izbie:
„Gospodynie:
Jedzie Zapust na koniu
Wywija po moście,
Frasują się komornice
Co będą jeść w poście.
Komornice:
Stoi beczka śledzi,
Niech każda je, w domu siedzi.
Gospodynie:
Jedzie Zapust na koniu
Wywija po moście,
Frasują się komornice
Co będą pić w poście.
Komornice:
Stoi beczka piwa,
Niech każda pije, póki żywa.
Gospodynie:
Jedzie Zapust na wozie,
ciągnie mięso na powrozie:
i przyjechał k`nam k`nam.
Komornice:
Krzyknął: chude gąski mam;
Wypędzie ich na murawkę
Niech zieloną szczypią trawkę,
A tu zima, trawy nie ma!
Gąski pozdychały,
Gosposie się oblizały.

[madohora]

[madohora]

Inne zwyczaje

W ostatnie dni zapustów podchmieleni mieszkańcy wsi chodzą po ogródkach i tam gdzie gospodarz posiada „drzewo w kolcach” zabierają je i oddają do karczmy, otrzymując w zamian trunek skrzętnie nalewany przez samego szynkarza, który naturalnie staje się posiadaczem zrabowanego drewna (I.K. Gregorowicz „Obrazki wiejskie”, Warszawa 1852 tom I str. 229)
we wstępną środę kobiety, które nie wyszły za mąż przypinają się w miejsce koni do sań i obwożą skrzypka po wsi. Przywożą go do dworu, gdzie zostają ugoszczone. Później mają za zadanie odwieźć grajka do karczmy, gdzie mają go „zabić” przez spalenie lub powieszenie. W tym celu obwiązują mu słomą lekko ramiona i golenie i zaplatają słomę tak, by grajek miał czas ją odrzucić, udają też, że go wieszają, ale zostawiają stołek tak by mógł się wydostać[7]
wieczorem w środę do karczmy wjeżdża na koniu postać nazywana Zapustem. Zapust obsypuje głowy komornic popiołem i wygania je miotłą. Gospodyni wywraca naczynie z wódką, zasypuje głowy popiołem i gasi światło. Tak kończą się zapusty i następuje Wielki Post. (Lud Serya V. str. 303)
Sąsiedzi odwiedzają się w każdy dzień u kogoś innego. Każdy je wtedy do syta, podawane jest: mięso pieczone, placki, kiełbasy. We wtorek wieczerze je się wspólnie o 8 po czym tańczy się po domu lub podwórzu. Około 10 każdy udaje się do domu, o 12 domownicy wstają od stołu i każdy udaje się na spoczynek mówiąc: „post, post”

[madohora]

[madohora]

Zarówno zapusty jak i inne zwyczaje Kaszubów mają swoje źródło w dawnej przeszłości i tworzą ich kulturę. Zapusty to czas zabaw i tańców. W tym czasie często spożywa się też duże ilości alkoholu. Panny wystrojone w piękne suknie brały udział w balach, by znaleźć mężów. Okres ten kończy się w ostatki.

[madohora]

[madohora]

Dawniej w zapusty jedzono dużo tłustych dań, bardzo popularne były placki ziemniaczane. Jedzono wiele, jakby chciano zaspokoić głód przed zbliżającym się postem. Ludzie bardzo biedni starali się w tym dniu zjeść choć trochę mięsa wierząc w to, że kto w zapusty nie je mięsa, tego komary przez lato zjedzą. W tym czasie smażono też pączki, faworki i bliny. Taniec, zabawa, śpiewy, to nieodzowne elementy zapustne. Do dzisiaj zachował się tam zwyczaj chodzenia w zapusty przebierańców. Spotkać można wśród nich postacie z kolędowania, niedźwiedzia, konia, bociana, cygana czy żandarma.

[madohora]

[madohora]

Wraz z wybiciem północy kończy się zabawa i rozpoczyna się czas wielkiego postu. Zgodnie ze zwyczajem, we wtorek zapustny piecze się wyjątkowe ciasto, tzw. "popielnik". Ciasto to piecze się z reszty ciasta po pùrclach zôpùstnëch. Na Kaszubach bardzo przestrzega się dni postnych, dlatego też we wtorek zapustny dokładnie myje się wszystkie patelnie i garnki, w których było przygotowywane na zapusty mięso. Dawniej na czas postu patelnie wieszano na płocie lub na kominie. Głównym pożywieniem Kaszubów w czasie postu były krëpe, bùlwe i slëdze. Śledzie były stosunkowo tanie, więc gospodarze mogli sobie pozwolić na zakup całej beczki śledzi, które spożywano w czasie postu.

[madohora]

[madohora]

Zapusty, to czas, w którym na Kaszubach odwiedzało się dalekich krewnych. Rodziny zbierały się i w kilka sań wyruszano na wspólne odwiedziny bliskich. Kaszubskie zwyczaje karnawałowe są bardzo urozmaicone, a wiele z nich przetrwało do dziś

[madohora]

[madohora]

Widowiskowe karnawały odbywają się w Rio de Janeiro, w Wenecji oraz na Wyspach Kanaryjskich i w Niemczech. Największym po karnawale w Rio pod względem liczby odwiedzających go turystów jest Notting Hill Carnival w Londynie. Co roku w ciągu dwóch dni przyciąga ponad 1,5 mln turystów.

[madohora]

[madohora]

Karnawał Wenecki
Jednym ze zwyczajów jest Lot Anioła. W 2007 aniołem była włoska pływaczka Federica Pellegrini, natomiast w 2008 amerykański raper Coolio.

[madohora]

Coroczny festiwal w Londynie trwa dwa dni (niedziela i poniedziałek, tzw. Bank Holiday Monday) w sierpniu w dzielnicy Notting Hill.

[madohora]

[madohora]

Centrum niemieckiego karnawału (Karneval) jest północna Nadrenia-Westfalia, gdzie co roku 11 listopada o godz. 11.11 rozpoczyna się tzw. piąta pora roku (tak nazywa się karnawał w Kolonii). Przez kolejne miesiące (w czasie adwentu nie wszędzie) odbywają się posiedzenia karnawałowe, sowicie podlewane alkoholem i intensywne przygotowania stowarzyszeń karnawałowych do karnawałowej parady końcem karnawału. Święto Trzech Króli rozpoczyna powszechny karnawał. W ostatni czwartek karnawału (Weiberfastnacht) w Nadrenii i Westfalii kobiety uzbrojone w nożyce obcinają mężczyznom krawaty, oprócz tego odbywają się też kobiece szturmy na ratusze. Co roku w Weiberfastnacht, punktualnie o godzinie 11.11 kilkadziesiąt tysięcy przebranych w barwne kostiumy kobiet wdziera się do ratuszy w Düsseldorfie, Bonn, Kolonii, Moguncji i innych niemieckich miastach, by obciąć krawaty urzędnikom i otrzymać symboliczny klucz do bram miasta, przejmując na ten dzień symbolicznie władzę. W ostatni poniedziałek (Rosenmontag) odbywają się duże karnawałowe parady, z muzyką, wozami pełnymi przebierańców zrzeszonych w towarzystwach karnawałowych, rzucających słodycze w tłum. Poszczególne regiony mają swoje zawołania (Narrenruf), np. Kölle Alaaf w Kolonii

[madohora]

[madohora]

Poza powyższym obszarem istnieje zwyczaj świętowania karnawału pod nazwą Fasching, Fastnacht, Fastelabend lub Fasnacht - także poza Niemcami. Np. w Moguncji używa się nazw "Mainzer Fastnacht", "Määnzer Fassenacht" lub "Meenzer Fassenacht".

[madohora]

[madohora]

Karnawał w Belgii

Karnawał w Binche – w 2003 roku został proklamowany Arcydziełem Ustnego i Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości a w 2008 roku wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO

[madohora]

[madohora]

W Danii obchodzone jest święto karnawałowe Fastelavn siedem tygodni przed Niedzielą Wielkanocną.

[madohora]

Fastelavn – nordyckie, a głównie duńskie święto karnawałowe, obchodzone siedem tygodni przed Niedzielą wielkanocną.
Spis treści

1 Kot w beczce
2 Rwanie gęsi
3 Słodkie bułeczki
4 Parady
5 Uwagi
6 Przypisy
7 Bibliografia
8 Zobacz też

Fastelavn wywodzi się z chrześcijańskiej tradycji karnawału, nazwa święta pochodzi z dolnoniemieckiego słowa vastelavent ("wieczór przed świętem"). Początkowo Fastelavn było ostatnią okazją do zabawy przed nadejściem wielkiego postu. Dzieci przebierają się w kostiumy i gromadzą słodycze.

Nordyckiego Fastelavn nie można jednak nazwać świętem religijnym. Przeciwnie, Kościół i przed i po Reformacji aktywnie starał się go zabronić. Mimo protestów Kościoła tradycja przekazywana była z pokolenia na pokolenie, a samo święto traktowano bardziej jako wyznacznik zmiany pory roku i rozpoczęcia związanych z tym prac, niż jako zwyczaj religijny.

Od XIX w. święto to obchodzone jest w Islandii pod nazwą bolludagur („dzień słodkiej bułeczki”), dokąd wprowadzili je piekarze duńscy i norwescy

[madohora]

[madohora]

Charakterystyczną duńską tradycją związaną z Fastelavn jest zabawa w "kota w beczce" (duń. slå katten af tønden). Oryginalnie polegała ona na zawieszaniu na drzewie drewnianej beczki z żywym czarnym kotem i rozbijaniu jej kijami. Dla urozmaicenia czasem zawodnikom zawiązywano oczy, lub sadzano na koniach. Wygrywał ten, od czyjego uderzenia odpadło dno beczki. W niektórych rejonach zwycięzca zwolniony był przez cały rok od podatków (ostatni taki przypadek zanotowano w 1743 na Amager[). Po rozbiciu pojemnika kota często (chociaż nie zawsze) zabijano – akt przeciwko zwierzęciu miał zapewnić ochronę przed złem (np. zapobiec wybuchnięciu zarazy

[madohora]

[madohora]

Już w połowie XVIII wieku zaczęły pojawiać się głosy przeciw maltretowaniu kotów z okazji Fastelavn. Świadczy o tym m.in. zachowany wiersz Petera Rammela z 1729 roku: O, gdybym ja był wolny, a wy byliście myszami. Od ok. połowy XIX wieku do beczki wkładano martwego kota, potem, aby nie męczyć prawdziwego zwierzęcia, kukłę kota zrobionego ze szmat. Ostatni przypadek wykorzystania żywego zwierzęcia zanotowano ok. 1880 roku w Reersø

[madohora]

[madohora]

Zabawa przetrwała do dziś – "kot w beczce" jest niemalże synonimem Fastelavn. Współczesne beczki już tylko ozdobione są wizerunkiem kota, a zawierają łakocie i owoce dla dzieci. Beczkę rozbija się tak samo, jak niegdyś: dzieci ustawiają się w kolejce, każdemu dziecku przysługuje umówiona liczba uderzeń kijem. Ten, czyje uderzenie spowoduje odpadnięcie dna i wysypanie się słodyczy zostaje "kocią królową" (duń. kattedronning), a kto zbije ostatni kawałek beczki zostaje "kocim królem" (duń. kattekongen). Przy odrobinie szczęścia jedno dziecko może zostać naraz całą parą królewską.

[madohora]

[madohora]

Inną zabawą o symbolicznym znaczeniu było "podjeżdżanie do kury (lub gęsi)" (duń. at ride til hanen oraz gåserenden). Polegało to na wieszaniu za nogi kur lub gęsi. Uczestnicy konkursu galopowali konno pod wiszącym wysoko ptakiem i próbowali złapać go za szyję, by urwać mu żywcem głowę. Aby zadanie było trudniejsze, szyje zwierząt wysmarowane były smalcem lub mydłem. "Rwanie gęsi" miało zapewnić bogate plony w nadchodzącym sezonie. Niektórzy badacze wyrażają jednak opinię, że nie tyle był to zwyczaj o znaczeniu magicznym, ile zwykłe prymitywne czerpanie radości z maltretowania żywej istoty. Zabawa ta nie przetrwała do dzisiaj w żadnej formie.

[madohora]

[madohora]

Podczas Fastelavn piecze się (lub, dzisiaj, kupuje w ciastkarniach) słodkie bułeczki wypełnione kremem lub pokryte lukrem (duń. Fastelavnsboller), które są tak ważnym elementem jak choinka na Boże Narodzenie. Tradycja pochodzi z końca średniowiecza – wówczas zarezerwowane na Fastelavn białe pszenne bułki z mlekiem lub z kawałkiem masła w środku były niecodziennym smakołykiem. Aby dostać bułkę, dzieci śpiewają tradycyjną piosenkę:

[madohora]

[madohora]

Tradycja słodkich bułek wiąże się ze zwyczajem zbierania w Fastelavn rózg – młodych gałązek drzew (duń. Fastelavnsris), przyozdabiania ich kolorowym papierem i uderzania nimi chłopców i dziewcząt. Kto tego dnia wstał najwcześniej, przygotował rózgę i uderzył pierwszy, wynagradzany był taką bułką. Dzisiaj to głównie dzieci rózgami budzą w dzień Fastelavn swoich rodziców.

[madohora]

W wielu duńskich miastach do dziś odbywają się z okazji Fastelavn parady. Zwyczaj wziął się z procesji wiodących niegdyś w czasie święta przez całe miasto lub wieś w kierunku miejsc, gdzie miały odbywać się konkursy takie, jak "kot w beczce", "rwanie gęsi" czy popisy jazdy konnej. Uczestnicy procesji byli poprzebierani w królewskie i rycerskie stroje, często przechowywane z roku na rok na tę okazję. Był także klaun (stąd do dziś zwyczaj przebierania dzieci w czasie Fastelavn za rycerzy i klaunów). Procesje szły od zagrody do zagrody, zapraszając wszystkich mieszkańców do zabawy, a także zbierając pieniądze, żywność i słodkości na wspólny wieczór.

[madohora]

[madohora]

Fastelavnsboller

1 jajko do wysmarowania ciasta
Na polewę:
200 ml śmietany 32 %
1 łyżeczka cukru
1 łyżka kakao
Na ciasto:
5 g drożdży
3,5 szklanki mąki pszennej
2 łyżki masła
1 jajko
1 szklanka letniego mleka
1 łyżka cukru
1 łyżeczka soli
Na wypełnienie:
2 żółtka jaj
2 łyżki cukru
1 laska wanilii
1 szklanka mleka 2 %
1 łyżka maki ziemniaczanej

Jedno jajko roztrzepać widelcem na talerzu i pozostawić do czasu uformowania kulek z ciasta.
Przygotować ciasto: drożdże rozetrzeć z cukrem oraz letnim mlekiem i odstawić na 5 minut w ciepłe miejsce. Mąkę przesypać na stolnicę i wymieszać z solą. Do wymieszanych składników wlać roztarte drożdże, wbić jedno jajko, dodać masło i zagnieść ciasto. Zagniecione ciasto nakryć wilgotną ściereczką i odstawić na 1 godzinę do wyrośnięcia.
Przygotować wypełnienie: laskę wanilii przeciąć nożem, wyłuskać z niej nasionka, po czym nasiona z przekrojoną wanilią włożyć do rondla, zalać mlekiem i zagotować. Po zagotowaniu usunąć z tego laskę wanilii i ściągnąć z ognia. Żółtka wrzucić do kubka, zasypać je cukrem i utrzeć razem do białości. Do utartych składników wsypać mąkę ziemniaczaną, wlać do tego 1 łyżkę z zagotowanego mleka z wanilią i dokładnie rozmieszać łyżka. Po rozmieszaniu postawić na małym ogniu zagotowane wcześniej mleko z wanilią i przelać do tego wymieszane składniki. Całość dokładnie wymieszać drewnianą łyżka i gotować do czasu, aż utworzy się gęsty krem. Wtedy ściągnąć z ognia i przestudzić.
Wyrośnięte ciasto przełożyć na stolnicę, rozwałkować na grubość 5 mm, wyciąć w nim krążki kubkiem i nałożyć na nie łyżką przestudzony krem. Wszystko dokładnie zlepić ręcznie, uformować z tego małe kulki, przełożyć je na wyłożoną papierem do pieczenia blachę do pieczenia i całość wysmarować roztrzepanym wcześniej jajkiem. Wysmarowane składniki wstawić do piekarnika rozgrzanego do 190°C i piec na złoty kolor. Po upieczeniu wyciągnąć z piekarnika, przestudzić i wyłożyć na talerz.
Przygotować polewę: śmietanę dokładnie rozmieszać z cukrem widelcem i polać nią upieczone bułeczki. Gotowe posypać kakao i podawać do spożycia.

[madohora]

[madohora]

Do momentu przyjęcia chrześcijaństwa Maslenica była obchodzona w dzień równonocy wiosennej[potrzebny przypis], jako dzień pojednania z bliźnimi i wybaczania krzywd

[madohora]

Maslenica trwa tydzień i jest to czas uczt i zabaw, w tym tańców przy ogniu.

[madohora]

KONIEC ROKU W REGIONIE. DWIE PRÓBY ZABÓJSTWA - www.infokatowice.pl - 01.01.2020

[madohora]

ROK 2019 W ŚLĄSKIEM - Wyborcza - 01.10.2020

[madohora]

Nogi? Załóż sukienkę tuż za kolano. To sprawi, że będzie się kończyła tam, gdzie twoja łydka jest najszczuplejsza – i wskaże to miejsce wszystkim facetom. Nie chcesz się chwalić pajączkami na łydkach? Karnawał to jest czas, kiedy możesz spokojnie założyć suknię do samej ziemi.

[madohora]

Nie musisz się ograniczać do małej lub dużej czarnej. Noś też złotą, srebrną, różową… Do każdej będzie pasował sznur korali (unikaj pereł, według znawców kamieni rodzą się one w cierpieniu i przynoszą pecha), mała torebka (tak, ta, która masz w szafie!) i szpilki lub baleriny. Nabierz dystansu do mody i noś te kolory, które pasują do twojej osobowości i tego, co chcesz osiągnąć. Jeśli chcesz poczuć się wyjątkowo, włóż małą czerwoną. Czerwieni przyporządkowana jest planeta Mars, kolor ten to synonim odwagi i męstwa. W dawnych czasach mogli go przywdziewać tylko władcy. Dla królowej balu będzie w sam raz!

[madohora]

W pomarańczowej sukni natomiast będziesz rozchwytywana. Kolor ten wysyła bowiem sygnał o spontaniczności i przyjaznym nastawieniu. Różowy zaś działa odmładzająco. I nie musi to być lalkowy róż, w którym będziesz wyglądała jak dzidzia piernik. Pudrowy też doda ci niewinnego wdzięku, a jest elegancki. Uważaj tylko, jeśli masz silną osobowość i lubisz o wszystkim sama decydować

[madohora]

Różowy wysyła bowiem sygnał: zaopiekuj się mną… A co z czernią? Brak w niej radości, ale jest potężna i zdecydowana. I za tę siłę (oraz magię odchudzania!) ją kochamy. Rozświetlona biżuterią, czerwoną torebką lub złotymi pantofelkami straci na powadze, a ty, miłośniczko czerni, pozostaniesz sobą. I o to właśnie chodzi!

[madohora]

Dobra bielizna czyni cuda

Gotowa na bal? Niezupełnie, jeśli jeszcze nie dobrałaś bielizny. Decydując się na stanik bardotkę (o jakieś 5 cm węższy w obwodzie niż do tej pory nosiłaś i z miseczką większą o jedną, dwie literki), stworzysz ponętny dekolt i… talię, której jeszcze przed chwilą nie miałaś. Teraz bielizna do zadań specjalnych. Majtki, body i wyszczuplające kombinezony. Ich producenci powinni dostać Nobla!

[madohora]

Nie znalazłaś nigdzie takich cudownych wynalazków? Zainwestuj w wyszczuplające brzuch i podnoszące pośladki rajstopy, są w każdym sklepie. Sprawdzone, to działa! Od razu poczujesz się ładniejsza i pewniejsza siebie. Zaczniesz czuć radość i podniecenie. I dobrze, bo tak naprawdę to od twojego nastawienia zależy, czy impreza się uda. Każda czarownica wie, że to nasze myśli tworzą rzeczywistość. Jeśli postanowisz, że będziesz się świetnie bawić, to tak właśnie będzie!

[madohora]

Zaczaruj dobrą zabawę

Najlepiej za pomocą afirmacji, czyli pozytywnych myśli. Jak najczęściej powtarzaj, że jesteś szczęśliwa, a twoja podświadomość w to uwierzy. Mów: „jestem piękna i świetnie czuję się w swoim ciele”, „wspaniale bawię się na balach”. Afirmacje powinny być proste i krótkie, napisane w czasie teraźniejszym. Porozwieszaj je na lodówce, lustrze, zapisz w telefonie. Najlepszy czas na ich powtarzanie to nów i pełnia księżyca. Wtedy podświadomość jest szczególnie podatna i afirmacje mogą przynieść podwójny efekt.

[madohora]

Załóż rajstopy antyżylakowe. Dobrze, jeśli dobierze je lekarz, ale jeśli nie masz takiej możliwości, zmierz łydkę w kostce i w udzie i z tymi wymiarami poproś aptekarza o pomoc. Pamiętaj tylko, by założyć je na leżąco, po przynajmniej godzinnym poleżeniu z nogami ułożonymi nieco wyżej. Wtedy nogi nie będą spuchnięte i rajstopy zadziałają lepiej.

[madohora]

Ten czas odpoczynku, tak jak XIX-wieczne damy, wykorzystaj na maseczki, sen lub kompres zapobiegający puchnięciu łydek.

[madohora]

Rano, w dzień balu weź dwa bandaże, zmocz je wodą i skrop olejkiem miętowym. Włóż do lodówki. Przed wyjściem owiń nimi nogi, od kostek po uda. Poleż 20-30 minut, osusz ręcznikiem i delikatnie natrzyj nogi, od stóp po łydki mieszanką 2 łyżek oliwy i 5 kropli olejku lawendowego. Wcieraj ją głaszczącymi ruchami, zawsze od dołu do góry.

[madohora]

Aby nie spociły się stopy, zafunduj im chłodną kąpiel ziołową. Zmieszaj 4 łyżki ziela mięty, łyżkę igliwia świerkowego, łyżkę szałwii i 3 łyżki kory. Zalej 4 szklankami wrzątku i gotuj przez 10 minut. Wystudź i wlej do miski. Mocz w niej stopy przez 10 minut.

[madohora]

Jak zrobić się na bóstwo

Naładuj się energią w kąpieli. Według słynnego maga Scotta Cunninghama naprawdę daje niezłego kopa i siły do zabawy! A my zapewniamy, że fantastycznie ujędrni skórę!

[madohora]

Kąpiel! Rozetrzyj w misce lub makutrze 3 łyżeczki goździków, 2 łyżeczki kwiatów lawendy, 2 łyżeczki rozmarynu, 2 porcje bazylii. Wysyp na kwadratowy kawałek materiału, zwiąż go sznurkiem. Saszetkę wrzuć do wanny z ciepłą wodą i zanurz się w niej na 15 minut. Wolisz prysznic? Zmocz woreczek i natrzyj się nim pod strumieniem wody jak kostką mydła.

[madohora]

Wygładź skórę pilingiem. Ale delikatnym, na przykład ze zmielonych migdałów z kroplą ciepłego mleka (mają sporo odmładzającej witaminy E!). Albo ze sproszkowanych płatków owsianych z ciepłą wodą. Nakładaj papkę na wilgotną skórę pleców, dekoltu i ramion. Po kilku minutach spłucz. Zamiast pilingu możesz też wygładzić skórę, kładąc na niej na 20 minut kawałki jabłka lub wręcz obierki. Po spłukaniu wodą skóra będzie jedwabista.

[madohora]

Rozpuść włosy i poczuj się wolna. Raz, w tym roku nie upinaj ich w misterny kok. Nie znaczy to, że masz pójść na bal z szopą na głowie! Po prostu umyj włosy, spłucz octem owocowym (to zmywa z nich negatywne emocje) i wygładź na okrągłej szczotce. Ważne, by nie były niczym skrępowane. Dlaczego? Według ezoteryków poprzez włosy łatwo nawiązuje się kontakt ze środowiskiem i odczuwa się wszystko intensywniej. A wyznawcy islamu dodają: kobieta, która nosi rozpuszczone włosy i pozwala wiatrowi igrać z nimi, jest prawdziwie wolna (i podniecająca – dlatego Arabki nie wychodzą z domu bez kwefu na głowie).

[madohora]

Ubij białko z 2-3 jajek i dodaj to, co masz w lodówce: 3 łyżki serka homogenizowanego, łyżkę miodu, listki pozostałe po zaparzaniu zielonej herbaty, łyżeczkę soku z cytryny. Albo wszystko naraz. Papkę nałóż na 15-20 minut i spłucz letnią lub nawet chłodną wodą.

[madohora]

Jeśli chcesz dobrze nawilżyć skórę, zrób maskę z siemienia. Łyżkę nasion lnu ugotuj w szklance wody na papkę. Na twarz połóż gazę, na to nałóż wystudzone siemię. Po 15 minutach zdejmij gazę. Resztki maseczki usuń chusteczką higieniczną.

[madohora]

Dzięki niej nos i broda nie będą się świecić. Ubij białko na sztywną pianę, wymieszaj delikatnie z sokiem z połowy cytryny. Nałóż na 15 minut na twarz, spłucz zimną wodą.

[madohora]

Karnawał rozpoczyna się, gdy burmistrz Rio przekazuje klucze do miasta królowi Momo mitycznej postaci, która przewodzi uroczystościom. Król wybierany jest w konkursie. Jednym z warunków jest by był znacznej tuszy - do niedawna było to 120 kg

[madohora]

9 godzin trwa pokaz na sambodromie

[madohora]

13 mln dolarów - tyle Rio de Janerio inwestuje w organizację imprezy. Pieniądze pochodzą ze środków publicznych ale też prywatnych.

[madohora]

40 ml dolarów stanowi przychód z całej imprezy

[madohora]

7 000 000 ludzi bawi się podczas imprezy w Rio, w tym 1 500 000 to turyści

[madohora]

100 000 dolarów musi zapłacić "królowa" aby reprezentować najbardziej prestiżową szkołę samby

[madohora]

2 100 to cena biletu za miejsce w loży na sambodromie

[madohora]

W Rosji w roku 1799 car Paweł I zakazał tańczyć walca. Prawo zmieniono dopiero 30 lat później gdy zmarła małżonka cara

[madohora]

Kotylion - taniec pochodzący z Francji. Parom wpinano w ubiór odpowiednie kokardki. Zabawa polegała na połączeniu w tańcu osób noszących te same "znaki". Często było to specjalnie aranżowane aby połączyć w pary określone osoby.

[madohora]

Karnecik - był to mały notesik z miniaturowym ołówkiem , który panny nosiły przy sobie a panowie zapisywali się na kolejne tańce

[madohora]

Czasem panowie rezerwowali tańce z dużym wyprzedzeniem

[madohora]

U Bogatej albo bardzo urodziwej panny karnecik tak szybko się zapełniał że mogło braknąć tańców na balu

[madohora]

Paź - specjalna klamerka przymocowana do nadgarstka pomagała podtrzymywać suknię

[madohora]

Panny nosiły wachlarze z atłasu lub gazy, mężatki wachlowały się strusimi piórami oprawionymi w kość słoniową a starsze damy wybierały wachlarze z koronki

[madohora]

Białe rękawiczki - każda panna na balu nosiła białe rękawiczki sięgające zazwyczaj powyżej łokcia. Aby przylegały w nadgarstku zapinano je na guziczki.

[madohora]

Rękawiczek nie ściągano przez cały czas trwania balu. Chyba że były tak wybrudzone, że trzeba było je zmienić. Wówczas wymieniano je na inną śnieżnobiałą parę.

[madohora]

Bukieciki były umieszczane w specjalnych uchwytach albo wpinane we włosy, przypinane w talii lub noszone tak jak broszki.

[madohora]

Pantofelki - delikatne buciki z atłasu, satyny, delikatnej skórki na niskim obcasiku i ze skórzaną podeszwą przypominające współczesne baletki.

[madohora]

Jeśli panna dużo tańczyła to przez noc mogły się całkowicie zetrzeć a panna mogła przypłacić to bólem stóp na drugi dzień bo tak cienkie podeszwy nie amortyzowały całonocnych podskoków.

[madohora]

Porządek balu - każdy bal miał ściśle zaplanowany porządek

Zaczynał się od marszu a w naszych regionach od Poloneza. Następnie tańczono kontredanse, kotyliony i kadryle. W późniejszym okresie walce.

[madohora]

Na zakończenie balu tańczone lekkie, powszechnie znane tańce. W Polsce każdy bal kończono tradycyjnie mazurem.

[madohora]

Każdy taniec trwał mniej więcej pół godziny, więc panie które nie zostały poproszone do tańca musiały się nieźle wynudzić stojąc pod ścianą.

[madohora]

Na balu przemysłowców w 1883 roku jedna z pań miała na sobie najbardziej okrutny strój w historii. Przebrana za białą kocicę miała na sobie suknię uszytą z kocich futer.

[madohora]

BAL KOSTIUMOWY W 1880 ROKU (tekst w języku angielskim)

[madohora]

Na bal, który wydała Luisa Casati w 1922 roku suknię zaprojektował dla niej malarz i scenograf Leon Bakst. Ubrał on markizę w siatkę z diamentów wykończoną srebrnymi frędzlami i diamentową tiarą. Ułożone na ksztat słońca złote pawie pióra miały być podświetlone umieszczonymi w nich żarówkami. W tym celu całość miała być podłączona do generatora. Pierwsza przymiarka skończyła się porażeniem prądem.

[madohora]

LUISA CASATI

[madohora]

W 2000 roku na bal w Operze Wiedeńskiej zajechał austriacki aktor Hubert Kramar przebrany przez Adolfa Hitlera. Aktor został aresztowany.

[madohora]

HUBERT KRAMAR (tekst w języku niemieckim)

[madohora]

Najbogatszy jak dotąd Sylwester zorganizował rosyjski oligarcha Roman Abramowicz. Bawiono się na Karaibach w rezydencji oligarchy oraz na zacumowanych w pobliżu jachtach.

[madohora]

ROMAN ABRAMOWICZ

[madohora]

Karnawał w Rio de Janerio jest najbardziej widowiskowym wydarzeniem na Świecie na który ciągną masy turystów. Zabawa trwa pięć dni i pięć nocy w trakcie których rywalizują ze sobą szkoły samby.

[madohora]

Weneckie zabawy mają ponad tysiącletnią historię. Rozpoczynają się 26 grudnia i trwają do lutego lub marca. W tym czasie po ulicach Wenecji przechadzają się ludzie ubrani w stroje karnawałowe i maski.

[madohora]

Sezon w Austrii otwiera bal cesarski w Hofburgu a kończy słynny bal w Operze Państwowej. Na balach tańczy się walca. Panowie noszą fraki a panie suknie balowe i drogą biżuterię.

[madohora]

W Stanach Zjednoczonych najpopularniejszy jest Mardi Gras w Nowym Orleanie. Przez ulice miasta przechodzą wtedy parady, można pić na ulicach alkohol a panie bez skrępowania pokazują swoje wdzięki.

[madohora]

Symbolem duńskich zapustów jest beczka wypełniona słodyczami. Należy kijem uderzać w zawieszoną beczkę tak by odpadło dno. Nagrodą są cukierki i tytuł kociego króla.

[madohora]

Gwinea Bissau - tutejsze zwyczaje to mieszanka chrześcijańskich zwyczajów i lokalnych obrzędów. Ozdobne maski tancerzy oznaczają powracające z dżungli duchy przodków.

[madohora]

Meksyk - pierwszego dnia w mieście Veracruz rozpala się wielkie ognisko w którym spala się "złe nastroje". Przez dziewięć dni przez miasto przechodzą parady w latynoskich rytmach salsy, cumbii i tańca danzon.

[madohora]

Australia - największą imprezą w Sydney jest parada równości, która gromadzi pół miliona uczestników.
W korowodzie idzie tysiące ludzie by później tańczyć do białego rana.

[madohora]

W Karnawale same bale
Lecz ja nie żałuję wcale
Że w pandemii nie bywam
Bo na razie z chorobą wygrywam*

*Ale jest już coraz bliżej mnie...niestety...przyjdzie czas, że przegram

[madohora]

Wenecja
Karnawał w Wenecji zaczyna się dwa tygodnie przed Środą Popielcową i przybywają na niego miliony turystów. Po raz pierwszy święto zorganizowano w 1162 roku z okazji zwycięstwa Republiki Weneckiej nad Akwileją. Mieszkańcy miasta zgromadzili się wówczas na placu Świętego Marka, by tańczyć i radować
się z wygranej. Uroczystości powtarzano co roku, aż przerodziły się w zabawę karnawałową. Otwarcie uroczystości stanowi parada łodzi i pokaz świateł na kanale Rio di Cannaregio. Kolejnym wydarzeniem
jest konkurs piękności. Jego zwyciężczyni przybywa na tyrolce na plac Świętego Marka, które to wydarzenie znane jest pod nazwą il volo dell’Angelo , czyli Lot Anioła. Zgodnie z wenecką tradycją uczestnicy zabaw karnawałowych noszą maski i bawią się na licznych maskaradach – balach, na które wstęp bywa kosztowny i wymagane są kostiumy z epoki wykonane według ścisłych zasad

[madohora]

Kolonia
Tutejsza zabawa to kulminacja okresu, który Niemcy nazywają piątą porą roku. W tygodniu poprzedzającym Wielki Post do Kolonii przybywają miliony ludzi. Karnawałem rządzą trzy osoby zwane Dreigestirn, a będące ucieleśnieniem ducha obchodów; jedna jest przebrana za księcia, druga za wieśniaka, a trzecia za pannę. Najważniejszym wydarzeniem jest parada w Rosenmontag, czyli poniedziałek poprzedzający Popielec. Przez centrum miasta idzie wtedy zazwyczaj około 10 tysięcy osób oraz jadą platformy i barwne figury przedstawiające polityków – bo karnawał ma tu charakter polityczny. Rozbrzmiewa głośna muzyka. Przybysze nie powinni być zdziwieni, jeśli podczas zabawy otrzymają od nieznajomego Bützchen, czyli buziaka, których rozdawanie należy do tutejszej tradycji i stanowi wyraz radości. Przyjęte jest rozdawanie
takich całusów nawet urzędnikom i stróżom prawa.

[madohora]

Nowy Orlean
Mardi Gras , tłusty wtorek, to dzień przed rozpoczęciem postu. Obchodzi się go tu od 160 lat i stanowi najważniejsze wydarzenie karnawału. Szalone zabawy zaczynają się na początku stycznia, a na obchody przybywa około miliona osób. Setki klubów przez wiele tygodni przygotowują się, żeby jak najlepiej wypaść
na głównej paradzie. Odbywają się bale, maskarady, rozmaite imprezy i parady z różnymi postaciami oraz pochody zespołów muzycznych i tancerzy w barwnych kostiumach, którzy w tłum rzucają drobne upominki. Tradycja rzucania rzeczy z platform sięga co najmniej 1871 roku, kiedy uczestnik zabawy przebrany za Świętego Mikołaja rozdawał w ten sposób prezenty bawiącym się na ulicy. Dziś uczestnicy parady rzucają koraliki, małe zabawki albo specjalnie przygotowane aluminiowe monety z symbolami karnawału zwane doubloons. Niektóre kluby, tzw. krewes, mają własne gadżety: członkowie klubu „Zulu” rzucają kokosami, a klubu „Muses” – butami

[madohora]

Kadyks
Karnawał w Kadyksie jest najstarszy w Hiszpanii kontynentalnej, a jego korzenie sięgają XVI wieku, kiedy handlowano z Wenecją, co miało znaczny wpływ na lokalną kulturę. Tutejsze obchody wyróżnia skupienie na żartach poprzez muzykę. Zespoły nazywane chirigotas wykonują utwory o charakterze satyrycznym,
a duże grupy śpiewaków – coros – biorą udział z organizowanym z tej okazji konkursie. Kostiumy, tipos, przygotowuje się przez rok i tyle trwa pisanie piosenek. w których kpi się z polityki i innych modnych tematów. Odbywają się tu dwie parady. Pierwsza w pierwszą niedzielę karnawału, kiedy około 100 tysięcy ludzi opanowuje ulice miasta. Parada trwa cztery godziny i idzie trasą o długości 3,5 kilometra. Są tu platformy i grupy osób przebranych w zwracające uwagę kostiumy. „Parada humoru” odbywa się natomiast
w ostatnią niedzielę w historycznym centrum miasta. W zabawie uczestniczą „nielegalne” grupy, zwane również „rodzinnymi”, składające się z rodzin lub przyjaciół. Od kilku lat rywalizują one z „oficjalnymi”
zespołami. Podczas obchodów właściwie na każdym rogu można posłuchać flamenco, tanga, jazzu lub folku

[madohora]

Nicea
Najstarszy karnawał na świecie, bo obchodzi się go tu od XIII wieku i przybywa na niego około miliona osób. Pierwsze uroczystości odbyły się w 1294 roku, ale zabawę, jaką znamy, organizuje się od 1872. To wtedy ktoś wpadł na pomysł, że taka impreza przyciągnęłaby burżuazję wypoczywającą zimą na Riwierze
Francuskiej. Obecnie uroczystości trwają prawie dwa tygodnie i co roku przyświeca im inny temat przewodni. Parady odbywają się niemal codziennie, a podczas nich prezentują się liczne platformy i figury z papiermâché. Przedstawienia wystawia tu około tysiąca artystów z całego świata. W 2012 roku budżet
tego karnawału wyniósł siedem milionów euro. Odbywa się tu słynna bitwa kwiatowa, podczas której w powietrze wylatuje około 100 tysięcy kwiatów – to głównie mimozy, gerbery, lilie i róże, z których
90 proc. wyhodowano w okolicach Nicei. Uczestnicy pochodu obsypują nimi publiczność, a platformy są udekorowane świeżymi bukietami. Karnawał kończy się pogrzebem króla karnawałowych masko-
tek oraz pokazem sztucznych ogni

[madohora]

Montevideo
Ten urugwajski karnawał trwa ponoć najdłużej na świecie, bo zabawa w stolicy kraju trwa 40 dni. Tradycje karnawałowe ewoluowały w ciągu wielu lat i obecnie stanowią celebrację różnych wyznań i tradycji przywiezionych przez ludzi, którzy postanowili się tu osiedlić. Jednym z najważniejszych powodów do świętowania jest zniesienie niewolnictwa w Urugwaju. Muzyczna oprawa zabaw nawiązuje do afrourugwajskiej, opartej na bębnach, muzyki candombe, której tradycja sięga czasów niewolnictwa. Niespotykaną gdzie indziej atrakcją urugwajskiego karnawału jest murga – rodzaj teatru muzycznego, gdzie uprawia się też satyrę polityczną. Trupy murga występują w klubach i w teatrach w całym mieście. Przedstawienia trwają 45 minut, a najlepsze z nich są nagradzane.

[madohora]

Oruro
Boliwijski karnawał ma charakter i religijny, i kulturowy. Obchodzi się go od XVIII wieku. Początkowo były to uroczystości plemienne, później przekształcone tak, by włączyć w nie chrześcijańskie tradycje związane z kultem Matki Bożej z Candelarii. Przybywa na niego 400 tysięcy osób, a UNESCO uznało go za „arcydzieło ustnego i niematerialnego dziedzictwa ludzkości”. Nie brakuje muzyki, rzemiosła ani tancerzy ludowych występujących w ekstrawaganckich kostiumach. Taniec, który przyciąga widzów z całego świata, nazywa się diablada lub danza de diablos – taniec diabła. Wykonują go setki osób przebranych za diabły, a prowadzi go Tio Supay, miejscowe bóstwo, które specjalnie na tę okazję wychodzi spod ziemi

[madohora]

Viareggio
Obchody karnawału w toskańskim mieście trwają około pięciu tygodni i przybywa na nie około 600 tysięcy osób. Pierwszy raz zorganizowano je w 1873 roku i – jak wiele innych – również ten karnawał słynie z satyry na włoską i globalną politykę. Podczas parady prezentowane są olbrzymie platformy, których budowa trwa ponad pół roku, oraz figury z papier mâché. Maskotką karnawału jest klaun Burlamacco. Pierwszy raz narysował go włoski artysta Uberto Bonetti w 1931 roku, który wygrał zorganizowany w tym celu konkurs. Imię maskotki pochodzi od pobliskiej rzeki o nazwie Burlamacca

[madohora]

Rijeka
Ponad miesiąc trwa chorwacki karnawał, który w obecnej formie po raz pierwszy zorganizowano w 1982 roku. Sto lat wcześniej parady były atrakcją dla przebywających w okolicy austriackich i węgierskich arystokratów, rosyjskich książąt, niemieckich baronów oraz hrabiów i hrabin z całej Europy. Odbywają się tu wybory królowej, dziecięca parada i spektakularna International Carnival Parade . To największa impreza w kraju przyciągająca nawet 100 tysięcy odwiedzających. Podczas zabaw gra ponad 100 zespołów
muzycznych, ludzie noszą barwne kostiumy, odbywają się bale, a zvončari – mężczyźni ubrani w skóry zwierząt – tańczą wśród tłumu, dzwoniąc dzwonkami, by odstraszyć złe duchy.

[madohora]

Bazylea
Największy karnawał w Szwajcarii, nazywany też drey scheenschte Dääg , czyli trzema pięknymi dniami. Odwiedza go 200 tysięcy osób, a uczestniczy w nim 20 tysięcy zamaskowanych i ubranych w kostiumy mieszkańców. W paradach, zwanych cortèges, biorą udział platformy, powozy i zespoły bębniarzy. Tu też króluje satyra polityczna, a centrum miasta zostaje opanowane przez grupy rozbawionych ludzi ciągnących ulicami od jednego lokalu do drugiego

[madohora]

SYLWESTER 20 LAT TEMU - Nasze Miasto - 29.12.2022

[madohora]

SYLWESTER W PARKU ŚLĄSKIM. ZMIANY W FUNKCJONOWANIU KOMUNIKACJI MIEJSKIEJ - www.parksląski.pl - 29.12.2022

[madohora]

DODATKOWE KURSY AUTOBUSÓW NA SYLWESTRA - Wyborcza - 29.12.2022

[madohora]

ROSJANIE WYSTRZELILI W UKRAINIE PRAWIE 70 RAKIET - Gazeta - 29.12.2022

[madohora]

Najlepsze będą gry wymagające ruchu. Mata do tańca połączona z konsolą lub komputerem powoli wyłonić rodzinnego mistrza tanecznego, a aplikacje wykorzystujące technologię kinect pozwolą na atrakcyjne spędzenie czasu i zapewni niezwykłe emocje.

[madohora]

Świetnym pomysłem są także gry planszowe i karciane. Propozycją odpowiednią nawet dla przedszkolaków będzie Dixit. Gra wykorzystuje ciekawe i kolorowe karty, można ją co jakiś czas wzbogacać o dodatki, co sprawia, że nigdy się nie nudzi. Wymyślanie haseł wspiera kreatywność, rozwija słownictwo, a rozgrywka dostarcza licznych powodów do śmiechu.

[madohora]

Kolejną ciekawą propozycją niewymagającą umiejętności czytania jest gra „Tajniaki”. Jest to zabawa kooperacyjna, wymagająca pracy zespołowej, jednak skierowana tym razem do nieco starszych dzieci. Pierwszoklasiści powinni już sobie poradzić ze zrozumieniem zasad.

[madohora]

Bawić można się także bez kart i planszy. Kalambury to ponadczasowa rozrywka dla całej rodziny. Bardzo zabawna jest gra zatytułowana: wszystko na „p.” Polega ona na przekazaniu pozostałym uczestnikom hasła, używając do jego opisu tylko słów rozpoczynających się na literę „p”.

[madohora]

Jest to propozycja, która pewnie przypadnie do gustu głównie dziewczynkom. Skoro spędzacie czas w domu, niepotrzebne są Wam niewygodne kreacje, wysokie szpilki czy krawaty. Załóżcie wygodny szlafrok, zaparzcie pyszną herbatę i przygotujcie maseczki, pilniki i balsamy. Zróbcie sobie pedicure oraz manicure i zrelaksujcie się, masując sobie nawzajem plecy. Możecie zapalić pięknie pachnącą świeczkę lub podgrzać olejek zapachowy w kominku do aromaterapii.

[madohora]

Tworzenie bazy to rozrywka, która może zająć nawet cały wieczór, a dzieci po prostu to uwielbiają. W tej kryjówce można się bawić, zajadać przekąskami, a nawet zakończyć noc śpiąc w niej w śpiworze.

[madohora]

Jeśli macie taką możliwość, możecie rozpalić ognisko. Najprzyjemniej jest, kiedy na dworze jest biało od śniegu. Po zabawach w śniegu można się rozgrzać, a także upiec kiełbaskę lub pianki. Po powrocie do domu koniecznie przygotujcie ciepłe kakao (obowiązkowo z bitą śmietaną).

[madohora]

Nie jest to co prawda rozrywka, która zajmie cały wieczór, ale jeśli chcesz namówić dzieci na grzeczną zabawę w oczekiwaniu na wybicie północy, obiecaj im zakończenie imprezy z zimnymi ogniami. Z pewnością będą niecierpliwie wyczekiwać tej atrakcji.

[madohora]

Sylwester to czas wyjątkowy, dlatego wybierając strój na zabawę, możemy pozwolić sobie na nieco szaleństwa i ekstrawagancji. Odpowiedni ubiór z pewnością sprawi, że poczujemy się elegancko i uroczyście. Do jakich zasad zatem należy się stosować, aby nie popełnić modowej wpadki?

[madohora]

Jeśli w zaproszeniu na zabawę sylwestrową znajdują się wskazówki dotyczące stroju, należy się koniecznie do nich zastosować. Dzięki temu unikniemy krępujące sytuacji i niezręczności związanej z nieodpowiednim ubiorem.

[madohora]

Inny outfit wybierzemy na zabawę pod gołym niebem, a inny na elegancki bal w restauracji. Kiedy udajemy się na koncert, który odbywa się na dworze, warto ubrać się elegancko, jednak trzeba pamiętać o tym, że nie będziemy się dobrze bawić, jeśli zmarzniemy. Zadbajmy więc o gustowny płaszcz i pobaw się, dobierając dodatki takie jak torebka czy rękawiczki.

[madohora]

Zupełnie inne wymagania stawia sylwestrowy kulig z ogniskiem. W tym przypadku konieczny jest ciepły i wygodny strój, natomiast kiedy przyjęcie odbywa się w eleganckim lokalu, niezbędny będzie strój wieczorowy.

[madohora]

Garnitur w przypadku imprezy w lokalu to dla pana to absolutne minimum, ale w przypadku bardzo eleganckich imprez, od gości oczekuje się smokingu. Jest to strój, który rzadko zakładamy, jednak naprzeciw potrzebom klientów wychodzą wypożyczalnie, które za niedużą kwotę udostępniają smokingi na różnorodne okazje.

[madohora]

Jeśli wybieramy się do klubu lub na domówkę, możemy pozwolić sobie na nieco luźniejszy wybór, jednak warto pamiętać, że sylwestrowy wieczór świętujemy tylko raz do roku i godzi się z tej okazji ubrać nieco mniej codziennie. Koszula dobrej jakości i chinosy będą odpowiednim wyborem dla panów. Pamiętajmy o odpowiednim obuwiu. Dla pań dobrą propozycją będzie wygodna sukienka, niekrępująca ruchów w tańcu.

[madohora]

Nie ma nic gorszego od przepoconych ubrań. Postawmy na naturalne materiały. Dobrej jakości koszula z bawełny to podstawa. Na wieczór w klubie panowie powinni rozważyć założenie koszulki polo. W połączeniu z eleganckimi butami oraz gustownym zegarkiem to będzie strzał w dziesiątkę! Panie, choć często decydują się na bardzo efektowne kreacje, zdobione dużą ilością cekinów i drobiazgów, powinny jednak pamiętać, że suknia nie może utrudniać dobrej zabawy

[madohora]

Jeśli postawimy na ponadczasowe i klasyczne rozwiązania, z pewnością nie popełnimy błędu. W kwestii garnituru warto wybrać bezpieczne kolory takie jak czarny, popielaty, granat. Eksperymentować można z dodatkami takimi jak poszetka, krawat czy biżuteria. Panie mają większe pole do popisu, jeśli chodzi o kolor kreacji, jednak warto wybrać jeden dominujący kolor.

[madohora]

Nawet najbardziej kosztowny strój nie pomoże, jeśli nie będzie dopasowany do naszej budowy ciała. Aktualnie wiele sklepów z elegancką modą zapewnia w cenie zakupu także poprawki krawieckie, więc kupując ubranie, możemy od razu dopasować długość nogawek czy slimowanie koszuli.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Masa iskrząca składa się z ok. 45–50% azotanu baru oraz opiłków żelaza dających efekt iskrzenia.

[madohora]

SYLWESTROWA MOC PRZEBOJÓW - www.silesia24.pl - 01.01.2023

[madohora]

NAJWAŻNIEJSZE WYDARZENIA NA ŚLĄSKU W 2022 - Radio Eska - 01.01.2023

[madohora]

NIESPOKOJNY SYLWESTER W NIEMCZECH - Gazeta - 01.01.2023

[madohora]

ATAK PRZY BERLIŃSKIM POMNIKU - Interia - 01.01.2023

[madohora]

ZAKOPANE. AWANTURY I BÓJKI W SYLWESTROWĄ W NOC - Interia - 01.01.2023

[madohora]

NOWY ROK W PARYŻU I LONDYNIE - Interia - 01.01.2023

[madohora]

UGANDA. CHCIELI ZOBACZYĆ POKAZ FAJERWERKÓW. UDUSILI SIĘ W TŁUMIE - Interia - 01.01.2023

[madohora]

STECZKOWSKA ZASŁANIAŁA TĘCZOWĄ OPASKĘ - Interia- 01.01.2023

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

POSTANOWIENIA Z PORCELANY - Interia - 01.01.2023

[madohora]

[madohora]

SYLWESTROWE ROZMOWY MIAŁY ZGUBIĆ ROSJAN - Gazeta - 02.01.2023

[madohora]

SYLWESTER MARZEŃ I TĘCZOWE PRZEPASKI - www.oko.press - 02.01.2023

[madohora]

STECZKOWSKA PRÓBOWAŁA ZAKRYĆ TĘCZOWE PRZEPASKI - www.wp.pl - 02.01.2023

[madohora]

AWANTURY PO SYLWESTRZE MARZEŃ - Onet - 02.01.2023

[madohora]

SYLWESTER MARZEŃ. AWANTURY I BÓJKI - www.polsatnews.pl - 02.01.2023

[madohora]

[madohora]

Sylwester – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od łac. silvestris oznaczającego „żyjący w lesie”, „dziki”. Poświadczone w Polsce od 1220 roku. Dawniej uważano, że imię Lasota powstało jako odpowiednik znaczeniowy Sylwestra, jednak Lasota jest poświadczony na ziemiach polskich w dokumentach wcześniej i był szerzej nadawany. Odnotowano dziesięciu świętych Sylwestrów, patronów tego imienia.

[madohora]

Staropolskie formy i zdrobnienia tego imienia: Sylwester, Fester (por. niem. Vester), Syc, Syc(z)ek, Syc(z)ko, Sych, Sychno, Sychta, Sysz, Syszek, Syszka (masc.), Syszko (formy na Sy- możliwe także od innych imion, takich jak Sykstus i Sylwan)

[madohora]

Według stanu na koniec 2012 roku w Polsce było zameldowanych 57 373 mężczyzn noszących to imię; w tym 3897 było także urodzonych w dniu 31 grudnia. Najwięcej Sylwestrów było zameldowanych w województwie mazowieckim (10293), łódzkim (6692) i śląskim (4714); najmniej zaś – w województwie opolskim (1006), lubuskim (1327) i podlaskim (1560). W roku 2012 najstarszy w Polsce Sylwester miał 104 lata i był mieszkańcem województwa opolskiego. W latach 2008–2012 częstotliwość nadawania imienia Sylwester malała – od 133 osób w 2008 po 73 w 2012. W roku 2012 najliczniej reprezentowany był Sylwester w grupie wiekowej 19–35 lat (22 478 osób). Najmniej licznie Sylwester występuje w grupie wiekowej do 18 lat – niecałe 5000 oraz w grupie powyżej 65 lat – niecałe 4000 osób

[madohora]

10 maja, jako wspomnienie św. Sylwestra, biskupa Besançon,

[madohora]

9 czerwca, jako wspomnienie św. Sylwestra z Val di Sieve,

[madohora]

31 grudnia, jako wspomnienie papieża Sylwestra I.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Sylwester imieniny obchodzi 2 stycznia, 15 kwietnia, 10 maja, 9 czerwca, 20 listopada, 26 listopada, 31 grudnia.

[madohora]

Najpopularniejszymi zdrobnieniami są: Syl, Sylek, Sylwan, Sylwcio, Sylwek, Sylwer, Sylwesterek, Sylwestrzak, Sylwinio, Sylwo, Sylwu, Sylwunia, Sylwunio, Sylwusiek, Sylwuś.

[madohora]

Jest to imię męskie pochodzenia łacińskiego, a wywodzi się od łacińskiego słowa silvestris oznaczającego "człowiek żyjący w lesie, leśny". W Polsce używane oficjalnie od XIII wieku.

[madohora]

Sylwester Bednarek - lekkoatleta (skoczek wzwyż) Sylwester Czereszewski - polski piłkarz Sylwester Latkowski - polski reżyser filmów dokumentalnych Silvestro Lega - włoski malarz Sylwester Przedwojewski - polski aktor teatralny i filmowy Sylvester Stallone - amerykański aktor, reżyser, producent filmowy i scenarzysta Sylwester Szmyd - polski kolarz szosowy Silvestre Varela - portugalski piłkarz Sylwester Wilczek - polski hokeista, olimpijczyk Sylwester Wyłupski - polski piłkarz.

[madohora]

Opierające się na kontaktach z innymi ludźmi, stanowiska wymagające mądrego i odpowiedzialnego działania np.: sędzia, mediator, adwokat, radca prawny itp. Również w dziedzinach gdzie liczy się prestiż. To imię jest doskonałe dla artystów, ale i dla tych, twardo stąpających po ziemi.

[madohora]

Natura numerologicznej Jedenastki odpowiada sile połączonych żywiołów ognia i ziemi. Są to przeciwstawne żywioły, jednak w tym przypadku ogień, który jest ruchliwy ożywia stabilną naturę ziemi. Ogień symbolicznie wypala ziemię, użyźnia ją i daje szansę wzrostu nowym roślinom. Naturą życia jest śmierć i odrodzenie.

[madohora]

Daty szczęśliwe dla liczby imienia 11 to te, które po redukcji numerologicznej dadzą 3 lub 8. Jak przeprowadzić redukcję numerologiczną? Przykładowe wykonania redukcji kilku liczb. Liczba 19. 1+9=10. 1+0=1. Kolejny przykład dotyczy liczby 11. 1+1=2. Następny przykład dla redukcji liczby 23. 2+3=5 itp.

[madohora]

Srebro z powłoką patyny, złoto czerwone.

[madohora]

To te, gdzie zapadają różne wiążące decyzje, tereny elitarne i miejsca wytworne, pałace, okazałe budynki, plaże, estrady. Miejsca związane z kulturą.

[madohora]

Jedenastka spełnia się w życiu rodzinnym. Rodzina tworzy Jedenastce zaplecze, aby ta mogła oderwać się od wiru codziennych spraw.

[madohora]

Ważny okres dla Jedenastki to czas do 5. roku życia.

[madohora]

Imię Sylwester współgra z innymi imionami, których liczba wynosi 3 lub 8. Jedenastka z Trójką stworzą doskonały tandem. Obydwie wibracje cenią takt i dobre maniery. Ósemka da Jedenastce poczucie bezpieczeństwa i ofiaruje silne przywiązanie

[madohora]

To imię jest idealne dla urodzonych w znaku Barana, Bliźniąt, Byka i Panny. Baran i Bliźnięta doskonale odnajdą się w ruchliwej i aktywnej przestrzeni Jedenastki. Byk i Panna to znaki bardziej stonowane, ale też dobrze wiedzące, czego chcą, podobnie jak mistrzowska Jedenastka.

[madohora]

Osoby noszące imię Sylwester w dzieciństwie i w młodości doskonale radzą sobie w sytuacjach, które wymagają koncentracji uwagi i zaangażowania sporych sił. W pierwszych latach życia osoby o tym imieniu są nie do zdarcia. Mając imię Sylwester z łatwością inspiruje się innych do działania. Młodość to nie jest czas rozczulania się nad sobą, ale pora wytężonej pracy i zdobywania praktycznych umiejętności.

[madohora]

Na starość imię Sylwester przyniesie bogactwo i uznanie. Schyłek życia spędzany jest w dobrze urządzonym otoczeniu. Silne więzi uczuciowe i zbudowane wcześniej związki w tym okresie życia mogą procentować. Sylwester posiada duże pokłady mądrości, z której się umiejętnie korzysta.

[madohora]

[madohora]

Lasota – imię męskie pochodzenia słowiańskiego. Wywodzi się od słowa "las" i oznacza "tego, który żyje w lesie". Podobne znaczenie ma łacińskie imię Sylwester, dlatego imię Lasota uważane jest często za polskie tłumaczenie tego imienia. Imię Lasota pojawiło się w polskich zapisach już w 1198 roku i miało większy zasięg niż Sylwester (imię notowane w Polsce od 1220 roku), dlatego można sądzić, że imiona te powstały niezależnie od siebie. Imię to stało się podstawą dla nazwiska Lasota. Nazwiska Lasota z kolei nie można mylić z Lassota – które wywodzi się od skandynawskiego Lasstosa i oznacza barkę do transportu drewna.

[madohora]

[madohora]

Sykstus, Sykst – imię przejęte poprzez łacinę z greki, pochodzące od greckiego imienia Ksustos (ksustós - „wygładzony, elegancki”), w którym przez analogię do łacińskiego imienia Sextus (Sekstus – „szósty”) doszło do przestawienia głosek Imię to było nadawane w Polsce od średniowiecza, poświadczone w formie pochodnej Syksta (m.) oraz w 1265 roku w łac. formie Sixtus; możliwe staropolskie zdrobnienia: Syc, Syc(z)ek, Syc(z)ko, Sych, Sychno, Sychta, Sysz, Syszek, Syszka, Syszko. Istnieje pięciu świętych katolickich o tym imieniu

[madohora]

3 kwietnia, jako wspomnienie św. Sykstusa I, papieża

[madohora]

7 maja, jako wspomnienie św. Sykstusa, wspominanego razem ze św. Eowaldem

[madohora]

7 sierpnia, jako wspomnienie św. Sykstusa II, papieża

[madohora]

19 sierpnia, jako wspomnienie św. Sykstusa III, papieża

[madohora]

1 września, jako wspomnienie św. Sykstusa, biskupa Reims, wspominanego razem ze św. Synicjuszem, również biskupem Reims

[madohora]

Sylwan – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego "las, zagajnik". Imię to posiada również skróconą formę Sylas.

[madohora]

Żeński odpowiednik: Sylwana

[madohora]

Sylwan imieniny obchodzi: 17 lutego, 20 lutego, 4 maja, 10 lipca, 5 listopada i 1 grudnia.

[madohora]

Sylas – imię męskie pochodzenia łacińskiego, skrócona forma imienia Sylwan, wywodzącego się od słowa silva, które oznacza "las, zagajnik".

[madohora]

Sylas imieniny obchodzi 13 lipca.

[madohora]

[madohora]

Sylwester IV – antypapież w okresie od 18 listopada 1105 do 12 kwietnia 1111

[madohora]

Maginulf, archiprezbiter kościoła San Angelo, wysunięty został na antypapieża w okresie sporu o inwestyturę. Wobec nieobecności Paschalisa II, zwolennicy antypapieża Klemensa, uznali papieża za heretyka. 18 listopada 1105 wybrano Sylwestra jako następcę uwięzionych: Teodoryka i Alberta. Jednak po powrocie Paschalisa, Sylwester nie utrzymał się w Rzymie i został wygnany kilka dni po elekcji. Osiadł wówczas na prowincji w Osimo. W 1111 zrezygnował z tytułu papieskiego i podporządkował się prawowitemu papieżowi[

[madohora]

Sylwester III, (właśc. Jan z Sabiny, ur. w Sabinie, zm. w 1063) – papież w okresie od 20 stycznia 1045 do 10 marca 1045

[madohora]

Jan był od 1011 biskupem Sabiny. W latach 1011–45 jest stale poświadczony w dokumentach cesarskiego opactwa Farfa w diecezji sabińskiej. W styczniu 1015 i kwietniu 1044 brał udział w synodach rzymskich.

[madohora]

We wrześniu 1044 rzymianie pod wodzą rodu Krescencjuszy zbuntowali się przeciw rozpustnemu papieżowi Benedyktowi IX i wygnali go z miasta[.Na jego miejsce w dniu 20 stycznia 1045 Jan został obrany na nowego papieża i przybrał imię Sylwester III. Jednak w marcu 1045 roku, Benedykt powrócił do Rzymu i odebrał mu Tron Piotrowy, po czym Sylwester powrócił do rodzinnej Sabiny. 20 grudnia 1046 roku Sylwester został wezwany przez króla Henryka III na synod w Sutri, gdzie został uznany za uzurpatora i skazany na pobyt w klasztorze. Jednak, być może dzięki opiece Krescencjuszy, wyrok ten nie został wykonany i Sylwester nadal sprawował urząd biskupa (przynajmniej do 1062 roku)

[madohora]

2 maja 1050 brał udział w synodzie rzymskim zwołanym przez papieża Leona IX. W 1058 przejściowo poparł antypapieża Benedykta X, jednak już w kwietniu 1059 jego podpis widnieje na brewe prawowitego papieża Mikołaja II. Zmarł przed październikiem 1063 roku, ponieważ wówczas biskupem Sabiny był już jego następca Hubald.

[madohora]

Legalność pontyfikatu Sylwestra III jako papieża jest bardzo kontrowersyjna. Został on wybrany za życia poprzedniego papieża Benedykta IX, mimo braku dobrowolnej rezygnacji z jego strony. Z tego względu w historiografii przeważa opinia, że był on antypapieżem jednak z uwagi na brak wystarczających podstaw źródłowych do definitywnej oceny wydarzeń z lat 1045–46, od roku 1947 na zasadzie in dubio pro reo zamieszcza się go na półoficjalnej liście legalnych następców św. Piotra w Annuario Pontificio.

[madohora]

Biskup Sabiny − biskup jednej z siedmiu tzw. diecezji suburbikarnych, od 1986 noszącej nazwę diecezji Sabina-Poggio Mirteto. Od połowy XI wieku do 1962 roku biskupi tej diecezji byli ex officio kardynałami (pierwszym był Ubaldo mianowany ok. 1063, który zastąpił w gronie kardynałów ekskomunikowanego biskupa Velletri). W 1962 Papież Jan XXIII postanowił, że kardynałowie-biskupi są jedynie tytularnymi biskupami diecezji suburbikarnych, powierzając faktyczną jurysdykcję nad nimi zwykłym biskupom ordynariuszom.

[madohora]

W 1925 diecezja Sabina została połączona z utworzoną w 1841 diecezją Poggio Mirteto, przyjmując wówczas nazwę Sabina e Poggio Mirteto. W 1986 nazwa diecezji ponownie uległa zmianie i od tamtego czasu brzmi Sabina-Poggio Mirteto.

[madohora]

Obecnym kardynałem-biskupem Sabina-Poggio Mirteto jest Giovanni Battista Re, dziekan Kolegium Kardynalskiego.

[madohora]

[madohora]

Sylwester II (łac. Silvester II, właśc. Gerbert z Aurillac OSB, ur. ok. 945 w Owernii, zm. 12 maja 1003 w Rzymie) – francuski uczony, matematyk, filozof, papież w okresie od 2 kwietnia 999 do 12 maja 1003

[madohora]

Sylwester urodził się w Rzymie. Był synem Rufina – kapłana, który w czasie prześladowań dioklecjańskich przechowywał księgi liturgiczne i Pismo Święte należące do Kościoła w Rzymie lub (według innych relacji) po wczesnej śmierci ojca, jego matka Justa oddała go na wychowanie do pewnego uczonego i cnotliwego kapłana. Młodzieniec posiadł „mądrości książkowe” i „cnotliwe usposobienie”. Spowodowały one, iż ze szczególną miłością odnosił się do wędrujących pielgrzymów. Przyjmował ich do swego domu i otaczał wszechstronną opieką.

[madohora]

Owernia (fr. Auvergne; owern. Auvèrnhe, Auvèrnha) – region administracyjny w centralnej Francji. Na mocy ustawy z dnia 27 stycznia 2014 roku, która weszła w życie 1 stycznia 2016 roku, został połączony z Rodanem-Alpami, tworząc tym samym nowy region Owernia-Rodan-Alpy

[madohora]

Od wschodu graniczył z regionem Rodan-Alpy, od południa z Langwedocją-Roussillon i Midi-Pyrénées, od zachodu z Limousin, a od północy z Regionem Centralnym i Burgundią. W jego skład wchodziły 4 departamenty: Allier, Cantal, Górna Loara, Puy-de-Dôme. Poza Clermont-Ferrand stolicą i największym miastem regionu, ludność koncentrowała się w następujących miastach: Montluçon (40,1 tys. mieszk.), Aurillac (29,4), Vichy (25,7), Moulins (21,2) i Le Puy-en-Velay (20,8).

[madohora]

Owernia to historyczna prowincja francuska, której nazwa wywodzi się od galijskiego plemienia Arwernów. Pod wodzą Wercyngetoryksa bronili się przed najazdami Rzymian. Pomimo walecznej obrony w twierdzy Gergowia, zostali podbici przez Cezara w 51 p.n.e. Po upadku imperium podbici zostali przez Wizygotów, a później Franków.

[madohora]

Później wchodziła w skład Akwitanii jako hrabstwo, a później jako hrabstwo i delfinat Owernii. Owernia podzielona została na kilka części, które należały do możnych rodów francuskich (m.in. Burbonów), a także do biskupów z Clermont. Ostatecznie pod koniec XVII wieku całą Owernię włączono do Korony francuskiej.

[madohora]

W 1790 historyczne prowincje zostały podzielone na departamenty. Ziemie historycznej Owernii weszły w skład 3 departamentów. W latach 70. powołano region administracyjny Owernia, powracając do historycznej nazwy. Swoim zasięgiem obejmował on inne krainy historyczne: Burbonię, Velay (Langwedocja) i Lyonnais.

[madohora]

Region Owernia był położony w środkowej Francji. Jest kraina o rzeźbie wyżynno-górzystej. Znaczną część regionu zajmował wulkaniczny Masyw Centralny, którego kulminacją jest Puy de Sancy (1885 m n.p.m.). Najważniejszymi rzeki tego regionu były Loara, Dordogne i Allier.

[madohora]

Słabo zaludnione górskie obszary Owernii, porośnięte lasami dębowymi i sosnowymi (27% powierzchni regionu), podlegały ochronie w dwóch parkach regionalnych: Volcans d’Auvergne i Livradois-Forez.

[madohora]

Spośród wszystkich 22 ówczesnych regionów należał on do jednych z najbiedniejszych w kraju (PKB per capita kształtował się na poziomie około 80% wartości dla całego kraju). Stąd też obserwowało się już od końca XIX wieku procesy wyludniania się wsi.

[madohora]

Znaczącą rolę odgrywała także turystyka uzdrowiskowa, górska i kongresowa. Najważniejszymi uzdrowiskami, wykorzystującymi miejscowe źródła wód mineralnych były: Vichy, La Bourboule, Châtel-Guyon, Mont-Dore, Saint-Nectaire.

[madohora]

Najważniejszym przedstawicielem przemysłu w tym regionie, a zarazem najsłynniejszą w świecie firmą wywodzącą się z Owernii był producent opon Michelin, które ma swoją siedzibę w Clermont-Ferrand.

[madohora]

Wiele górskich rzek wykorzystywanych było dla potrzeb hydroenergetyki, m.in. Tarn, Dordogne, Cère, Lot i Truyère.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Mont-Dore – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Puy-de-Dôme.

[madohora]

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 1975 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 55 osób/km² (wśród 1310 gmin Owernii Mont-Dore plasuje się na 107. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 129.).

[madohora]

[madohora]

Châtelguyon – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Puy-de-Dôme.

[madohora]

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 4743 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 337 osób/km² (wśród 1310 gmin Owernii Châtelguyon plasuje się na 38. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 661.).

[madohora]

[madohora]

Bourboule – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Puy-de-Dôme.

[madohora]

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 2113 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 166 osób/km² (wśród 1310 gmin Owernii Bourboule plasuje się na 98. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 709.).

[madohora]

[madohora]

Vichy (prow. Vichèi) – miejscowość i gmina w środkowej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Allier, na Masywie Centralnym

[madohora]

Czasy Cesarstwa Rzymskiego

W 52 r. p.n.e. wracając po przegranej bitwie pod Gregovią Rzymianie założyli na brzegu rzeki Flumen Elaver (dzisiaj Allier) osadę. Jej mieszkańcy używali wody z pobliskich gorących źródeł do celów zdrowotnych. Przez dwa pierwsze wieki nowej ery Vichy dynamicznie się rozwijało dzięki ich wykorzystywaniu. Powstawały tam też dzieła ceramiczne, które transportowano rzeką do Loary, a stamtąd do miast. Pod koniec III w. n.e miasto nazywało się Aquae Calidae (gorące wody) następnie Vippiacus, od nazwy regionu Vippus, aż ta nazwa przekształciła się pod wpływem języków oksytańskiego i francuskiego w dzisiejsze Vichy

[madohora]

Średniowiecze

Upadek Cesarstwa Rzymskiego oznaczał powolny spadek znaczenia miejscowości jako uzdrowiska. Na przełomie X w. i XI w. lordowie De Vichy przejęli kontrolę nad przeprawą przez rzekę Allier, zbudowali zamek, a miasto zaczęło się odradzać. W 1344 r. król Francji Jan II Dobry nadał hrabstwo Vichy księciu Burbonii Piotrowi Burbonowi. W 1410 r. syn Piotra, Louis II rozbudował fortyfikacje oraz zbudował kaplicę, którą przekazał zakonowi Celestynów

[madohora]

XIX wiek

W XIX w. Vichy przeżywało największy rozwój, a jego wody termalne cieszyły się największym zainteresowaniem od czasów Cesarstwa Rzymskiego. W latach 1861 - 1866 cesarz Francji Napoleon III 5 razy skorzystał z tutejszych wód w celach leczniczych. Uregulował on rzekę Allier, wybudował bulwary spacerowe oraz park miejski. Dzięki niemu powstało tam również kasyno, ratusz, urząd pocztowy oraz kościół pw. św. Ludwika

[madohora]

II wojna światowa

W czasie II wojny światowej siedziba kolaborującego z III Rzeszą rządu marszałka Pétaina (tzw. rząd Vichy), któremu 10 lipca 1940 zebrany w Tuluzie parlament francuski przekazał pełnię władzy po klęsce

[madohora]

W Vichy produkowana jest z kilku źródeł (m.in. nazwanych Napoleon III i Cellestine) znana woda mineralna

[madohora]

[madohora]

WŁADCY OWERNI

[madohora]

W latach 972–981 sprawował funkcję nauczyciela szkoły katedralnej w Reims. W 981 roku przybył do Italii, gdzie w Pawii dołączył do dworu Ottona II. Między innymi w tym czasie wziął udział w wygranej dyspucie z Oktrykiem, scholastykiem szkoły katedralnej w Magdeburgu, uważanym za najwybitniejszy umysł ówczesnych Niemiec. W roku następnym cesarz mianował go opatem klasztoru w Bobbio, jednak nie sprawdził się na tym stanowisku i po śmierci cesarza Ottona II (983) udał się do Reims, gdzie został doradcą arcybiskupa Adalberona, który umierając w 989 roku wyznaczył Gerberta na swego następcę. Ten objął to stanowisko dopiero w 991 roku, po buncie kandydata królewskiego Arnulfa. Papież Jan XV zablokował jednak jego wybór, wobec tego Gerbert udał się na dwór cesarski i został wychowawcą młodocianego Ottona III. Cesarz po wyborze na tron papieski jego kuzyna Grzegorza V, wsparł w 998 roku kandydaturę Gerberta na arcybiskupa Rawenny. W niecały rok później, również wspierany przez cesarza, został wybrany papieżem i był pierwszą osobą na tym stanowisku pochodzącą z Francji Jego imię nawiązywało do Sylwestra I jako wzoru w stosunkach papież-cesarz

[madohora]

Zaraz po objęciu Stolicy Piotrowej Sylwester zezwolił Arnulfowi na objęcie funkcji arcybiskupa Reims. Był uważany za reformatora – wzywał duchownych do przestrzegania celibatu i zdecydowanie potępił nepotyzm i symonię, a także wzywał do wolnego wyboru opatów przez mnichów

[madohora]

Bobbio – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania, w prowincji Piacenza.

[madohora]

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 3816 osób, 36 os./km².

[madohora]

W Bobbio zmarł św. Kolumban Młodszy (+23.11.615) opat, z pochodzenia Irlandczyk. Główny patron miasta

[madohora]

[madohora]

Reims (wym. [ɾəɛ̃], uproszczona: rę:s) – miasto i gmina w północno-wschodniej części Francji w regionie administracyjnym Grand Est, w departamencie Marna. Położone w odległości ok. 160 km od Paryża nad rzeką Vesle.

[madohora]

W 1990 r. gęstość zaludnienia wynosiła 3851 osób/km². Liczba mieszkańców 180 620 w 1990, 180 000 w 2002.

[madohora]

W mieście znajduje się stacja kolejowa Gare de Reims.

[madohora]

W Reims urodził się św. Jan-Baptiste de La Salle.

[madohora]

Dzieje Reims sięgają czasów rzymskich. Na terenie miasta istniała wcześniej osada galijska Durocortorum. Była stolicą kraju Remów, a później rzymskiej prowincji Gallia Belgica. Była też ośrodkiem migracji Wandalów w V wieku n.e. Odgrywała dużą rolę, gdyż krzyżowały się w niej liczne szlaki handlowe

[madohora]

Wznoszenie świątyni rozpoczęto w 1211 roku na miejscu wcześniejszego wczesnochrześcijańskiego kościoła z V wieku, którego fundamenty zachowały się w podziemiach katedry. Reims było ważnym ośrodkiem administracyjnym jeszcze przed powstaniem Francji. W okresie panowania Merowingów był to jeden z pierwszych ośrodków chrześcijaństwa. W istniejącym wówczas kościele w 496 roku ochrzczony został król Franków Chlodwig. W późniejszych latach Reims nie utraciło swego znaczenia. Odbywały się tu koronacje królów francuskich. Pamiątki po tych uroczystościach pieczołowicie przechowywane są w znajdującym się tuż obok Palais du Tau.

[madohora]

Budowa katedry trwała przez cały XIII wiek. Największe zniszczenia od tamtego czasu nastąpiły podczas I wojny światowej. Najbardziej ucierpiały wówczas witraże. Stworzenie nowych powierzono Marcowi Chagallowi. Komponując nowe witraże artysta skupił się na tradycjach całego regionu. Dziś we wschodniej kaplicy znajduje się dzieło, którego tematyką jest szampan. Kolejne witraże przedstawiają proces wyrobu tego trunku.

[madohora]

Podczas I wojny światowej Reims w większości zostało zrównane z ziemią. Zabójcze dla miasta bombardowania stosunkowo łagodnie obeszły się z gotycką katedrą stojącą w centrum Starego Miasta. Po wojnie rozpoczęto odbudowę miasta. Także katedrę poddano licznym zabiegom mającym przywrócić jej pierwotny wygląd.

[madohora]

Zniszczenia wojenne nie ominęły Reims także podczas II wojny światowej.

[madohora]

Najstarszym zabytkiem w Reims jest La Porte de Mars (brama Marsa[l), rodzaj trójarkadowego łuku triumfalnego o długości 33 metrów i wysokości 13 metrów, powstałego prawdopodobnie ok. 300 r. n.e

[madohora]

ratusz miejski z XVIII wieku

[madohora]

Synagoga w Reims – czynna synagoga sefardyjska położona w Reims przy ulicy Clovis. Istnieje od 1879. Od 1989 posiada status zabytku.

[madohora]

Gmina żydowska w Reims istniała od XI wieku, jej członkowie zamieszkiwali dzielnicę położoną wokół dzisiejszej ulicy Juiverie i posiadali niewielką synagogę oraz cmentarz. W 1270 dekretem parlamentu paryskiego Żydzi zostali wygnani z miasta, w XIV wieku dawna wspólnota już nie istniała. Gmina zaczęła odradzać się w XVIII wieku, a po 1871 do Reims przybyło wielu uciekinierów z Alzacji i Lotaryngii. Urządzili oni niewielką kaplicę przy dzisiejszej ulicy Capucins, jednak w 1875, kiedy liczba wyznawców judaizmu przekroczyła 650 osób, wystąpili o budowę wolnostojącej synagogi. Budowa obiektu trwała do 1879, do początku XX stuleciu kontynuowano prace przy dekoracji wnętrza.

[madohora]

W czasie II wojny światowej synagoga została zdewastowana, a większość Żydów wywieziona do obozów zagłady poza Francją po wielkiej obławie zorganizowanej w ramach akcji Wiosenny wiatr w 1942. Gmina zaczęła odradzać się dopiero po kolejnym napływie uchodźców, tym razem z Algierii. W 1970 na nowo liczyła ponad 600 członków, obecnie - ok. 300. Obecnie przy synagodze działa ośrodek kulturalny.

[madohora]

Synagoga reprezentuje styl neobizantyjski. Centralnym punktem fasady jest rozeta z gwiazdą Dawida, wypełniona witrażem. Poniżej rozety znajdują się trzy półkoliste okienka z obramowaniami. Podobnie dekorowane są dwa półkoliste okna po dwóch stronach fasady. Drzwi otoczone są portalem. W całości dominują orientalizujące motywy geometryczne. Szczyt elewacji wieńczą Tablice Prawa.

[madohora]

Organy w synagodze pochodzą z 1901, w tym samym czasie dekorację wnętrza wykonał lokalny artysta Marquant-Fogel. Wnętrze obiektu utrzymane jest w stylu mauretańskim

[madohora]

Przed synagogą w 1949 ustawiony został pomnik pamięci 226 Żydów z Reims wywiezionych do obozów zagłady w czasie II wojny światowej.

[madohora]

[madohora]

Muzeum Sztuk Pięknych (Musée des Beaux-Arts), w dawnym opactwie St Denis z kolekcją malarstwa francuskiego z XVII i XVIII wieku oraz tapiserie.

[madohora]

romańska Bazylika św. Remigiusza (fr. Basilique Saint-Remi de Reims) wzniesiona z inicjatywy opata Airarda w latach 1005-1034 w miejscu wcześniejszego kościoła konsekrowanego w 852 roku przez arcybiskupa Hinkmara.

[madohora]

Bazylika św. Remigiusza w Reims (fr. Basilique Saint-Remi de Reims) – najstarsza świątynia w Reims

[madohora]

Opactwo w Reims w zostało w tym miejscu założone w VI wieku. Kościół konsekrował arcybiskup Rems - Hinkmar w 852 roku. Nowy budynek bazyliki wybudowano w pierwszej połowie XI wieku z inicjatywy opata Airarda (1005-1034)

[madohora]

W bazylice znajduje się grób św. Remigiusza. Jest on obiektem pielgrzymek wiernych. Od 1841 roku świątynia ma status Monumentu Historycznego. Jest także umieszczona na liście Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

[madohora]

Kościół zbudowany jest planie krzyża łacińskiego. Nawy i transept – najstarsza część kościoła – zbudowane są w stylu romańskim. Chór i galeria z kaplicami reprezentują styl gotycki. Najnowszą częścią kościoła jest fasada południowego transeptu. W absydzie zachował się XII-wieczny witraż i długi gobelin, na którym uwiecznione są epizody z życia św. Remigiusza. W bazylice pochowani są arcybiskupi Reims i członkowie rodziny królewskiej, w tym król Franków Karloman I.

[madohora]

[madohora]

Katedra z biegiem czasu stała się miejscem koronacji królów Francji. W sumie w katedrze odbyło się ich dwadzieścia pięć

[madohora]

Świątynia została zbudowana w latach 1211–1300 na miejscu poprzedniej świątyni z 401 r. Zaprojektował ją Jean d'Orbais. Dwuwieżowa fasada katedry przypomina swym wyglądem fasadę paryskiej Notre-Dame. W obydwu świątyniach z fasad wyrastają nieprzykryte hełmami wieże. W fasadzie znajdują się trzy ogromnych rozmiarów portale. Są tak duże, że w tympanon środkowego wbudowana została rozeta. Druga z rozet znajduje się ponad portalem i jest wypełniona witrażem z XIII w, który przedstawia NMP w otoczeniu apostołów i muzykujących aniołów. Po obydwu jej stronach wybudowano strzeliste gotyckie okna oświetlające dwie boczne nawy. Ta trójnawowa katedra jest bazyliką, co oznacza, że dwie nawy boczne są niższe od nawy głównej. Wieńczący je dach zdobiony jest licznymi rzeźbami, częściowo przeniesionymi z pałacu biskupiego. Katedra posiada potrójną nawę poprzeczną i krótkie, pięcionawowe prezbiterium. Zamknięta jest w części wschodniej ambitem, do którego przylega pięć kaplic. Część wschodnia została ukończona już w 1241 roku. Całe wnętrze (wraz z głębokością środkowej kaplicy) mierzy 141 m długości, a wysokość trójkondygnacyjnej nawy głównej osiąga 38 m. Wnętrze silnie akcentują linie pionowe. Żebra sklepienia schodzą poprzez pas triforium na półkoliste kolumny. Otwory okienne ambitu i kaplic wzbogacono jednymi z pierwszych maswerków. Katedra słynie z witraży zaprojektowanych przez Marca Chagalla i bogatej rzeźbiarskiej kompozycji fasady. W czasie rewolucji francuskiej zniszczono lektorium i witraże, ale bryła budynku ocalała. Do 1996 r. usuwano bardzo poważne zniszczenia z czasów I wojny światowej.

[madohora]

Tu w 1429 r. Joanna d’Arc kazała koronować odsuniętego od władzy króla Karola VII.

[madohora]

[madohora]

Sakra królów Francji – ceremoniał związany z obejmowaniem przez nowego króla korony francuskiej, według praw fundamentalnych monarchii francuskiej nadający mu szczególny status społeczny oraz przywileje o boskim pochodzeniu (umiejętność leczenia chorych na skrofuły).

[madohora]

Pierwsza ceremonia sakry odbyła się w momencie obejmowania władzy przez Pepina Małego i została przeprowadzona przez arcybiskupa Moguncji Bonifacego-Winfrida w celu podkreślenia sojuszu między Kościołem katolickim a dynastią Karolingów. Ostatnia ceremonia sakry została przeprowadzona 29 maja 1825 w Reims, była to sakra Karola X.

[madohora]

Dokładny przebieg ceremonii sakry znany jest z tekstu Ordines ad consecrandum et coronandum regem, spisanego w ostatnich latach rządów Ludwika IX.

[madohora]

Tradycyjnym miejscem ceremonii sakry była katedra w Reims. Przewodniczył jej arcybiskup Reims z pomocą czterech sufraganów swojej diecezji:

[madohora]

arcybiskup Reims dokonywał aktu sakry i koronował króla,

[madohora]

biskup Laonu niósł ampułkę ze Świętym Olejem,

[madohora]

biskup Langres niósł berło,

[madohora]

biskup Beauvais niósł tunikę i płaszcz królewski,

[madohora]

biskup Châlons niósł pierścień królewski

[madohora]

Towarzyszył im przełożony opactwa św. Remigiusza w Reims, gdzie przechowywany był Święty Olej, oraz biskup opactwa św. Dionizego w Saint-Denis, gdzie przed sakrą znajdowały się insygnia władzy królewskiej.

[madohora]

Szlachtę francuską, która w czasie sakry ukazywała swoją gotowość do obrony monarchii, reprezentowało sześciu parów: książę Burgundii, książę Normandii, książę Akwitanii, hrabia Tuluzy, hrabia Flandrii, hrabia Szampanii, zaś w szczególnych przypadkach ich zastępcy, arystokraci posiadający inne tytuły. Ceremonia sakry zawsze była publiczna i każdy poddany króla mógł być jej obserwatorem.

[madohora]

W czasie ceremonii sakry król składał rytualne przysięgi Kościołowi katolickiemu oraz Koronie francuskiej. Zobowiązywał się do walki z heretykami oraz zagwarantowania ludowi chrześcijańskiemu w jego kraju życia w pokoju, w tym zachowania dotychczasowego porządku społecznego.

[madohora]

W czasach nowożytnych, poza przysięgą kościelną, król składał przysięgi wobec państwa:
zachować pokój,
zapobiec upadkowi obyczajów,
kierować się sprawiedliwością i miłosierdziem,
walczyć z heretykami.
Do powyższych przysiąg poszczególni królowie mieli prawo dodawać indywidualne

[madohora]

Odkryjesz miejsce bogate w historię dla wszystkich narodów Europy, to pod katedrą znajduje się chrzcielnica, w której biskup św. Remi otworzył „drzwi wiary” Clovisowi i jego straży.

[madohora]

Obecna katedra, zbudowana w XIII wieku, jest najsłynniejszym zabytkiem naszego miasta. Poświęcona jest Maryi, matce Jezusa i naszej matce, która wita nas w centralnym portalu i zaprasza do słuchania Jej Syna.

[madohora]

Nasza katedra była świadkiem koronacji wielu królów Francji . Bardzo zniszczony podczas wojny 14/18, był świadkiem pojednania francusko-niemieckiego w 1962 roku.

[madohora]

Najważniejsze place Reims
Place Royale z pomnikiem Ludwika XV
Place du Parvis z pomnikiem Joanny d’Arc

[madohora]

Najważniejszą ulicą Reims jest Rue de Vesle, która przecina miasto z południowego zachodu na północny wschód, przechodząc przez Place Royale

[madohora]

Wspierał chrystianizację młodych państw, m.in. poprzez utworzenie arcybiskupstwa w Gnieźnie i trzech innych biskupstw w Polsce (Kołobrzeg, Kraków, Wrocław), a także metropolii w Ostrzyhomiu na Węgrzech. Sylwester przesłał księciu węgierskiemu Vajkowi koronę królewską. Za pontyfikatu jego poprzednika, Grzegorza V, zmarł św. Wojciech (997) i niemal natychmiast, do Rzymu wyruszył jego przyrodni brat Radzim Gaudenty. Gdy tam dotarł, nowy papież Sylwester przeprowadził kanonizację męczennika, natomiast Radzima powołał na stanowisko arcybiskupa gnieźnieńskiego

[madohora]

W lutym 1001 roku niezadowoleni Rzymianie zmusili papieża do ucieczki z miasta. Ponieważ cesarz Otton III zmarł na malarię 23 stycznia 1002 roku, nie zdążył pomóc Sylwestrowi i władzę nad Rzymem przejął Jan Krescencjusz. Jego rządy twardej ręki pozwoliły wprawdzie wrócić Sylwestrowi na Lateran, lecz nie pozwoliły mu podjąć dalszej reformy Kościoła.

[madohora]

Uznawany za najwybitniejszego matematyka X wieku, rozpowszechnił w chrześcijańskiej Europie cyfry arabskie oraz system dziesiętny. Charles Seife twierdził, że Sylwester II poznał cyfry arabskie w czasie podróży do Hiszpanii, ale była to wersja bez zera[3]. Jako jeden z pierwszych uczonych europejskich zajmował się logiką formalną. Posługiwał się organami, liczydłem oraz globusami (ziemskim i niebieskim). Jest autorem traktatu De rationali et de ratione uti, w którym rozważa m.in. kwestię klasyfikacji nauk. Był też kolekcjonerem manuskryptów.

[madohora]

Ze względu na swoją rozległą matematyczną wiedzę, podejrzewany bywał o kontakty z siłami piekielnymi. Potrafił posługiwać się tzw. notami tyrońskimi oraz abakusem, co u niewykształconych ludzi wywoływało kontrowersje.

[madohora]

Bazylika św. Jana na Lateranie, jej pełna nazwa to: Papieska arcybazylika Najświętszego Zbawiciela, św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty na Lateranie. Matka i Głowa Wszystkich Kościołów Miasta i Świata (wł. Arcibasilica Papale del SS.mo Salvatore e dei Santi Giovanni Battista ed Evangelista al Laterano; łac. Archibasilica Sanctissimi Salvatoris et Sanctorum Iohannes Baptista et Evangelista in Laterano. Omnium Ecclesiarum Urbi et Orbi Mater et Caput) – katedra biskupa Rzymu, należy do czterech bazylik większych, jedna z bazylik papieskich (dawniej patriarchalnych)

[madohora]

Bazylika była częścią rezydencji kolejnych papieży od roku 313. Po przeniesieniu siedziby przez Benedykta XI do Perugii, a następnie (podczas pontyfikatu Klemensa V do Awinionu) Lateran został spalony (1308) i ograbiony. Dlatego papież Grzegorz XI, wracając z Awinionu, przeniósł siedzibę na Watykan.

[madohora]

początek IV wieku – koszary gwardii cesarza Maksencjusza
313 – cesarz Konstantyn Wielki przekazał koszary w Lateranie papieżowi Milcjadesowi
314–318 – budowa pierwszej pięcionawowej bazyliki
324 – 9 listopada – bazylika została poświęcona Jezusowi Chrystusowi przez papieża Sylwestra I
896 – budynek kościoła został uszkodzony podczas trzęsienia ziemi
904–911 odbudowa na zlecenie papieża Sergiusza III
1144 – kościół został poświęcony świętym Janowi Chrzcicielowi i Janowi Ewangeliście
1300 – papież Bonifacy VIII ogłosił w tym kościele po raz pierwszy jubileusz Roku Świętego
1308 – pożar uszkodził bazylikę
1309 – papież Klemens V przeniósł się do Awinionu w wyniku czego kościół nie jest odbudowywany po pożarze
1360 – kolejny pożar zniszczył bazylikę
1377 – papież Grzegorz XI przeniósł siedzibę papieży z powrotem do Rzymu. Ze względu na zniszczenie bazyliki przeniósł siedzibę na wzgórze Watykańskie.
XV wiek – odbudowa bazyliki z zachowaniem pięcionawowego układu.
1586 – Domenico Fontana zbudował północną fasadę kościoła
1646 – Francesco Borromini nadał wnętrzu dzisiejszy wygląd
1733 – ukończenie fasady głównego wejścia według projektu Allesandra Galilei w stylu klasycznym
lata 80. XIX wieku – powiększenie prezbiterium

[madohora]

Fasada głównego wejścia do bazyliki została zaprojektowana w XVIII wieku przez Alessandro Galilei w stylu klasycznym (ukończono ją w 1733). Układ pilastrów i półkolumn podkreśla pięcionawowe wnętrze bazyliki. Poniżej gzymsu widoczny jest napis: Omnium Ecclesiarum Urbis et Orbis Mater et Caput – Matka i Głowa Wszystkich Kościołów Miasta i Świata. Znaczy to, że świątynia ta jest katedrą papieży – biskupów Rzymu i zwierzchników całego Kościoła. Fasadę wieńczy piętnaście siedmiometrowych figur, przedstawiających doktorów Kościoła z rzeźbą Chrystusa ustawioną w centralnej części.

[madohora]

Wejście do bazyliki prowadzi z szerokiego narteksu. Środkowe drzwi zostały przeniesione z Kurii znajdującej się przy Forum Romanum. Drzwi po prawej stronie to Święta Brama. W przedsionku, po lewej stronie, znajduje się rzeźba przedstawiająca Konstantyna. Pochodzi ona z term jego imienia. We wnętrzu, na pierwszym filarze prawej nawy bocznej, zachowała się część fresku Giotta ukazującego Bonifacego VIII ogłaszającego Rok Święty. W niszach filarów umieszczono posągi 12 apostołów autorstwa uczniów Berniniego. Posadzka wzorowana na stylu szkoły Cosmatich (arte cosmatesca) została wykonana w latach 1417–1431. Sufit ozdobiony herbami trzech papieży jest dziełem Giacomo della Porta. Ołtarz główny osłania gotycki baldachim wykonany podczas pontyfikatu Urbana V w 1367. Pod ołtarzem znajduje się płyta nagrobna Marcina V. Nawę główną zamyka absyda, w której zwraca uwagę bogata mozaika wykonana w XIII wieku przez Jacopo Torriti i Jacopo da Camerino. Centralną część zajmuje Krzyż Święty, po stronie lewej Matka Boska i niewielka postać papieża Mikołaja IV, fundatora mozaiki.

[madohora]

W lewej części transeptu znajduje się późnorenesansowy ołtarz Najświętszego Sakramentu. Freski zdobiące ściany ilustrują historię bazyliki. Powstały na przełomie XV i XVI wieku. Boczne kaplice oraz nawy (zwłaszcza nawy skrajne) to miejsce spoczynku papieży i kardynałów. Po lewej stronie znajduje się wejście na dziedziniec klasztoru. Otaczają go średniowieczne krużganki wykonane przez kamieniarzy z rodziny Vassallettich zaliczanych do szkoły Cosmatich. Krużganki powstały w latach 1215–1232. Charakteryzują się delikatną rzeźbą kolumienek, często skręconych, zdobionych mozaiką lub złoceniami.

[madohora]

Transept jest połączony z baptysterium Świętego Jana u Źródła na Lateranie. Zostało zbudowane w latach 314–320 przez adaptację istniejących tu wcześniej term Domu Faustyny. Miało kształt rotundy z basenem pośrodku osłoniętym baldachimem. Obecną formę na planie ośmiokąta uzyskało podczas przebudowy w 440 r. kopułę wsparto na ośmiu porfirowych kolumnach a wokół basenu zbudowano obejście. Do zewnętrznej nawy dobudowano cztery kaplice. Pierwsza z prawej poświęcona jest św. Janowi Chrzcicielowi. Najprawdopodobniej drzwi prowadzące do tej kaplicy pochodzą z term Karakalli. Pierwsza z lewej strony to kaplica św. Jana Ewangelisty. Zdobią ją mozaiki z V wieku.

[madohora]

Do kościoła przylega budynek, w którym mieści się dawna kaplica papieska Sancta sanctorum, w której znajduje się obraz Chrystusa Acheiropoieton. Zgodnie z legendą malować go zaczął św. Łukasz a ukończyli aniołowie. Widoczny jest przez okratowane okienko, do którego prowadzą Święte Schody (łac. Scala Santa). Zostały przywiezione z Jerozolimy do Rzymu w 326 r. przez św. Helenę, matkę Konstantyna. Zgodnie z legendą pochodzą z pałacu Poncjusza Piłata i po nich wchodził Jezus Chrystus. Kaplica San Lorenzo, w której obecnie mieszczą się schody została zbudowana w XVI wieku na polecenie Sykstusa V. Obecnie pokryte są drewnianą okładziną i wolno nimi wchodzić tylko na kolanach. Obok znajdują się dwie inne klatki schodowe, z których można korzystać bez umartwiania się. Budynek znajduje się od strony Via Merulana.

[madohora]

Na placu San Giovanni in Laterano znajduje się najwyższy z 13 egipskich obelisków. Ma wysokość 31 m (z cokołem 47 m). Początkowo stał przy Circus Maximus. Papież Sykstus V polecił go przenieść w obecne miejsce.

[madohora]

W 1604 król Francji Henryk IV otrzymał tytuł: pierwszego i jedynego honorowego protokanonika bazyliki laterańskiej, w podzięce za ofiarowanie kapitule laterańskiej dobrze uposażonego opactwa benedyktyńskiego w Clairac. Ponadto kanonicy zobowiązali się do corocznego odprawiania mszy św. za Francję w dniu urodzin królewskich, czyli 13 grudnia. Z czasem taka msza św. – zwana Missa pro felici statu Nationis Galliae – weszła do stałego „kanonu” uroczystości celebrowanych w bazylice, i przetrwała do czasów nam współczesnych. Tytuł honorowego kanonika natomiast przysługiwał kolejnym monarchom francuskim. Godność po obaleniu monarchii, została odnowiona w 1957. Od tego czasu przyjmują ją kolejni prezydenci laickiej Francji (począwszy od René Coty), ale pod warunkiem, że przybywają osobiście do bazyliki i że uczestniczą w specjalnej ceremonii. Od tamtego czasu jedynie trzech prezydentów nie przybyło na Lateran, a wobec tego nie objęło tejże godności: Georges Pompidou, François Mitterrand i François Hollande[

[madohora]

[madohora]

Sylwester II

Panował 999-1003; zwany także Gerbertem. Urodzony w lub w pobliżu Aurillac, Auvergne, Francja , około 940-950, z skromnych rodziców ; zmarł w Rzymie 12 maja 1003 r. Gerbert rozpoczął służbę Kościołowi i odbył pierwsze szkolenie w klasztorze Aurillac. Następnie został zabrany przez hiszpańskiego hrabiego do Hiszpanii , gdzie studiował w Barcelonie, a także u arabskich nauczycieli w Kordobie i Sewilli, poświęcając wiele uwagi matematyce i naukom przyrodniczym , w których poczynił niezwykłe postępy. Z Hiszpanii udał się do Rzymu z biskupem Hatto z Vich , który był jego szefemnauczyciel teologii , a Jan XIII polecił go cesarzowi Ottonowi I , który wysłał go do Reims do archidiakona Gerannusa. Tam wkrótce został mianowany nauczycielem w szkole katedralnej przez arcybiskupa Adalbero. Odbył długie podróże, m.in. do Rawenny , gdzie przed Ottonem II prowadził dysputę z Ortricusem z Magdeburga . W 983 Otton II nadał mu opactwo Bobbio , ale opactwo było bardzo biedne i Gerbert wrócił do Reims. Ponownie nauczał najróżniejszych gałęzi z wielkim sukcesem, poświęcił się gorliwie nauce i pomógł wynieść na tron ​​Hugh Capeta . Adalbero chciał, aby Gerbert został jego następcą, ale kiedy ten pierwszy zmarł w 988 r., Arnulph, naturalny syn króla Lotara, został podniesiony na stolicę za namową Hugo Capeta . Arnulph został zdetronizowany w 991 roku przez synod , który odbył się w pobliżu Reims za rzekomą zdradę króla, a Gerbert został wybrany na jego następcę. Chociaż Gerbert wkrótce zwołał synod prowincjalny, aby potępić tych, którzy szkodzili dobru Kościoła , a decyzje te zostały potwierdzone na innym synodzieodbył się w Chela pod przewodnictwem Roberta, króla Francji , było wiele sprzeciwów wobec wyniesienia Gerberta na Stolicę Reims . W związku z tym Jan XV wysłał Leona, opata św. Bonifacy i Aleksy w Rzymie jako legat we Francji . 2 czerwca 995 Leon zwołał synod w Mouson. Gerbert pojawił się osobiście, aby się bronić, ale został tymczasowo zawieszony w sprawowaniu urzędu biskupiego. Starał się wykazać, że dekret ten był niezgodny z prawem, ale kolejny synod (concilium Causeiense), który odbył się 1 lipca 995 r., Na którym obecny był Gerbert, uznał złożenie Arnulpha i wyniesienie Gerberta za nielegalne i nieważne.

[madohora]

Gerbert udał się teraz na dwór młodzieńczego cesarza Ottona III , którego został nauczycielem i któremu towarzyszył do Italii na koronację . Ponieważ arcybiskupstwo Reims nie zostało przywrócone Gerbertowi, pozostał on we Włoszech , aw 998 Grzegorz V mianował go arcybiskupem Rawenny . Gerbert uczestniczył w rzymskim synodzie, przed którym zostały złożone sprawy małżeńskie króla Francji Roberta. Kiedy Grzegorz V zmarł 18 lutego 999 r., Gerbert, pod wpływem cesarza, został wybrany jego następcą i przyjął imię Sylwestra. Był pierwszym francuskim papieżem. Nowa głowa Kościoła pełniła swój wysoki urząd z wielką powagą i głębokim poczuciem odpowiedzialności. Jego mowa o urzędzie biskupim pokazuje, jaki był jego pogląd na głównych duchowych pasterzy Kościoła ("Sermo de informatione episocoporum ", PL, CXXXIX, 169 n.). Podjął energiczne kroki przeciwko nadużyciom w życiu duchowieństwa , spowodowanym przez symonię i konkubinat , i troszczył się, aby urząd biskupi otrzymali tylko zdolni ludzie o nieskazitelnym życiu. Jego stosunki z Ottonem III były bardzo przyjacielskie, popierał idee polityczne cesarza . Otto dał papieżowiosiem hrabstw włoskich, które poprzednio należały do ​​Stanów Kościoła , aktem darowizny, którego autentyczność jest jednak kwestionowana (Wilmans, "Jahrbucher des deutschen Reiches unten den sachsischen Kaisen", II, pkt II, 233 kw.). Jednocześnie cesarz uznał Donację Konstantyna za fałszerstwo . Podczas pobytu Ottona w Rzymie zimą 1000-1001 Sylwester zwołał 1 lutego 1001 r. synod rzymski w obecności cesarza, na którym omawiano między innymi sprawy klasztoru w Gandersheim. Bunt w Rzymie skierowany przeciwko cesarzowi zmusił Ottona i papieża do ucieczki. Sylwester był zobowiązanypozostawać poza domem przez kilka miesięcy, podczas których w mieście toczyły się partyjne kłótnie. W dniu 27 grudnia zwołał drugi synod w Todi z powodu trudności w Gandersheim, a wkrótce potem był obecny przy śmierci Ottona.

[madohora]

Sylwester regulował ważne sprawy kościelne w różnych krajach. Wkrótce po wyniesieniu na urząd papieski ponownie zatwierdził swojego byłego przeciwnika Arnulpha jako arcybiskupa Reims , aw bulli , którą mu wysłał, daje wyraźny dowód , że porzucił teraz swoje wcześniejsze stanowisko w odniesieniu do autorytetu papieskich decyzji dotyczących spornych zobaczyć. Papież ustanowił metropolitę kościelną dla Polski w Gnieźnie , a dla Węgier w Gran. 27 marca 1000 r. nadał władcy Węgier tytuł królewski i mianował go wikariuszem papieskim dla swojego kraju. Energicznie utrzymywał dyscyplinę kościelną w kwestii małżeństwa francuskiego króla Roberta i zobowiązał króla do odesłania Berty . Sylvester wrócił do Rzymu wkrótce po śmierci Ottona, chociaż przywódcy różnych partii szlacheckich nadal zachowali całą swoją władzę. Nieco później zmarł. Zachowało się jego epitafium. Oprócz traktatu dogmatycznego „De corpore et sanguine Domini” Sylvester napisał szereg prac, głównie o tematyce filozoficznejprzedmioty matematyczne i fizyczne; można je znaleźć w PL, CXXXIX. Cieszył się dużym uznaniem za swoją naukę; zwykli ludzie uważali go za maga sprzymierzonego z diabłem, a wokół jego imienia narosło wiele legend. Mówi się, że wprowadził cyfry arabskie do Europy Zachodniej i wynalazł zegar wahadłowy.

[madohora]

[madohora]

Sylwester I (ur. w 2. poł. III wieku w Rzymie, zm. 31 grudnia 335 tamże) – 33. papież w okresie od 31 stycznia 314 do 31 grudnia 335, wyznawcy i święty Kościoła katolickiego oraz prawosławnego

[madohora]

Sylwester urodził się w Rzymie. Był synem Rufina – kapłana, który w czasie prześladowań dioklecjańskich przechowywał księgi liturgiczne i Pismo Święte należące do Kościoła w Rzymie lub (według innych relacji) po wczesnej śmierci ojca, jego matka Justa oddała go na wychowanie do pewnego uczonego i cnotliwego kapłana. Młodzieniec posiadł „mądrości książkowe” i „cnotliwe usposobienie”. Spowodowały one, iż ze szczególną miłością odnosił się do wędrujących pielgrzymów. Przyjmował ich do swego domu i otaczał wszechstronną opieką

[madohora]

W wieku trzydziestu lat Sylwester został wyświęcony na diakona, a następnie prezbitera. Jego gorliwa służba Bogu sprawiła, iż cieszył się powszechnym szacunkiem i w 314 roku został wybrany papieżem

[madohora]

Jego pontyfikat przypada na czas po ogłoszeniu edyktu mediolańskiego gwarantującego swobodę wyznania chrześcijanom – od 31 stycznia 314 do 31 grudnia 335 roku. W Liber Pontificalis (VII–VIII wiek) i u Anastazego znajduje się o nim niewiele więcej niż spis darowizn udzielonych Kościołowi przez Konstantyna Wielkiego. Papież polecił rzymski dzień słońca (łac. dies solis) jako Dzień Pański (pamiątka zmartwychwstania Chrystusa) a Konstantyn Wielki dekretem w 321 roku ogłosił niedzielę wolną od pracy.

[madohora]

Ariusz (ur. ok. 256 lub 260 w Cyrenajce[1], zm. 336) – wczesnochrześcijański prezbiter, teolog i poeta z Aleksandrii, Libijczyk z pochodzenia.

[madohora]

Jego nauka na temat relacji Boga Ojca i Syna Bożego oraz natury Bóstwa zyskała dużą popularność wśród ówczesnych chrześcijan najpierw na Wschodzie, później również na Zachodzie, szczególnie długo utrzymując się wśród plemion germańskich. Została uznana za sprzeczną z nauką Kościoła powszechnego na soborze w Nicei w 325 roku, który orzekł współistotność i równość w Bóstwie Ojca i Syna.

[madohora]

Naukę Ariusza nazywa się arianizmem.

[madohora]

Ariusz, syn Ammoniusa, pobierał nauki u Lucjana, prezbitera z Antiochii. Piotr, biskup Aleksandrii wyświęcił go na diakona, ale później wykluczył z gminy chrześcijańskiej z powodów dyscyplinarnych. Następca Piotra – biskup Achillas przyjął Ariusza z powrotem – czyniąc go proboszczem portowej dzielnicy Aleksandrii zwanej Baukalis. Kolejny biskup Aleksander wezwał go do siebie z prośbą o wytłumaczenie głoszonych i coraz popularniejszych nauk. Duchowny jednak oskarżył biskupa o herezję sabelianizmu. Ariusz zawarł swą doktrynę w dziele Thalia (Uczta), którego fragmenty zachowały się do dziś (zachowało się również kilka jego listów) w pismach św. Atanazego Wielkiego. Biskup Aleksander zwołał w (318 n.e. lub później, lecz przed 325) synod lokalny, który potępił Ariusza i jego nauki. Od początku najpoważniejszym przeciwnikiem Ariusza był Atanazy z Aleksandrii, który po śmierci abp. Aleksandra w 328 n.e. został wybrany patriarchą aleksandryjskim.

[madohora]

W 325 n.e. jeszcze formalnie pogański cesarz Konstantyn I Wielki zwołał do Nicei – miasta w Azji Mniejszej – synod, uznany po latach jako pierwszy sobór powszechny. Na soborze tym papieża Sylwestra reprezentował bp Hozjusz z Kordoby, będący również doradcą cesarza Konstantyna. Sobór skazał Ariusza na wygnanie, a jego księgi spalono. W 334 n.e. uczeń Ariusza, Wulfila, podjął się pracy misjonarskiej wśród Wizygotów, głosząc arianizm. Sam Ariusz zmarł w 336 roku w drodze na obrady synodu, który miał go zrehabilitować i przyjąć ponownie do Kościoła. Stworzona przez niego doktryna stała się na tyle popularna, iż zagroziła katolickiej. Arianizm za rządów cesarzy Konstancjusza i Walensa cieszył się cesarskim poparciem.

[madohora]

Urodził się w 328 r., prawdopodobnie w Cibalae. Brat Walentyniana I. Karierę rozpoczął w armii, ale jedynym wyższym stanowiskiem była funkcja protector domesticus, tj. gwardzisty, którą musiał sprawować prawdopodobnie od 359 r. Nie jest jasne, czy pozostał w gwardii po 362 r., gdy imperator Julian przeprowadził czystki w tej formacji. Wówczas prawdopodobnie przeciwstawiał się antychrześcijańskim zapędom Juliana, choć jest możliwe, że ten wątek dodano do jego biografii już po wyniesieniu na tron. Po nagłej śmierci imperatora Jowiana w lutym 364 r. jego następcą został Walentynian, który przekazał Walensowi rządy we wschodniej części cesarstwa, obejmującej prefekturę Wschodu. Wybór Walensa na kolejnego cesarza przyjęto z niezadowoleniem ze względu na jego brak doświadczenia wojskowego i cywilnego; główną jego zaletą z punktu widzenia stabilności państwa była bezwzględna lojalność względem brata

[madohora]

Ingerował w wewnętrzne spory Kościołów na rzecz arianizmu, którego był wyznawcą, i prześladował katolików, m.in. wygnał biskupów przywróconych przez Juliana. Natomiast jego brat pozostawał wyznawcą nicejskiej wersji chrześcijaństwa. Równocześnie cesarz prześladował pogańskich intelektualistów, ale dbając o zasoby biblioteki konstantynopolitańskiej ustanowił etatowych kopistów antiquarii, 4 greckich i 3 łacińskich, którzy na stałe zajmowali się przepisywaniem i konserwacją starych tekstów klasyków. W latach 365–368 wraz z Walentynianem przeprowadził reformę monetarną i będąc niechętny zwiększaniu podatków, raczej ograniczał obciążenia poddanych na rzecz państwa, choć z drugiej strony chętnie gromadził bogactwa. W czasie swoich rządów dbał o odbudowę zniszczonych miast i starał się zapewniać prowincjom możliwości rozwoju. Surowo karał nadużycia i malwersacje urzędników, wystrzegał się także faworyzowania krewnych, jednakże był podejrzliwy[6], szorstki, mało energiczny, słaby, tchórzliwy, skłonny do okrucieństwa i bywał niesprawiedliwy

[madohora]

latach 365–366 mierzył się z buntem krewnego Juliana, Prokopiusza poganina, którego w Konstantynopolu ogłoszono imperatorem. W tym czasie Walentynian musiał zwalczać najazdy Alamanów, co zmusiło go do podróży na północ i umocnienia granicy na Renie. Walens ostatecznie odniósł zwycięstwo jednak już w latach 367–368 (lub 367–369) musiał prowadzić wojnę z Gotami pod wodzą Atanaryka (określanymi także niepewnie jako Terwingowie) następnie (370–378) walczył z królem perskim Szapurem II który wcześniej pokonał króla Armenii Arszaka

[madohora]

Podczas wojny z Persją Walens osadził na ormiańskim tronie swego kandydata i zaczął w 375 r. planować większą operację przeciw przeciwnikowi, jednak konflikty z Izauryjczykami i Saracenami oraz nagła śmierć Walentyniana I wskutek udaru zmusiły go do odłożenia tych planów. W tym samym czasie Hunowie zaczęli wypierać Gotów, którzy zaczęli zwracać się do imperium o pomoc. Gotom pod wodzą Fritigerna Walens udzielił zgody na wkroczenie w granice imperium, jednak ich śladem podążyły kolejne grupy, które padły ofiarą nadużyć rzymskich wojskowych organizujących przesiedlenia.

[madohora]

W 377 r. Goci podnieśli bunt, pozyskując jako sojuszników Alanów i Hunów. Walens został zmuszony do przerwania działań wojennych, gdy wybuchło powstanie, i pośpieszył uspokoić sytuację i spacyfikować barbarzyńców, nie czekając na posiłki prowadzone przez Gracjana, współwładcy na zachodzie przy swoim ojcu Walentynianie, a po jego śmierci jego następcy. Zginął w przegranej bitwie pod Adrianopolem

[madohora]

Walentynian Galates (ur. 18 stycznia 366 r. zmarł ok. 370 r.),
Anastazja
Karosa

[madohora]

Walentynian Galates (ur. 18 stycznia 366 r., zmarł ok. 370 r. lub 373 r. – jedyny syn imperatora Walensa, od 1 stycznia 369 r. konsul wraz z Wiktorem.

[madohora]

Wulfila, Ulfilas (ur. 310, zm. 383) – duchowny rzymski pochodzenia grecko-germańskiego, tłumacz Biblii, misjonarz i apostoł Gotów działający w IV wieku.

[madohora]

Wulfila urodził się w mieszanej rodzinie. Jego ojciec był Gotem, a matka Greczynką z Kapadocji. Kształcił się w klasztorach na terenie Mezji. Należał do uczniów biskupa Euzebiusza z Nikomedii, pod którego wpływem stał się wyznawcą doktryny arianizmu, potępionej na soborze nicejskim I w 325 r. jako herezja.

[madohora]

Uczniem i wychowankiem Wulfili był Auksencjusz z Durostorum.

[madohora]

Zgodnie z twierdzeniem starożytnych historyków, Wulfila jako pierwszy przetłumaczył prawie całą Biblię (oprócz Ksiąg Królewskich) na język inny niż oryginalne (aramejski, grecki i hebrajski). Dla celów swojego tłumaczenia opracował też alfabet gocki. Jednak ostatnie badania nad językiem Biblii gockiej pokazują, że została ona przetłumaczona przez grupę tłumaczy.

[madohora]

Przed śmiercią Wulfila opracował własne wyznanie wiary, które przekazał Auksencjusz. W ostatnim zdaniu zawiera ono doktrynę Ariusza o braku równości pomiędzy Bogiem Ojcem, a Synem Bożym:

[madohora]

Biblia gocka – przekład Biblii na język gocki dokonany w IV wieku przez gockiego biskupa Wulfilę. Zarówno Stary, jak i Nowy Testament przełożone zostały z języka greckiego. Pomimo iż tłumacz był arianinem, przekład nosi tylko jeden ślad konfesyjnego ukierunkowania (Flp 2,6). Do czasów współczesnych zachowało się jedynie kilkanaście fragmentarycznych rękopisów, które zawierają łącznie większą część Nowego Testamentu. Ze Starego Testamentu zachowały się tylko niewielkie fragmenty kilku ksiąg (Rodzaju, Psalmy, Nehemiasza). Najważniejszym rękopisem jest Codex Argenteus z VI wieku, najważniejszym krytycznym wydaniem gockiej Biblii jest Die Gotische Bibel (siódme wydanie z 2000 roku).

[madohora]

Przekład gocki wyróżnia się spośród starożytnych przekładów Biblii, gdyż znamy datę, tłumacza oraz okoliczności powstania. Wulfila (Wulfilas, Ulfila), żyjący w latach ok. 310−ok. 383 „grecki apostoł” czynny w Dacji i Mezji, nawracał Ostrogotów na wiarę chrześcijańską obrządku ariańskiego. Jako biskup Taurydy uczestniczył w obradach I soboru nicejskiego (325). Nim przystąpił do pracy translatorskiej, stworzył najpierw – w oparciu o alfabet grecki oraz alfabet łaciński – alfabet gocki, do którego wprowadził również elementy starogermańskich run[1]. Problemem, na który się natknął, były braki w terminologii, dlatego też słownictwo poszerzył poprzez zapożyczenia z greki i łaciny. Budowę zdania oparł na składni greckiej[

[madohora]

Na język gocki przełożony został cały Stary i Nowy Testament, z wyjątkiem Ksiąg Królewskich – Wulfila bowiem, według Filostorgiosa, miał uważać, że Goci są zbyt wojowniczą społecznością, aby dostarczać im do czytania księgi obfitujące w przemoc i wojny. Przekład powstał na początku drugiej połowy IV wieku

[madohora]

Wulfila starał się to samo greckie słowo oddawać zawsze przez to samo gockie (przekład dosłowny). Widoczne jest to przy tłumaczeniu synonimów (np. λεγειν przez qipan, λαλειν przez rodjan). Nie tłumaczył jedynie rodzajnika określonego, ale przełożone zostały nawet partykuły μεν, δε, αν, charakterystyczne dla języka greckiego i niemające ścisłych odpowiedników w innych językach. Wulfila starannie dobierał słowa, dzięki czemu jego przekład zawiera niewiele cech indywidualnych i nie został przebarwiony. Jednak ocena, jak dalece autor tłumaczenia jest systematyczny i konsekwentny we wszelkich powtórzeniach słów, zwrotów i sylab, jest niejednoznaczna wśród badaczy

[madohora]

Na gruncie teologicznym Wulfila był arianinem (albo semiarianinem). Z tego powodu bibliści oraz filolodzy poszukiwali śladów wpływu ariańskiej doktryny na przekład Wulfili. Znaleziono tylko jedno takie miejsce, w Liście do Filipian 2,6, w którym jest mowa o preegzystencji Chrystusa – galeiko guda (podobny do Boga), tymczasem tekst grecki mówi ισα θεω, co powinno być tłumaczone na ibna guda (równy Bogu)

[madohora]

Badania filologiczne wykazały, że w Ewangelii Mateusza występuje bardziej jednolite słownictwo, a technika translacyjna jest prostsza niż w Ewangelii Łukasza i Marka. Natomiast Ewangelia Jana sytuuje się pomiędzy nimi w tej kwestii[b]. Jednak większość uczonych jest zdania, że brak jest wystarczających przesłanek, by mówić, że przekład jest dziełem więcej niż jednego tłumacza

[madohora]

Stary Testament został przełożony z greckiej Septuaginty. Tekst Starego Testamentu reprezentuje lucjańską jej recenzję

[madohora]

Tekst Nowego Testamentu reprezentuje bizantyjską tradycję tekstualną. W Ewangeliach bliski jest kodeksom: 07, 09, 011, 013, 027, 030 i 031 (należą one do rodziny tekstualnej E). Tekst Listów Pawła jest natomiast bliski kodeksom 018, 020, 025, Peszitty i cytatom Chryzostoma. Zachowane rękopisy zawierają sporo naleciałości tekstu zachodniego, być może zostały one dodane później, w okresie istnienia italskiego państwa Ostrogotów. Zachodnich wariantów najwięcej jest w Listach Pawła

[madohora]

Nie zawiera tekstu Pericope adulterae (J 7,53–8,11). Zawiera natomiast Mk 7,16, Mk 9,44.46, które są traktowane jako nieautentyczne przez współczesnych krytyków tekstu

[madohora]

W Liście do Rzymian doksologię umieszcza po 14,23, w czym wspierają go następujące greckie rękopisy: Codex Angelicus, Athous Lavrensis, 181, 326, 330, 451, 460, 614, 1241, 1877, 1881, 1984, 1985, 2492, 2495. Większość greckich rękopisów umieszcza doksologię po 16,23

[madohora]

Do osobliwości gockiego przekładu należy lekcja Krispus w 2 Tm 4,10 (zamiast Kreskes), co może być mylone z imieniem Krispos w 1 Kor 1,14

[madohora]

Przykładem wariantu słabo poświadczonego w greckich rękopisach jest „Galeilaie jah Tibairiade” (Galilejskie i Tyberiadzkie) z J 6,1. Wariant poświadczony jest tylko przez jeden rękopis majuskułowy późnego pochodzenia (031) oraz przez 26 minuskułów, najstarszy z nich pochodzi dopiero z IX wieku. Wariant występuje ponadto w starołacińskim kodeksie Brixianus

[madohora]

Po ponad stu latach od śmierci Wulfili, Ostrogoci pod wodzą Teodoryka utworzyli w północnych Włoszech własne państwo; z tego okresu pochodzą zachowane rękopisy przekazujące tekst gockiej Biblii[10]. Jednakże po przejściu na katolicyzm król Wizygotów Rekkared I wydał rozporządzenie, w którym nakazał palić dotychczas używane rękopisy Biblii gockiej Wulfili, gdyż uznał je za skażone doktryną ariańską

[madohora]

Najważniejszym rękopisem jest Codex Argenteus („Srebrna Biblia”) pisany srebrnymi i złotymi literami na nasączonym purpurą pergaminie. Zawiera cztery Ewangelie, w kolejności: Mt, J, Łk, Mk. Kodeks składa się ze 188 kart (pierwotnie było ich 336). Sporządzony został dla Teodoryka Wielkiego (455–526), króla Ostrogotów, wkrótce po jego koronacji w Rawennie. Po śmierci Teodoryka kodeks został zapomniany. Nie był uwzględniany w żadnych katalogach i listach ksiąg. Został odkryty w XVI wieku. Podczas wojny trzydziestoletniej znalazł się w rękach Szwedów. Odtąd przechowywany jest w Uppsali. W 1970 roku w Spirze odkryta została jedna z brakujących stronic kodeksu, która kończy Ewangelię według Marka

[madohora]

Pozostałe rękopisy gockiego Nowego Testamentu, poza jednym wyjątkiem, użyte zostały jako palimpsesty i zachowały się we fragmentach. Codex Carolinus, przechowywany w Wolfenbüttel, zawiera bilingwiczny, łacińsko-gocki tekst Rz 11–15. Codex Ambrosianus A i Codex Ambrosianus B to przekazy fragmentów wszystkich Listów Pawła, ale tylko 2 Kor zachował się w całości. Codex Ambrosianus C przekazuje fragmenty Mt 25–27. Wszystkie trzy pochodzą z V/VI wieku i przechowywane są w Mediolanie. Codex Taurinensis to 4 karty z fragmentami Ga i Kol. Na początku XX wieku odkryto Codex Gissensis, zawierający niewielki fragment ostatniego rozdziału Ewangelii według Łukasza

[madohora]

Zachowane rękopisy zawierają 57% tekstu Ewangelii i 2/3 tekstu Listów Pawła. Nie zachowały się rękopisy przekazujące Dzieje Apostolskie, List do Hebrajczyków, Listy powszechne i Apokalipsę św. Jana

[madohora]

Codex Ambrosianus D zawiera fragment Starego Testamentu z tekstem Nehemiasza (5–7) i jest to najdłuższa partia Starego Testamentu zachowana do naszych czasów. Ponadto Fragment wiedeński obejmuje fragmenty 5. rozdziału Księgi Rodzaju, zachował się także fragment Psalmu 52,2-3

[madohora]

W roku 2013 odkryto w katedrze Świętego Piotra w Bolonii palimpsest, którego dolny tekst (Gothica Bononiensia) zawiera homilię w języku gockim z VI wieku. Homilia cytuje zarówno Stary, jak i Nowy Testament, m.in. Iz 14,14-15

[madohora]

Pierwsze drukowane wydanie gockiej Biblii przygotował Franciscus Junius w 1665 r. Była to transkrypcja kodeksu Argenteus, jedynego wówczas znanego rękopisu gockiej Biblii. Po odkryciu Codices Ambrosiani Gabelenz oraz Löbe postanowili przygotować wydanie gockiej Biblii w oparciu o dostępne rękopisy. W wydaniu tym wykorzystano także Codex Carolinus, którego tekst został wydany jeszcze w 1762 roku przez Franza A. Knittela[

[madohora]

W 1857 roku Hans Ferdinand Massmann przygotował nowe wydanie gockiej Biblii. Aby ułatwić korzystanie dla biblistów, w wydaniu tym tekst gocki umieszczony został wespół z paralelnym tekstem greckim i łacińskim. Ukazało się kilka wydań edycji Massmanna, ostatnie w latach 1895–1897

[madohora]

W 1858 roku ukazało się wydanie F.L. Stamma. Zastosowano w nim łacińską czcionkę, wprowadzono literę „þ” (odpowiednik angielskiego „th”), mankamentem tego wydania jest brak akcentów. W 1908 roku ukazało się jedenaste wydanie gockiej Biblii Stamma opracowane na nowo przez Ferdinanda Wredego

[madohora]

W 1875 roku Ernst Bernhardt wydał gocką Biblię z komentarzem. Bernhardt usiłował też odtworzyć tekst grecki, którym posłużył się Wulfila. Bernhardt zakładał, że tłumacz dokonał przekładu na podstawie tekstu bliskiego Kodeksowi Aleksandryjskiego

[madohora]

Wilhelm Streitberg przygotował w latach 1908–1910 wydanie gockiej Biblii na potrzeby krytyki tekstu Nowego Testamentu w oparciu o dostępne mu rękopisy – Die Gotische Bibel. W wydaniu tym tekst gocki umieszczony został po prawej stronie, a po „honorowej” lewej stronie – tekst grecki. Ten ostatni pochodził z wydania Hermanna von Sodena oraz Westcotta-Horta i uzgodniony został z tekstem gockim
W roku 2000 ukazało się siódme wydanie tej edycji. Kurt Aland ocenił, że tekst grecki różni się od tekstu gockiego w około stu miejscach. Rozbieżności pomiędzy tekstem greckim a gockim w wydaniu Streitberga są jednym z powodów rzadkiego cytowania przekładu gockiego w krytycznych wydaniach greckiego Nowego Testamentu. Do wydania gockiej Biblii Streitberga dołączono również wszystkie inne dostępne teksty gockie, także te pozabiblijne (np. Skeireins, Documentum Neapolitanum, Documentum Aretinum. W następnych wydaniach dołączono także Gotica Veronesia i inne teksty

[madohora]

Już Gabelenz i Loebe byli świadomi trudności tłumaczenia z języka greckiego na gocki. Gockie formy często odpowiadają dwom greckim formom, problem stwarzają partykuły, których odpowiedniki w języku gockim mają nieco inne zastosowanie i mogą łączyć jednocześnie dwie lub więcej greckich partykuł. Gabelenz i Loebe jako przykład podali: δε i γαρ, δε i και, και i ουν. Friedrichsen obliczył, że greckie partykuły δε oraz ουν tłumaczone są na siedem różnych sposobów w przekładzie gockim

[madohora]

Czasownik stosuje formy gramatyczne, które mogą łączyć dwa greckie tryby i dwa greckie czasy. Język gocki nie ma gramatycznych form czasu przyszłego i używa form czasu teraźniejszego dla oddawania przyszłości. Dla zaimka wskazującego gocki preferuje liczbę pojedynczą, a nie mnogą. Friedrichsen zamieścił listę gockich lekcji zamieszczonych w aparacie krytycznym wydania Streitberga do Ewangelii Mateusza, Jana, Łukasza i 1 Koryntian, które mogą odpowiadać dla więcej niż jednego greckiego wariantu tekstowego.

[madohora]

Friedrichsen napisał swój artykuł w oparciu o aparat krytyczny w wydaniu Streitberga do Mateusza, Jana, Łukasza i 1 Listu do Koryntian

[madohora]

Przekład Wulfili używany był w istniejącym w latach 488–554 państwie Ostrogotów we Włoszech. Niedługo po jego upadku, po przejściu Ostrogotów na katolicyzm, język gocki stał się językiem wymierającym, dlatego też nie było zainteresowanych czytaniem gockiej Biblii. Na zasięg oddziaływania Biblii gockiej wpłynęło rozporządzenie króla wizygockiego Rekkarda I w którym nakazał palić dotychczas używane rękopisy Biblii gockiej, gdyż król uznał je za skażone doktryną ariańską. Jednakże Biblii gockiej udało się przetrwać do przełomu VIII i IX wieku o czym świadczy rewizja Wulgaty nazwana „Biblią Alkuina” w której w pisowni fonetycznej komentarzy zachowały się wtręty gockie

[madohora]

Przekład Biblii na język gocki jest najstarszym dziełem literackim powstałym w grupie języków germańskich. Jest też jedynym w miarę długim zachowanym dokumentem dla grupy wschodnich języków germańskich. Drugim ważnym tekstem w języku gockim jest Skeireins, komentarz do Ewangelii według Jana

[madohora]

Gocka Biblia jest także jednym z nielicznych wczesnych przekładów Nowego Testamentu, którego zarówno tłumacz, jak i data powstania jest znana. Jednak w wydaniach krytycznych greckiego Nowego Testamentu jest rzadko cytowany. W 27. wydaniu greckiego Nowego Testamentu Nestle-Alanda (NA27) cytowany jest w oparciu o wydanie Streitberga. Jednym z powodów słabego wykorzystania przekładu gockiego są rozbieżności pomiędzy tekstem greckim a gockim wydania Streitberga. Przekład gocki nie jest w ogóle wykorzystywany w krytycznych wydaniach Biblii hebrajskiej, Septuaginty i Wulgaty. Ernst Würthwein w swej pracy poświęconej krytyce tekstu Starego Testamentu w ogóle nie omawia przekładu gockiego.

[madohora]

[madohora]

WULFILA (ULFILAS) (ur. ok. 303, zm. 383 r.)
Większość chrześcijan mniema, że przekładanie Biblii na język narodowy zostalo zainspirowane przez Lutra i innych ojców reformacji. Tymczasem już w IV wieku niejaki biskup Wulfila dokonal przekładu niemalże calego Pisma Świętego na język narodowy Gotów, którego w formie piśmiennej był zresztą twórcą. Biblia ta, zwana powszechnie Biblią Gocką, do naszych czasów przetrwala niemalże w calości i stanowi wspanialy pomnik języka germańskiego.

[madohora]

Wulfila był wnukiem chrześcijan z Kapadocji, którzy zostali wzięci do niewoli po najeździe Gotów na Azję Mniejszą w latach 257-258. Z tego powodu mógl on doskonale zapoznać się z językiem i obyczajami barbarzyńców. Jego imię może zresztą świadczyć o jego mieszanej krwi. Wulfila jednakże nie porzucil chrześcijaństwa. Wzrastając w wierze i
będąc świetnie obeznany z językiem greckim i z laciną pelnil funkcję lektora kościelnego.

[madohora]

Pelniąc rolę posla do Cesarstwa Rzymskiego nawiązal kontakt z władzami kościelnymi. Mialo to miejsca za panowania cesarza Konstancjusza, w roku 341, a zatem w czasach gdy triumfowala reakcja antynicejska. Sam Wulfila zostal wyświęcony na biskupa z rąk samego Euzebiusza z Nikomedii, a więc przodującą postać arianizmu.

[madohora]

Wulfila był zatem biskupem o poglądach ściśle ariańskich. I te poglądy zaniósł do Gotów wśród których rozwinąl owocną działalność misyjną, tworząc w oparciu o znaki runiczne pismo germańskie i tłumacząc Biblę z greki. Ulfilas zapoczątkowal niesamowity pochód chrześcijański wśród barbarzyńskich plemion, które z czasem z jej ariańskiej wersji uczynily religię narodową. Goci, Wizygoci, Wandalowie stali się wkrótce chrześcijanami, ci, którzy później plądrowali Cesarstwo Rzymskie.
Wulfila zmarl tuż po przybyciu na dwór cesarski Teodozjusza.

[madohora]

Przed śmiercią pozostawil swoje wyznanie wiary, które przez cale życie wyznawal, a które znamy dzięki jego następcy Auksencjuszowi. Brzmi ono następująco:
„Ja, Wulfila, biskup i spowiednik, zawsze wierzyłem tak i w tej jedynej i prawdziwej wierze czynię swoją podróż do mojego Pana,
Wierzę,
Że jest tylko jeden Bóg Ojciec, jedyny niezrodzony i niewidzialny, i w Jego jednorodzonego Syna, naszego Pana i naszego Boga, stwórcę wszystkich rzeczy, nie mając innego poza Nim. Zatem jest jeden Bóg wszystkiego, który jest również Bogiem naszego Boga, i wierzę w Ducha Świętego, w oświecającą i uświęcającą moc. Jak powiedział Chrystus po zmartwychwstaniu do swoich uczniów:
„A oto Ja zsyłam na was obietnicę mojego Ojca. Wy zaś pozostańcie w mieście, aż zostaniecie przyobleczeni mocą z wysokości.” (Łk 24,49)
I znowu:

„ale weźmiecie moc Ducha Świętego, kiedy zstąpi na was, i będziecie mi świadkami w Jerozolimie i w całej Judei, i w Samarii, i aż po krańce ziemi.” (Dz. 1, 8)

Ani Bóg, ani Pan, ale wierny wykonawca Chrystusa; nie równy, ale poddany i posluszny we wszystkim Synowi. I wierzę, że Syn jest poddany i posluszny we wszystkim Bogu Ojcu.”

[madohora]

[madohora]

Achillas (zm. 313) – święty, nauczyciel i biskup Aleksandrii.

[madohora]

Był nauczycielem w szkole katechetycznej w Aleksandrii. Po śmierci biskupa Piotra I Aleksandryjskiego w 311 r. zasiadł jako jego następca na stolicy biskupiej. Według relacji św. Atanazego Wielkiego był przeciwnikiem melecjan, a zdaniem Sozomenosa miał wyświęcić na kapłana Ariusza, choć ten był ekskomunikowany przez poprzednich biskupów.

[madohora]

Jako święty Kościoła katolickiego wspominany jest 7 listopada.

[madohora]

Hozjusz z Kordoby, łac. Osius Cordubensis (ur. ok. 256, zm. ok. 359 w Sirmium lub w Hiszpanii). W 295 r. został biskupem Kordoby w południowej Hiszpanii. Utrzymywał kontakty z cesarzem Konstantynem. Uczestniczył w synodzie w Elwirze (ok. 300, okolice dzisiejszej Grenady).

[madohora]

Jeden z obrońców ortodoksji we wczesnych etapach kontrowersji ariańskiej. Przewodniczył soborowi nicejskiemu (325) oraz synodowi w Serdice (dzisiejsza Sofia[1], 343).

[madohora]

Czczony jako Hozjusz Wyznawca w Kościołach prawosławnych.

[madohora]

[madohora]

Euzebiusz był początkowo biskupem Bejrutu, w latach 330–339 biskupem Nikomedii, a następnie do śmierci – Konstantynopola. Był blisko związany z dworem cesarskim. Miał wpływ na politykę religijną Konstantyna I Wielkiego i Konstancjusza II. Należał obok Ariusza do głównych przedstawicieli arianizmu.

[madohora]

Był uczniem Lucjana z Antiochii. Gdy w 320 r. synod w Aleksandrii pod przewodnictwem patriarchy Aleksandra potępił nauki Ariusza, Euzebiusz zwołał synod w Bitynii, na którym oczyszczono Ariusza z zarzutów i okazano mu wsparcie. Ariusz znalazł po 330 r. również schronienie w Nikomedii, gdzie mógł spokojnie działać.

[madohora]

Euzebiusz miał duży wpływ na cesarza Konstantyna Wielkiego i na jego syna, Konstancjusza II. W kwietniu 337 r. na łożu śmierci ochrzcił cesarza Konstantyna I. Opiekował się małoletnim Flaviusem Claudiusem Iulianusem.

[madohora]

Podczas Soboru Nicejskiego I (325) dzięki staraniom Euzebiusza potępiono poglądy arian, jednak nie wymieniono Ariusza z imienia. Podpisał credo nicejskie, lecz został później – ze względu na sprzeciw wobec cesarza – zesłany na wygnanie. Ponieważ jednak miał duży wpływ na siostrę cesarza Konstancjusza, Konstancję, dość szybko (328) został z wygnania odwołany.

[madohora]

W 341 r. konsekrował biskupa Wulfilę, którego wysłał na misję wśród Gotów.

[madohora]

Był autorem listów w obronie Ariusza. Ponadto spisał kilka kronik, w których przedstawił historię świata od biblijnego Adama. Kroniki te zostały przetłumaczone z greki na łacinę przez Hieronima ze Strydonu, a następnie uzupełnione przez Prospera z Akwitanii.

[madohora]

Atanazy Wielki (gr. Μέγας Αθανάσιος), Atanazy Aleksandryjski (gr. Αθανάσιος Αλεξανδρείας, cs. Святой Афана́сий Великий, архиепископ Александрийский; ur. ok. 295, zm. 2 maja 373) – biskup Aleksandrii, pisarz wczesnochrześcijański, teolog-apologeta, kaznodzieja, ojciec i doktor Kościoła, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.

[madohora]

Urodził się w Egipcie, najprawdopodobniej w Aleksandrii, z pochodzenia był Grekiem. Władał greką oraz koptyjskim. W młodości żył w odosobnieniu na pustyni egipskiej, gdzie spotkał swojego późniejszego mistrza, św. Antoniego Pustelnika. W 319 r. przyjął diakonat. Na sobór nicejski (325) przyjechał u boku swego biskupa św. Aleksandra. Brał czynny udział w walce przeciw arianom i przyczynił się do potępienia ich poglądów. To spowodowało późniejsze intrygi przeciw niemu i wygnania. W r. 328 został wybrany biskupem Aleksandrii. W 335 r. cesarz Konstantyn pod wpływem Euzebiusza z Nikomedii skazał go na wygnanie, po tym jak Atanazy Wielki chciał wymusić na władcy anulowanie ogłoszenia go biskupem. Święty spędził ten czas w Trewirze. Był w tym czasie gościem m.in. św. Serwacego, biskupa Tongeren. Z wygnania wrócił w 337 r., po śmierci cesarza. Po dwóch latach musiał znów opuścić Aleksandrię, tym razem udał się do Rzymu, gdzie przebywał pod opieką papieża Juliusza I. Nadal walczył z arianami, zyskując poparcie papieża, biskupów zachodnich i synodów. Mimo że został uznany za niewinnego przez synod w Sardyce (obecnie Sofia w Bułgarii), który odbył się ok. 343 r., nie mógł powrócić do Aleksandrii. Dopiero w 345 r., po śmierci Grzegorza z Kapadocji (będącego biskupem Aleksandrii) cesarz Konstancjusz zgodził się na powrót Atanazego do Aleksandrii. Tym razem rządził biskupstwem dziesięć lat, w tym czasie starał się wzmocnić wiarę w Egipcie oraz rozszerzyć ją w innych krajach (Etiopii, Arabii), popierał ośrodki monastyczne i pustelnicze, pisał dzieła teologiczne. Konstancjusz nie do końca pogodził się z bytnością Atanazego w Aleksandrii. Żądał, by biskupi odwołali go z urzędu, jednak ani w 353 r. biskupi galijscy zebrani w Arles, ani w 355 obecni na synodzie w Mediolanie nie zdołali przekonać papieża Liberiusza o nieprawowierności Atanazego, dlatego cesarz wysłał bandytów, aby go usunęli przemocą. Święty uciekł na pustynię, tworzył tu swe dzieła teologiczne. Po śmierci cesarza w lutym 362 powrócił znów na swą stolicę biskupią, chciał rozpocząć synod, który rozstrzygnąłby zagadnienia dotyczące wiary, jednak cesarz Julian po dziewięciu miesiącach wygnał go z Aleksandrii. Po śmierci cesarza Juliana Atanazy powrócił tylko na dwa lata (363–365), gdyż cesarz Walens też go wygnał. To wygnanie trwało krótko, ponieważ już w 366 r. cesarz pozwolił mu wrócić, tym razem na dobre. Atanazy głosił kazania i pisał dzieła teologiczne wyjaśniające Tajemnicę Wcielenia, zdefiniowaną na soborze w Nicei (325 r.) za czasów jego młodości. Zmarł, dożywszy blisko osiemdziesięciu lat, w Aleksandrii w nocy z 2 na 3 maja 373 r., otoczony przez prezbiterów kościoła aleksandryjskiego i opłakiwany przez wiernych.

[madohora]

Atanazy Wielki jest znany przede wszystkim jako autor pism apologetycznych zwalczających poglądy arian na temat Wcielenia. W swych pracach bronił ortodoksyjnej nauki o współistotności Słowa Bożego (Logosu) z Bogiem Ojcem, czyli boskiej natury Jezusa, a także dogmatycznych prawd dotyczących Wcielenia i Odkupienia. Był w tym propagatorem i interpretatorem nauczania soboru nicejskiego (325 r.), który potępił nauczanie chrystologiczne Ariusza, pochodzącego z Libii w Afryce Północnej prezbitera Kościoła aleksandryjskiego[

[madohora]

Biskup Aleksandrii bronił też Boskiej Natury Ducha Świętego jako Trzeciej Osoby Trójcy przeciw Macedonianom w dwóch dziełach Listy do Serapiona (Ad Serapionem) i O Duchu Świętym.

[madohora]

Argumentacja Atanazego wynikała z obserwacji prostej wiary Kościoła, który w swej praktyce modlitewnej i liturgicznej nie tylko kierował się do Ojca przez Syna, lecz również wprost do Chrystusa. Z ariańskiego punktu widzenia chrześcijanie adorowali stworzenie, czyli popełniali bałwochwalstwo. Liturgiczna cześć oddawana Chrystusowi w Kościołach chrześcijańskich świadczyła o wyznawaniu Boskiej natury Zbawiciela

[madohora]

Jednym z podstawowych argumentów za boskością Syna i Ducha Świętego był dla Atanazego nakaz misyjny Jezusa Chrystusa, w którym Pan polecił udzielać chrztu: w imię Ojca i Syna i Ducha Świętego (Mt 28,19). Atanazy wykazywał, że gdyby uznać, iż arianie mają rację, wówczas sama formuła chrztu byłaby poleceniem się, jednocześnie, Stwórcy i dwom stworzeniom, co z chrztu robiłoby hybrydę. „Nie powinniśmy być chrzczeni w imię Niepowstałego i Powstałego (…), lecz w imię Ojca i Syna i Ducha Świętego”. Jak zauważył Michael Fiedorowicz, ponieważ trynitarna formuła chrztu powstała jeszcze przed kontrowersją wywołaną przez Ariusza, dlatego argument ten miał dużą siłę dowodową jako świadek wiary Kościoła

[madohora]

Swą argumentacją przeciwko arianom w obronie Bóstwa Chrystusa i jedności Osoby Boskiej Chrystusa, będącej hipostazą dwóch natur, przyczynił się pośrednio do umocnienia rozumienia dogmatycznego tytułu Maryi jako „Bożej Rodzicielki” – Theotokos. Jest też autorem licznych dzieł pastoralnych, ascetycznych, egzegetycznych i historyczno-polemicznych, m.in. Żywota św. Antoniego, w którym opisał życie nestora mnichów egipskich, Antoniego i sformułował reguły życia zakonnego.

[madohora]

Niektórzy przypisywali mu autorstwo atanazjańskiego wyznania wiary (jego nazwa pochodzi właśnie od św. Atanazego Wielkiego).

[madohora]

W 553 r., na soborze konstantynopolitańskim II, uznano św. Atanazego doktorem Kościoła.

[madohora]

Jego kult w Kościele prawosławnym ma charakter powszechny. Jest jednym z najbardziej czczonych przez Cerkiew biskupów pierwszych wieków chrześcijaństwa.

[madohora]

Na ikonach święty przedstawiany jest w bizantyńskich szatach biskupich z dużymi krzyżami. W obu dłoniach trzyma Ewangelię. Ma szeroką, siwą brodę i łysinę czołową. Często towarzyszy mu św. Cyryl, arcybiskup aleksandryjski.

[madohora]

W sztuce zachodniej przedstawiany jest w stroju biskupa rytu łacińskiego lub ortodoksyjnego, czasami jako kardynał albo mnich.

[madohora]

Jego atrybutami są: łódka, rylec, zwój.

[madohora]

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest w dzień śmierci świętego (2 maja).
Z dniem tym związane jest przysłowie: „Choć dziś Atanazy, pal w piecu dwa razy”.
Cerkiew prawosławna wspomina Świętego dwukrotnie:
2/15 maja[l tj. 15 maja według kalendarza gregoriańskiego (rocznica śmierci),
18/31 stycznia, tj. 31 stycznia razem ze św. Cyrylem.

[madohora]

Konstancjusz - imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa constans oznaczającego "stały", "prawidłowy". Jego patronem jest św. Konstancjusz, biskup (II wiek).

[madohora]

Konstancjusz i towarzysze (zm. pod koniec III wieku w Val Maira koło Cuneo) – rzymscy żołnierze legendarnej Legii Tebańskiej, męczennicy chrześcijańscy, święty Kościoła katolickiego.

[madohora]

Po decymacji Legionu w Agaunum, dzis. Saint-Maurice (Szwajcaria), przez Maksymiana niewielu żołnierzom udało się zbiec z miejsca pogromu.

[madohora]

Konstancjusz wraz z towarzyszami schronił się w Val Maira (dzisiejsze Villar San Costanzo), gdzie został zabity za wyznawanie wiary chrześcijańskiej. Wcześniej zdążył pochować swoich towarzyszy: Costantino, Dalmazzo, Desiderio, Isidoro, Olimpio, Ponzio, Teodoro (Teofryd, również Javredo lub Chiaffredo), Vittore i Magno.

[madohora]

Wspomnienie liturgiczne św. Konstancjusza obchodzone jest 18 września.

[madohora]

Wraz ze św. Teofrydem (Chiaffredo) jest patronem diecezji Saluzzo.

[madohora]

[madohora]

Od czasu zdławienia arianizmu Ariusz jest uznawany niemalże za symbol niewiary w boskość Jezusa Chrystusa lub wiary w Jego niepełną boskość, a nawet wiary w Jezusa będącego pierwszym stworzeniem Boga. Na Ariusza powoływali się bracia polscy i inni unitarianie. Współcześnie całokształt poglądów Ariusza na temat Boga Ojca i Syna Bożego zbudowany jest na podstawie zachowanych pism jego przeciwników z czasów kontrowersji. Dzieła samego Ariusza prawie w całości zostały zniszczone. Niemniej zachowały się pewne źródła, na podstawie których niektórzy dzisiejsi badacze twierdzą, że wiara Ariusza była inna niż to, w jaki sposób ją rozumieli jego przeciwnicy. Poglądy tego typu wpisują się w szeroki nurt odbiegających od tradycji poglądów wyznawanych w wielu kręgach teologicznych po II Soborze Watykańskim, nacechowanych rewizjonistycznym i irenistycznym podejściem do wszystkich niemal bez wyjątku poglądów teologicznych, uznawanych w Kościele katolickim przez wieki aż do ostatniego soboru, za błędne i przeciwne wierze katolickiej. Przykładem współczesnych prób rehabilitacji Ariusza jest podawanie wraz z odpowiednią interpretacją zachowanych wypowiedzi herezjarchy, których przykładem jest jeden z jego listów do Euzebiusza z Nikomedii:

[madohora]

Lecz my mówimy i wierzymy, wcześniej zdeklarowani i teraz deklarujący, że Syn nie jest niezrodzony, ani w żaden sposób częścią niezrodzonego; oraz że nie wywodzi swojego istnienia od żadnej materii; lecz że przez wolę i zamysł istniał przed czasem i przed wiekami, jako doskonały Bóg, jednorodzony i niezmienny; oraz że nie było Go, zanim został zrodzony, lub stworzony, lub przeznaczony, lub ustanowiony, ponieważ nie był niezrodzony. Jesteśmy prześladowani, ponieważ mówimy, że Syn ma początek, podczas gdy Bóg jest bez początku

[madohora]

Wbrew pewnym poglądom, Ariusz nigdy nie wierzył we współistotną z Bogiem Ojcem boskość Syna Bożego, Logosu, Jezusa Chrystusa. Ariusz wierzył w boskość Jezusa Chrystusa na sposób adopcjanistyczny, nie uznając współistotności (homoousios) Boga Ojca i Boga, a więc tej samej boskiej istoty w dwóch osobach Ojca i Syna, podważając tym samym dogmat równości w Bóstwie i różnicy w osobach w Trójcy Przenajświętszej.

[madohora]

Od Gotów, już po śmierci Wulfili (w roku 383), arianizm przejęły kolejne plemiona germańskie: Gepidowie i Wandalowie. Później Alamanowie, Turyngowie i Longobardowie. Jedynie Frankowie pozostali poganami. W V w. ludy germańskie wtargnęły do imperium rzymskiego. Władcy germańscy mianowali ariańskich biskupów i osadzali ich na biskupstwach. Zatem chrześcijaństwo ariańskie było w pełni kontrolowane przez książąt, mocodawców ariańskich biskupów. Dlatego germańscy władcy wspierali arianizm i zwalczali chrześcijaństwo nicejskie, trudne do kontrolowania przez władców. Wielu z nich siłą nawracało na arianizm swych nowych, katolickich poddanych w Galii, Hiszpanii i Afryce północnej. Wizygoci w 415 r. podbili Akwitanię i Prowansję. Ich król Euryk przepędził z podległego mu terytorium biskupów katolickich i osadził na ich miejscu podległych mu biskupów ariańskich. Podbiwszy w Hiszpanii germańskich Swebów, zmusił ich do przyjęcia arianizmu. W Afryce Wandalowie założyli własne państwo. Wandalscy królowie Genzeryk i Huneryk wypędzali katolickich biskupów, a nawet skazywali na śmierć za odmowę przejścia na arianizm. Dochodziło do mordowania przez żołnierzy Huneryka ludności miejscowej (niegermańskiej) zgromadzonej na nabożeństwach nieariańskich. W wyniku tej polityki wszystkie miejsca kultu w królestwie Wizygotów przeszły w ręce arian. Zmuszano ludzi do apostazji. Zerwał z tą praktyką król Hilderyk, ale został pozbawiony władzy w roku 532, a jego następca Gelimer powrócił do starych praktyk. Działo się tak dlatego, że arianizm był wyznaniem Germanów. Ludność miejscowa (rzymska w Italii, galorzymska w Galii, mieszkańcy Hiszpanii i Afryki Północnej) była wyznania katolickiego. Zatem konflikt religijny nakładał się na niechęć ludności rzymskiej do najeźdźców, obcych kulturowo i religijnie. Gwałty władców germańskich jedynie pogłębiały te różnice.

[madohora]

[madohora]

Synod w Arles – synod zwołany 1 lipca 314 w celu rozwiązania sporu pomiędzy donatystami a katolikami. W Arles odbyło się wiele synodów.

[madohora]

W 312 został wybrany na biskupa Kartaginy diakon Cecylian. Jego przeciwnicy zarzucili mu nieważność święceń, gdyż jeden z konsekratorów - biskup Feliks z Aptungi - miał podczas prześladowań zdradzić wiarę chrześcijańską i wydać święte księgi poganom. Synod biskupów numidyjskich pod przewodnictwem Sekundusa z Tigisis złożył Cecyliana z urzędu. Na jego miejsce wybrano na biskupa Majorinusa, który zmarł w 313. Jego następcą został Donat, dotychczasowy biskup Casa Nigra.

[madohora]

Zwolennicy Cecyliana odwołali się do cesarza Konstantyna Wielkiego. W kwietniu 313 to samo uczynili donatyści prosząc, by władca wyznaczył sędziów z Galii. Cesarz postanowił, że spór rozstrzygnie papież Milcjades i trzech biskupów galijskich Marian z Arles, Retycjusz z Autun i Maternus z Kolonii. Papież wezwał także 15 biskupów italskich. Synod obradujący w Rzymie 15 lutego 314 uznał Cecyliana za prawowitego biskupa.

[madohora]

Sobór nicejski I – zgromadzenie biskupów chrześcijańskich Cesarstwa Rzymskiego zwołane przez cesarza Konstantyna do Nicei w Bitynii, trwające od 19 do 25 lipca 325 roku

[madohora]

Zgromadzenie to zostało uznane na soborze efeskim w 431 roku za pierwszy sobór powszechny. Jest uważane za sobór przez Kościoły katolickie, prawosławne, przedefeskie, przedchalcedońskie i protestanckie. Światowa Rada Kościołów stwierdziła w 1948 roku, że termin chrześcijaństwo odnosi się jedynie do tych wyznań, które zaakceptowały decyzje doktrynalne z Nicei

[madohora]

Postanowienia soboru uważane są za jeden z fundamentów cywilizacji europejskiej. Zakończyły one polityczny, społeczny i naukowy konflikt między chrześcijańskim monoteizmem a państwem rzymskim oraz filozofią starożytną Wywarły znaczący wpływ na dalszy rozwój religii, kultury i nauki, a także długotrwale oddziałały na wydarzenia polityczne

[madohora]

W zgromadzeniu, które obradowało w auli pałacu cesarskiego, wzięło udział około 220 biskupów[8]. Debatom przewodniczył Hozjusz z Kordoby. Uczestnicy obradowali w obecności cesarza i najwyższych urzędników państwowych. Konstantyn zadecydował o czasie, miejscu, składzie osobowym i prawdopodobne o porządku obrad zgromadzenia. Cesarz był też wykonawcą decyzji podjętych podczas soboru. W wyniku zabiegów Konstantyna chrześcijaństwo zostało uznane za jeden z oficjalnych kultów Cesarstwa, a Kościół i władza państwowa rozpoczęły wzajemną współpracę

[madohora]

Podczas obrad sformułowano wyznanie wiary, w którym sprecyzowano naukę o Bogu Ojcu i Synu Bożym, kształtując doktrynalne podstawy tego, co później nazwano ortodoksją chrześcijańską. Sobór uznał, że Jezus Chrystus jest Bogiem, ponieważ jest współistotny (homoousios) Bogu Ojcu. Jest z tej samej substancji (ousia) oraz z tej samej hipostazy co Ojciec. Teza ta wychodziła poza Biblię i formułowała podstawy nauki chrześcijańskiej za pomocą terminologii oraz twierdzeń zaczerpniętych z nauki greckiej

[madohora]

Zgromadzenie wprowadziło jednolity dla całego Cesarstwa Rzymskiego termin obchodów uroczystości upamiętniającej zmartwychwstanie Chrystusa: w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca. Na tej podstawie cesarz Konstantyn ustanowił doroczne święto państwowe, Wielkanoc. Rozstrzygnięcia organizacyjne i dyscyplinarne, nad którymi dyskutowano podczas obrad, spisano w dwudziestu kanonach

[madohora]

Uczestnicy soboru, pozostając w ramach nakreślonych przez Biblię i grecką filozofię, przekształcili samo jądro doktryny chrześcijańskiej. Decyzje podjęte w Nicei przez wielu chrześcijan zostały uznane za groźną innowację. Spowodowało to długoletni konflikt religijny, naukowy, społeczny i polityczny. Umiarkowani przedstawiciele obu stron tego konfliktu doprowadzili w roku 381 do przyjęcia na soborze w Konstantynopolu kompromisu, który polegał na korekcie nicejskiego wyznania wiary. W korekcie tej odrzucono nicejską tezę o Bogu w jednej hipostazie, zastępując ją sformułowaniem o Bogu w trzech hipostazach.

[madohora]

Sobór nicejski należy do najczęściej badanych przez historyków wydarzeń starożytności. Niewiele tematów w dziejach chrześcijaństwa zwróciło większą uwagę naukowców, niż debaty, które odbyły się w Nicei. Mimo wielowiekowych studiów, daleko jeszcze do jednoznacznego ustalenia wszystkich powodów zwołania zgromadzenia oraz faktycznej treści dokumentów końcowych. Przebieg obrad jest niezwykle trudny do rzetelnego odtworzenia. Dyskutuje się też liczbę, tożsamość i motywacje uczestników soboru. Zachowane źródła historyczne z IV i V wieku podają bowiem różne informacje

[madohora]

Ponieważ nie zachował się zapis stenograficzny obrad, dlatego współcześni badacze muszą polegać na niejednolitych, zabarwionych osobistymi punktami widzenia, przekazach napisanych już po soborze. Nie wiadomo, w jakiej kolejności omawiano poszczególne problemy i podpisywano dokumenty. Najczęściej przyjmuje się, że najpierw obradowano nad kwestiami doktrynalnymi, następnie nad ustaleniem daty Wielkanocy, a na koniec pozostawiono problemy dyscyplinarne, począwszy od sprawy melecjan

[madohora]

Informacje o przebiegu zgromadzenia zachowały się w relacjach trzech naocznych świadków: Euzebiusza z Cezarei, Atanazego z Aleksandrii i Eustacjusza z Antiochii. XXI-wieczni historycy traktują przekazy tych autorów z dużą ostrożnością. Prace Euzebiusza mają charakter hagiograficzny i panegiryczny, natomiast Atanazego polemiczny i pamfletowy. Relacja Eustacjusza znana jest jedynie z fragmentów przytoczonych przez Teodoreta z Cyru. Wszyscy ci autorzy, łącząc fakty z własną interpretacją przebiegu obrad, zapoczątkowali rozwój wielu późniejszych legend związanych z soborem.

[madohora]

Informacje o zgromadzeniu w Nicei zachowały się także w aktach różnych synodów kościelnych z IV wieku. Nowożytni historycy, odtwarzając przebieg soboru i decyzje powzięte w Nicei, analizują również zachowane dokumenty państwowe z IV wieku – przede wszystkim pisma cesarskie – w których odnajdują wiele rozproszonych, niekiedy bardzo drobnych informacji związanych z soborem nicejskim

[madohora]

Średniowieczne przekazy poświęcone soborowi, zwłaszcza bizantyjskie, uważane są we współczesnej nauce za niewiarygodne. Spisano w nich bowiem przede wszystkim legendy, które przez wieki narosły wokół osób i wydarzeń związanych z soborem nicejskim. Głównym źródłem tych legend było dzieło Gelazego z Kizyku(niem.), spisane pod koniec V wieku. Gelazy powoływał się na, skądinąd nieznaną, Księgę akt soboru nicejskiego[32]. Nieautentyczny materiał zawiera też zbiór dokumentów zachowany w języku koptyjskim, a sporządzony zapewne pod koniec IV wieku w Egipcie

[madohora]

Palestyński biskup Euzebiusz z Cezarei należał w Nicei do najbardziej wpływowych uczestników obrad. Trzon jego relacji, napisanych wkrótce po soborze, zachował się prawdopodobnie w wersji oryginalnej. Wiele lat po śmierci autora interpolowano do prac Euzebiusza szereg fragmentów, których autentyczność i wiarygodność jest przedmiotem polemik wśród nowożytnych historyków. Badacze ci zgadzają się, że Euzebiusz dużo spraw celowo pominął w swoich opowieściach z Nicei, chcąc przedstawić samego siebie w jak najlepszym świetle. O soborze biskup Cezarei napisał w Życiu Konstantyna, Historii kościelnej(ang.) oraz Liście do diecezjan

[madohora]

Wspomnienia Euzebiusza mają specyficzną formę literacką, w której autor połączył klasyczny, retoryczny panegiryk z biblijną terminologią i kościelną teologią. Euzebiusz szczególnie akcentował aktywny udział cesarza w obradach[29]. Uwypuklił rolę Konstantyna, wprowadzając przymiotnik ekumeniczny (οἰκουμενική) do opisu soboru[38]. Miało to podkreślić fakt, że cesarz zebrał przedstawicieli całego ówczesnego świata (w znaczeniu świata rzymskiego). Euzebiusz wyeksponował też jedność biskupów i ekumenicznego Kościoła, skupionych wokół Konstantyna

[madohora]

Według teologii Euzebiusza światem rządziło trzech władców. Wielkim Cesarzem był Bóg Ojciec. U boku Ojca stał Syn jednorodzony, Logos, który dowodził niebiańskimi armiami. Trzecim władcą był Konstantyn, przyjaciel Boga. Dowodził on ziemskimi armiami, które pokonały barbarzyńców i pogańskie demony. Euzebiusz niemal zrównał pozycje Logosu i Konstantyna, nazywając ich obu prefektami Wielkiego Cesarza. W innym miejscu twierdził, że Konstantyn był namiestnikiem Chrystusa na ziemi.

[madohora]

Dzieła Euzebiusza były tak sugestywne, że do XX wieku mylnie uważano, że Konstantyn był podczas obrad soboru chrześcijaninem, a chrześcijaństwo stało się za jego rządów religią dominującą w Cesarstwie Rzymskim. Pogląd ten występuje jeszcze niekiedy w literaturze popularnej. Chociaż cesarz odnosił się z życzliwością do chrześcijan, to przez większą część życia przychylał się raczej ku kultowi Słońca Niezwyciężonego. Na cześć Słońca ustanowił dzień wolny od pracy w każdym tygodniu, przemianowując ten dzień na dies Solis. Konstantyn był według wierzeń politeistycznych synem boga, gdyż jego ojca deifikowano. W oficjalnej tytulaturze utożsamiał się z Herkulesem. Podczas wizyty w galijskiej świątyni ogłosił, że jest wcieleniem Apollina. Zachował się dokument z ostatnich lat panowania Konstantyna, w którym cesarz wyraził zgodę na budowę świątyni w Hispellum, gdzie miano składać mu ofiary jako bogu. Po śmierci Konstantyna oficjalnie deifikowano. Cesarz zajął miejsce w politeistycznym panteonie jako divus Constantinus

[madohora]

Euzebiusz pisał o Konstantynie jako chrześcijańskim władcy, ale naukowcom nie udało się ustalić daty nawrócenia Konstantyna. Jeżeli cesarz ochrzcił się, zrobił to dopiero pod koniec życia, najprawdopodobniej na łożu śmierci. Część badaczy uważa, że do tego nie doszło. Współcześni historycy uważają, że Konstantyn był postacią bardziej złożoną, niż przedstawił to Euzebiusz. Osobiste poglądy religijne cesarza pozostają nieznane

[madohora]

Relacja Euzebiusza przez wieki była punktem wyjścia sporów wśród historyków i teologów. Dla uczonych związanych z katolicyzmem Konstantyn stał się wzorem chrześcijańskiego władcy. Uczeni prawosławni zmitologizowali postać cesarza. Uznali go za jedną z najważniejszych osób w dziejach chrześcijaństwa i uhonorowali tytułem isapostolos (równy apostołom). Natomiast w historiografii protestanckiej Konstantyn był często demonizowany. Przedstawiano go jako człowieka odpowiedzialnego za likwidację pierwotnego, czystego chrześcijaństwa. We współczesnej nauce rola, jaką odegrał cesarz w Nicei, jest uważana za niejasną. Dzieła Euzebiusza opierają się bowiem próbom ustalania obiektywnych faktów lub analizowania szczegółów

[madohora]

Chociaż poszczególne naukowe rekonstrukcje soboru różnią się między sobą, to opis formalnego otwarcia obrad jest w nich jednolity. Relacja Euzebiusza z tej ceremonii jest bowiem powszechnie uważana za wiarygodną.

[madohora]

Młody, egipski diakon Atanazy towarzyszył w Nicei Aleksandrowi z Aleksandrii. Pełnił funkcję sekretarza swojego biskupa[. Późniejsi pisarze przypisywali Atanazemu znaczącą rolę, którą miał odegrać podczas soboru. Jednak sam Atanazy nigdy nie wspominał o swoim bezpośrednim zaangażowaniu w obrady[. Jedynie przysłuchiwał się debatom i omawiał sporne kwestie z Aleksandrem

[madohora]

Pisma biskupa Aleksandrii zostały mocno osadzone w realiach polemik teologicznych i politycznych lat 50. IV wieku. Na potrzeby tych polemik Atanazy rozpowszechnił tezę, że sobór był przede wszystkim antyariański. Teza ta dominowała w nauce aż po koniec XX wieku. W świetle najnowszych badań, sposób w jaki Atanazy posługiwał się Ariuszem był znakomitym posunięciem retorycznym i politycznym, jednak nie może być podstawą rekonstrukcji obrad z Nicei. W nauce odróżnia się debaty filozoficzne i teologiczne sprzed i w trakcie zgromadzenia, zwane kontrowersją aleksandryjską, od konfliktu który wybuchł po zgromadzeniu, czyli kontrowersji ariańskiej. Oddzielenie poglądów Ariusza od późniejszego arianizmu oraz krytyczna rewizja zachowanych źródeł, zmieniły pogląd historyków na przebieg obrad w Nicei. Niedostatek materiału źródłowego w połączeniu z mnogością zniekształceń w dziełach Atanazego powodują jednak, że odtworzenie sporów sprzed 325 roku jest niezwykle trudne. Dlatego XXI-wieczni wieku uczeni skupiają się raczej na badaniu konfliktu, który wywołały decyzje z Nicei.

[madohora]

Syryjski biskup Eustacjusz z Antiochii był jednym z najbardziej poważanych uczestników zgromadzenia w Nicei. Miasto, które reprezentował, uważano za najstarszą stolicę chrześcijaństwa. W oparciu o pisemną relację Eustacjusza, współcześnie zaginioną, powstało opowiadanie Teodoreta z Cyru. W swojej Historii Kościoła, napisanej około 125 lat po soborze, Teodoret przytoczył fragmenty sprawozdania Eustacjusza.

[madohora]

Dzieło Teodoreta zawiera wiele nieznanych skądinąd faktów, jest jednak niezwykle stronnicze. Zostało napisane przez biskupa, który był głęboko zaangażowany w kontrowersje swoich czasów. Autor celowo korygował fakty i oceny podane przez Eustacjusza, a część uczestników soboru nazywał ariańską zarazą. Teodoret uważał, że Euzebiusz z Nikomedii i jego zwolennicy reprezentowali w Nicei szatana, który nie mógł znieść widoku zwycięskiego Kościoła skupionego wokół Konstantyna

[madohora]

Wiele szczegółów obrad zostało w relacji Eustacjusza przedstawione całkowicie odmiennie, niż w relacjach Euzebiusza z Cezarei i Atanazego z Aleksandrii. Euzebiusz twierdził na przykład, że tekst jego autorstwa był podstawą, na której uchwalono wyznanie wiary[26]. Tymczasem według Eustacjusza, kiedy biskupi zaczęli debatować nad wyznaniem wiary, przedstawiono formularz Euzebiusza, który zawierał nieukrywane dowody jego bluźnierstwa. Dokument został podarty na oczach wszystkich

[madohora]

Tekst wyznania wiary uzgodniono podczas długiej dyskusji. Debata była stenografowana. Zapis stenograficzny transkrybował na oficjalny dokument kapadocki prezbiter Hermogenes. Dokument ten, zapisany w języku greckim, nie zachował się. Problem z odtworzeniem jego oryginalnego tekstu wynika z faktu, że wyznanie wiary z Nicei nie było recytowane w obrzędach chrztu czy liturgii. Historycy wykazali, że ponad sto lat po soborze, w różnych częściach Cesarstwa nadal używano lokalnych tekstów

[madohora]

Wersje Euzebiusza i Atanazego różnią się jednym sformułowaniem. Ponadto występują między nimi drobne różnice gramatyczne. Credo Atanazego stało się standardem w dziełach teologicznych. Cytowane było przez Ambrożego z Mediolanu, Bazylego z Cezarei i Cyryla z Aleksandrii.

[madohora]

W roku 451, na soborze chalcedońskim, odczytano i zaakceptowano tekst, który nazwano nicejskim wyznaniem wiary. Przyjęto, że wyznanie z 325 roku zostało nieco zmodyfikowane na soborze konstantynopolitańskim z 381 roku. Współcześni uczeni odrzucają to założenie. Ponieważ zaginęły akta soboru nicejskiego i soboru konstantynopolitańskiego, autentyczność historyczna tekstu uchwalonego w Chalcedonie jest podważana. Tzw. credo nicejskie, używane w Kościele katolickim i innych Kościołach zachodnich, nie jest tożsame z wyznaniem wiary uchwalonym w Nicei. Zredagowano je z tekstów używanych w Rzymie dla potrzeb przygotowania katechumenów do chrztu. Najstarszy jego zapis pochodzi z drugiej połowy V wieku, z czasów biskupa Gelazego. Dlatego we współczesnej nauce odróżnia się katechizmowe credo nicejskie od uchwalonego na soborze credo z Nicei. Niektórzy autorzy mylą te dwa terminy

[madohora]

Nie jest znany współcześnie dokument ustalający termin Wielkanocy. Decyzja w sprawie święta nie została ujęta w kanonach. O postanowieniach z Nicei wiadomo z ich omówienia w Życiu Konstantyna Euzebiusza z Cezarei oraz dokumentów cesarskich. Późniejsi pisarze przytaczali decyzje soboru opierając się na tekście Euzebiusza

[madohora]

Kanony nicejskie były od wieków przedmiotem badań ze względu na ich znaczenie dla rozwoju prawa cywilnego i prawa kościelnego. We współczesnej nauce panuje zgoda, że dwadzieścia kanonów to jedyny dokument z Nicei, którego zawartość zachowała się dokładnie w takiej formie, w jakiej go uchwalono. Wszystkie rękopisy greckie przekazały dokładne tę samą treść[84]. Starożytne tłumaczenia na różne języki oddają ściśle zawartość oryginału. Forma literacka kanonów jest tożsama z IV-wiecznymi edyktami cesarskimi i ówczesnymi przepisami prawa rzymskiego. Dlatego uczeni sądzą, że ostateczną redakcję dokumentu sporządzili urzędnicy cesarscy

[madohora]

Oryginalny, grecki tekst kanonów przekazały dwa zbiory: Kolekcja pięćdziesięciu rozdziałów i Syntagma czternastu rozdziałów. Pierwszy z tych zbiorów został opracowany przez biskupa Konstantynopola Jana Scholastyka w połowie VI wieku. Drugi pochodzi z końca VI wieku. Teksty z obu tych zbiorów były identyczne i zostały wpisane do ostatecznej redakcji Nomokanonu

[madohora]

Do dokumentów soborowych zalicza się tradycyjnie także List soboru w Nicei do Egipcjan, List Konstantyna do Kościoła Aleksandrii oraz List Konstantyna Wielkiego do Kościołów. Zachowały się one jako fragmenty późniejszych prac, w których je cytowano[88]. Autentyczność i wiarygodność tych trzech tekstów jest kwestionowana przez tych współczesnych historyków, którzy podzielają sformułowaną w XIX wieku tzw. hipotezę fałszerstwa Listów. W Listach Konstantyn nakazuje, na przykład, zniszczenie wszystkich prac Ariusza[65]. Jednakże nie ma żadnego świadectwa źródłowego, które potwierdzałoby, że do niszczenia ksiąg rzeczywiście doszło

[madohora]

Konstantyn zaprosił do siebie przedstawicieli wspólnot chrześcijańskich z całego państwa, aby uświetnić obchody dwudziestolecia swego panowania, zwane vicennalia. Jubileusz miano świętować przez cały rok[89]. Na 25 lipca 325 roku, dzień rozpoczęcia 20. roku panowania cesarza, zaplanowano inaugurację obchodów w formie bankietu. Inauguracja miała odbyć się w ówczesnej stolicy państwa, bityńskiej Nikomedii. Na bankiet zaproszono gości z różnych grup społecznych wszystkich prowincji Cesarstwa

[madohora]

Skala obchodów rocznicowych była świadectwem wagi, jaką Konstantyn przykładał do propagandy. Promowano obraz wspaniałego cesarza, świętującego swoje vicennalia po zwycięstwach militarnych i zaprowadzeniu zgody w całym państwie. Głoszono, że wysiłki władcy przyniosły pokój i dobrobyt wszystkim obywatelom, w tym chrześcijanom.

[madohora]

Po raz pierwszy w publicznych uroczystościach państwowych mieli wziąć udział chrześcijanie. Biskupi z całego państwa otrzymali upoważnienia do skorzystania z pojazdów poczty cesarskiej. Upoważnienie takie pozwalało podróżować wozami poczty z pięcioma osobami towarzyszącymi. Konstantyn zapewnił też, że pokryje wszystkie koszty, które jego goście poniosą w związku z podróżą

[madohora]

Zaproszenia rozesłano jesienią 324 roku. Najstarsza znana wzmianka o zwołaniu przez Konstantyna zgromadzenia biskupów całego Cesarstwa Rzymskiego pochodzi z syryjskiego listu, wysłanego z Antiochii, a datowanego na koniec 324 roku. W zaproszeniu biskupi zostali poproszeni o przybycie przynajmniej tydzień przed rozpoczęciem obchodów rocznicowych[1] – nie do Nikomedii, ale do leżącej w pobliżu Nicei

[madohora]

Chociaż chrześcijaństwo było w roku 325 uznawane za kult dozwolony, to status prawny tej religii był nie do końca ustalony. Nowożytna koncepcja rozdziału instytucji religijnych i państwa była obca mentalności starożytnej. Państwo nie było wyłącznie strukturą polityczną, ale przede wszystkim organizacją religijną. Podstawowym zadaniem każdego urzędnika było utrzymywanie dobrych stosunków z boskimi siłami, których wsparcie było potrzebne do zwycięstwa w wojnie i obfitych zbiorów w czasie pokoju. Jak twierdził Konstantyn, potęga Cesarstwa Rzymskiego nie zależała jedynie od wysiłków ludzkich, sprawnej administracji czy zdyscyplinowanej armii; siłę państwu dawali bogowie, w tym Bóg chrześcijański

[madohora]

Jako pontifex maximus cesarz był zwierzchnikiem wszystkich legalnych kultów religijnych Cesarstwa Rzymskiego. Do obowiązków władcy należało dopilnowanie, by religie były wyznawane zgodnie z prawem. Z zachowanej wypowiedzi Konstantyna wynika, że uważał się za najwyższego kapłana, będącego zwierzchnikiem duchownych chrześcijańskich, przy zachowaniu autonomii biskupów w sprawach kultu i zasad religii: Wy jesteście biskupami postawionymi przez Boga nad sprawami wewnętrznymi Kościoła, a ja jestem biskupem postawionym przez Boga nad tym, co jest na zewnątrz Kościoła

[madohora]

Głównym powodem zwołania zgromadzenia biskupów na tydzień przed inauguracją, była potrzeba ustalenia jednolitego terminu Wielkanocy. Jak wynikało z zaproszenia, podczas obchodów rocznicowych Konstantyn zamierzał ogłosić chrześcijaństwo jednym z legalnych kultów Cesarstwa oraz wprowadzić do kalendarza nowe święto ogólnopaństwowe, Wielkanoc. Włączenie Kościoła w struktury administracyjne Cesarstwa oraz połączenie kalendarza chrześcijańskiego z kalendarzem państwowym służyło wzmocnieniu autorytetu władcy. Chrześcijaństwo miało zostać zalegalizowane wpisem do rzymskiego, oficjalnego rejestru kultów państwowych, zwanego Księgą pontyfików (Liber pontificalis)

[madohora]

Konstantyn rządził Cesarstwem z Nikomedii nad Morzem Marmara. Miasto to zostało wybrane na stolicę ze względu na strategiczne położenie przy szlakach lądowych oraz morskich. 58 kilometrów od Nikomedii leżała Nicea, drugie co do wielkości miasto Bitynii. Między Niceą a Nikomedią biegła szeroka, dobrze utrzymana rzymska droga z Antiochii, łącząca Bliski Wschód z Europą

[madohora]

Nicea leżała na wschodnim brzegu jeziora Askania, w żyznej dolinie otoczonej górami. Zajmowała 210 hektarów. Opasana była murem o długości 5 kilometrów, szerokim na 4 metry i wysokim na 9 metrów. Główne ulice, łączące bramy miejskie, były kolumnadami. Zbiegały się one w centrum pod tetrapylonem(ang.). W późniejszych wiekach, wskutek trzęsień ziemi, część miasta została zalana przez jezioro. Starożytne budowle nie przetrwały, za wyjątkiem ruin, które znajdują się ponad dwa metry pod poziomem wody

[madohora]

Nie ma dowodów na to, że w Nicei stał budynek kościelny. Najstarsze przekazy o katedrze pochodzą z drugiej połowy IV wieku. Wspólnota chrześcijańska w mieście była niewielka liczebnie. Elita miasta wyznawała politeizm

[madohora]

W północnej dzielnicy Nicei wybudowano tak zwany letni pałac cesarstwa. Konstantyn przebywał tam głównie podczas upałów, ze względu na przyjemny, łagodniejszy niż w Nikomedii klimat. Elementy architektoniczne pałacu zostały rozmieszczone wzdłuż osi centralnej z dziedzińcem perystylowym pośrodku. Przy wejściu na teren pałacu znajdowała się bazylika – prostokątna aula recepcyjna i audiencyjna z jednym wejściem. Przeznaczona była do przyjmowania delegacji, gości i klientów

[madohora]

Aulę przygotowano na potrzeby zgromadzenia biskupów. Usunięto z niej tron cesarski, a wniesiono ławy, ustawione równolegle do dłuższych ścian bazyliki. Biskupi zasiedli w nich wedle ustalonego z góry porządku. Po bokach postawiono stołki, przeznaczone dla osób obserwujących obrady.

[madohora]

[madohora]

Kościół – budynek przeznaczony do celów rytualnych, sakralnych w religii chrześcijańskiej: odprawiania nabożeństw, sprawowania sakramentów, odmawiania modlitw itp.

[madohora]

Początki budownictwa kościelnego, jako budynków odrębnych, sięgają IV wieku, wcześniej istniały jedynie kościoły domowe (domus ecclesiae) oraz kaplice w katakumbach.

[madohora]

Pod względem rangi czy pełnionej funkcji wyróżnia się: w katolicyzmie bazyliki, archikatedry, katedry, kolegiaty, kościoły parafialne, farne, filialne i klasztorne. W polskim Kościele ewangelicko-augsburskim wyróżnia się kościoły parafialne i filialne. Kościoły prawosławne często nazywa się cerkwiami lub molennami (w prawosławiu staroobrzędowym).

[madohora]

Pod względem planu kościoły można podzielić na kościoły na planie centralnym i kościoły na planie podłużnym albo na jedno- i wielonawowe. Kościoły wielonawowe mogą występować w układzie halowym bądź bazylikowym.

[madohora]

Na kościół, jako obiekt budowlany, składa się: kruchta, korpus nawowy, transept, prezbiterium z apsydą, zakrystia i kaplice. Nad kruchtą lub w przedniej górnej części nawy głównej mieści się zwykle chór muzyczny. Często składowymi częściami kościołów są wieże (dzwonnice) oraz sygnaturki. Główne elementy wyposażenia kościoła to: ołtarze, ambona, stalle, chrzcielnica, konfesjonały.

[madohora]

W Kościele rzymskim, kościół w akcie konsekracji, dokonywanym przez biskupa, otrzymuje wezwanie, czyli imię patrona świątyni – świętego, Matki Boskiej lub związane z Jezusem Chrystusem, Duchem Świętym czy Trójcą Świętą.

[madohora]

Dawniejsza historiografia, na podstawie źródeł średniowiecznych, przyjmowała, że sobór trwał długo, około dwóch miesięcy. Miał rozpocząć się 20 maja lub na początku czerwca a zakończyć w połowie lipca. Data 20 maja pochodzi z Historii Kościoła, którą w V wieku napisał Sokrates Scholastyk. Sokrates powołał się na akta soboru, jednak zapewne popełnił błąd. Najwcześniejsze świadectwa informujące o przybyciu pierwszych biskupów do Nicei pochodzą z czerwca 325 roku. Prawdopodobnie wówczas rozpoczęły się dyskusje, jednak nie miały one charakteru formalnego

[madohora]

XXI-wieczne badania źródeł starożytnych wykazały, że oficjalne obrady były krótkie, dobrze zorganizowane i rzeczowe – przede wszystkim wskutek zabiegów Konstantyna. Trwały przez tydzień. Gdy dyskusje przeciągały się, zagrażając przyjętemu harmonogramowi, cesarz interweniował żądając niezwłocznego ustalenia końcowych wniosków. Natomiast pisemne petycje, których rozpatrzenia domagali się niektórzy biskupi, kazał po prostu spalić

[madohora]

Konstantyn uroczyście otworzył sobór 19 lipca 325 roku natomiast już 25 lipca zakończono obrady

[madohora]

Konflikt doktrynalny pomiędzy biskupem Aleksandrem z Aleksandrii a podległym mu prezbiterem Ariuszem rozpoczął się pomiędzy rokiem 318 a 322. W czasie polemik podjęto wiele wątków, nie tylko filozoficznych i teologicznych. Dyskusja naukowa przekształciła się stopniowo w konflikt społeczno-polityczny

[madohora]

Po nieudanych próbach zdyscyplinowania Ariusza, Aleksander zwołał synod biskupów Egiptu, który potępił zbuntowanego prezbitera i popierających go duchownych. Z kolei zwolennicy Ariusza podpisali i rozpowszechnili pismo doktrynalne potępiające Aleksandra. Zwrócili się też z prośbą o wsparcie do Euzebiusza, biskupa stołecznej Nikomedii. Euzebiusz poparł Ariusza na dworze cesarskim i rozesłał listy do biskupów różnych prowincji państwa, w których ostro skrytykował poglądy i postępowanie Aleksandra. W odpowiedzi Aleksander napisał encyklikę skierowaną do biskupów i duchowieństwa, w której oskarżył Ariusza i jego zwolenników o nieposłuszeństwo i herezję

[madohora]

Cesarz został powiadomiony o konflikcie. W roku 324 napisał do Aleksandra i Ariusza list, w którym skrytykował obu i stwierdził, że ścierają się o rzeczy małe i pozbawione znaczenia. Kilka miesięcy później, wobec narastających niepokojów społecznych w Egipcie, zrozumiał że sytuacja jest poważna. Wysłał do Aleksandrii swojego osobistego przedstawiciela, Hozjusza z Kordoby. Celem misji Hozjusza było wypracowanie kompromisu. Konstantyn uznał za swój obowiązek zlikwidowanie konfliktu i odtworzenie jedności – perswazjami, naciskami, a w ostateczności represjami

[madohora]

Zimą 325 roku Hozjusz przybył do Aleksandrii, gdzie przeprowadził rozmowy z biskupami i duchownymi egipskimi. Wiosną Hozjusz przewodniczył obradom synodu biskupów w syryjskiej Antiochii. Poparto na nim Aleksandra i usunięto z urzędów biskupów popierających Ariusza, między innymi Euzebiusza z Cezarei. W odpowiedzi Euzebiusz z Nikomedii i Euzebiusz z Cezarei zorganizowali synody w Bitynii i w Palestynie, na których poparto Ariusza a potępiono Aleksandra. Wobec rozszerzenia się konfliktu poza Egipt, Konstantyn zadecydował, że ostateczne rozstrzygnięcie kontrowersji aleksandryjskiej nastąpi latem w Nicei.

[madohora]

Kult Jezusa jako Boga był mocno zakorzeniony w Kościele Cesarstwa. Pisarze żydowscy i politeistyczni często atakowali chrześcijan, zarzucając im dyteizm. Jednak myśliciele chrześcijańscy zgodni byli w sprawie boskości Syna Bożego, jego preegzystencji i roli w stworzeniu wszechświata. Większość z nich zgadzała się także co do braku równości między Ojcem a Synem. W tradycji chrześcijańskiej Ojciec był bowiem w jakiś sposób zawsze większy od Syna. Stanowisko to zwano subordynacjonizmem Niewielką mniejszość wśród teologów stanowili tak zwani modaliści, którzy bronili ścisłego monoteizmu. Według zwolenników modalizmu Jezus był postacią przez którą ludziom objawił się jedyny Bóg

[madohora]

Dla Ariusza i Aleksandra interpretacja biblijnych tekstów o Jezusie była kluczem do zrozumienia chrześcijańskiego monoteizmu i odparcia zarzutów o dyteizm. Obie strony sporu zgadzały się, że źródłem doktryny chrześcijańskiej jest Biblia. Zgodnie z tekstami Nowego Testamentu uznawały historycznego Jezusa z Nazaretu za Syna Bożego. Twierdziły jednocześnie, że podstawową zasadą chrześcijaństwa jest monoteizm. Polemika toczyła się wokół problemu, jaka jest relacja(ang.) między jedynym Bogiem a Synem Bożym. Ariusz i Aleksander próbowali w języku naukowym zdefiniować różnice i zależności

[madohora]

Wykształcenie filozoficzne Ariusza i Aleksandra oparte było na platonizmie. Obaj posługiwali się neoplatońską terminologią naukową, zaczerpniętą z dzieł Orygenesa. Różnili się wykształceniem teologicznym. Ariusz studiował w Syrii, był uczniem Lucjana z Antiochii. Prawdopodobnie pracował ze swoim mistrzem nad redakcją tekstu bizantyjskiego Nowego Testamentu[138] Od Lucjana Ariusz przejął poglądy subordynacjonistyczne, a w egzegezie literalną interpretację Biblii

[madohora]

Ariusz, prezbiter aleksandryjski pochodzący z Libii, stał się popularnym w Egipcie nauczycielem i mówcą. Był teologicznym konserwatystą, który zakwestionował to, co uważał za innowacje swojego biskupa. Odwoływał się do Pisma Świętego i tradycji. Zachowały się niewielkie fragmenty z licznych pism Ariusza. Jego listy cytowali Atanazy z Aleksandrii oraz starożytni historycy Kościoła. Ariusz był autorem poematu zatytułowanego Thalia (Thaleia). To zaginione dzieło jest znane z kilkudziesięciu wersów przytoczonych przez Atanazego

[madohora]

Podstawową przesłanką doktryny Ariusza było filozoficzne twierdzenie o jedności i transcendencji Absolutu. Monoteistyczny Bóg nie dzieli swojego bytu z innym bóstwem, gdyż byłoby to sprzeczne z jego istotą. Bóg jest jedyny wieczny, jedyny bez początku, jedyny nieśmiertelny, a zarazem niedostępny, niepoznawalny i niewysłowiony. Zdaniem Ariusza twierdzenie, że Syn jest z tej samej substancji co Ojciec, jest nie do utrzymania. Jego konsekwencją jest bowiem teza, że Jezus Chrystus jest oderwaną, zmieniającą się w czasie częścią Boga – a przecież Absolut nie podlega ani podziałom, ani zmianom

[madohora]

Ariusz twierdził, że Syn Boży został powołany do istnienia aktem stworzenia z niczego przez Boga Ojca. A skoro Chrystus został stworzony, to był czas, kiedy Go nie było. Ariusz, dzięki tej koncepcji, rozwiązał filozoficzny dylemat. Pogodził grecką ideą wiecznego wszechświata z biblijnym poglądem na historię jako proces linearny. Akt stworzenia był dla Ariusza wyrazem istoty Boga. Skoro Absolut jest niezmienny, nigdy nie mogło być takiego czasu, w którym Bóg nie byłby osobą stwarzającą. Dlatego świat istniał zawsze a Syn został stworzony w czasie. W swoich pismach filozoficznych Ariusz nazywał jedynego Boga wieczną, pozaczasową Monadą, natomiast Syna powołaną do życia w czasie Diadą

[madohora]

Ponieważ Syn jest stworzeniem (ktisma), to jak twierdził Ariusz: nie jest prawdziwym Bogiem, jest Bogiem tylko z nazwy. Jest pierwszym i największym ze stworzeń. Poprzez niego Bóg uformował pozostałe stworzenie. Jednak ponieważ został uczyniony przez Boga, jest omylny i podatny na cierpienie. Co więcej, będąc kimś innym niż Absolut, nie może dokładnie znać Ojca.

[madohora]

Według Aleksandra Jezus Chrystus jest prawdziwym Bogiem. Nie został stworzony, nie pochodzi z niebytu, ponieważ Bóg zawsze był Ojcem. Chrystus został zrodzony poza czasem, w wieczności. Dlatego jego substancja jest podobna do substancji Ojca (homoios kat’ ousian). Jednocześnie Bóg Ojciec i Syn Boży to dwa odrębne podmioty (pragmata), dwie hipostazy, dwie natury (physeis)

[madohora]

Historycy podkreślają, że nie można współczesnego stanu świadomości społecznej – w której teologia i filozofia nie interesują prawie nikogo poza wąskim gronem specjalistów – przenosić na mentalność społeczeństwa Cesarstwa Rzymskiego[144]. W okresie późnej starożytności namiętnie dyskutowano kwestie doktrynalne. Dyskusje takie nie toczyły się jedynie wśród duchowieństwa czy uczonych. Jak wynika ze źródeł, podziały przenosiły się nawet na najniższe warstwy społeczne, doprowadzając niekiedy do rozruchów[144]. Ówcześni teolodzy i filozofowie potrafili dla własnych celów posługiwać się tłumami, które na ich wezwanie gromadziły się w bazylikach czy na placach miast. Znane są, na przykład, relacje z wielkich manifestacji, które w obronie nicejskiego wyznania wiary organizował Atanazy z Aleksandrii. Podobne manifestacje zwoływali także przeciwnicy decyzji soboru w Nicei

[madohora]

Decyzje podjęte w roku 325 na zgromadzeniu biskupów w Nicei nie zakończyły dyskusji doktrynalnych w Kościele chrześcijańskim. Głęboko zakorzenione, teologiczne podziały zaostrzyły się i doprowadziły do długoletniego konfliktu

[madohora]

Opisujący kryzys nicejski historyk Sokrates Scholastyk, pozostawił relację o braku wzajemnego zrozumienia po obu stronach konfliktu: To co się działo miało wszelkie cechy podobieństwa do walki prowadzonej w nocnych ciemnościach (nychtomachia); odnosiło się wrażenie, że nikt w ogóle nie rozumie dobrze, w imię czego kruszy kopie i dlaczego jeden drugiego obsypuje obelgami i spotwarza. Ci, którzy uchylili się przed przyjęciem wyrażenia „współistotny”, uważają, że ci, co je przyjmują, wprowadzają naukę Sabeliusza i Montanusa. I dlatego nazywali ich bluźniercami jako tych, którzy przeczą istnieniu Syna Bożego. Ci natomiast, co usilnie się trzymali określenia „współistotny”, uważając, że wszyscy inni wprowadzają wielobóstwo, odwracali się od nich jako od tych, którzy wprowadzają naukę pogańską. (...) A skoro jedni i drudzy twierdzili, że Syn Boży jest odrębną osobą i ma byt rzeczywisty, i zgadzali się ze sobą, że jest jeden Bóg w trzech osobach, zupełnie nie rozumiem, jak nie zdołali znaleźć wspólnego języka i przez to w żaden sposób nie potrafili zachować spokoju

[madohora]

Wśród zwolenników rozstrzygnięć z Nicei doszło stopniowo do podziału na dwa stanowiska. Stronnictwo staronicejskie, na czele którego stal Marceli z Ancyry, broniło – literalnie rozumianego – każdego zapisu sformułowanego w nicejskim wyznaniu wiary[166]. Według staronicejczyków Ojciec i Syn mają te same, identyczne substancje oraz hipostazy – czyli są jedną osobą[166]. Natomiast stronnictwo nowonicejskie stopniowo zaakceptowało korekty w wyznaniu wiary[175]. Jeszcze w 343 roku Atanazy z Aleksandrii wraz z innymi biskupami podpisał, na synodzie w Serdyce, formułę o Bogu w jednej hipostazie, która później – na soborze w Konstantynopolu – uznana została za heretycką[13]. Jednak stopniowo nowonicejczycy skłonili się do uznania, że Syn jest odmiennej osoby (hipostazy) od Ojca. Gotowi byli zaakceptować taką zmianę, jednak przy zachowaniu formuły, że Syn jest tej samej substancji (ousia) co Ojciec. Teologiczne uzasadnienie tak brzmiącej korekty nicejskiego wyznania wiary sformułowali w IV wieku Grzegorz z Nazjanzu i Bazyli z Cezarei

[madohora]

Wśród antynicejczyków pojawiły się trzy zasadnicze stanowiska. W pierwszym, zwanym ariańskim, występowała subordynacjańska teologia, w której osoby (hipostazy) Ojca i Syna są całkowicie oddzielone, a Syn został podporządkowany Ojcu. Skrajni zwolennicy tego stronnictwa głosili, że Syn został stworzony i jest niepodobny do Ojca. Drugie stronnictwo, pojednawcze o niesprecyzowanych poglądach doktrynalnych, odrzucało terminy homoousios (wspólistotny) i hipostaza (osoba). Krytykowało zarówno nicejczyków, jak i arian – uważało, że w wyznaniu wiary należy pominąć kontrowersyjne terminy. Trzecie ze stronnictw antynicejskich, zwane homojuzjanami, twierdziło że Syn jest podobny (homoiousios) do Ojca, jednakże nie jest identyczny z Ojcem. Stronnictwo to odrzucało, niewystępujący w Biblii termin homoousios, natomiast akceptowało przytaczany w Piśmie Świętym termin hipostaza. Liderami homojuzjan byli Cyryl Jerozolimski i Melecjusz z Antiochi

[madohora]

W pierwszej fazie kryzysu, trwającej do śmierci Konstantyna w roku 337, we wschodnich prowincjach cesarstwa rozprzestrzeniła się krytyka postanowień z Nicei. Na czele szerokiego stronnictwa antynicejskiego stanął Euzebiusz z Nikomedii. Druga faza kryzysu przypada na rządu cesarza Konstancjusza, aż do jego śmierci w roku 361. Zwolennicy subordynacjonizmu uzyskali w tym okresie przewagę na synodach kościelnych i doprowadzili do wykreślenia spornych sformułowań z wyznania wiary. W trzeciej fazie kryzysu, w latach 361–381, umiarkowani przedstawiciele obu stron konfliktu wypracowali kompromisową formułę, która została zatwierdzona w nowym wyznaniu wiary, przyjętym na soborze w Konstantynopolu

[madohora]

W V wieku problem statusu ontologicznego boskości Chrystusa uważano w Kościołach chrześcijańskich w zasadzie za rozstrzygnięty. Arianizm był już zjawiskiem marginalnym, ograniczonym do ludów germańskich[178]. Postanowienia z Nicei uznano powszechnie za podstawę ortodoksji. Jednak nie zakończyło to sporów dotyczących soboru, które koncentrować się zaczęły wokół interpretacji doktryny nicejskiej. Nowe kontrowersje dotyczyły zwłaszcza dokładnego sprecyzowania zasad relacji między Bogiem Ojcem a Synem Bożym. Problem ten stał się przyczyną napięć oraz polemik wśród filozofów i teologów, a w następnych wiekach doprowadził do podziałów doktrynalnych i organizacyjnych między Kościołami. Podziały te i kontrowersje przetrwały do czasów współczesnych

[madohora]

Na przełomie IV i V wieku filozofowie łacińscy(ang.) wypracowali odmienną interpretację doktrynalną zasad relacji między Ojcem a Synem, niż filozofowie greccy(ang.). Łacińska interpretacja Nicei, idąc za Augustynem z Hippony, rozważała najpierw naturę bóstwa samą w sobie, a następnie przechodziła do osób działających. Interpretacja grecka, za Grzegorzem z Nazjanzu, rozważała najpierw osoby działające i przez nie szukała natury bóstwa

[madohora]

Według Grzegorza z Nazjanzu, termin współistotny (homoousios) nie utożsamia Syna z Ojcem na poziomie osobowym, a jedynie na poziomie ousia. Hipostazy Ojca i Syna są całkowicie odrębnymi, osobowymi tożsamościami. Nie można ich w żaden sposób zredukować do jednej osoby abstrakcyjnego Absolutu. Trójca Święta nie jest hipostazą, czy odrębnym bytem. Bóstwo istnieje wyłącznie w oddzielnych osobach (ameristos en memerismenois he theotes). Akcentowanie znaczenia tożsamości poszczególnych osób przejawiło się w nacisku, jaki Grzegorz położył na monarchię Ojca. Jego zdaniem, źródłem boskości jest wyłącznie osoba Ojca. Ojciec jest przyczyną (aitia) i zasadą (arche) boskiej natury Syna. Chrześcijaństwo jest religią monoteistyczną, ponieważ Ojciec jest jeden. A natura Ojca i Syna jest jedna, to jest natura Boża. Jedność stanowi Ojciec – pisał. W ten sposób Grzegorz zachował elementy subordynacjonizmu, twierdząc, że osobowa tożsamość Ojca jest pierwszą przyczyną wszelkiego istnienia i działania

[madohora]

Tymczasem dla Augustyna chrześcijaństwo jest religią monoteistyczną, ponieważ Bóg jest jeden w Trójcy (trinitatem, qae deus est; et haec trinitas unus est deus)[184]. Jest on bytem prostym i niepodzielnym[185], a hipostazy Ojca i Syna powinny być opisywane za pomocą terminologii wewnętrznych relacji(ang.) w Bogu[184]. Chociaż bowiem tradycyjnie opisuje się Ojca i Syna jako osoby, to w rzeczywistości są oni realnymi i wiecznymi relacjami wewnątrz jedynego Boga – w tym sensie, że kimkolwiek jest jedna z tych osób, pozostaje w relacji do drugiej (ad aliquid relatio)[186]. Można o nich powiedzieć, że zamieszkują się wzajemnie lub tkwią jeden w drugim[185]. Augustyn uważał, że wszelkie elementy subordynacjonizmu powinny zostać bezwzględnie wykluczone z doktryny nicejskiej[185]. Ojciec nie jest w Bóstwie większy od Syna – pisał[185], ponieważ Ojciec i Syn różnią się między sobą tylko relatywnie

[madohora]

Spór między przedstawicielami tych dwóch koncepcji zaostrzył się po interpolacji do wyznania wiary słowa filioque. Doszło do tego w VI wieku w Hiszpanii, następnie interpolacja rozpowszechniła się w państwie Franków i w końcu została zaakceptowana przez biskupów Rzymu, prawdopodobnie w roku 1014. Biskup Konstantynopola Focjusz uznał w swojej encyklice tę interpolację za ukoronowanie zła fałszywej interpretacji postanowień soboru nicejskiego[187]. Na synodzie w Konstantynopolu, w roku 880, uroczyście potwierdzono tekst wyznania wiary oraz obłożono klątwą każdego, które by je fałszował bezprawnymi słowami, dodaniem ich czy ujęciem

[madohora]

Za dysputą nad filioque, a potem ostatecznym zerwaniem doktrynalnym i organizacyjnym między Kościołami Wschodu i Zachodu, kryły się dwie, odmienne interpretacje postanowień soboru nicejskiego. Były to grecka koncepcja personalistyczna, która osobowe objawienie Ojca i Syna uznawała za najistotniejszy punkt doktryny chrześcijańskiej oraz łacińska nauka o Bogu jako prostej esencji, w obrębie której Ojca i Syna można zrozumieć tylko w kategoriach wewnętrznych relacji

[madohora]

Debaty na soborze nicejskim oraz wywołany przez podjęte tam decyzje kryzys doprowadziły do ukształtowania naukowych podstaw doktrynalnych chrześcijaństwa i zarazem przyczyniły się do ich upowszechnienia. Oryginalność dorobku teologicznego i filozoficznego uczonych chrześcijańskich IV wieku jest przez wielu współczesnych badaczy określana jaka zdumiewająca. Ta oryginalność oparta była na swobodzie intelektualnej, z jaką ówcześni teolodzy – zwłaszcza biskupi obecni w Nicei a później tzw. ojcowie kapadoccy – pozostając w ramach nakreślonych przez Biblię i grecką filozofię, przekształcili samo jądro doktryny chrześcijańskiej. Fakt ten nazywany jest niekiedy we współczesnej nauce hellenizacją chrześcijaństwa.

[madohora]

Z perspektywy późniejszych dziejów nauki europejskiej to teologiczne i filozoficzne wyjście poza Biblię i sformułowanie podstaw nauki chrześcijańskiej za pomocą słownictwa oraz twierdzeń zaczerpniętych z nauki greckiej(ang.), było zabiegiem kluczowym, gdyż otwierającym nowe perspektywy. Pozwoliło wzbogacić i uczynić subtelną naukę chrześcijańską w takim stopniu, w jakim rygorystyczne trzymanie się Pisma Świętego do tego doprowadzić nie mogło. Nawet XVI-wieczna reformacja, z jej hasłami powrotu do Biblii w celu ożywienia i oczyszczenia wiary, nie odrzuciła decyzji doktrynalnych podjętych na soborze nicejskim.

[madohora]

Nicea wyznaczyła też standard sposobu organizacji, wielkości i geograficznej reprezentatywności ekumenicznych soborów kościelnych aż po czasy nowożytne.

[madohora]

Dla przeciwników decyzji soboru nicejczycy jawili się jako groźni innowatorzy. Wprowadzili bowiem do religii i nauki chrześcijańskiej, w sposób oryginalny i otwarty, elementy greckiej myśli filozoficznej – nadto poparły ich zarówno Kościół, jak i cesarstwo. Jednakże dorobek tych innowatorów stał się jedną z trwałych podstaw nie tylko religii, ale także nauki i kultury europejskiej.

[madohora]

Sylwester I (ur. w 2. poł. III wieku w Rzymie, zm. 31 grudnia 335 tamże) – 33. papież w okresie od 31 stycznia 314 do 31 grudnia 335 wyznawca i święty Kościoła katolickiego oraz prawosławnego.

[madohora]

Sylwester urodził się w Rzymie. Był synem Rufina – kapłana, który w czasie prześladowań dioklecjańskich przechowywał księgi liturgiczne i Pismo Święte należące do Kościoła w Rzymie lub (według innych relacji) po wczesnej śmierci ojca, jego matka Justa oddała go na wychowanie do pewnego uczonego i cnotliwego kapłana. Młodzieniec posiadł „mądrości książkowe” i „cnotliwe usposobienie”. Spowodowały one, iż ze szczególną miłością odnosił się do wędrujących pielgrzymów. Przyjmował ich do swego domu i otaczał wszechstronną opieką.

[madohora]

W wieku trzydziestu lat Sylwester został wyświęcony na diakona, a następnie prezbitera. Jego gorliwa służba Bogu sprawiła, iż cieszył się powszechnym szacunkiem i w 314 roku został wybrany papieżem

[madohora]

Jego pontyfikat przypada na czas po ogłoszeniu edyktu mediolańskiego gwarantującego swobodę wyznania chrześcijanom – od 31 stycznia 314 do 31 grudnia 335 roku. W Liber Pontificalis (VII–VIII wiek) i u Anastazego znajduje się o nim niewiele więcej niż spis darowizn udzielonych Kościołowi przez Konstantyna Wielkiego. Papież polecił rzymski dzień słońca (łac. dies solis) jako Dzień Pański (pamiątka zmartwychwstania Chrystusa) a Konstantyn Wielki dekretem w 321 roku ogłosił niedzielę wolną od pracy.

[madohora]

Na synodzie w Arles (Arelate), zwołanym przez Konstantyna Wielkiego, był reprezentowany przez kapłanów Klaudiusza i Wita oraz diakonów Eugeniusza i Syrycjusza. Synod ten dotyczył herezji donatystów. Na Soborze Nicejskim I zaś był reprezentowany przez kapłanów Wincentego i Wita. Mówi się, że prowadził sobór w Rzymie, który potępił herezję Ariusza i jego zwolenników

[madohora]

Dokonał uroczystej konsekracji bazylik św. Piotra na Watykanie (18 listopada 326) i św. Jana na Lateranie (324), które zostały ufundowane przez Konstantyna Wielkiego, a to dało początek uroczystym konsekracjom podobnych budowli.

[madohora]

Wiele legend z nim związanych okazało się nieprawdziwych, np. o ochrzczeniu przez niego Konstantyna Wielkiego – władcę na łożu śmierci ochrzcił Euzebiusz z Nikomedii

[madohora]

Sylwester zmarł w Rzymie i został pochowany w katakumbach Pryscylli przy Via Salaria. W VII wieku wybudowano tam bazylikę ku jego czci. Obecnie część relikwii świętego znajduje się w kościele parafialnym w Nonantola – 11 km od Modeny. Innym kościołem pod jego wezwaniem jest kościół na Kwirynale.

[madohora]

Jego imię związane jest z Orderem Świętego Sylwestra oraz nocą sylwestrową.

[madohora]

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 31 grudnia. Cerkiew prawosławna wspomina świętego 2/15 stycznia, tj. 15 stycznia według kalendarza gregoriańskiego.

[madohora]

[madohora]

W ikonografii przedstawiany jest w szatach pontyfikalnych. Na prawosławnych ikonach przedstawiany jest jako stary mężczyzna z krótką siwą brodą i kędzierzawymi włosami w liturgicznych szatach biskupich, trzymający w dłoniach Ewangelię.

[madohora]

Jego atrybutami są: kościół, księga, trzyramienny krzyż, paliusz, tiara, pastorał, gałązka oliwna, anioł, muszla, byk, wąż z książką, smok u stóp.

[madohora]

Jest patronem zwierząt domowych.

[madohora]

Data urodzenia nieznana; d. 31 grudnia 335. Według „Liber pontificalis” (red. Duchesne, I, 170) był synem Rzymianina o imieniu Rufinus; legendarny „Vita beati Sylvestri” nazywa swoją matkę Justą. Po śmierci Miltiadesa (Melchiadesa) Sylwester został biskupem Rzymu i piastował to stanowisko przez dwadzieścia jeden lat. Była to epoka Konstantyna Wielkiego , kiedy pozycja publiczna Kościoła tak bardzo się poprawiła, zmiana, która z pewnością musiała być bardzo zauważalna w Rzymie ; w związku z tym należy żałować, że jest tak mało wiarygodnych informacji dotyczących pontyfikatu Sylwestra. Na wczesny terminlegenda wprowadza go w bliskie związki z pierwszym chrześcijańskim cesarzem, ale w sposób sprzeczny z faktami historycznymi. Legendy te zostały wprowadzone zwłaszcza do „Vita beati Sylvestri” (Duchesne, loc. cit., Introd., cix sq.), która pojawiła się na Wschodzie i została zachowana w języku greckim, syryjskim i łacińskim w „Constitutum Sylvestri” — apokryficzny opis rzekomego soboru rzymskiego, który należy do fałszerstw Symmachian i pojawił się między 501 a 508 rokiem, a także w „Donatio Constantini” . Podane we wszystkich tych pismach relacje dotyczące prześladowań Sylwestra, uzdrowienia i chrztu Konstantyna, daru cesarza dla papieża , prawudzielone temu drugiemu oraz sobór 275 biskupów w Rzymie są całkowicie legendarne. Papież brał jednak udział w negocjacjach dotyczących arianizmu i Soboru Nicejskiego , a określenie „omooúsion” prawdopodobnie uzgodniono z nim jeszcze przed soborem. Papież wysłał także legatów na pierwszy sobór ekumeniczny. Nadal nie jest pewne, czy Konstantyn uzgodnił wcześniej z Sylwestrem faktyczne zwołanie soboru, ani czy nastąpiło wyraźne papieskie zatwierdzenie dekretów poza podpisami legatów papieskich(por. Funk w "Kirchengesch. Abhandlungen und Untersuchungen", I, 95, 501 n.).

[madohora]

Za pontyfikatu Sylwestra powstały wielkie kościoły ufundowane w Rzymie przez Konstantyna, np. bazylika i baptysterium na Lateranie w pobliżu dawnego pałacu cesarskiego, w którym mieszkał papież , bazylika pałacu Sessorów (Santa Croce), kościół św. Watykanu oraz kilka kościołów cmentarnych nad grobami męczenników . Bez wątpienia papież pomagał w budowie tych kościołów. Pamięć Sylwestra jest szczególnie związana z kościołem tytularnym Equitius, który swoją nazwę wziął od rzymskiego prezbitera , który podobno wzniósł ten kościół na swojej posiadłości . Znajdował się w pobliżu ultermy Dioklecjana i nadal istnieje. Części obecnego budynku mogą pochodzić z IV wieku. Bez wątpienia papież przyczynił się do rozwoju liturgii Kościoła w Rzymie . Za jego panowania sporządzono zresztą prawdopodobnie pierwsze martyrologium męczenników rzymskich . Sylwestra wiąże się także z powstaniem rzymskiej szkoły śpiewu. na Via Salaria zbudował kościół cmentarny nad katakumbą Pryscylli, której ruiny niedawno odkryto. W tym kościele został pochowany. Jego świętojest podany pod datą 31 grudnia w „Depositio episcoporum”, czyli wykazie dni pochówku biskupów rzymskich , sporządzonym zaledwie rok po jego śmierci; ta sama data jest podana w „Kalendarzu” Philocalusa. Ten dzień jest zatem bez wątpienia dniem jego pochówku.

[madohora]

Sylwester był z pochodzenia Rzymianinem, urodził się za panowania papieża św. Marcelego lub nawet wcześniej. Jego ojcem był prawdopodobnie kapłan Rufin (w tym czasie duchowieństwa nie obowiązywał jeszcze ścisły celibat). O jego dzieciństwie, młodości i wykształceniu nic nie wiadomo. Kiedy prześladowanie dioklecjańskie ze szczególną wrogością odnosiło się do ksiąg świętych w Kościele i nakazało je niszczyć, właśnie Rufin przechowywał w tajemnicy księgi liturgiczne i Pismo święte, należące do Kościoła w Rzymie.
Sylwester wstąpił na tron papieski po św. Milcjadesie w styczniu 314 roku. Zasiadał na nim bardzo długo - przez 21 lat. Po edykcie mediolańskim kończącym erę prześladowań chrześcijan w cesarstwie rzymskim podjął organizację kultu Bożego. Duchowieństwo chrześcijańskie zwolniono od pełnienia publicznych funkcji pozakościelnych, decyzje sądów biskupich obowiązywały chrześcijan w poszczególnych okręgach, a niedzielę uznano oficjalnie za święto państwowe.
Za pontyfikatu Sylwestra odbył się pierwszy sobór powszechny w Nicei (325). Ze względu na podeszły wiek papież nie uczestniczył w nim osobiście - wysłał tam jednak swoich legatów, a następnie na synodzie w Rzymie zatwierdził uchwały tego soboru. Przyjęto tam m.in. wyznanie wiary, które recytujemy w czasie Mszy świętych oraz ogłoszono dogmat o boskości Syna i Jego równości z Ojcem. Ujednolicono obchodzenie świąt Wielkanocy w całym Kościele. Ogłoszono 20 kanonów prawa kościelnego, które obejmowały uprawnienia jurysdykcyjne biskupów Rzymu oraz określały sposób wybierania biskupów. Gdy Konstantyn Wielki ufundował bazyliki św. Jana na Lateranie i św. Piotra na Watykanie, Sylwester I dokonał obrzędu uroczystej konsekracji obu świątyń. Odtąd każda świątynia była konsekrowana w podobny sposób. Według legendy to właśnie św. Sylwester pozyskał dla wiary matkę Konstantyna Wielkiego - św. Helenę.
Święty Sylwester IZmarł 31 grudnia 335 r. Data ta wydaje się pewna, gdyż spotykamy ją w najdawniejszych dokumentach. Jego święto obchodzi się od V wieku - Grecy obchodzą je 2 stycznia. Śmiertelne szczątki papieża spoczęły w katakumbach św. Pryscylli, gdzie w VII wieku wystawiono ku jego czci bazylikę. Obecnie relikwie św. Sylwestra I znajdują się niedaleko miasta Modena. Sylwester jest patronem tego miasta i diecezji, która ma w tym mieście swą stolicę. Jest także patronem zwierząt domowych, wzywany bywa w modlitwie o dobre zbiory paszy, a także o szczęśliwy i pomyślny nowy rok. Dzień św. Sylwestra jest ostatnim dniem w roku kalendarzowym. Dlatego w kościołach urządza się wieczorem specjalne nabożeństwo dziękczynno-ekspiacyjno-błagalne. Duszpasterze zdają wiernym sprawozdania z całorocznej pracy w parafii. Znane są także w całym świecie "zabawy sylwestrowe", czyli "Sylwestry"

[madohora]

[madohora]

Katakumby Pryscylli – podziemny kompleks cmentarny w Rzymie w dzielnicy Trieste, rozciągający się wzdłuż antycznej Via Salaria. Wejście do kompleksu katakumb znajduje się przy Via Salaria w klasztorze sióstr benedyktynek.

[madohora]

Nekropolia była czynna od II do V wieku. Miejsca grzebalne – loculi – wykuwane były w miejscowym tufie. Katakumby biorą swa nazwę od historycznej postaci rzymianki Pryscylii z rodu Acyliuszy (łac. Acilii), której hypogeum zidentyfikowano podczas wykopalisk w latach 1888-1889. Najstarsze i zarazem najgłębiej ulokowane galerie katakumb Pryscylii składają się z korytarzy i zdobionych malowidłami kaplic. Starożytni chrześcijanie przedstawiali sceny zaczerpnięte ze Starego i Nowego Testamentu. Sceny są wyrazem wiary w zbawienie i zmartwychwstanie zakotwiczonej w osobie Jezusa Chrystusa. Dominującym na płytach nagrobnych symbolem chrześcijańskim w katakumbach Pryscylli jest ryba (ichthys)

[madohora]

W jednej z podziemnych kaplic grzebalnych, tzw. Kubikulum kobiety z zakrytą głową (wł. Cubicolo della velata) przedstawiona została orantka ze wzniesionymi w geście modlitewnym rękami. Kobieta ma na sobie szatę liturgiczną. Jej głowę okrywa welon, zgodnie z nakazem Pawłowym (1 Kor 11,1-16). Na sklepieniu nad orantką uwidoczniony został Dobry Pasterz między pawiami i gołębiami. W tym sasmym pomieszczeniu przedstawione zostały sceny: ofiary Abrahama (Akeda), proroka Jonasza wychodzącego z ryby oraz trzech młodzieńców w piecu ognistym, zaczerpnięte ze Starego Testamentu. Malowidła powstały w drugiej połowie III wieku.

[madohora]

W jednej z nisz katakumbowych znajduje się najprawdopodobniej najstarsze przedstawienie Marii z Dzieciątkiem, pochodzące z II–III wieku. Uzupełnieniem sceny jest postać proroka wskazującego na gwiazdę. Przedstawienie interpretowane jest jako proroctwo Balaama, zaczerpnięte z Lb 24,15-17.

[madohora]

W tzw. Kaplicy greckiej (wł. Cappella greca) z arkosoliami wczesnochrześcijański malarz przedstawił wyobrażenie agapy, która jest odwołaniem do sprawowanej okazjonalnie przy miejscach pochówków eucharystii. Siedmiu ucztujących za stołem z chlebami i rybami. Środkowa postać łamie chleb. Przed stołem siedem koszy jako odwołanie do ewangelicznego cudownego rozmnożenia chleba.

[madohora]

W katakumbach Pryscylli rozsiane są malowidła przedstawiające następujące sceny i motywy biblijne: Noe wychodzący z arki, Mojżesz wyprowadzający wodę ze skały, Daniel pośród lwów, uratowanie Zuzanny, wskrzeszenie Łazarza, uzdrowienie paralityka oraz Mędrcy ze Wschodu

[madohora]

W sumie galerie katakumbowe ciągną się na 13 kilometrów.

[madohora]

Nad katakumbami wzniesiona została w czasach papieża Sylwestra I bazylika. Część jej pozostałości zrekonstruowano w latach 1904–1907

[madohora]

W katakumbach Pryscylii pochowano siedmiu papieży epoki starożytnej.

[madohora]

W Dzień Zaduszny 2 listopada 2019 w katakumbach mszę odprawił papież Franciszek, była to jego pierwsza wizyta w jakichkolwiek katakumbach.

[madohora]

[madohora]

Via Salaria – jedna ze starożytnych dróg rzymskich Półwyspu Apenińskiego o długości 242 km; łączyła Rzym z Morzem Adriatyckim. Wzdłuż dawnej Via Salaria przebiega dzisiaj włoska droga krajowa - SS 4.

[madohora]

Bierze swą nazwę od soli, którą nią transportowano. Starożytni Sabinowie importowali sól znad Adriatyku. Droga ta rozpoczynała się tuż za Porta Salaria w Rzymie. Następnie prowadziła przez Forte Antenne (Antemnae), Aniene, Villa Spada (dzisiejsza Borgata Fidene - Fidenae).

[madohora]

Kolejnymi miejscowościami na Via Salaria były: Settebagni (Septem balnea), Marcigliana Vecchia (Crustumerium), Passo Corese, Fara in Sabina. W okolicach Ponte Buita, według niektórych badaczy, odbijała Via Cecilia w kierunku Atri (Hatria).

[madohora]

Główny trakt dochodził do Reate. Tuż przed Trebula Mutuesca znajdowało się rozwidlenie. Na prawo można było udać się w kierunku wschodnim, ku dzisiejszej L’Aquilii w Apeninie Abruzyjskim. Droga przebiegała wzdłuż tzw. Sella di Corno, by dotrzeć do równiny Amiternum, skąd dalej przez Passo delle Capannelle do Pretutti (Prowincja Teramo).

[madohora]

Z Rieti wzdłuż rzeki Velino wspinało się ku Cotilii (Vicus reatinus), w której znajdowały się źródła wód mineralnych wykorzystywane już przez Rzymian (termy). Z Cotilia droga prowadziła do Antrodoco (Interocrium) u stóp góry Giano. Również w Antrodoco znajdowały się źródła termiczne.

[madohora]

Główny trakt Via Salaria prowadził w kierunku północnym pod górę Terminillo. Po przejściu Apeninów droga schodziła w dolinę rzeki Tronto, by przez Pescarę del Tronto, Acquasanta Terme, Quintodecimo, Ascoli Piceno (Asculum) dotrzeć do Morza Adriatyckiego. Via Salaria kończyła się w miejscowości Castrum Truentinum u ujścia rzeki, po prawej stronie - Martinsicuro.

[madohora]

[madohora]

Nonantola – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania, w prowincji Modena.

[madohora]

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkuje 12 466 osób, 226,7 os./km².

[madohora]

W mieście znajduje się klasztor założony przez świętego Anzelma

[madohora]

[madohora]

Święty Anzelm (ur. ? – zm. między 803 a 809) – średniowieczny opat, później kanonizowany. Pochodził z longobardzkiej arystokracji. Był pierwszym opatem Nonantoli i księciem Friuli w latach 749-751.

[madohora]

Jako książę Friuli został następcą Aistulfa, gdy ten wstąpił na tron jako król Longobardów. Porzucił świat u szczytu świeckiej kariery i w 750 wybudował klasztor w Fanano w miejscu nadanym mu przez Aistulfa, który poślubił jego siostrę Gisaltrudę. Dwa lata później ufundował opactwo benedyktyńskie w Nonantoli niedaleko na północny wschód od Modeny, którego fundatorem był Aistulf. Anzelm przybył do Rzymu, gdzie papież Stefan II odział go w habit świętego Benedykta, dał mu pewne relikwie św. Sylwestra i wyznaczył na opata Nonantoli. Anzelm utworzył wiele hospicjów, gdzie biedni i chorzy znajdowali schronienie i opiekę mnichów.

[madohora]

Dezyderiusz, który po Aistulfie został królem Longobardów w 756, wygnał Anzelma z Nonantoli na rzecz swego protegowanego. Anzelm spędził siedem lat na wygnaniu w klasztorze benedyktyńskim w Monte Cassino, ale powrócił do Nonantoli po uwięzieniu Dezyderiusza przez Karola Wielkiego w 774. Do 1083 Nonantoli było cesarskim klasztorem i po Anzelmie często cierpiało z powodu cesarskiego wtrącania się w wybór opatów.

[madohora]

Będąc opatem przez piętnaście lat, Anzelm zmarł w Nonantoli między 803 a 809 rokiem, gdzie gmina wciąż czci go jako patrona. Dniem wspomnienia liturgicznego jest 3 marca

[madohora]

[madohora]

Kościół św. Sylwestra in Capite (wł. Chiesa di San Silvestro in Capite) – kościół tytularny w Rzymie.

[madohora]

Łacińska nazwa in Capite, odnosi się do głowy św. Jana Chrzciciela, która znajduje się w tym kościele jako relikwia.

[madohora]

Świątynia ta jest kościołem rektoralnym parafii Sant’Andrea delle Fratte oraz kościołem tytularnym.

[madohora]

Kościół znajduje się w III. Rione Rzymu – Colonna przy Piazza di San Silvestro. Zlokalizowany jest pomiędzy Polem Marsowym a Kwirynałem.

[madohora]

Patronem świątyni jest Sylwester I – papież z IV wieku.

[madohora]

Kościół został zbudowany w VIII wieku dzięki papieżowi Stefanowi II. W tym czasie w okolicach Rzymu panoszyły się bandy rozbójników, natomiast władze nie były w stanie zapewnić pielgrzymom bezpieczeństwa poza murami miasta, w związku z tym zaczęto przenosić relikwie męczenników z podmiejskich katakumb do kościołów w obrębie murów. Świątynia ta powstała w celu umieszczenia w niej relikwii z katakumb (m.in. do kościoła przeniesiono relikwie św. Tarsycjusza z katakumb św. Kaliksta). Kościół został poświęcony pierwszemu biskupowi Paryża św. Dionizemu (prawdopodobnie w związku z zawartym wcześniej sojuszem papieża z Pepinem Krótkim). Klasztor przy kościele początkowo obsadzony był przez mnichów obrządku bizantyjskiego (prawdopodobnie zbiegli oni z Konstantynpola przed prześladowaniami ze strony ikonoklastów), w połowie X wieku klasztor objęli benedyktyni. W XII wieku kościół był wymieniany jako noszący wezwanie świętych Stefana I, Dionizego i Sylwestra, prawdopodobnie stało się to w efekcie przeniesienia do kościoła relikwii św. Stefana i Sylwestra z oratorium przykościelnego klasztoru. Pierwszą wzmiankę z określeniem in Capite w odniesieniu do tego kościoła znaleziono w roku 1194. We wczesnym średniowieczu kościół był nazywany Sancti Silvestri inter Duos Hortos (pomiędzy dwoma ogrodami). Kompleks zabudowań został odnowiony w latach 1198-1216, dobudowano wówczas dzwonnicę

[madohora]

W 1286 roku papież Honoriusz IV przekazał kompleks zabudowań klaryskom. W XVI wieku siostry rozpoczęły przebudowę. Francesco Capriani prowadził prace w kościele w latach 1591-1601, od roku 1595 razem z Carlo Maderno. Po przebudowie kościół konsekrowano w 1601 roku. Od 1667 roku rozpoczęto prace nad dekorowaniem wnętrza, trwały one do 1697 roku. W 1703 Domenico de Rossi przebudował fasadę od ulicy.

[madohora]

W roku 1887 papież Leon XIII powierzył kościół św. Sylwestra pallotynom

[madohora]

W 1890 roku kościół ten został ogłoszony kościołem narodowym dla emigrantów z Anglii. Świątynia, w której regularnie odprawiane są nabożeństwa w języku angielskim, pełni obecnie funkcję brytyjskiego kościoła etnicznego w Rzymie.

[madohora]

Fasada widoczna od ulicy nie jest właściwą fasadą kościoła, ale prowadzi na dziedziniec przed nim. Na attyce znajdują się cztery posągi: św. Sylwester autorstwa Lorenzo Ottoni, św. Stefan Michelangelo Borgognone, św. Klara Giuseppe Mazzoni i św. Franciszek Vincenzo Felice. Dziedziniec jest wyłożony czerwoną cegłą z dużym ukośnym białym krzyżem. Na ścianach otaczających dziedziniec i w loggii znajdują się fragmenty starożytnych zabytków i rzeźby sięgające do XVIII wieku. W loggi znajduje się też średniowieczna tablica z listą dni wspomnienia świętych, których relikwie są przechowywane w kościele

[madohora]

Właściwa fasada kościoła ma dwie kondygnacje i prostą formę

[madohora]

Dzwonnica ma siedem kondygnacji oddzielonych od siebie wystającymi gzymsami. Z każdej strony pierwsza kondygnacja ma dwa łukowe otwory, druga ma trzy arkadowe otwory, kolejne pięć – po parze biforiów z kolumienką z wapienia z impostem.

[madohora]

Kościół jest jednonawowy z trzema kaplicami po obu bokach, transeptem apsydą. Na sklepieniu znajduje się Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, dzieło Giacinto Brandi z 1682 roku

[madohora]

Konfesja jest późnym dodatkiem, została wykopana w 1906 roku, mieszczą się w niej relikwie sprowadzone z katakumb do pierwotnego kościoła zbudowanego w tym miejscu. W krypcie znajduje się rzymska mozaika przedstawiająca ptaki

[madohora]

W kościele przechowywana jest głowa św. Jana Chrzciciela, która wg legendy została sprowadzona do Rzymu przez greckich mnichów z Grecji, ale w rzeczywistości była czczona w sąsiednim małym kościele San Giovanni in Capite (późniejsza Santa Maria in San Giovannino), klaryski pozyskały relikwię w XIII wieku. Autentyczność głowy jest niepewna, zwłaszcza, że w innych miejscach są przechowywane również jakoby głowy św. Jana Chrzciciela. Badacze podejrzewają, że głowa z tego kościoła w rzeczywistości należała do miejscowego rzymskiego męczennika, zwanego św. Janem Kapłanem, i że pochodzi ona z jego kościoła przy Catacomba ad clivum Cucumeris

[madohora]

[madohora]

Kościół św. Sylwestra in Capite jest jednym z kościołów tytularnych Rzymu nadawanych kardynałom-prezbiterom (Titulus Sancti Silvestri in Capite). Tytuł ten został ustanowiony 6 lipca 1517 roku

[madohora]

San Silvestro in Capite to XVI-wieczny kościół konwentualny, narodowy i tytularny o starożytnej fundacji przy Piazza di San Silvestro 17/A w rione Colonna

[madohora]

Dedykacja skierowana jest do papieża św . Sylwestra , zwanego w Capite , ponieważ od XIII wieku przechowywana była tu słynna relikwia rzekomej głowy św . dlaczego dedykacja tutaj nie jest św. Janowi).
We wczesnym średniowieczu kościół nosił nazwę Sancti Silvestri inter Duos Hortos („między Dwoma Ogrodami”).

[madohora]

Kościół został ogłoszony kościołem narodowym dla emigrantów z Anglii w 1890 roku. Obecnie jednak diecezja nazywa go Kościołem Narodowym Wielkiej Brytanii ( Chiesa Nazionale Gran Bretagna ).

[madohora]

Zauważ, że nie jest wymieniony jako Narodowy Kościół Wielkiej Brytanii ( di Gran Bretagna ). Ten subtelny punkt wynika z poważnych złożoności związanych z opisywaniem tożsamości narodowych mieszkańców Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (zobacz „stronę dyskusji” tego artykułu w Wikipedii, aby zobaczyć demonstrację). Z punktu widzenia Kościoła rzymskokatolickiego Irlandia jest odrębnym bytem podporządkowanym jednej hierarchii, podczas gdy Wielka Brytania jako wyspa składa się z trzech narodów (Anglia, Walia, Szkocja), z których każdy ma własną hierarchię.

[madohora]

Szkocja miała kiedyś własny kościół narodowy, Sant'Andrea degli Scozzesi , ale dziwnie go porzuciła pod koniec XX wieku. Walia nigdy nie miała kościoła narodowego w Rzymie. Tak więc obecnie ten kościół ma być wspólny dla trzech wyspiarskich narodów Wielkiej Brytanii.

[madohora]

Odpowiedzialni pallotyni opisują kościół jako „Kościół ludów anglojęzycznych w Rzymie”, co w praktyce oznacza, że ​​kongregacje na mszach w języku angielskim składają się z dużej liczby Filipińczyków. W rezultacie niektórzy angielscy emigranci przenieśli się do San Tommaso di Canterbury w English College (chociaż nie jest to kościół narodowy).

[madohora]

W starożytności okolice kościoła nosiły nazwę Campus Agrippae, który został zurbanizowany w III wieku. Ara Providentiae znajdowała się na północy, odpowiednik założonego przez cesarza Tyberiusza bardziej znanego Ara Pacis na zachód od Via Lata (obecnego Corso).

[madohora]

Brakuje na to bezpośrednich dowodów archeologicznych, podobnie jak dużej świątyni Sol Invictus założonej przez Aureliana wkrótce po 274 roku. Uważa się, że znajdowała się ona albo na miejscu kościoła, albo na następnym bloku na zachód, przylegającym do Corso. Była to bardzo bogata i ważna instytucja, a źródła dokumentalne podsumowano tutaj . Wykopaliska pod kościołem w 1906 roku nie przyniosły rozstrzygnięcia, chociaż w XV wieku pod placem znaleziono dowody na istnienie mitreum .

[madohora]

Ta świątynia została poważnie pomylona z Serapeum na Kwirynale, które pozostawiło zachowane szczątki i które pojawia się na kilku starych rycinach.

[madohora]

Zdyskredytowane legendy sugerują, że kościół został ufundowany w III wieku przez papieża Dionizego , a patronował mu papież Grzegorz Wielki .

[madohora]

Pierwszy klasztor tutaj został założony przez papieża Stefana III , a ukończony przez papieża Pawła I w 761 roku. Źródła dokumentalne w Liber Pontificalis i innych miejscach są niezwykle dobre, chociaż istnieją kontrowersyjne interpretacje.

[madohora]

Instytucja była jedną z instytucji powołanych specjalnie do przyjmowania relikwii męczenników z katakumb , które w tym czasie były w trakcie opuszczania. Stało się tak, ponieważ władze miasta nie mogły już gwarantować ochrony przed rabusiami nikomu spoza murów miejskich. Klasztor pierwotnie zawierał kaplicę, najwyraźniej na górnej kondygnacji, poświęconą św. Sylwestrowi i św . Stefanowi I, których relikwie były tu przechowywane. Przeniesione w ten sposób relikwie wielu innych męczenników są wymienione na dwóch tablicach przy wejściu do obecnego kościoła, z których najważniejszą jest św . Tarsycjusz z Katakumb San Callisto .

[madohora]

Główny kościół lub bazylika, bogato zdobiony, był poświęcony „św. Dionizjuszowi”, którym prawie na pewno był św . Denis z Paryża . Miało to prawdopodobnie na celu zadowolenie króla Franków Pepina Łokietka , z którym papiestwo zawarło pożyteczny sojusz i do którego papież Paweł napisał, aby zgłosić założenie.

[madohora]

Klasztor był początkowo obsadzony przez mnichów obrządku bizantyjskiego, którzy modlili się po grecku, prawdopodobnie uciekinierów przed prześladowaniami obrazoburczymi w Konstantynopolu . Życie monastyczne w Rzymie w tym stuleciu było zdominowane przez mnichów-uchodźców ze Wschodu.

[madohora]

Większość emigrantów mnichów obrządków wschodnich w Rzymie wyjechała do domu lub gdzie indziej pod koniec IX wieku. W rezultacie papież Agapet II podarował kompleks benedyktynom w połowie X wieku; niedawno osiedlili się w Rzymie (a potem mieli udawać, że byli tam od końca VI wieku). Jednocześnie przekazał klasztorowi w posiadanie Kolumnę Marka Aureliusza w celu ochrony tego starożytnego zabytku. (Zauważ, że ta kolumna była mylona z Kolumną Antoninusa Piusa w średniowieczu, a więc w źródłach).

[madohora]

Kolejną darowizną do teki był klasztor i sanktuarium pielgrzymkowe Bazylika e Catacomba di San Valentino

[madohora]

Poświęcenie kościoła zmieniło się od św. Denisa do obecnego św. Sylwestra w XII wieku, kiedy to klasztor znajduje się na liście SS Stephani, Dionysii et Sylvestri. Było to prawdopodobnie skutkiem przeniesienia do kościoła relikwii obu papieży z ich oratorium.

[madohora]

Obecna nazwa in Capite pojawia się po raz pierwszy w 1194 roku.

[madohora]

Było to niezależne opactwo z własnym opatem. Do odbudowy swojego kompleksu przystąpił w 1198 roku . Projekt ten obejmował obecną dzwonnicę i został ukończony w 1216 roku . Niestety, różne klasztory benedyktyńskie w mieście uległy poważnej korupcji w tym stuleciu. Źródłem problemu było to, że klasztory benedyktyńskie posiadały majątki ziemskie, a więc mnisi kwalifikowali się jako szlachta w Świętym Cesarstwie Rzymskim . W Rzymie doprowadziło to do sytuacji, w której „mnisi” nosili broń, mieli kochanki z nieślubnym potomstwem i korzystali z prywatnych dochodów. W rezultacie prawie wszystkie klasztory benedyktynów (z wyjątkiem San Paolo fuori le Mura ) zostały zlikwidowane w XIII wieku .

[madohora]

Tak więc w 1286 roku papież Honoriusz IV przekazał kompleks Klaryskom , zwanym też Drugim Zakonem św. Franciszka. Mieli pozostać w rezydencji przez prawie sześćset lat. Wiele z upadłych klasztorów benedyktynów zostało franciszkańskimi w ciągu tego stulecia, na przykład Santa Maria in Aracoeli i San Cosimato in Trastevere (również główny klasztor klarysek).

[madohora]

Co dziwne, zakonnice nie przejęły zależnego klasztoru San Valentino i ten został po prostu porzucony.

[madohora]

Zakonnice zdecydowały się na odbudowę w XVI wieku. Zatrudnili Francesca Caprianiego (pseudonim Da Volterra ) do rozpoczęcia prac przy klasztorze w 1588 r. Następnie skupił się na kościele od 1591 do 1601 r., wspomagany od 1595 r. przez Carlo Maderno . Konstrukcyjnie zaowocowało to obecnym budynkiem, konsekrowanym w 1601 roku.

[madohora]

W 1667 r. rozpoczęto dekorację wnętrz, kiedy to Carlo Rainaldi odnowił prezbiterium i ołtarz główny oraz dostarczył organy. Prace różnych barokowych artystów trwały do ​​1697 roku, dając obecnie bogato zdobione wnętrze. Mattia de Rossi kierował od 1687 r., przejmując władzę od Rainaldiego.

[madohora]

W 1703 roku Domenico de' Rossi przebudował fasadę ulicy, co było ostatnim etapem projektu przebudowy

[madohora]

W rezultacie powstał duży klasztor, który zajmował cały blok miejski aż po Via del Moretto. Miał dziedziniec atrium przed kościołem, który przetrwał, oraz dwa duże krużganki od wschodu. Pierwszy, krużganek studni, miał arkady ze wszystkich czterech stron, drugi, większy, miał arkady z trzech stron (nie od północy) i centralny ogród. To ostatnie było konieczne, gdyż mniszek nie wolno było opuszczać. Klasztor wyróżniał się tym, że ze względu na położenie miasta nie posiadał ogródków warzywnych ani winnic.

[madohora]

Zakonnice miały zaskakująco dobre źródło dochodów w postaci przekazanej im Kolumny Marka Aureliusza. Wspinaczka na szczyt dla widoku była popularną atrakcją turystyczną od średniowiecza, a zakonnice mogły licytować prawa do biletów temu, kto zaoferował najwyższą cenę.

[madohora]

Od 1738 do 1740 r. prace renowacyjne i rozbudowę klasztoru wykonał Antonio Tommaso De Marchis . W trakcie dzwonnicy wypełniono kilka otworów i wyposażono ją w zegar.

[madohora]

Klasztor miał dwie szczególnie znane relikwie. Najbardziej znaną, wciąż znajdującą się w kościele, jest głowa św. Jana Chrzciciela. Zgodnie z tradycją został przywieziony do Rzymu przez mnichów greckich emigrantów, ale w rzeczywistości pojawia się tutaj w historii w 1140 roku, kiedy był czczony w sąsiednim małym kościółku zwanym San Giovanni in Capite (później Santa Maria in San Giovannino ). Zakonnice weszły w jego posiadanie w XIII wieku lub wkrótce po odziedziczeniu klasztoru.

[madohora]

Uczeni podejrzewają, że głowa pierwotnie należała do miejscowego rzymskiego męczennika zwanego św. Janem Kapłanem i że pochodziła z jego kościoła w Catacomba ad clivum Cucumeris .

[madohora]

Druga relikwia to wersja starożytnej ikony Chrystusa zwanej Mandylionem lub Wizerunkiem Edessy , znanej jako Święte Oblicze San Silvestro . Mandylion był rzekomo odciskiem na tkaninie, którą Chrystus wykonał ze swojej twarzy i wysłał do króla Abgara z Edessy (obecnie Urfa w Turcji). Zniknął, gdy czwarta krucjata splądrowała Konstantynopol w 1204 roku, ale twierdzi, że jest tym samym, co Całun Turyński .

[madohora]

Wersja San Silvestro jest po raz pierwszy odnotowana w 1517 r., kiedy zakonnicom zabroniono wystawiać ją do czci, na wypadek gdyby spowodowała pomyłkę z Chustą Weroniki w Bazylice św. Piotra. Po ostatecznej kasacie klasztoru trafił do Watykanu, gdzie przechowywany był w Kaplicy Matyldy. Jednak od czasu przebudowy tego ostatniego na Cappella Redemptoris Mater wydaje się, że zniknął z pola widzenia.

[madohora]

Ikona wydaje się być namalowana na desce, a nie obrazem na płótnie

[madohora]

Podczas Republiki Rzymskiej w 1849 roku zakonnice zostały brutalnie wyrzucone na sugestię Alessandro Gavazziego , odstępczego księdza, aby Garibaldi i jego wolontariusze mogli wykorzystać klasztor jako koszary.

[madohora]

Zakonnice powróciły po zdobyciu miasta przez Francuzów dla papieża i pozostały tam do 1876 r. Następnie zostały ostatecznie wywłaszczone, a klasztor przeznaczono na Pocztę Główną miasta. Kompleks został w większości przebudowany w 1878 roku przez Giovanniego Domenico Malvezziego, chociaż zachował arkady krużganka studni, które są teraz włączone do XIX-wiecznej struktury.

[madohora]

Kościół został nadany katolickiej wspólnocie emigrantów z Anglii przez papieża Leona XIII w 1890 r., będąc oddanym pod opiekę irlandzkiej prowincji Towarzystwa Apostolstwa Katolickiego , zwanej pallotynami. Pozostają u władzy. W tym samym roku miasto było pod wrażeniem, gdy pallotyni zainstalowali system oświetlenia elektrycznego w kościele, najwyraźniej pierwszy w rzymskim budynku kościelnym.

[madohora]

W 1906 r. Przed ołtarzem głównym wykopano kryptę wyznaniową lub dewocyjną, a odkryte w trakcie tego procesu fragmenty rzeźb znajdują się obecnie na ścianach atrium.

[madohora]

Dzwonnica została przywrócona do pierwotnego wyglądu na początku XX wieku, tracąc przy tym swój zegar.

[madohora]

Tytuł kardynalski został ustanowiony w 1517 roku

[madohora]

Ostatnim zmarłym tytularnym kapłanem kościoła był Desmond Connell , arcybiskup Dublina w Irlandii. Został mianowany 21 lutego 2001 r., a zmarł w 2017 r. Dwaj poprzedni kardynałowie byli Anglikami: John Heenan 1965-75 i Basil Hume 1976-99.

[madohora]

Obecnym urzędnikiem jest Louis-Marie Ling Mangkhanekhoun z Laosu , mianowany w 2017 r. Jest to kraj francuskojęzyczny, a utrata połączenia kardynała z Wyspami Brytyjskimi wywołała pewne komentarze. Plotka głosi, że mogły mieć z tym coś wspólnego tarcia między różnymi tożsamościami narodowymi wśród anglojęzycznych emigrantów.

[madohora]

Fasada ulicy nie należy do kościoła, ale prowadzi na dziedziniec lub atrium z kościołem po drugiej stronie. Jest renderowany w kolorze pomarańczowym, z detalami architektonicznymi w wapieniu lub białym tynkiem.

[madohora]

Ta monumentalna kompozycja z początku XVIII wieku stoi na froncie pomieszczeń mieszkalnych, tradycyjnie w tej pozycji zarezerwowanej dla kapelana klasztoru. Istnieją trzy strefy pionowe, z których środkowa jest lekko cofnięta. Cztery gigantyczne pochodne pilastry jońskie znajdują się w rogach, zdwojone wokół kątów i z ryflowanymi panelami poniżej głównych wolut. Wspierają one belkowanie z inskrypcją dedykacyjną na fryzie, wymieniającą papieży Sylwestra i Szczepana. Pomiędzy każdą parą pilastrów znajdują się dwa okna z profilowanymi ramami, kwadratowe nad pionowym prostokątnym.

[madohora]

Bardzo duże wejście ma formowaną ościeżnicę w tym samym stylu, z podniesionym trójkątnym frontonem złamanym u góry. W przerwanie wstawiono eliptyczne tondo z girlandami curlicues, które zawiera przedstawienie wspomnianego powyżej Mandylionu , trzymanego przez parę płaskorzeźbionych putt.

[madohora]

Nad belkowaniem znajduje się cokół attyki, pośrodku którego zwieńczenie stanowi zakrzywiony, ścięty trójkąt z krzyżem, ozdobiony zawijasami i frędzlami. Znajduje się na nim również tablica przedstawiająca coś, co wygląda jak bukiet róż.

[madohora]

Na strychu znajdują się cztery duże posągi na wystających cokołach. Są to: Święty Sylwester autorstwa Lorenza Ottoniego , Papież Święty Stefan autorstwa „ Michelangelo Borgognone” (właściwie Michel Maille ) , Św . pisząc o kościele i klasztorze w 1795 r.).

[madohora]

Sąsiadujący budynek po prawej to Poczta Centralna z 1878 roku. Armellini go nienawidził ( orribile ), ale w rzeczywistości nie jest to zły obiekt architektoniczny z symetryczną, nieco wenecką fasadą. Za nim zachowały się obejścia XVII-wiecznej studni krużgankowej.

[madohora]

W 1198 r., podczas odbudowy kościoła przez benedyktynów, znana jest wysoka dzwonnica

[madohora]

jako dzwonnica , dobudowano obok lewego górnego rogu atrium. Ta wieża jest znanym lokalnym punktem orientacyjnym i składa się z siedmiu ceglanych kondygnacji oddzielonych wystającymi gzymsami. Pierwsza kondygnacja ma dwa oddzielne łukowe otwory, druga ma arkady z trzech ceglanych łuków, a pięć górnych ma parę łuków na każdej ścianie oddzielonych wapienną kolumną z impostem. Te łuki mają podwójne archiwolty z cegły.
Ceglana tkanina dzwonnicy jest ozdobiona płytkami z fioletowego porfiru i zielonej serpentyny, a na szczycie znajduje się profilowany gzyms z ząbkami. Jest wyłożona kafelkami piramidalna czapka.

[madohora]

Duża część sławy i atrakcyjności kościoła pochodzi z tej wielowiekowej dzwonnicy przywrócono do pierwotnego stanu z ubiegłego stulecia. Kiedyś na jego czapce znajdował się brązowy kogucik z czasów, gdy został zbudowany, ale został on usunięty ze względów bezpieczeństwa.

[madohora]

Kościół posiada atrium , które nieco izoluje go od życia i hałasu świata zewnętrznego. Po lewej stronie znajduje się strumień wody pitnej. Podłoga dziedzińca jest z czerwonej cegły ozdobiona dużym białym ukośnym krzyżem, który rozciąga się do każdego rogu pustej przestrzeni.

[madohora]

KOŚCIOŁY RZYMU WIKI

REKLAMA
KOŚCIOŁY RZYMU WIKI
San Silvestro in Capite
EDYTOWAĆ
ANGIELSKIE IMIE:
Święty Sylwester na czele
POŚWIĘCENIE:
Papież Święty Sylwester
OKREŚLENIE:
rzymskokatolicki
RODZAJ:
Kościół tytularny
KLER:
Irlandzcy Ojcowie Pallotyni
KOŚCIÓŁ TYTULARNY
Kardynał Desmond Connell
KOŚCIÓŁ NARODOWY :
Anglia
WYBUDOWANY:
1591 - 1601
ARCHITEKCI:
Francesco da Volterra
ARTYŚCI:
Carlo Rainaldi, Orazio Borgianni, Ludovico Gimignani i in.
ADRES ZAMIESZKANIA:
Piazza San Silvestro
00187 Rzym
TELEFON:
06 67 97 775
Inni tacy jak ty też oglądali
San Tommaso di Canterbury
Strona główna
San Lorenzo fuori le Mura


San Silvestro in Capite to XVI-wieczny kościół konwentualny, narodowy i tytularny o starożytnej fundacji przy Piazza di San Silvestro 17/A w rione Colonna . Zdjęcia kościoła w Wikimedia Commons są tutaj . Tutaj jest angielska strona Wikipedii .

To nie jest bazylika mniejsza .


REKLAMA
Nazwa
Dedykacja skierowana jest do papieża św . Sylwestra , zwanego w Capite , ponieważ od XIII wieku przechowywana była tu słynna relikwia rzekomej głowy św . dlaczego dedykacja tutaj nie jest św. Janowi).

We wczesnym średniowieczu kościół nosił nazwę Sancti Silvestri inter Duos Hortos („między Dwoma Ogrodami”).

Status narodowy
Kościół został ogłoszony kościołem narodowym dla emigrantów z Anglii w 1890 roku. Obecnie jednak diecezja nazywa go Kościołem Narodowym Wielkiej Brytanii ( Chiesa Nazionale Gran Bretagna ).

Zauważ, że nie jest wymieniony jako Narodowy Kościół Wielkiej Brytanii ( di Gran Bretagna ). Ten subtelny punkt wynika z poważnych złożoności związanych z opisywaniem tożsamości narodowych mieszkańców Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (zobacz „stronę dyskusji” tego artykułu w Wikipedii, aby zobaczyć demonstrację). Z punktu widzenia Kościoła rzymskokatolickiego Irlandia jest odrębnym bytem podporządkowanym jednej hierarchii, podczas gdy Wielka Brytania jako wyspa składa się z trzech narodów (Anglia, Walia, Szkocja), z których każdy ma własną hierarchię.

Szkocja miała kiedyś własny kościół narodowy, Sant'Andrea degli Scozzesi , ale dziwnie go porzuciła pod koniec XX wieku. Walia nigdy nie miała kościoła narodowego w Rzymie. Tak więc obecnie ten kościół ma być wspólny dla trzech wyspiarskich narodów Wielkiej Brytanii.

Odpowiedzialni pallotyni opisują kościół jako „Kościół ludów anglojęzycznych w Rzymie”, co w praktyce oznacza, że ​​kongregacje na mszach w języku angielskim składają się z dużej liczby Filipińczyków. W rezultacie niektórzy angielscy emigranci przenieśli się do San Tommaso di Canterbury w English College (chociaż nie jest to kościół narodowy).

Anglicy mają również swój własny narodowy kościół w San Giorgio e dei Martiri Inglesi .

REKLAMA
Historia
Starożytni poprzednicy
W starożytności okolice kościoła nosiły nazwę Campus Agrippae, który został zurbanizowany w III wieku. Ara Providentiae znajdowała się na północy, odpowiednik założonego przez cesarza Tyberiusza bardziej znanego Ara Pacis na zachód od Via Lata (obecnego Corso).

Brakuje na to bezpośrednich dowodów archeologicznych, podobnie jak dużej świątyni Sol Invictus założonej przez Aureliana wkrótce po 274 roku. Uważa się, że znajdowała się ona albo na miejscu kościoła, albo na następnym bloku na zachód, przylegającym do Corso. Była to bardzo bogata i ważna instytucja, a źródła dokumentalne podsumowano tutaj . Wykopaliska pod kościołem w 1906 roku nie przyniosły rozstrzygnięcia, chociaż w XV wieku pod placem znaleziono dowody na istnienie mitreum .

Ta świątynia została poważnie pomylona z Serapeum na Kwirynale, które pozostawiło zachowane szczątki i które pojawia się na kilku starych rycinach. Uważaj na to zamieszanie rozpowszechniane w źródłach internetowych.

Fundacja
Zdyskredytowane legendy sugerują, że kościół został ufundowany w III wieku przez papieża Dionizego , a patronował mu papież Grzegorz Wielki .

Pierwszy klasztor tutaj został założony przez papieża Stefana III , a ukończony przez papieża Pawła I w 761 roku. Źródła dokumentalne w Liber Pontificalis i innych miejscach są niezwykle dobre, chociaż istnieją kontrowersyjne interpretacje.

Instytucja była jedną z instytucji powołanych specjalnie do przyjmowania relikwii męczenników z katakumb , które w tym czasie były w trakcie opuszczania. Stało się tak, ponieważ władze miasta nie mogły już gwarantować ochrony przed rabusiami nikomu spoza murów miejskich. Klasztor pierwotnie zawierał kaplicę, najwyraźniej na górnej kondygnacji, poświęconą św. Sylwestrowi i św . Stefanowi I, których relikwie były tu przechowywane. Przeniesione w ten sposób relikwie wielu innych męczenników są wymienione na dwóch tablicach przy wejściu do obecnego kościoła, z których najważniejszą jest św . Tarsycjusz z Katakumb San Callisto .

Główny kościół lub bazylika, bogato zdobiony, był poświęcony „św. Dionizjuszowi”, którym prawie na pewno był św . Denis z Paryża . Miało to prawdopodobnie na celu zadowolenie króla Franków Pepina Łokietka , z którym papiestwo zawarło pożyteczny sojusz i do którego papież Paweł napisał, aby zgłosić założenie.

Klasztor był początkowo obsadzony przez mnichów obrządku bizantyjskiego, którzy modlili się po grecku, prawdopodobnie uciekinierów przed prześladowaniami obrazoburczymi w Konstantynopolu . Życie monastyczne w Rzymie w tym stuleciu było zdominowane przez mnichów-uchodźców ze Wschodu.

benedyktyni
Większość emigrantów mnichów obrządków wschodnich w Rzymie wyjechała do domu lub gdzie indziej pod koniec IX wieku. W rezultacie papież Agapet II podarował kompleks benedyktynom w połowie X wieku; niedawno osiedlili się w Rzymie (a potem mieli udawać, że byli tam od końca VI wieku). Jednocześnie przekazał klasztorowi w posiadanie Kolumnę Marka Aureliusza w celu ochrony tego starożytnego zabytku. (Zauważ, że ta kolumna była mylona z Kolumną Antoninusa Piusa w średniowieczu, a więc w źródłach).

Kolejną darowizną do teki był klasztor i sanktuarium pielgrzymkowe Bazylika e Catacomba di San Valentino .

Poświęcenie kościoła zmieniło się od św. Denisa do obecnego św. Sylwestra w XII wieku, kiedy to klasztor znajduje się na liście SS Stephani, Dionysii et Sylvestri. Było to prawdopodobnie skutkiem przeniesienia do kościoła relikwii obu papieży z ich oratorium.

Obecna nazwa in Capite pojawia się po raz pierwszy w 1194 roku.

Było to niezależne opactwo z własnym opatem. Do odbudowy swojego kompleksu przystąpił w 1198 roku . Projekt ten obejmował obecną dzwonnicę i został ukończony w 1216 roku . Niestety, różne klasztory benedyktyńskie w mieście uległy poważnej korupcji w tym stuleciu. Źródłem problemu było to, że klasztory benedyktyńskie posiadały majątki ziemskie, a więc mnisi kwalifikowali się jako szlachta w Świętym Cesarstwie Rzymskim . W Rzymie doprowadziło to do sytuacji, w której „mnisi” nosili broń, mieli kochanki z nieślubnym potomstwem i korzystali z prywatnych dochodów. W rezultacie prawie wszystkie klasztory benedyktynów (z wyjątkiem San Paolo fuori le Mura ) zostały zlikwidowane w XIII wieku .

Odbudowa biednych Klarysek
Tak więc w 1286 roku papież Honoriusz IV przekazał kompleks Klaryskom , zwanym też Drugim Zakonem św. Franciszka. Mieli pozostać w rezydencji przez prawie sześćset lat. Wiele z upadłych klasztorów benedyktynów zostało franciszkańskimi w ciągu tego stulecia, na przykład Santa Maria in Aracoeli i San Cosimato in Trastevere (również główny klasztor klarysek).

Co dziwne, zakonnice nie przejęły zależnego klasztoru San Valentino i ten został po prostu porzucony.

Zakonnice zdecydowały się na odbudowę w XVI wieku. Zatrudnili Francesca Caprianiego (pseudonim Da Volterra ) do rozpoczęcia prac przy klasztorze w 1588 r. Następnie skupił się na kościele od 1591 do 1601 r., wspomagany od 1595 r. przez Carlo Maderno . Konstrukcyjnie zaowocowało to obecnym budynkiem, konsekrowanym w 1601 roku.

W 1667 r. rozpoczęto dekorację wnętrz, kiedy to Carlo Rainaldi odnowił prezbiterium i ołtarz główny oraz dostarczył organy. Prace różnych barokowy

[madohora]

Bardzo ważnym epigrafem, który przynajmniej kiedyś się tutaj znajdował, był zapis restauracji Bazyliki e Catacomba di San Valentino przez jednego z opatów benedyktyńskich w XI wieku.

[madohora]

Właściwa fasada kościoła ma dwie kondygnacje i jest bardzo prosta. Na pierwszej kondygnacji znajduje się wewnętrzna loggia, na którą prowadzą trzy łuki, rozdzielone doryckimi pilastrami podtrzymującymi belkowanie. Druga kondygnacja ma dopasowane jońskie pilastry z drobnymi wolutami, podtrzymującymi trójkątny fronton. Nie ma elementów dekoracyjnych. Okna doświetlają komorę nad loggią.

[madohora]

Kościół założony na planie prostokąta, o pięciu przęsłach. Pierwsze przęsło to przedsionek wejściowy, z dwoma izbami po obu stronach (lewa strona to parter dzwonnicy). Potem jest pojedyncza nawa z trzema identycznymi rozmiarami kaplic po każdej stronie. Potem dochodzi transept z kopułą nad skrzyżowaniem, a na koniec półkolista apsyda

[madohora]

Wnętrze jest bogato zdobione freskami i sztukateriami, z których większość jest złocona. Przedsionek wejściowy, do którego wchodzi się jako pierwszy, ma niskie sklepienie pokryte freskami, z ciekawymi alegorycznymi zaletami w lunetach.

[madohora]

Następnie przechodzi się do nawy arkadą na dwóch kolumnach. Sama nawa ma arkady z trzema łukami po obu stronach, prowadzące do bocznych kaplic, które są oddzielone gigantycznymi kompozytowymi pilastrami obitymi czerwonym marmurem i ozdobionymi kapitelami. Archiwolty łuków mają złocone girlandy.

[madohora]

Dwa powracające motywy symboliczne w dekoracji kościoła to głowa św . Jana Chrzciciela na talerzu i twarz Chrystusa na welonie. Odnoszą się one do dwóch słynnych relikwii, które niegdyś posiadał kościół (ta ostatnia, Mandylion lub Święte Oblicze San Silvestro, znajduje się obecnie w Watykanie). Jeden z najlepszych tego przykładów można zobaczyć na ambonie .

[madohora]

Sklepiony kolebkowo strop spoczywa na belkowaniu wspartym na pilastrach. Fresk w sklepieniu przedstawia Wniebowzięcie Matki Bożej , autorstwa Giacinto Brandi , 1682. To naprawdę imponujące dzieło.

[madohora]

Dekoracje stiukowe łuku triumfalnego prowadzącego do transeptu są dziełem Camillo Rusconiego , który wspólnie z Maille'em wyrzeźbił anioły i putta bawiące się tutaj, w sklepieniach transeptu iw prezbiterium. Uważa się, że Mattia de Rossi dostarczył ich projekty.

[madohora]

Organy zostały dostarczone przez Rainaldiego w 1686 roku. Znajdują się nad wejściem i mają niezwykle misternie rzeźbioną obudowę.

[madohora]

Transept ma fałszywą kopułę (nie występuje na zewnątrz), a poniżej przed sanktuarium znajduje się konfesjonał lub dewocyjna krypta. Przed tym z kolei znajduje się ołtarz pro populo do Mszy skierowanych w stronę zgromadzenia; starszy układ ograniczał sanktuarium do absydy.

[madohora]

Ten konfesjonał jest późnym dodatkiem, wykopanym w 1906 roku i wspartym na raczej cienkich jońskich kolumnach z różowo-rumieniowego marmuru. Znajdują się w nim relikty z podmiejskich katakumb, sprowadzone do pierwszego kościoła, który powstał tu w VIII wieku. W loggii przy drzwiach wejściowych znajduje się średniowieczny spis świętych, których relikwie tu sprowadzono. Być może uda ci się wejść do krypty, w której znajdziesz ogromne bloki starożytnego muru, prawdopodobnie z czasów republikańskich. Na ścianie wisi rzymska mozaika przedstawiająca ptaki w kąpieli.

[madohora]

W lekko eliptycznej kopule, najlepiej widocznej z przodu konfesjonału , znajduje się Chwała Ojca autorstwa Cristoforo Roncalliego , zwanego Il Pomarancio . Kopuła osadzona jest na pendentywach wyznaczonych przez łuk triumfalny na końcu nawy oraz trzy łuki absydy i dwie transeptowe kaplice. Podtrzymujące je pilastry są pokryte różowo-szarym marmurem.

[madohora]

Relikwie papieża św. Sylwestra, papieża św. Stefana I i papieża św. Dionizego zostały ponownie umieszczone w ołtarzu głównym podczas konsekracji nowego kościoła w 1601 roku.

[madohora]

Uważano, że ten ołtarz główny został pierwotnie zaprojektowany lub przynajmniej pod wpływem Michała Anioła . Piero Soderini , który był patronem kościoła i przyjacielem Michała Anioła, prawdopodobnie zamówił ten utwór, gdy Michał Anioł tworzył fasadę San Lorenzo Medyceuszy we Florencji. Odkryto serię listów, które wskazują, że Michał Anioł i Soderini byli przynajmniej w kontakcie w sprawie ołtarza.

[madohora]

Obecna aranżacja jest dziełem Carlo Rainaldiego , który zaprojektował ją w 1667 roku . Aedicule ołtarza znajduje się po drugiej stronie absydy i jest dużą rzeźbioną płytą w kolorze szarym ze złoconymi detalami, które wyglądają na renesansowe. Para cienkich pilastrów korynckich podtrzymuje belkowanie i trójkątny fronton, a na fryzie napis Speciosus forma prae filiis hominum. Poniżej znajduje się duży tympanon ograniczony archiwoltą, z aniołami w spandreli i zawierający niszę z figurą świętego (Tarcyzjusza?). Nisza posągu jest otoczona twarzami w obrębie sześciu skrzydeł, które są serafinami. Tympanon frontonu ma mały fresk przedstawiający mandylion.

[madohora]

Napis na fryzie pochodzi z drugiego wersetu Psalmu 45: „Tyś najpiękniejszy między synami ludzkimi”. Ten psalm szczególnie przemawia do zakonnic

[madohora]

Tuż nad ołtarzem znajduje się barokowa kapliczka zawierająca relikwie, oczywiście autorstwa Rainaldiego, różniąca się stylem od głównego edykułu. Para aniołów ubranych w złoto flankuje cztery żłobkowane kolumny korynckie z żółtego marmuru z brązowymi kapitelami, podtrzymujące wygięte belkowanie oraz zakrzywiony i pięcioramienny trójkątny fronton. Ta kapliczka otacza brązową kratę ozdobioną pozłacaną chwałą. Ołtarz figuratywny jako taki nie istnieje.

[madohora]

Po bokach ołtarza widać dwie kwadratowe kraty , które otwierały się na chór sióstr za absydą. Nad tymi kratami znajdują się obrazy przypisywane Orazio Borgianniemu (lub przynajmniej szkole Caravaggia ). Po prawej stronie przedstawiają posłańców cesarza Konstantyna poszukujących papieża Sylwestra ukrywającego się na Monte Soratte , a po lewej męczeństwo papieża Stefana.

[madohora]

W muszli absydy nad ołtarzem znajduje się Chrzest Konstantyna autorstwa papieża Sylwestra autorstwa Ludovico Gimignaniego , namalowany około 1688 r. Sylwester był papieżem za panowania Konstantyna, a legenda głosiła, że ​​ochrzcił cesarza. Legenda jest po prostu nieprawdziwa, ponieważ papież już wtedy nie żył. Stiukowe anioły siedzące na archiwolcie są dziełem Maille'a.

[madohora]

Warto przyjrzeć się niskiemu ekranowi z brązu oddzielającemu prezbiterium, z girlandami i puttami

[madohora]

Kaplice boczne opisane są w kolejności przeciwnej do ruchu wskazówek zegara, zaczynając na prawo od wejścia.

[madohora]

Pierwsza kaplica po prawej stronie jest poświęcona św. Antoniemu z Padwy i jest to Cappella Tedallini Bentivoglio, a wszystkie obrazy są autorstwa Giuseppe Bartolomeo Chiari 1696.

[madohora]

Aedicule ma dwie kolumny korynckie z czerwonego jaspisu sycylijskiego, podtrzymujące podzielony segmentowy fronton. Ta cecha konstrukcyjna powtarza się w innych kaplicach nawowych, chociaż figuratywne ozdoby sztukatorskie mogą się różnić. Ołtarz przedstawia św. Antoniego i papieża św. Szczepana oddających cześć Madonnie z Dzieciątkiem.

[madohora]

Freski na ścianach bocznych przedstawiają św. Antoniego wskrzeszającego zmarłego i papieża Stefana wywołującego zniszczenie bożka piorunem. Lunety przedstawiają byłego świętego głoszącego kazania, a drugiego męczennika. Sufit ma płaski owalny panel wsparty na pendentywach (ponownie powszechny element wystroju kaplic), a freski przedstawiają bawiące się anioły i putta.

[madohora]

Druga kaplica po prawej poświęcona jest św. Franciszkowi z Asyżu. Ołtarz przedstawia Stygmaty św. Franciszka , namalowane w 1616 roku przez Orazio Gentileschiego , który był jednym z wielbicieli Caravaggia

[madohora]

Inne freski tutaj są autorstwa Luigiego Garziego . Po prawej święty składa pierwsze śluby zakonne, po lewej wygłasza kazanie, a na suficie widać jego Apoteozę

[madohora]

Trzecia kaplica po prawej poświęcona jest Duchowi Świętemu. Znajdujące się tutaj obrazy olejne są autorstwa Giuseppe Ghezziego , z ołtarzem przedstawiającym Pięćdziesiątnicę. Matka Boża jest wybitna, więc ten obraz jest również nazywany Matką Bożą z Wieczernika.

[madohora]

Boczne ściany przedstawiają św. Jana Chrzciciela, chrzczącego Chrystusa i jednającego pokutników. Na suficie jest więcej aniołów i puttów, podczas gdy w lunetach papieże Paweł I i Stefan III są natchnieni do założenia kościoła.

[madohora]

Prawy koniec transeptu to Cappella Colonna i jest bogato zdobiony polichromowanym marmurem z imponującym ołtarzem zaprojektowanym przez Maderno. Na ołtarzu w prawym transepcie znajduje się XVII-wieczny obraz Matki Boskiej ze świętymi pędzla Baccia Ciarpiego . Święty przedstawiony po prawej stronie został zidentyfikowany jako portret św . Filipa Neri .

[madohora]

Freski sklepienia są tutaj autorstwa Gimignaniego, a sztukaterie autorstwa Rusconiego, w tym czterech aniołów bawiących się w centralnej girlandzie

[madohora]

Na ścianach bocznych znajdują się dwie prace Virginio Montiego , dotyczące głowy św. Jana Chrzciciela. Pokazują Salome z nim w obecności Heroda i jego procesję wnoszoną do Rzymu.

[madohora]

Lewa kaplica transeptu ma bardzo podobny schemat dekoracyjny do przeciwległej. Freski na sklepieniu znów są dziełem Gimignaniego, ale tutejsze stiukowe anioły są dziełem Maille'a.

[madohora]

Interesujący ołtarz wykonał Terenzio Terenzi , nazywany da Urbino, i najwyraźniej jest to jego własna kompozycja. Przedstawia Madonnę z Dzieciątkiem oraz czterech świętych: Mikołaja z Bari, Pawła, Marię Magdalenę i Katarzynę ze Sieny.

[madohora]

Na ścianach bocznych dzieła Montiego przedstawiają męczeństwo św. Tarsycjusza i atak na papieża Leona III w 799 r.

[madohora]

Trzecia nawa kaplicy po lewej stronie jest poświęcona Niepokalanemu Poczęciu Matki Bożej i jest w całości ozdobiona przez Gimignaniego. Ołtarz przedstawia Ją z tłumem puttów, lunety przedstawiają Zwiastowanie i Boże Narodzenie , a sklepienie przedstawia Ojca Przedwiecznego.

[madohora]

Jednak ściany boczne przedstawiające Nawiedzenie i Pokłon Trzech Króli są autorstwa Pier Francesco Mazzucchelli i są jedynymi dziełami tego ważnego artysty w Rzymie.

[madohora]

Druga nawa kaplicy po lewej stronie poświęcona jest papieżowi św . Marcellusowi i św . Józefowi . Garzi wykonał ołtarz i malowidła na ścianach bocznych w 1705 roku; pierwsza przedstawia Widzenie św. Marcellusa, a druga Śmierć św. Józefa i Świętej Rodziny. Sklepienie ma więcej aniołów autorstwa Gimignaniego.

[madohora]

Pierwsza nawa kaplicy po lewej stronie poświęcona jest Męce Pańskiej i słynie z kolekcji dzieł Francesco Trevisaniego . Podróżował z Florencji do Rzymu, aby pracować nad tym zleceniem, które ukończył w 1696 roku. Będąc do tej pory maleńką postacią w świecie sztuki, Trevisani został wprowadzony w życie opinii publicznej i stał się dobrze znany ze swoich fresków.

[madohora]

Ołtarz przedstawia Ukrzyżowanie. Ściany boczne przedstawiają Agony w ogrodzie i Chrystus upada na drodze do kawalerii. Lunety przedstawiają Agonię w Ogrodzie i Kpiny z Chrystusa. Sklepienie przedstawia Podwyższenie Krzyża Świętego

[madohora]

Relikwia głowy św. Jana Chrzciciela jest teraz wystawiona w pokoju po lewej stronie od wejścia. Relikwiarz pochodzi z XIII i XIV wieku, ale został odrestaurowany.

[madohora]

Autentyczność głowy jest niepewna, ponieważ głowa św. Jana była czczona także w innych miejscach - zwłaszcza w wielkiej bazylice w Damaszku, która jest obecnie meczetem Umajjadów. Również zapis historyczny tej konkretnej głowy zaczyna się późno, w XII wieku. Niemniej jednak dał kościołowi swoją nazwę w Capite i nadal jest przedmiotem kultu pielgrzymów

[madohora]

Papa Paolo I (757-
767) edificò nella propria casa un monastero in onore dei santi
Silvestro e Stefano papi e nella parte superiore vi dedicò un
oratorio (Lib. Pont., tom.II, pag.129, ed. Vignoli), dove fece
deporre i corpi dei due santi papi. Nell’ambito del monastero costruì
una chiesa, sacra alla memoria di S. Dionisio, che dovette perdere il
primitivo nome probabilmente quando le reliquie dei santi Stefano e
Silvestro furono ivi trasferite. " In capite" fu detta per la
vicinanza della piccola chiesa di S. Giovannino ove si venerava il
capo creduto del Battista.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Sylwester (tłusta wigilia) – wigilia Nowego Roku, dzień poprzedzający Nowy Rok – 31 grudnia (imieniny Sylwestra; w Kościele katolickim, jako wspomnienie liturgiczne papieża Sylwestra I), kiedy to świętuje się koniec starego roku i początek nowego, stanowiąca czas hucznych zabaw i balów, toastów, sztucznych ogni, petard lub pokazów laserowych.

[madohora]

Samo święto pożegnania starego i powitania nowego roku narodziło się dopiero na przełomie XIX i XX wieku. Początkowo obchodzono je tylko w bogatszych warstwach społeczeństwa, stopniowo zwyczaj przedostawał się do życia uboższych ludzi. Na początku XX wieku pojawiły się lokalne zwyczaje przeżywania nocy sylwestrowych. Na przykład w Danii zeskakiwano z krzesła o północy, a w Hiszpanii od 1909 wraz z każdym uderzeniem zegara zjada się jedno winogrono.

[madohora]

W wielu państwach (w tym w Polsce) tradycyjnym trunkiem jest wtedy szampan.

[madohora]

[madohora]

Nowy Rok – międzynarodowe święto przypadające 1 stycznia każdego roku (w kalendarzu gregoriańskim), w Polsce jest to dzień wolny od pracy. W powszechnie przyjętym zwyczaju obchodzenie święta należy rozpocząć od otworzenia butelki szampana o północy z dnia 31 grudnia na 1 stycznia następnego roku. Dzień poprzedzający Nowy Rok nosi w polskiej tradycji miano sylwestra od imienia świętego, który wspominany jest w tym dniu w liturgii w Kościele rzymskokatolickim − papież Sylwester I

[madohora]

Zwyczaj rozpoczynania nowego roku od pierwszego dnia stycznia pochodzi ze starożytnego Rzymu, którego mieszkańcy czcili w ten dzień Janusa, boga bram, drzwi i początków. Wiele języków, w tym angielski i niemiecki przejęły właśnie od Janusa nazwę miesiąca styczeń (ang. January, niem. Januar). Wcześniej, według kalendarza rzymskiego nowy rok witano 1 marca, dlatego też w wielu językach zapożyczone nazwy września, października, listopada i grudnia, czyli 9., 10., 11. i 12. miesiąca roku pochodzą od łacińskich liczebników septem, octo, novem, decem (7, 8, 9, 10). Zmiana rozpoczęcia roku z marca na styczeń została wprowadzona z doraźnych powodów urzędowych – po to, aby nowi konsulowie zdążyli zostać wybrani przed rozpoczęciem sezonu działań wojennych w Iberii.

[madohora]

Wyznawcy prawosławia i część grekokatolików posługujący się kalendarzem juliańskim rozpoczynają Nowy Rok 1 stycznia (co przypada na 14 stycznia według kalendarza gregoriańskiego). Bawią się oni na tzw. małankach w nocy z 13 na 14 stycznia

[madohora]

W buddyzmie mahajana (praktykowanym w Chinach, Korei, Tybecie, Nepalu, Mongolii, Wietnamie i Japonii) Nowy Rok przypada po pierwszej styczniowej pełni księżyca. Jednak w buddyzmie tybetańskim, który jest formą buddyzmu mahajany, Nowy Rok czyli Losar wypada dzień po nowiu księżyca następującym po wejściu Słońca w obszar Gwiazdozbioru Barana (np. w 2014 roku Losar przypadł na dzień 2 marca)

[madohora]

Chiński Nowy Rok wyznaczany jest zgodnie z kalendarzem chińskim i wypada zwykle w drugi (co pewien czas w trzeci) nów księżyca po przesileniu zimowym, które musi wypaść w jedenastym miesiącu księżycowym[6]. Podobnie Nowy Rok, czyli święto Tết w Wietnamie. Także w Korei jest to święto ruchome nazywające się Seollal i obchodzone zgodnie z koreańskim kalendarzem księżycowo-słonecznym.

[madohora]

W buddyzmie therawada i hinajana (w Tajlandii, Mjanmie, Sri Lance, Laosie, Kambodży), tradycyjnie Nowy Rok rozpoczynał się wraz z pierwszą kwietniową pełnią księżyca, jednak współcześnie ma najczęściej stałą datę – rozpoczyna się 13 kwietnia.

[madohora]

Tradycyjnym irańskim świętem Nowego Roku jest Nouruz obchodzone w dniu równonocy wiosennej.

[madohora]

Żydowski Nowy Rok to święto Rosz ha-Szana

[madohora]

Święto Tết jest najważniejszym wietnamskim świętem, rozpoczyna się w ostatnim dniu starego roku i trwa przez następne trzy dni nowego roku.

[madohora]

Święto Tết początkowo trwało 2 dni, podczas których urządzane były huczne zabawy. Tradycyjną potrawą na Tết jest Bánh chưng, rodzaj ciasta z ryżu kleistego, wieprzowiny i fasoli złocistej (mung) gotowanego w opakowaniu z liści bananowych.

[madohora]

[madohora]

Ryż kleisty (Oryza sativa var. glutinosa) — specjalny gatunek krótkoziarnistego ryżu azjatyckiego, charakteryzujący się odmiennym smakiem i dużą kleistością po ugotowaniu. Ryż ten szczególnie się nadaje do sporządzania słodkich specjałów i dlatego jest też czasami nazywany słodkim ryżem.

[madohora]

Ryż kleisty, podobnie jak zwykły, nie zawiera glutenu i może być bezpiecznie spożywany w diecie bezglutenowej (angielska nazwa glutinous = kleisty, a nie glutenowy). Od zwykłego ryżu różni go brak, lub minimalna zawartość amylozy i duża zawartość amylopektyny. Ta ostatnia jest odpowiedzialna za jego kleistość. Genetyczne różnice między ryżem zwykłym i kleistym pochodzą od pojedynczej, punktowej mutacji w genie odpowiedzialnym za biosyntezę amylozy. Odmianą ryżu kleistego jest czarny ryż.

[madohora]

W Wietnamie z ryżu kleistego, wieprzowiny i fasoli złocistej (mung) przyrządza się tradycyjną potrawę Bánh chưng na święto Tết. Przez cały rok natomiast spożywana jest ogromna rozmaitość słodkich i lepiących się smakołyków gotowanych w bananowych liściach.

[madohora]

[madohora]

Fasola złota, fasolka mung (Vigna radiata) – gatunek rośliny z rodziny bobowatych. Gatunek ten został ostatnio przesunięty z rodzaju Phaseolus do rodzaju Vigna, ale jest wciąż cytowany jako Phaseolus aureus lub Phaseolus radiatus. Wszystkie te nazwy dotyczą tego samego gatunku. Pochodzi z Indii, jest uprawiana w Azji Południowej, w Malezji, w Chinach.

[madohora]

Roślina jednoroczna dorastająca do 120 cm wysokości. Duże liście trójlistkowe. Kwiaty motylkowe w kwiatostanach wielokwiatowych, żółte lub fioletowożółte. Owoc jest strąkiem.

[madohora]

Nasiona są jadalne. Ważny składnik potraw wielu kuchni azjatyckich, ze względu na wysoką zawartość białka również w kuchni wegetariańskiej. Drobne fasolki o długości od 2 do 4 mm, w kolorze od żółtego do ciemnozielonego, spożywane są zarówno w postaci gotowanej, jak i surowej (po skiełkowaniu, w Polsce nazywane „kiełkami sojowymi”).

[madohora]

W krajach Dalekiego Wschodu z fasoli mung wytwarza się również makaron (ang. „bean thread vermicelli”, „cellophane noodles”), nazywany sojowym. Makaron ten, w odróżnieniu od makaronu ryżowego i innych, po usmażeniu lub ugotowaniu staje się przezroczysty.

[madohora]

[madohora]

Losar – obchody tybetańskiego Nowego Roku, który wypada w pierwszy dzień po nowiu pierwszego miesiąca kalendarza tybetańskiego. Następująca po nim zabawa karnawałowa trwa przez tydzień. Obejmuje tańce, zawody konne i łucznicze, pikniki oraz palenie ognisk na szczytach wzgórz

[madohora]

[madohora]

Seollal – nazwa obchodów koreańskiego Nowego Roku. Obchody tego święta przypadają na pierwszy dzień nowego roku koreańskiego kalendarza księżycowo – słonecznego i trwają trzy dni. Ze świętem tym związanych jest wiele różnorodnych zwyczajów.

[madohora]

Tteokguk – tradycyjna koreańska zupa z plastrami ciasta ryżowego. Opis składu tej zupy zawiera się w jej nazwie. „Tteok” znaczy po koreańsku placek ryżowy. Z kolei „guk” to w języku koreańskim zupa. Tteokguk zwykle przygotowywany jest na bazie bulionu wołowego.

[madohora]

Galbijjim – potrawa z żeberek wołowych z warzywami i grzybami.

[madohora]

Japchae – makaron przygotowywany z słodkich ziemniaków (batatów) podawany z warzywami i mięsem.

[madohora]

Soju – typowy koreański destylowany napój alkoholowy.

[madohora]

Seollal jest typowo rodzinnym świętem, które spędza się w gronie rodzinnym. Podczas tego święta składa się hołd przodkom i starszyźnie rodzinnej. Młodsi członkowie rodzinny składają starszym specjalny pokłon. Z Kolei starsi członkowie rodzinny błogosławią młodszym i obdarują ich sebaetdon czyli "świątecznymi pieniędzmi" lub prezentami.

[madohora]

W czasie święta seollal przygotowuje się stół pełen potraw przy wykorzystaniu specjalnego świątecznego serwisu. Stanowi to wspomnienie i dar dla przodków. Zwyczaj ten zwany jest charye. Po odprawieniu modlitwy ku czci przodków zasiada się do spożycia przygotowanych pokarmów.

[madohora]

Yut to tradycyjna gra planszowa gra się w nią całą rodziną podczas seollal jak i w czasie innych koreańskich świąt. Do tej gry używa się specjalnych patyków, lub fasolek, których podrzucanie bardzo emocjonuje uczestników gry

[madohora]

Jegichagi jest to gra podobna do gry w zośkę. Polega ona na odbijaniu nogami specjalnej lotki podobnej do lotek używanych do badmintona w taki sposób, aby ta nie spadła na ziemie

[madohora]

Neolttwigi to specjalna zabawa polegająca na skakaniu na dźwigni zwanej neol, na której każdym końcu znajduje się po jednej osobie. Skaczą one na przemian, aby podrzucić jak najwyżej osobę po drugiej stronie

[madohora]

Gonngi to popularna wśród dzieci prosta zabawa polegająca na podrzucaniu jednego lub kilku kamieni i łapaniu pozostałych w określony sposób. Gra ta przypomina polskie hacle.

[madohora]

Yeonnalligi to puszczanie latawców, które odcina się i puszcza w samotny lot. Ma to symbolizować odcięcie się od dawnych problemów i puszczenie ich w dal. Czasem tę zabawę się urozmaica i jej uczestnicy próbują swoim latawcem zerwać linki innych osób

[madohora]

Zwyczajowo na czas obchodów nowego roku powinno się być ubranym w tradycyjny koreański strój hanbok. Najlepiej jeśli jest wtedy noszony nowy zestaw.

[madohora]

Święto Seollal podobnie jak chuseok jest obchodzone zgodnie z koreańskim kalendarzem księżycowo-słonecznym. Przez to jego data według kalendarza gregoriańskiego jest zmienna.

[madohora]

Tteokguk – tradycyjne danie koreańskie spożywane podczas obchodów koreańskiego Nowego Roku – Seollal. Jest to zupa (guk) z cienkimi plasterkami ciasta ryżowego (tteok). Tradycją jest spożywanie tteokguk w Nowy Rok, ponieważ uważa się, że przynosi ono konsumentowi powodzenie w nowym roku i zyskuje on rok życia. Jest zwykle przyozdobiony pociętymi w paseczki gotowanymi jajkami, marynowanym mięsem i gim.

[madohora]

Początki spożywania tteokguk w Nowy Rok są nieznane. Jednak tteokguk zostało wspomniane w XIX-wiecznej książce zwyczajów Dongguksesigi jako wykonane z wołowiny lub bażanta używanego jako główny składnik wywaru, a jako przyprawa dodawany był pieprz. Książka wspomina również o zwyczaju spożywania miseczki tteokguk rankiem w Nowy Rok, aby stać się o rok starszym, i zwyczaju pytania się „ile misek z tteokguk zjadłeś?”, aby zapytać o wiek innej osoby

[madohora]

W książce The Customs of Joseon (pl. Zwyczaje Joseon) napisanej w 1946 roku przez historyka Choe Nam-seona, noworoczny zwyczaj jedzenia tteokguk uważa się za pochodzący z czasów starożytnych. Biały tteok, symbolizujący czystość, był jedzony jako rytuał, aby rozpocząć Nowy Rok szczęśliwie

[madohora]

W Korei, w dzień Seollal, w rodzinie wykonuje się rodowe obrzędy, jak np. charye – tradycyjna ceremonia, w której różne potrawy, m.in. tteokguk, są przygotowywane jako ofiara dla przodków rodziny. Chociaż tteokguk jest tradycyjnie daniem sezonowym, współcześnie jest spożywany przez cały rok

[madohora]

[madohora]

Soju – koreański destylowany napój alkoholowy

[madohora]

Napój robiony jest na bazie ryżu, ziemniaków, pszenicy, jęczmienia zwyczajnego, batatów lub tapioki. Soju zawiera od 16,8 do 53% ABV. Napój bezbarwny w smaku podobny do wódki, ale trochę słodszy z powodu cukrów dodawanych w procesie produkcyjnym.

[madohora]

[madohora]

Hanbok lub Chosŏn-ot – określenie tradycyjnych koreańskich ubrań. Szaty hanbok znane są już od bardzo dawna, prawdopodobnie od czasów Trzech Królestw Korei. Początkowo szaty męskie i kobiece były takie same, z czasem zaczynały się różnić. W okresie Joseon wygląd szat uległ niewielkim zmianom.

[madohora]

Górna część zwana jest jeogori i jest podobna do bluzy z długimi rękawami, w wersji męskiej dłuższymi niż w kobiecej, sięgającymi do pasa. Żeński hanbok zawiera długą spódnicę (chima), męski natomiast workowate, luźne spodnie. Ubranie to nie zawiera kieszeni. Jedną z form hanboka jest chima jeogori. Tradycyjny kapelusz zwany jest gwanmo.

[madohora]

Wygląd szaty odzwierciedlał status społeczny noszącej ją osoby. Władcy i klasa rządząca posiadali wspaniałe i kosztowne, choć często niewygodne ubrania. Używali także biżuterii, w odróżnieniu od pospólstwa. Zwyczajni ludzie używali na co dzień prostych szat, zwykle w kolorze białym, które upiększano na święta i ceremonie. Podczas zimy używano ubrań podbitych bawełną albo futrem.

[madohora]

Hanboki dzieli się w zależności od ich celu na ubrania: codzienne, ceremonialne i specjalne. Ceremonialne używano na oficjalnych okazjach, włączając w to pierwsze urodziny dziecka, śluby czy pogrzeby. Specjalne szaty zakładane zaś były przez szamanów czy urzędników.

[madohora]

Dziś hanbok zakładany jest głównie podczas oficjalnych okazji. Zanikł już zwyczaj ubierania się w codzienne hanboki.

[madohora]

[madohora]

Nouruz (pers. ‏نوروز‎, czyli „nowy dzień”; wersje w innych językach zapisywane jako Nevruz, Newroz, Navruz, Nowruz, Naurız, Nooruz, Novruz, Navrez) – tradycyjne irańskie święto nowego roku, obchodzone w dniu równonocy wiosennej, od 2010 obchodzone na arenie międzynarodowej (ang. International Nowruz Day)

[madohora]

Pierwotnie związane było z tradycją zaratusztriańską. W czasach Achemenidów święto było okazją do złożenia hołdu królowi perskiemu przez delegacje wszystkich ludów wchodzących w skład Imperium Perskiego. Ceremonie odbywały się w Persepolis.

[madohora]

Nazwa święta pochodzi z języka staroperskiego od słów nava (nowy) i rəzaŋh (dzień), i zachowuje swoje znaczenie również we współczesnym języku perskim نو روز nouruz. Obecnie święto Nouruz oprócz Iranu jest obchodzone także w Afganistanie, Tadżykistanie, Azerbejdżanie, Turkmenistanie, Kazachstanie, Tatarstanie, Sudanie, Indiach, Pakistanie, Bangladeszu, Bhutanie, Nepalu i Tybecie, na Zanzibarze, w wielu regionach Bliskiego Wschodu, Bałkanów, Kaukazu, a także w części Chin i Ameryki Północnej. W Kurdystanie obchodzony jako Newroz

[madohora]

10 maja 2010 zostało proklamowane przez Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucją A/RES/64/253, jako święto międzynarodowe i obchodzone jest 21 marca. W 2009 roku Nouruz zostało wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO

[madohora]

NEWROZ ZNACZY NOWY DZIEŃ - Onet

[madohora]

[madohora]

Rosz ha-Szana Rosz Haszana, w Polsce zwane też Świętem Trąbek lub Trąbkami – judaistyczne święto Nowego Roku, pierwszy dzień kalendarza żydowskiego, obchodzone pierwszego i drugiego dnia tiszri. Upamiętnia stworzenie świata i przypomina o sądzie Bożym. Święto trwa dwa dni (zarówno w Izraelu, jak i w diasporze) i otwiera okres pokuty – Jamim Noraim, trwający do święta Jom Kipur. W Tanachu święto było określane jako Zichron Terua (hebr. „Upamiętnienie Dęcia w Szofar”) oraz Jom Terua (hebr., „Dzień Dęcia w Szofar”), bowiem w dniu sądu rozbrzmiewać ma dźwięk trąby szofar. Pod nazwą „Rosz ha-Szana” po raz pierwszy pojawiło się w Misznie. W czasie Rosz ha-Szana nie wolno wykonywać żadnej pracy

[madohora]

W judaistycznej liturgii używane są także dwa inne określenia na Rosz ha-Szana: hebr. ‏Jom ha-Din‎ oznacza „Dzień Sądu”, w którym Bóg sądzi czyny ludzi i narodów, a hebr. ‏Jom ha-Zikaron‎ – „Dzień Pamięci / Rozpamiętywania”, czyli czas na rozważenie swego postępowania w minionym roku. Tradycja nakazuje także świętowanie wówczas rocznicy stworzenia świata

[madohora]

W Misznie pod nazwą Rosz ha-Szana wymienione są cztery dni, które – w różnym znaczeniu – były uznawane za „pierwszy dzień nowego roku”

[madohora]

pierwszy dzień nisan – początek liczenia miesięcy, rozpoczyna rok liturgiczny, symbolizuje początek wolności i formowania się narodu żydowskiego,

[madohora]

Nisan – nazwa jednego z miesięcy w kalendarzu żydowskim, w kalendarzu gregoriańskim przypadającego na marzec-kwiecień. Nisan jest pierwszym miesiącem żydowskiego kalendarza religijnego i siódmym (w roku przestępnym ósmym) miesiącem żydowskiego kalendarza świeckiego; liczy 30 dni.

[madohora]

14. dnia miesiąca nisan w roku żydowskim 3790 miał zostać skazany Jezus Chrystus. Pierwotnie używano nazwy starożytnej z hebrajskiego, a miesiąca nisan brzmiała Abib, czyli 'kłosy'

[madohora]

Księga Wyjścia powiada: „I rzekł Pan do Mojżesza i Aarona w ziemi egipskiej, mówiąc: Ten miesiąc będzie wam początkiem miesięcy, będzie wam pierwszym miesiącem roku” (12:2)

[madohora]

Uroczystości przypadające na ten miesiąc:

[madohora]

od 14 nisan – Pesach, w Izraelu celebrowany siedem dni, zaś w diasporze osiem.

[madohora]

Według Sefer Jecira miesiącowi nisan patronują:

[madohora]

Litera hei – ה. Hei traktowany jest jako fonetyczny początek alfabetu hebrajskiego. Symbolizuje coroczną odnowę świata.

[madohora]

Mazal (Zodiak) Baran – Tale jest alegorią ofiary pesachowej, pierwszej złożonej Bogu przez lud Izraela po jego wybawieniu z ziemi egipskiej. Sam naród żydowski jest alegorycznie przedstawiany jako baranek pośród siedemdziesięciu wilków.

[madohora]

Plemię – Juda, pierwsze spośród plemion Izraela. Juda jest królem. Nazwa ta oznacza werbalne (jako że mowa jest zmysłem miesiąca nisan) złożenie podziękowań. Król rządzi swym ludem mocą słów, jak jest powiedziane „bowiem słowo króla jest jego władzą”. Zgodnie z Miszną Rosz haSzana nisan wyznacza „nowy rok dla królów”

[madohora]

Zmysł – mowa. Judaizm przypisuje słowom wielką moc – „Życie i śmierć są w mocy języka”, Księga Przysłów (18:21). Tora opisując stworzenie świata pokazuje, że Bóg uczynił to poprzez słowa („I rzekł Bóg”). Rzecz jasna metaforycznie: mowa jest formą tworzenia.

[madohora]

Jednym z najważniejszych przykazań miesiąca nisan jest opowiadanie podczas wieczerzy sederowej historii wyjścia z Egiptu (opisane w Księdze Wyjścia).

[madohora]

Kabaliści zwracają też uwagę na fakt, iż słowo Pesach może być rozłożone na dwa człony: Pe oraz Sach, co oznacza usta mówią.

[madohora]

Organ kontrolujący – prawa noga symbolizująca oparcie i zaufanie.

[madohora]

[madohora]

pierwszy dzień tiszri – początek roku rolniczego (ten cykl stał się najbardziej powszechny),

[madohora]

Tiszri (hebr. ‏תשרי‎) – pierwszy miesiąc cywilnego kalendarza żydowskiego, przypadający na wrzesień-październik[1] w kalendarzu gregoriańskim. W kalendarzu religijnym miesiąc ten wypada jako siódmy i liczy 30 dni.

[madohora]

W przeciągu miesiąca tiszri mają miejsce następujące wydarzenia religijne:

1-2 tiszri – Rosz ha-Szana – Nowy Rok
3 tiszri – Post Gedaliasza
10 tiszri – Jom Kipur – Dzień Pojednania
15-22 tiszri – Sukkot – Święto Szałasów
21 tiszri – Haszana Rabba – Wielka Hosanna
22 tiszri – Szmini Aceret – Święto Końca (obchodzone tylko w diasporze)
23 tiszri – Simchat Tora – Radość Tory

[madohora]

pierwszy dzień elul – dzień nowego roku dla bydła – w starożytności wyznaczał nowy rok w składaniu ofiar ze zwierząt w Świątyni Jerozolimskiej,

[madohora]

Elul (hebr: אלול) – dwunasty ostatni miesiąc żydowskiego kalendarza cywilnego, a szósty kalendarza religijnego. Przypada na miesiące sierpień-wrzesień w kalendarzu gregoriańskim. Liczy 29 dni. Na miesiąc Elul nie przypadają znaczące wydarzenia religijne

[madohora]

Jako ostatni miesiąc żydowskiego roku, Elul jest tradycyjnie czasem introspekcji i podsumowania – czasem by przejrzeć swoje uczynki i postęp duchowy minionego roku i przygotować się na nadchodzące Straszne Dni Rosz ha-Szana i Jom Kipur. Jako miesiąc Boskiego Miłosierdzia i Przebaczenia, Elul jest najwłaściwszym czasem na teszuwę („powrót” do Boga), modlitwę, dobroczynność, i wzmożoną miłość do współbrata Żyda w poszukiwaniu doskonałości i przybliżenia się do Boga. Mistrz chasydzki Rabin Shneur Zalman z Liadi porównuje miesiąc Elul do czasu, kiedy król jest na polu i, w przeciwieństwie do czasu kiedy jest w królewskim pałacu, każdy, kto pragnie może się z nim spotkać, a on przyjmuje ich z radosnym obliczem i pokazuje im wszystkim swoją uśmiechniętą twarz.

[madohora]

Każdego dnia miesiąca Elul (z wyjątkiem Szabatu i ostatniego dnia miesiąca Elul), dmiemy w szofar wzywając do skruchy.

[madohora]

Pisząc list lub spotykając kogoś, błogosławimy innym dodając pozdrowienie Ketiwa wachatima towa – co można przetłumaczyć jako Obyś był zapisany i zapieczętowany na dobry rok.

[madohora]

Dodajemy 27 rozdział Księgi Psalmów do codziennych modlitw, rano i po południu.

[madohora]

Baal Szem Tow ustanowił zwyczaj recytowania 3 dodatkowych rozdziałów Księgi Psalmów każdego dnia, począwszy od pierwszego dnia miesiąca Elul aż do Jom Kipur (w Jom Kipur recytuje się pozostałe 36 rozdziałów, kończąc w ten sposób całą Księgę Psalmów).

[madohora]

Elul jest dobrym czasem na to, by dać do sprawdzenia koszerność swojego tfilinu i mezuza jakiemuś akredytowanemu skrybie by upewnić się, że są w dobrym stanie i mogą nadal być używane.

[madohora]

Podczas ostatniego tygodnia Elul, w dniach prowadzących do Rosz ha-Szana, recytuje się modlitwy Selichot, pierwszej nocy o północy, a w następne dni wcześnie rankiem.

[madohora]

Miesiąc Elul to czas pokuty w ramach przygotowań do wielkich świąt Rosz ha-Szana i Jom Kippur . Tradycja uczy, że miesiąc Elul jest szczególnie sprzyjającym czasem na pokutę. Ten nastrój pokuty narasta od miesiąca Elul do okresu Selichot , do Rosz ha-Szana, aż do Jom Kippur.

[madohora]

Mówi się, że nazwa miesiąca (pisane Alef-Lamed-Vav-Lamed ) jest akronimem „Ani l'dodi v'dodi li” ( אֲ נִי לְ דוֹדִי וְ דוֹדִי לִ י) „Jestem moim Ukochanym i moim Ukochanym jest moje”, cytat z Pieśni nad Pieśniami 6:3 , gdzie Umiłowanym jest B -g , a „ja” to naród żydowski . W języku aramejskim (język ludu żydowskiego w czasie, gdy przyjęto nazwy miesięcy) słowo „Elul” oznacza „poszukiwanie”, co jest właściwe, ponieważ jest to pora roku, kiedy badamy nasze serca.

[madohora]

Według tradycji miesiąc Elul to czas, który Mojżesz spędził na górze Synaj, przygotowując drugi zestaw tablic po incydencie ze złotym cielcem (Były. 32 ; 34:27-28). Wstąpił w Rosz Chodesz Elul i zstąpił 10 dnia Tiszri, pod koniec Jom Kippur, kiedy pokuta była zakończona. Inne źródła podają, że Elul jest początkiem okresu 40 dni, w którym Mojżesz modlił się do B-ga o przebaczenie ludziom po incydencie ze Złotym Cielcem, po którym zostało wydane przykazanie przygotowania drugiego zestawu tabliczek.

[madohora]

W miesiącu Elul, od drugiego dnia Elul do 28 dnia, trąbi się w szofar (wydrążony barani róg) po porannych nabożeństwach każdego dnia tygodnia. Zobacz Rosz ha-Szana , aby uzyskać więcej informacji na temat szofaru i jego charakterystycznych dźwięków. W szofar nie gra się w szabat . Nie dmie się również w dzień poprzedzający Rosz ha-Szana, aby wyraźnie rozróżnić rabiniczną zasadę dęcia w szofar w Elul od biblijnej micwy trąbienia w szofar w Rosz ha-Szana. Rozlegają się cztery wybuchy: tekiah, shevarim-teruah, tekiah. Film YouTube na stronie Rosz ha-Szana pokazuje tę kombinację wybuchów. Rambamawyjaśnił zwyczaj dmuchania w szofar jako wezwanie do przebudzenia śpiących, mające na celu wyrwanie nas z samozadowolenia. To wezwanie do nawrócenia. Dźwięk szofaru jest bardzo przenikliwym dźwiękiem, jeśli jest wykonany prawidłowo.

[madohora]

Elul to także czas rozpoczęcia procesu proszenia o przebaczenie za krzywdy wyrządzone innym ludziom. Zgodnie z żydowską tradycją, Bg nie może przebaczyć nam grzechów popełnionych przeciwko innej osobie, dopóki nie uzyskamy przebaczenia od osoby, którą skrzywdziliśmy. To nie jest tak łatwe zadanie, jak mogłoby się wydawać, jeśli nigdy tego nie robiłeś. Ten proces szukania przebaczenia trwa przez Dni Grozy .

[madohora]

Wiele osób odwiedza w tym czasie cmentarze, ponieważ budzący grozę charakter tego czasu skłania do refleksji nad życiem i śmiercią oraz własną śmiertelnością. Ponadto wiele osób wykorzystuje ten czas na sprawdzenie swoich mezuzotów i tefilin pod kątem wad, które mogłyby spowodować ich nieważność

[madohora]

Gdy miesiąc Elul dobiega końca, nastrój skruchy staje się coraz bardziej naglący. Modlitwy o przebaczenie zwane selichot (właściwie wymawiane „s'lee-KHOHT”, ale często wymawiane jako „SLI-khus”) są dodawane do codziennego cyklu nabożeństw. Selichot są recytowane wczesnym rankiem, przed normalnym codziennym nabożeństwem szacharitowym . Dodają około 45 minut do regularnej codziennej usługi.

[madohora]

Selichot są recytowane od niedzieli poprzedzającej Rosz ha-Szana do Jom Kippur . Jeśli Rosz ha-Szana zaczyna się w poniedziałek lub wtorek, selichot rozpoczyna się w niedzielę tygodnia poprzedzającego Rosz ha-Szana, aby mieć pewność, że są co najmniej 3 dni Selichot. Pierwsze nabożeństwo selichot w okresie świątecznym to zwykle duże nabożeństwo społeczne, odprawiane około północy w Motzaei Szabat (noc po zakończeniu szabatu, czyli po zapadnięciu zmroku w sobotę). W nabożeństwie bierze udział cała społeczność, w tym mężczyźni, kobiety i starsze dzieci, a rabin wygłasza kazanie. W pozostałych nabożeństwach selichot uczestniczą zwykle tylko ci, którzy normalnie uczestniczą w codziennych nabożeństwach szacharitowych w synagodze .

[madohora]

[madohora]

piętnasty dzień szwat – początek nowego roku dla drzew (Tu bi-szwat).

[madohora]

Szwat (hebr. שבט) – piąty miesiąc żydowskiego kalendarza cywilnego, a jedenasty kalendarza religijnego. Przypada na miesiące styczeń-luty w kalendarzu gregoriańskim. Liczy 30 dni. Na miesiąc szwat przypadają następujące wydarzenia:
15 szwat – Tu bi-Szwat (Nowy rok drzew)
30 szwat – Dzień Matki

[madohora]

Obchody Rosz ha-Szana nie wiążą się z wyszukaną obrzędowością. Pierwszego dnia, po południu, nad lokalnymi ciekami wodnymi odbywa się ceremonialne wyrzucanie grzechów, zwane taszlich. Wierni opróżniają swoje kieszenie do rzeki, symbolicznie odrzucając grzechy. Obrzęd stanowi nawiązanie do słów z księgi Micheasza (7, 18-20): „złoży nieprawości nasze (hebr. taszlich) i wrzuci w morze”. Podczas wieczornego nabożeństwa w synagodze wypowiadane jest świąteczne błogosławieństwo i śpiewana jest pieśń Awinu Malkenu.

[madohora]

W judaistycznej liturgii tego dnia obowiązuje odmówienie dodatkowej, składającej się z trzech części (Malchujot, Zichronot, Szofarot) modlitwy Musaf (hebr., „dodatek”; jid. ‏מוסף‎ musef). Charakterystyczną cechą liturgii tego dnia jest gra na trąbie szofar, co ma stanowić odniesienie do polecenia z Księgi Liczb (Lb 29,1). Dźwięk trąby ma wzywać wiernych do duchowego przebudzenia i pokuty. Ma także stanowić przypomnienie historii objawienia się Boga Mojżeszowi na Górze Synaj. Dźwięk szofaru rozlega się po każdej z trzech grup modlitw. Jeśli Rosz ha-Szana wypada w szabat, to dęcie w szofar nie jest wykonywane.

[madohora]

W ciągu dnia szofar ma wydać łącznie 100 dźwięków. Wyróżniane są cztery różne brzmienia szofaru. Pierwszym jest tekia, dźwięk trwający 3 sekundy. Szewarim to trzy jednosekundowe dźwięki o rosnącym tonie. Terua to staccato – seria krótkich dźwięków wybrzmiewających łącznie przez około 3 sekundy. Czwarty, ostatni element w zestawie to tekia gedola (dosł. „duże tekia”) – trwa około 10 sekund. Tradycja takiego zestawu dźwięków nie ma oparcia w Biblii

[madohora]

[madohora]

Wieczorem 1 tiszri, w domach rozpoczyna się uczta, podczas której podawane są potrawy związane symbolicznie ze świętem i mające wyrażać szczęście: okrągła chałka (maczana w miodzie) symbolizująca cykl roku, daktyle, granaty oraz gefilte fisz. Ryba ma być z zachowaną głową, „aby Bóg sprawił, żebyśmy byli głową, a nie ogonem”. Z kolei cząstki jabłka i plastry marchwi, podobnie jak chałka umaczane w miodzie, mają symbolizować szczęśliwy oraz słodki nadchodzący rok

[madohora]

Zgodnie z tradycją, podczas „Dni Trąbienia” w niebie otwierano trzy księgi. Pierwsza zawierała imiona usprawiedliwionych, druga nieusprawiedliwionych, a trzecia niezdecydowanych.Dlatego podczas święta (oraz w dni je poprzedzające) wyznawcy składają sobie życzenia: Leszana towa tikatewu wetechatemu (liczba mnoga), które oznaczają: „Obyście byli zapisani (w Księdze Życia) i opieczętowani na dobry rok. Odpowiedź brzmi: Gam atem, co oznacza: „To samo dla ciebie”. W dniach pomiędzy Rosz ha-Szana a świętem Jom Kipur życzenia składane są w nieco innej formie: Gemar chatima towa (w skróconej wersji: Gemar tow), co oznacza: „Obyś był ostatecznie opieczętowany (w Księdze Życia) na dobre.

[madohora]

[madohora]

Chiński Nowy Rok („Święto Wiosny”) – najważniejsze święto w kalendarzu chińskim, przypadające zmiennie między 21 stycznia a 20 lutego. Od najdawniejszych czasów jest w Chinach najważniejszym świętem publicznym i prywatnym, zapożyczyły je również zamieszkujące w Chinach mniejszości narodowe.

[madohora]

Ostateczny kształt Święta Wiosny ukształtował się na początku naszej ery w wyniku złączenia się kilku świąt. Tradycyjnie trwa ono piętnaście dni i kończy się Świętem Latarni. Do dziś pozostało najważniejszym świętem, pomimo wprowadzenia w 1912 roku w Chinach kalendarza gregoriańskiego. W Chińskiej Republice Ludowej pierwsze 3 dni chińskiego Nowego Roku są dniami wolnymi od pracy.

[madohora]

Przygotowania do Święta Wiosny rozpoczynają się już na początku ostatniego miesiąca starego roku. W ósmy dzień tego miesiąca cała rodzina przystępuje do generalnych porządków w domu, celem wygnania zeń złych duchów. Tego dnia spożywa się tradycyjnie słodką zupę ryżową zwaną laba. 23 dnia ostatniego miesiąca roku uroczyście żegna się domowego boga kuchni, który odchodzi zdać coroczny raport przed Nefrytowym Cesarzem. Wieczorem urządzana jest suta wieczerza złożona ze słodkich dań, a usta posążku boga kuchni smaruje się miodem. Następnego dnia rozpoczynają się właściwe przygotowania do święta – zakupy, przygotowywanie prezentów, a także oklejanie drzwi wejściowych obrazkami noworocznymi nianhua. W dobrym zwyczaju jest oddać w tych dniach długi.

[madohora]

Najważniejszym dniem jest wigilia Nowego Roku. Od rana cała rodzina bierze udział w przygotowywaniu posiłków. Głównym daniem są pierożki jiaozi. W przeciwieństwie do Europejczyków Chińczycy spędzają Nowy Rok w domu i w gronie rodzinnym. W tym dniu wręcza się sobie nawzajem prezenty. Zazwyczaj są to świeże owoce, owoce w cukrze, ciastka, cukierki lub koperty z pieniędzmi. O zmroku na ulicach odbywają się pokazy sztucznych ogni i wybuchy petard. Następnie tradycyjnie składa się ofiarę na domowym ołtarzyku poświęconym przodkom i zasiada do wspólnej wieczerzy, do której tradycyjnie spożywa się grzane wino lub wódkę. Rodzina spędza czas przy stole do rana, rozmawiając i grając w różne gry (np. karty, mahjong).

[madohora]

O świcie Nowego Roku gospodarz domu zdejmuje znad drzwi obrazki nianhua. W tym dniu ponownie składa się ofiary przodkom, a następnie odbywa się wspólne świętowanie na ulicach miasta, gdzie w towarzystwie muzyki i eksplozji petard oraz fajerwerków odbywają się tradycyjne tańce lwów. Kulminacyjnym elementem świętowania jest korowód kilkudziesięciu osób niosących wyobrażenie smoka. Zabawy uliczne trwają do późnych godzin nocnych.

[madohora]

W następnych dniach ulice miast pustoszeją a większość sklepów i urzędów jest zamknięte, gdyż Chińczycy tradycyjnie udają się w podróż do krewnych. Po dwóch tygodniach obchody Nowego Roku kończy Święto Latarni.

[madohora]

[madohora]

Święto Latarni – tradycyjne, jedno z najstarszych, chińskie święto przypadające w pierwszą pełnię (symbolizującą jedność i doskonałość) księżycowego Nowego Roku (np. 15 lutego 2022 r.), obchodzone 15 dni po nim, stanowi jednocześnie jego zakończenie. Ogromne, jasno świecące latarnie/lampiony we wszystkich kształtach i rozmiarach są zasadniczym elementem parady, a jako dekoracje pozostają przez około miesiąc.

[madohora]

Istnieje wiele legend dotyczących początków Święta Latarni.

[madohora]

Jedna z nich wiąże pochodzenie święta z poszukiwaniem zaginionej księżniczki przy pomocy latarni i jej uratowaniem.

[madohora]

Według innej, w dalekiej starożytności, niebiański łabędź przybył do świata śmiertelników, gdzie został zastrzelony przez myśliwego. Nefrytowy Cesarz, najwyższy bóg w Niebie, poprzysiągł pomścić łabędzia i zaplanował wysłanie niebiańskiego wojska na Ziemię piętnastego dnia pierwszego miesiąca księżycowego z rozkazem spalenia wszystkich ludzi i zwierząt. Inne niebiańskie istoty nie zgodziły się z tym i zaryzykowały swoje życie, aby ostrzec ludzi na Ziemi. W rezultacie przed i po piętnastym dniu pierwszego miesiąca każda rodzina rozwieszała przed drzwiami czerwone latarnie, odpalała petardy i fajerwerki, sprawiając wrażenie, że ich domy już się paliły. Dzięki temu podstępowi oszukano Nefrytowego Cesarza i ludzkość została uratowana przed zagładą.

[madohora]

Powyższe legendy wskazują, że początki obchodów Święta Latarni są związane z używaniem ognia przez starożytnych do świętowania i zapobiegania katastrofom. Ponieważ obejmuje ono także składanie ofiar bóstwom i jest obchodzone w nocy, naturalne jest, że ogień odgrywał ważną rolę.

[madohora]

Z biegiem czasu Święto Latarni stopniowo ewoluowało do obecnej formy. Kiedy buddyzm został wprowadzony do Chin podczas panowania Wschodniej Dynastii Han, cesarz zarządził, że w noc pełni księżyca pierwszego miesiąca księżycowego, latarnie powinny być zapalane na cześć Buddy, dodając do święta jeszcze jedno znaczenie.

[madohora]

W czasie tego święta Chińczycy tradycyjnie jedzą yuánxiāo (tāngyuán). Są to małe kulki wykonane z kleistej mąki ryżowej z nadzieniem lub bez. Nadzieniem może być m.in. pasta z fasoli, wszelkiego rodzaju suszone owoce. Może być słodkie, słone, wegetariańskie, mięsne lub rybne. Można je gotować, smażyć lub sporządzać na parze. Ich spożywanie jest symbolem jedności, harmonii, szczęścia dla rodziny, a także symbolem księżyca.

[madohora]

Piętnastego dnia pierwszego miesiąca księżycowego przypada Święto Latarni, tradycyjne święto w Chinach. W tym dniu ludzie jedzą yuanxiao. Yuanxiao to małe kulki z kleistej mąki ryżowej z nadzieniem lub bez. Jego nadzieniem może być pasta z fasoli, biały cukier, głóg i wszelkiego rodzaju suszone owoce. Yuanxiao można gotować, smażyć lub gotować na parze. W przeszłości nazywano to fuyuanzi, a później tangtuan lub tangyuan, z których wszystkie mają podobną wymowę jak tuanyuan, co oznacza ponowne zjednoczenie. Więc to jedzenie jest symbolem jedności, harmonii i szczęścia dla rodziny. Spożywa się go również po to, by pielęgnować pamięć o bliskich, których nie ma przy nich i wyrazić życzenia na przyszłość.

[madohora]

Podobnie jak bale w tańcach lwów i smoków, tangyuan jest również symbolem księżyca, a jedzenie tangyuan symbolizuje oddawanie czci i docenianie księżyca. Poeta o imieniu Zhou Bida porównał kiedyś yuanxiao do księżyca w swoim wierszu „Yuanxiao Fuyuanzi”. Napisał: „Gwiazdy rzucają światło nawet za ciemnymi chmurami; perły wyróżniają się nawet w mętnej wodzie”. Mówi się, że w 1913 roku Yuan Shikai zmienił nazwę yuanxiao na tangyuan, ponieważ ta pierwsza brzmi jak „Yuan ginie” po chińsku; od tego czasu tangyuan stało się powszechną nazwą jedzenia.

[madohora]

W ciągu ostatniego tysiąca lat yuanxiao stawało się coraz bardziej wykwintne. Jeśli chodzi o owijki, są to owijki z polerowanej kleistej mąki ryżowej, mąki z sorgo, mąki jaglanej i mąki kukurydzianej. Jeśli chodzi o nadzienia, są one jeszcze bardziej różnorodne i mogą być słodkie, słone, wegetariańskie, mięsne lub rybne. Sposób wytwarzania yuanxiao różni się w północnych i południowych Chinach. W północnych Chinach kulki ryżowe są zwijane do pożądanego rozmiaru w płaskim koszu zawierającym suchą kleistą mąkę ryżową, podczas gdy w południowych prowincjach zwykłą metodą jest formowanie i wygładzanie kulek poprzez obracanie każdej z nich w dłoniach. Rozmiar yuanxiao może być tak duży jak orzech włoski lub tak mały jak ziarno soi. Można go gotować przez gotowanie, smażenie, smażenie lub gotowanie na parze. Czy to z nadzieniem, czy bez, jest pyszne

[madohora]

[madohora]

Zao Jun(, pinyin Zào Jūn) lub Zao Shen Zào Shén))– jedno z najpopularniejszych bóstw w mitologii chińskiej, czczony jako bóg pieca. Ukazywany jest jako szlachetny i miłego usposobienia człowiek otoczony dziećmi.

[madohora]

Jest to jedno z najmłodszych chińskich bóstw, informacje o nim pojawiają się dopiero w XII wieku. Zdaniem części badaczy kult Zao Juna jest wynikiem ludyzacji kultu boga ognia, Shennonga. Według popularnej ludowej opowieści pierwotnie nazywał się Zhang i był śmiertelnym człowiekiem. Miał cnotliwą żonę, którą jednak porzucił na rzecz pięknej sąsiadki. Niebiosa ukarały go za ten czyn, zsyłając na niego rozmaite nieszczęścia. Stracił cały majątek, porzuciła go nowa żona, na koniec stracił wzrok i musiał żyć z żebrania. Pewnego dnia przybłąkał się do domu swojej pierwszej żony. Ta zaprosiła go do środka i poczęstowała strawą. Zhanga zaczął wówczas wspominać swoją młodość i szczęśliwe życie u boku pierwszej żony. Słysząc to, kazała mu ona otworzyć oczy. Po tych słowach Zhang nagle odzyskał wzrok. Gdy ujrzał, że obok niego siedzi jego żona, ze wstydu skoczył do pieca. Żona próbowała go uratować z ognia chwytając go za nogę, Zhang jednak spłonął już w piecu, a żonie pozostała tylko jego noga. Odtąd w Chinach pogrzebacz nazywany jest potocznie nogą pana Zhanga. Po śmierci Zhanga żona ustawiła nad piecem tabliczkę pamiątkową i składała mężowi ofiarę.

[madohora]

W Chinach każde domostwo ma swojego własnego boga pieca, który opiekuje się domem i dba o pomyślność domowników. Prowadzi on także księgę, w której zapisuje wszystkie dobre i złe uczynki członków rodziny, a przed Nowym Rokiem udaje się do nieba i składa z nich raport przed Nefrytowym Cesarzem. W dniu, gdy Zao Jun ma udać się do nieba, w domu urządzana jest suta wieczerza złożona ze słodkich dań, a usta posążku boga kuchni smaruje się miodem. Po czterech lub siedmiu dniach Zao Jun powraca do domu. Wita się go wówczas fajerwerkami i nakleja nad piecem jego nowy wizerunek.

[madohora]

[madohora]

Nefrytowy Cesarz – według chińskich wierzeń ludowych najwyższy bóg. Jest bóstwem stosunkowo późnym i został wprowadzony do chińskiego panteonu dopiero pod wpływem taoizmu

[madohora]

Według legendy Nefrytowy Cesarz, który nigdy nie był na ziemi, będąc ciekawym, jak wyglądają zwierzęta, pewnego dnia rozkazał przyprowadzić przed swoje oblicze dwanaście najbardziej interesujących z nich. Zwierzęta, które stawiły się wówczas przed Nefrytowym Cesarzem, są do dzisiaj zwierzętami chińskiego zodiaku.

[madohora]

[madohora]

Nianhua – kolorowe obrazki, którymi tradycyjnie ozdabia się ściany i drzwi domów podczas chińskiego Nowego Roku. Pozostają w miejscu naklejenia przez cały rok, po czym zmienia się je na nowe.

[madohora]

Tradycja nianhua sięga V wieku i wywodzi się z obrazów-amuletów malowanych w buddyjskich i taoistycznych klasztorach.

[madohora]

Treść nianhua jest różnorodna. Mogą to być przedstawienia o treści religijnej (tradycyjne chińskie bóstwa i demony), alegorycznej, scenki rodzajowe odwołujące się do zasad konfucjańskich i przesądów, czy w końcu przedstawienia postaci literackich i teatralnych. Od czasów dynastii Song popularne są wyobrażenia chłopców trzymających w rękach różne przedmioty, np. owoce, zwierzęta czy monety.

[madohora]

Wygląd nianhua na przestrzeni wieków często ulegał zmianom zależnie od tendencji panujących w malarstwie chińskim. Często pełniły rolę kalendarzy czy informatorów o wydarzeniach w kraju. W XX wieku nianhua często służyły jako nośnik propagandy, i tak np. w latach 20. i 30. przedstawiały treści antyjapońskie i dążenie do zjednoczenia kraju, a po 1949 roku rozwój gospodarczy i szczęśliwą wieś.

[madohora]

[madohora]

Jiaozi (chin. trad. 餃子, chin. upr. 饺子, pinyin jiǎozi), w Japonii znane jako gyōza (ぎょうざ) – tradycyjne chińskie pierożki, popularne również w kuchni innych krajów wschodniej Azji. Podobne nieco do polskich kołdunów, nadziewane są zazwyczaj mięsem z dodatkiem kapusty pekińskiej lub np. imbiru bądź szczypioru, w poszczególnych regionach Chin różnią się jednak między sobą składem ciasta, nadzieniem i kształtem.

[madohora]

Jiaozi są podstawowym daniem spożywanym podczas chińskiego Nowego Roku. W ich przyrządzaniu bierze wówczas udział cała rodzina, często wraz z przyjaciółmi. Podczas tego święta nadziewane są nietypowym nadzieniem, sporządzonym z jajek i krewetek. Podczas noworocznej nocy i w następny dzień spożywa się duże ilości jiaozi.

[madohora]

Jiaozi znane są w Chinach co najmniej od okresu Trzech Królestw. W 1968 podczas wykopalisk w Turfanie w regionie autonomicznym Xinjiang odkryto w grobowcu miejscowego arystokraty z czasów dynastii Tang drewnianą miskę z doskonale zachowanymi pierożkami. W wyniku najazdów mongolskich pierogi dotarły z Chin do wschodniej i środkowej Europy.

[madohora]

[madohora]

Taniec lwów – tradycyjne chińskie uliczne widowisko taneczne, odgrywane z okazji różnych świąt (m.in. Chińskiego Nowego Roku). Popularny jest także wśród niektórych mniejszości narodowych, m.in. wśród zamieszkujących prowincję Junnan Tajów.

[madohora]

Zwyczaj lwich tańców przywędrował do Chin w okresie dynastii Tang z terytorium Persji (stąd też chińska nazwa lwa shi, pochodząca z perskiego shir).

[madohora]

Taniec lwów odbywa się zawsze przy głośnym akompaniamencie bębnów i innych instrumentów. Tradycyjnie bierze w nim udział pięciu mężczyzn. Czterech z nich ubierając się w różnokolorowe stroje i trzymając maskę kreuje dwie postaci lwów, a jeden trzymając w ręku kij ze srebrną perłą (tradycyjny symbol lwów i smoków) dyryguje tańcem. Często spotyka się także jednego lwa, który straszy przechodniów i daje się ułagodzić jedynie rzucanymi mu monetami.

[madohora]

[madohora]

CHIŃSKI NOWY ROK
Nowy Rok (chiń. Chunjie, tj. Święto Wiosny), obchodzony według tradycyjnego kalendarza chińskiego, jest najważniejszym świętem w Chinach i społecznościach chińskich na całym świecie. Obchody noworoczne trwają od jednego (w części diaspory) do piętnastu dni, pierwsze trzy dni są w ChRL dniami wolnymi od pracy. Poszczególnym latom, w cyklu 12-miesięcznym, patronują tzw. znaki chińskiego zodiaku, rok bieżący należy do Konia. Według chińskich mitów uważa się, że ludzie urodzeni w roku określonego zwierzęcia wykazują pewne cechy lub sposoby postępowania charakteryzujące dane zwierzę.

[madohora]

Tradycyjny kalendarz chiński
Jest kalendarzem księżycowo-słonecznym, stosowano go już w XIV wieku p.n.e. Początek roku wypada zwykle w drugi nów księżyca po przesileniu zimowym (co pewien czas w trzecim), tj. w styczniu lub lutym według kalendarza gregoriańskiego (przesilenie zimowe musi wypaść w jedenastym miesiącu księżycowym). Chiński kalendarz przetrwał, w szczególności w obrzędowości dorocznej, do dziś, jako oficjalny do 1912 roku (ostatecznie wycofano go w 1949 roku), kiedy wprowadzono w Chinach kalendarz gregoriański. Tzw. chińskie znaki zodiaku, a właściwie „dwanaście ziemskich gałęzi” (służących do nazywania kolejnych lat w cyklach), to (w stałej, powtarzającej się kolejności): szczur (chiń. zi), wół/krowa ( chou), tygrys ( yin), królik/zając ( mao), smok ( chen), wąż ( si), koń ( wu), owca ( wei), małpa ( shen), kogut ( you), pies ( xu) i świnia ( hai). Początek ostatniego cyklu rozpoczął się w 2008 roku (rok szczura).

[madohora]

Obchody chińskiego Nowego Roku
Te publiczne najhuczniej są organizowane w samych Chinach w Pekinie, Szanghaju i Hongkongu oraz na Tajwanie. Poza nimi w krajach o najliczniejszej chińskiej diasporze, a więc w szczególności w Indonezji, Malezji, Tajlandii, Singapurze, Wietnamie, na Filipinach, w Myanmarze (Birmie) oraz poza Azją w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii i Europie (w tzw. Chinatowns, chińskich dzielnicach wielkich miast, m.in. Nowym Jorku, San Francisco, Los Angeles, Toronto, Vancouver, Sydney, Londynie i Manchesterze).

[madohora]

Świąteczne praktyki noworoczne
Przygotowania do powitania Nowego Roku rozpoczynają się dwunastego miesiąca starego roku. Ludzie porządkują swoje domy, aby odpędzić demony, starają się uregulować długi i rozwiązać problemy. Dekorują pomieszczenia symbolami pomyślności, owocami, kwiatami i kolorami, takimi jak pomarańczowy, czerwony, a zwłaszcza złoty, które mają zapewnić szczęście i bogactwo. Uroczystości rozpoczynają się już w wigilię Nowego Roku; odświętnie ubrana rodzina spotyka się na wspólnym posiłku. Tradycyjnie spożywa się ryby, owoce morza, kurczaki, potrawy wegetariańskie, słodkie potrawy fa-choi oraz pierożki jiaozi, będące dobrą wróżbą na nadchodzący rok. Wieczór i noc upływają na czuwaniu. Rodziny wspólnie grają w karty, gry lub oglądają telewizję. Tradycja nakazuje, aby całą noc paliło się światło w domu. O północy wybuchają fajerwerki, rozświetlające całe niebo. W Nowy Rok wręcza się prezenty i pieniądze w czerwonych kopertach oraz składa życzenia pomyślności i bogactwa. Jest to również dzień, w którym do wieku dolicza się rok. Nowy Rok to także czas modlitwy o pomyślność i powodzenie dla najbliższych. W ciągu kilku kolejnych dni ludzie odwiedzają się i wymieniają prezentami. Jest to okres, gdy Chińczycy najwięcej podróżują (ponad ćwierć miliarda ludzi, największa okresowa migracja na świecie).

[madohora]

Zakończenie święta
Obchody noworoczne kończy Święto Lampionów (Latarni) przypadające na piętnasty dzień Nowego Roku. Kolorowe lampiony o kształtach domów, ryb, czy ptaków oświetlają ulice. W miastach odbywają się parady, których nieodzownym elementem jest taniec smoka. Kilkunastometrowy smok wykonany z papieru, bambusa i jedwabiu, niesiony na plecach tancerzy jest ulubioną postacią widzów. Towarzyszy mu muzyka gongów, perkusji i cymbałów oraz wybuchy petard i fajerwerków. Taniec smoka jest symbolem nadchodzącego sukcesu i powodzenia w Nowym Roku dla każdego człowieka na ziemi. Nowy Rok w Chinach, podobnie jak inne święta, ma na celu zacieśnianie więzi rodzinnych, pielęgnowanie tradycji i realizowanie potrzeb duchowy

[madohora]

Obchodzony w tym terminie przez wyznawców buddyzmu mahajana („wielkiego wozu”; zwany też buddyzmem północnym lub „Wyższą Drogą”), który jest współcześnie głównym nurtem buddyzmu na świecie, obecnym w Chinach, Korei, Tybecie, Nepalu, Mongolii, Wietnamie i Japonii.

[madohora]

Daty świat buddyjskich są związane z kalendarzem księżycowym, ich początek przypada na pełnię, nów bądź pierwszą lub ostatnią kwadrę księżyca.

[madohora]

Jego wyznawcy uważają, że jest on wyższym duchowym dążeniem osiągnięcia pełnego i doskonałego stanu buddy. Również świeccy mogą dostąpić nirwany (szczególnej formy ponadświadomości). Bardzo duże znaczenie przypisuje się etyce, oświecenie może bowiem osiągnąć tylko ta osoba, która całkowicie oczyściła swoją karmę, rozumianą jako sumienie wszystkich swoich dotychczasowych wcieleń. Powszechna jest wiara w bodhisattwów („istoty oświecone”), czyli ludzi, którzy mimo że osiągnęli pełne oświecenie, postanowili świadomie odradzać się po śmierci, aby swoją wiedzę przekazywać innym i tym samym dać im także szansę na ten stan. Niektórzy bodhisattwowie decydują o odrodzeniu się tylko raz; ich kult jest podobny do czci oddawanej chrześcijańskim świętym. Pozostali bodhisattwowie zdecydowali odradzać się ciągle na nowo, jak tybetański Dalajlama.

[madohora]

Nowy Rok
Obchody rozpoczynają się w dniu pierwszej styczniowej pełni księżyca i trwają trzy dni. Dla wyznawców buddyzmu mahajana to moment oczyszczenia z grzechów minionego roku, a także okazja dla tradycyjnego ucztowania.

[madohora]

Nowy rok w innych nurtach buddyzmu
Nowy Rok w buddyzmie jest obchodzony w różnych terminach w różnych rejonach świata. W krajach, w których dominującym wyznaniem jest drugi pod względem znaczenia buddyzm therawady („nauki starszych”, zwany też buddyzmem hinajana – „małego wozu” lub południowym), tj. w Tajlandii, Myanmarze (Birmie), Sri Lance, Laosie, Kambodży, tradycyjne jego świętowanie rozpoczynało się wraz z pierwszą kwietniową pełnią księżyca, współcześnie ma najczęściej stałą datę – rozpoczyna się 13 kwietnia (według narodowych wersji kalendarza gregoriańskiego) i trwa zwykle przez trzy dni (np. Songkran, tajski Nowy Rok). W buddyzmie tybetańskim (forma buddyzmu mahajany) Nowy Rok (Losar) wyznacza kalendarz księżycowo-słoneczny (przypada na nów księżyca następujący po wejściu słońca w konstelację Barana; między końcem stycznia a początkiem marca).

[madohora]

Buddyjska era
W krajach Azji Południowo-Wschodniej o dominacji buddyzmu do dziś używa się, głównie dla celów obrzędowo-religijnych, systemu liczenia lat według tzw. ery buddyjskiej. Jej początek wyznacza przyjmowany przez tradycję rok śmierci Siddharthy Gautamy z rodu Śiakjów, zwanego Buddą (sanskr. Buddha – „Przebudzony”, „Oświecony”), tj. rok 544 p.n.e. (według „historycznych” ustaleń miało to miejsce około 480 roku p.n.e.). Tak więc np. rok 2010 n.e. był rokiem 2554 według ery buddyjskiej.

[madohora]

Każdy imprezowicz może im zazdrościć. 13 stycznia swojego sylwestra, czyli małankę, obchodzili grekokatolicy i prawosławni. I na tym nie poprzestaną — ich szaleństwa z szampanem potrwają aż do 6 lutego.

[madohora]

Trzy, dwa, jeden, jeeest! Wystrzał szampana, uściski i życzenia. Tak co roku świętujemy ostatnie chwile 31 grudnia. Ale nie wszyscy. Ukraińcy dopiero zaczynają zabawę.
— Nasz sylwester przypada 13 stycznia i nazywa się małanką, od imienin Melanii — tłumaczy Anna Właszyn, studentka. — Tańczymy, bawimy się, a nawet śpiewamy kolędy, bo to przecież czas bożonarodzeniowy. Inni nam zazdroszczą, bo bawimy się podwójnie. Raz z całą Polską, a drugi raz w gronie przyjaciół. Może być też trzeci albo czwarty raz, bo małanki organizuje się kilkakrotnie. Znam człowieka, który jeździ zawsze na wszystkie zabawy. Jest „sylwestrowym” weteranem. Swoje powitanie nowego roku zakończy 30 stycznia w Warszawie.

[madohora]

Gdy brakuje muzykantów...
— Właściwie to małanka jest tylko jedna, a potem odbywają się bale karnawałowe — opowiada Jan Kajda, inżynier telekomunikacji. — Nowy rok zaczyna się przecież 14 stycznia, ale niestety często przypada w środku tygodnia. W tym roku witaliśmy go ze środy na czwartek, a że nie zawsze obowiązki pozwalają na zabawę, więc małankę przesuwa się na najbliższą sobotę. A kiedy brakuje też muzykantów, którzy grają nam ukraińskie melodie i w czasie małanek mają wzięcie, impreza przeskakuje na jeszcze kolejny weekend. I tak się przyjęło, wiele osób nie musi wcale wybierać, gdzie chcą się bawić. Można bawić się tydzień po tygodniu.

[madohora]

Idź i się baw.
Nowy rok w innym terminie? Nie wszyscy patrzą na styczniową zabawę przychylnym okiem.
— Kiedyś chciałam się urwać z zajęć i iść na małankę, ale wykładowca nie był wyrozumiały — wspomina Maria Chomyn, studentka. — Powiedział: albo świętowanie, albo studiowanie. Ale mam zgodę dziekana na to świętowanie, więc nikt nic nie może mi zrobić. W tym roku było łatwiej. Usłyszałam: „idź i się baw, dziecko!” Małanki uwielbiam — to imprezy zupełnie inne od sylwestrów, bo bawimy się w swoim gronie.
— Dlatego ja nigdy nie tańczyłem 31 grudnia — dodaje Jan Kajda. — Tego dnia mamy adwent, więc nie wypada się bawić. Nawet w wojsku brałem przepustki tylko na małanki. Nie wypada przecież szaleć w czasie postu. Ale podczas małanki — bardzo chętnie!
Pierwsza w regionie małanka odbyła się w nocy z 9 na 10 stycznia w Górowie Iławeckim. Ostatnia planowana jest na 6 lutego w Kętrzynie.

[madohora]

Zgodnie z kalendarzem juliańskim, według którego wyznaczana jest data stałych świąt religijnych, Boże Narodzenie i Nowy Rok wypadają 13 dni później niż w powszechnie przyjętym kalendarzu gregoriańskim.

[madohora]

Pierwsze zabawy były organizowane w połowie lat sześćdziesiątych przez miejscowych działaczy Ukraińskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego. W 1990 r. UTSK przekształciło się w Związek Ukraińców w Polsce. I to obecnie Kętrzyńskie Koło ZUwP kontynuuje tę tradycję.

[madohora]

W tym roku do tańca zagrał zespół „Hopak” z Olsztyna. Na imprezie bawili się wspólnie Polacy i Ukraińcy. Miłośnicy ukraińskich rytmów przyjechali z odległych zakątków naszego województwa.

[madohora]

W tegorocznej zabawie wzięli również udział obywatele Ukrainy, którzy przyjechali do Kętrzyna i pracują w miejscowych zakładach. - To budujące, że spotkamy swoich rodaków, którzy mieszkając daleko od Ukrainy, pielęgnują swoją tradycję poprzez tego typu przedsięwzięcia – podkreślił Ołeksij Rudyszyn z Charkowa.

[madohora]

[madohora]

Janus – jedno z najważniejszych bóstw staroitalskich czczone w starożytnym Rzymie. Był bogiem wszelkich początków, a także opiekunem drzwi, bram, przejść i mostów, patronem umów i układów sojuszniczych. Od niego pochodzi łacińska nazwa miesiąca stycznia (Ianuarius). W późniejszych przedstawieniach alegorycznych (renesans, barok) uosabiał zimę.

[madohora]

bóg wszelkich początków, opiekun drzwi, bram, przejść i mostów, patron umów i układów sojuszniczych

[madohora]

Był bóstwem o nieznanym pochodzeniu (rodowodzie); niektóre mity podają go za dziecko Saturna i Entorii (według innych miał być jej bratem). W pojęciu Rzymian Janus uchodził za pierwszego władcę Lacjum. Wzgórze, na którym rezydował, otrzymało na jego cześć nazwę Janikulum. Początkowo dzielił władzę z Camesesem[2], a następnie z Saturnem, który wypędzony przez Jupitera, znalazł u niego schronienie, na tyle gościnne, że odwdzięczył mu się przekazanym darem widzenia przyszłości i przeszłości. Inny z mitów przypisywał mu rządy w Italii jeszcze przed Saturnem i Jupiterem oraz ustanowienie czci i świątyń dla wszystkich pozostałych bogów.

[madohora]

Miał być małżonkiem źródlanej nimfy Iuturny i ojcem Fonsa – także opiekuna źródeł. Według innej wersji jego małżonką (i siostrą) była Kamese, która urodziła mu syna imieniem Tyber (stąd nazwa rzeki).Towarzyszami Janusa byli Limentinus, Lima, Forculus i Cardea[5]. W czasach cesarstwa pod wpływem mitologii i filozofii greckiej widziano w nim jedynie króla, który przywędrował do Rzymu z Tesalii i dziki lud nauczył bogobojności, praw i obyczajów, sztuk, uprawy roli i wszystkiego, co potrzebne dla przeżycia i trwania gatunku ludzkiego

[madohora]

Zdaniem religioznawców był prastarym bogiem Latynów z okresu przedetruskiego, symbolizującym kult światła i słońca. Horacy podaje, że każdego poranka kapłani wzywali go imieniem Pater matutinus; jako taki łączony był też z italskim bóstwem brzasku i narodzin (Mater Matuta). W trakcie późniejszych przekształceń Janus stał się bogiem przemian i czasu, początku i końca, wszechrzeczy, źródeł, „niejako pierwszym bóstwem, twórcą bogów i ludzi. I nawet wówczas, kiedy Jowisz wyrósł na naczelnego boga Rzymian, Janus zachował część swojej godności: we wszystkich modłach wymieniano go na pierwszym miejscu”

[madohora]

Imię jego kojarzono ze słowem ianua (brama, drzwi, wejście) i z czasownikiem irruo (wchodzić, wjeżdżać). Poza tym znano go i czczono pod wieloma imionami, stanowiącymi wytworzone później określenia i przydomki: Pater (Januspater), Quirinus, Patuculus/Patulcius (tj. otwierający), Claviger oraz Clusius (zamykający), Portae Belli i in. Pośrednio tłumaczy to ścisły związek łączący go z Portunusem (synem bogini Mater Matuta), również uważanym za opiekuna przystani i portów, strażnika bram i drzwi, podobnie przedstawianego z kluczem w dłoni

[madohora]

Tradycyjnie przedstawiano go jako „poważną postać męską o dwóch brodatych obliczach, z których jedno patrzyło na wschód, drugie na zachód”, a ponadto z kluczami i laską lub rózgą. Stąd określenia: Ianus Geminus (bliźniaczy), Ianus Bifrons (dwuobliczny) albo Biceps (dwugłowy), a nawet Quadrifrons (czwórobliczny) lub Quadriformis (czwórpostaciowy, czwóristny) – jak uwidoczniono to np. na monetach cesarza Hadriana. Jego najstarsze wyobrażenia spotykane są na pierwszych rzymskich monetach (tzw. aes grave), a w symbolice zawartej na rzymskich pieniądzach zajmuje wyróżnione miejsce, bo umieszczano go na miedzianym asie, podczas gdy Jowisza tylko na semisie

[madohora]

Wśród Rzymian panowało przekonanie, że najstarsze monety wybił Janus na cześć Saturna, który przybył okrętem z Krety do Italii; tak tłumaczono też wyobrażenie dziobu okrętu (prora, rostrum) na rewersie miedzianych asów rzymskich z czasów Republiki. W ujęciu Owidiusza (Fasti) dwie twarze Janusa symbolizowały jego władzę nad ziemią i niebem, zaś według Makrobiusza – nad przeszłością i przyszłością. Później dwutwarzowa głowa bóstwa stała się również symbolem dwuznaczności albo dobrej i złej strony tego samego zjawiska.

[madohora]

W domach poświęcone mu były wszystkie drzwi, przy których zazwyczaj umieszczano jego posągi. W Rzymie, w północnej części Forum, niedaleko siedziby senatu – Kurii, znajdowała się świątynia Janusa, którą zgodnie z tradycją miał wznieść Numa Pompiliusz. „Była to po prostu prastara brama z najdawniejszych obwarowań, którą dla szczególnej świętości zachowano... Jej czarne, omszałe ściany, zbudowane z nierównych bloków kamienia, okryto płytami brązowymi…”. Związane z powstaniem tego sanktuarium podanie głosiło, iż podczas napadu Sabinów na Rzym w poświęconej Janusowi bramie miało wytrysnąć potężne źródło wrzącej wody, w której śmierć poniosło wielu nieprzyjaciół.

[madohora]

Bramy tego przybytku zamykano w czasie pokoju, a otwierano na czas zbrojnego konfliktu[b], żeby mogły tam przejść i otrzymać błogosławieństwo wojska udające się na wojny. Wewnątrz stał posąg Janusa zwrócony twarzami na wschód i zachód. Szczególnej czci bóg doświadczał w momencie oficjalnego wypowiedzenia wojny, a także przy ceremonii zawarcia pokoju. Jego błogosławieństwa upraszał każdy konsul obejmujący swój urząd. Wzywano go słowami: Iane, fac aeternos pacem pacisque ministros! („Janusie, uczyń wiecznymi pokój i zsyłających pokój!”)

[madohora]

O randze kultowej tego bóstwa świadczy też fakt, że imienia jego wzywano przed składaniem wszelkich ofiar. Ponadto Janusowi – podobnie jak Jupiterowi – zwykle powierzano w opiekę początek każdego ważniejszego przedsięwzięcia, transakcji handlowej, dalekiej podróży, zasiewu i zbioru plonów, w modłach nierzadko wymieniając go nawet przed najwyższym bóstwem.

[madohora]

Głównym jego świętem był pierwszy dzień roku (calendae Ianuariae), kiedy wzajemnie składano sobie życzenia i drobne podarki (m.in. wypiekane z mąki ciastko zwane ianual) na dobrą wróżbę; wtedy powoływano też na urząd nowo wybranych urzędników. Domy ozdabiano wieńcami i gałązkami wawrzynu. W inne święto, zwane Agonium i obchodzone według kalendarza Rzymian 9 stycznia, kapłan zastępujący władcę (rex sacrorum) składał mu w ofierze barana. Poza tym poświęcony był mu również każdy pierwszy dzień miesiąca, w którym otrzymywał ofiarę z wina, kadzidła i owoców

[madohora]

Janus był bogiem czysto rzymskim, niemającym odpowiednika w mitologii greckiej, a praktykowania jego kultu nie stwierdzono poza Rzymem. Jedyna gallorzymska świątynia nosząca jego imię, znajdująca się w Autun (rzymskie Augustodunum), została mu przypisana omyłkowo i w istocie nie wiadomo, do jakiego bóstwa należała.

[madohora]

Autun – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté, w departamencie Saona i Loara.

[madohora]

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 17 906 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 291 osób/km² (wśród 2044 gmin Burgundii Autun plasuje się na 10. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 6.).

[madohora]

W Autun znajduje się katedra św. Łazarza konsekrowana w 1130 roku, zbudowana na wzór kościoła opactwa w Cluny III.

[madohora]

Założone przez cesarza Oktawiana Augusta jako Augustodunum. Z okresu rzymskiego zachowały się dwie bramy miejskie (Porte St. André, Porte d'Arroux), ruiny świątyni Janusa i pozostałości teatru rzymskiego.

[madohora]

[madohora]

Fons - bóg źródeł w starożytnym Rzymie, czczony głównie przez rzemieślników. Uważany za syna boga Janusa i nimfy Iuturny

[madohora]

Cardea – w mitologii rzymskiej bogini towarzysząca Janusowi, opiekująca się zawiasami bram. Czuwała nad domem i życiem rodzinnym, strzegąc chaty przed napadem strzyg. Jej święto obchodzono 1 czerwca. Utożsamiana zazwyczaj z nimfą Carną.

[madohora]

Forculus – bóstwo rzymskie, towarzyszące Janusowi, opiekujące się drzwiami.

[madohora]

Lima – bóstwo rzymskie, towarzyszące Janusowi, opiekujące się progami budynków. Prawdopodobnie żeńska inkarnacja lub partnerka Limentinusa

[madohora]

Limentinus – bóstwo rzymskie, towarzyszące Janusowi, opiekujące się progami budynków.

[madohora]

Janikulum (wł. Gianicolo, łac. Ianiculum) – wzgórze w obrębie Rzymu, stolicy Włoch, na prawym brzegu Tybru. Na jego szczycie stoi pomnik Giuseppe Garibaldiego. Mimo że jest jednym z najwyższych w granicach dzisiejszego Rzymu, nie jest zaliczany do historycznych siedmiu wzgórz; leży bowiem na zachód od Tybru i poza murami starożytnego miasta.

[madohora]

W V wieku p.n.e. wzgórze należało do etruskiego miasta Weje, z którym Rzym prowadził swe pierwsze wojny. W latach 406-396 p.n.e. Rzymianie oblegali Weje, co zakończyło się zdobyciem i zburzeniem miasta. Jedna z bitew stoczona została na stokach Janiculum.

[madohora]

[madohora]

Weje (łac. Veii, wł. Veio) – jedno z 12 potężnych miast-państw etruskich. Leżało ok. 20 km na północ od Rzymu.

[madohora]

Swoją świetność przeżyło w VIII–VI wiekach p.n.e. W V wieku p.n.e. istniała tam szkoła rzeźbiarska. Jej głównym przedstawicielem był rzeźbiarz Wulka.

[madohora]

Przez długi czas Weje toczyły wojny z Rzymem. Ostatecznie przegrały je w 396 p.n.e. i zostały zburzone przez dyktatora Marka Furiusza Kamillusa. Zapoczątkowało to ekspansję rzymską na tereny Etrurii, zaś Weje stopniowo się wyludniały.

[madohora]

Od 1916 w rejonie Isola Farnese prowadzone były wykopaliska. Pozwoliły one odkryć m.in.:

[madohora]

resztki murów dwóch świątyń;

[madohora]

ruiny domów mieszkalnych;

[madohora]

urządzenia wodociągowe i cysterny;

[madohora]

nekropolie położone wokół miasta, w tym tzw. Grotta Campana, gdzie niektóre groby komorowe pokryte są najstarszymi w Etrurii malowidłami ściennymi.

[madohora]

rzeźby terakotowe w Portonaccio na terenie świątynnym, m.in. tzw. Apollo z Wejów, emblematyczne dzieło sztuki etruskiej;

[madohora]

[madohora]

Apollo z Wejów – rzeźba z końca VI wieku p.n.e., przykład sztuki etruskiej z wpływem starożytnej sztuki greckiej. Należy do zbiorów Narodowego Muzeum Etruskiego w Rzymie

[madohora]

Posąg Apolla został odkryty w 1916 roku przez włoskiego historyka sztuki Giulia Quirino Giglioli (1886–1957) na stanowisku archeologicznym w etruskim sanktuarium Portonaccio (Weje). Wykonana z polichromowanej terakoty rzeźba Apolla, boga w mitologii greckiej, mierzy około 1,80 m wysokości. Powstała w latach 510–500 p.n.e., została wyrzeźbiona w późnoarchaicznym stylu z okresu wpływów jońskich na sztukę etruską. Ze sztuki greckiej (na wzór kurosa) zaczerpnięto splecione włosy oraz szeroki uśmiech. Typowy dla sztuki etruskiej jest dynamizm zastygłych w ruchu postaci (Apollo naciera na przeciwnika) oraz wyraz twarzy i żywe gesty rąk.

[madohora]

Możliwe, że jej autorem jest Wulka, jedyny etruski artysta znany z imienia. Została wykonana przez oddzielne modelowanie ciała, głowy, rąk i nóg, które następnie złożono i wypalono w całości. Figurę pokrywała polichromia: czarne włosy, fioletowo-czerwona skóra, tunika i płaszcz w dwóch różnych odcieniach ochry. Ramiona zostały uszkodzone, prawe ramię było wyciągnięte do przodu i zgięte, lewe zwrócone ku ziemi i mogło dzierżyć łuk, jeden z atrybutów Apolla. U jego stóp stoi lira, atrybut jako boga sztuki.

[madohora]

Figura Apolla stanowiła część dynamicznej grupy rzeźbiarskiej umieszczonej na wysokości 12 metrów w etruskim sanktuarium Portonaccio poświęconym bogini Minerwie. Grupa przedstawiała scenę z mitu o 12 pracach Heraklesa: spór Apolla i Heraklesa o schwytaną przez herosa łanię kerynejską, poświęconą siostrze Apolla, bogini Artemidzie. Do grupy należały także postaci Hermesa i kobiety z dzieckiem, prawdopodobnie matki Apolla, Leto, z małym Apollem w ramionach – być może ilustrujące inny mit. Razem z fragmentami figury Apolla odnaleziono dolną część posągu Heraklesa i leżącej pod jego nogami łani kerynejskiej. Fragment skóry lwa – noszonej przez Heraklesa – pomógł zidentyfikować jego posąg, gdyż tułów znaleziono dopiero w 1944, a fragment głowy w 1949.

[madohora]

[madohora]

Ruiny Veii znajdują się około 20 km na północny zachód od Rzymu. Veii było największym ośrodkiem wytwarzania rzeźb z terakoty w Etrurii w VI wieku pne. Miasto sprawowało hegemonię nad Rzymem w VII i VI wieku; ale kolejna seria wojen ostatecznie zakończyła się jego zniszczeniem. W czasach swojej świetności Veii było tak duże jak Ateny i liczyło około 100 000 mieszkańców.

[madohora]

Z pochodzenia Veii wydaje się być konglomeratem wiosek Villanovan w IX i VIII wieku pne, których cmentarze zajmowały skaliste równiny wokół miasta. Jeden z komorowych grobowców, Grotta Campana, zawiera najstarsze znane etruskie freski. Prochy zmarłych przechowywano w urnach grobowych zwieńczonych archaicznymi głowami portretów z terakoty. W pobliżu znajdują się pozostałości świątyni Portonaccio, w której znajduje się terakotowy posąg „Apolla z Wejów” autorstwa Vulca, a także świątynia poświęcona sąsiedniej rzece Cremera.

[madohora]

Chociaż monarchia etruska została obalona pod koniec VI wieku pne, tradycyjnie w 509 roku, wiele etruskich miast-państw pozostało potężnych przez kolejne dwa stulecia i stanowiło zagrożenie dla Rzymu przez co najmniej sto dwadzieścia lat, aż do jego klęski w 396 roku pne.

[madohora]

Veii było jedynym miastem-państwem w bezpośrednim sąsiedztwie Rzymu, które uważano za wystarczająco potężne, by stanowić poważne zagrożenie dla dalszego wzrostu i ekspansji Rzymu, a nawet samego jego przetrwania. było zagrożone. Rzym i Veii były fizycznie zbyt blisko siebie i zbyt dobrze dopasowane pod względem siły, aby jakikolwiek traktat między nimi odpowiednio gwarantował bezpieczeństwo jednego od drugiego.

[madohora]

W latach 480-tych pne Fabian Gens był jedną z najpotężniejszych grup rodzinnych w Rzymie. Fabii mieli główne powiązania etruskie i posiadali znaczny obszar ziemi między Rzymem a Wejami. Głównym punktem strategicznym na Via Salaria, czyli Salt Road między Rzymem a Wejami, było miejsce, w którym strumień Cremora wpadał do Tybru. Fabii i Veianie weszli w konflikt ze sobą w tym okresie, głównie poprzez wzajemne najazdy na bydło. Następnie Fabii zbudowali obronny bunkier w Cremorze, co Veianie uznali za wyzwanie rzucone im w zęby. Teraz Fabii stworzyli dużą, na wpół prywatną armię, która zawdzięczała swoją wierność nie państwu rzymskiemu, ale rodowi Fabiańskiemu. Trzysta Fabii i ich klientów zajęło bunkier z zamiarem utrzymania tego punktu obronnego przeciwko Wejom w 476 roku. Doprowadziło to do bitwy pod Cremorą, w której zginęło trzystu Fabii, a obszar został opuszczony przez Veiian. Innym strategicznym miastem zajmowanym w tym czasie przez Veiian było Fidemae, również u zbiegu Cremory i Tybru. Veianie kontrolowali teraz cały zachodni brzeg Tybru, w tym wzgórze Janiculum, które górowało nad Rzymem. Scena była teraz przygotowana do decydującego starcia między dwoma miastami.

[madohora]

Rzymianie przewidzieli to na wiele lat wcześniej. Nowy rząd republikański został ustanowiony pod przewodnictwem dwóch sędziów cywilnych, konsulów na każdy rok. W 444 p.n.e. dwóch konsulów cywilnych zastąpili trzema oficerami wojskowymi z uprawnieniami konsularnymi – tribuni militum consularii potestate. Ustanowiono dwóch innych sędziów, cenzorów, których kadencja trwała osiemnaście miesięcy. Zadaniem cenzorów było zbadanie spisów majątkowych obywateli Rzymu i ustalenie, kto ma przywilej i obowiązek służby wojskowej oraz czy jego majątek kwalifikuje go jako wojownika konnego lub piechoty. Służba wojskowa nie była opcją dla ludzi o niewielkim lub zerowym majątku, a sytuacja, którą Rzym uznał później za konieczną do zmiany w okresach kryzysu.

[madohora]

Niecały rok po Cremorze nadeszła druzgocąca klęska floty etruskiej u wybrzeży Cumae. Veii został zmuszony do zawarcia traktatu z Rzymem pomimo niedawnego zwycięstwa pod Cremorą.

[madohora]

Fidemae zostało najpierw odbite z Veii, a następnie samo miasto Veii zostało oblężone. Według tradycji oblężenie Wejów trwało 10 lat od 406 do 396 roku p.n.e. (choć późniejsze informacje wskazują, że trwało tylko 6 lat). Ta heroiczna legenda została wymyślona, ​​aby nakreślić paralelę z dziesięcioletnim oblężeniem Troi według homeryckiej legendy. Faktyczne oblężenie Wejów trwało prawdopodobnie 6 lat i zostało przerwane, gdy Rzymianie zmienili kierunek kanału melioracyjnego dostarczającego wodę do miasta. Rzymscy żołnierze przekradli się pod mur przez teraz zmienione koryto strumienia i wpuścili swoich towarzyszy przez zamknięte bramy.

[madohora]

Zdobycie etruskiego miasta Veii w 396 rpne przez żołnierza i męża stanu Marcusa Furiusa Camillusa oznaczało początek końca niepodległości Etrusków. Rzymianie zniszczyli znaczną część miasta Veii, wypędzając mieszkańców i rozdzielając zdobytą ziemię swoim obywatelom. Kontrastuje to ze sposobem, w jaki potraktowano byłych rywali Rzymu po ich klęsce, która miała włączyć pokonane miasto do rozwijającego się państwa Rzym. Wejowie byli na tyle niebezpiecznym wrogiem, że najwyraźniej Rzymianie nie chcieli, aby nie było szans na ich ostateczne odrodzenie i odnowienie ich pozycji jako zagrożenia dla Rzymu. Ustanowił nowy i bardziej złowrogi precedens w traktowaniu pokonanych wrogów przez Rzym.

[madohora]

Chociaż miasto Veii było dobrze znane z pism Dionizego z Halikarnasu i Liwiusza, przez długi czas zapomniano o lokalizacji Veii. Odkryto go dopiero w latach czterdziestych XIX wieku. W pobliżu odkryto kilka grobowców. Należą do nich grobowiec Campana, nazwany na cześć jego odkrywcy, Marchese Campana; grobowiec kaczek, datowany na około 680 pne i uważa się, że ma najstarsze malowidła ścienne w Etrurii.

[madohora]

Na początku XX wieku odkryto świątynię Portonaccia, a wraz z nią takie arcydzieła, jak Apollo z Vulca i posąg Matki z Dzieciątkiem. Po odkryciu Apolla w 1916 roku włoski archeolog G. Giglioli był tak przejęty emocjami, że stłumił je pocałunkami. Apollo jest uważany za jedno z arcydzieł etruskiego rzeźbiarza Vulca i jest budzącym grozę i poruszającym widokiem w Muzeum Villa Giulia w Rzymie.

[madohora]

Lacjum (wł. Lazio) – region administracyjny w centralnych Włoszech, o powierzchni 17 203 km²; 5,2 mln mieszkańców ze stolicą w Rzymie (2,5 mln mieszkańców). Gęstość zaludnienia 302 os./km². Graniczy z regionami: Toskania, Umbria, Marche, Abruzja, Molise i Kampania.

[madohora]

Największe miasta: Rzym, Viterbo, Civitavecchia, Rieti, Frosinone, Latina, Velletri

[madohora]

Najwyższe wzniesienie: Terminillo (2216 m n.p.m.)

[madohora]

Najdłuższe rzeki: Tyber, Garigliano

[madohora]

Lacjum (łac. Latium) to także kraina historyczna w antycznej Italii znajdująca się w środkowej części Półwyspu Apenińskiego nad Tybrem. Położona między Apeninami a Morzem Tyrreńskim. Z tą krainą graniczyły:
Etruria (obecnie Toskania)
Kampania
Samnium, górski region zamieszkany przez Samnitów
od wschodu kraje Ekwów i Sabinów.

[madohora]

Lacjum jest uważane za kolebkę państwa rzymskiego. Głównym miastem tego regionu stał się z czasem (najpóźniej w V w. p.n.e.) Rzym, z portem w Ostii, u ujścia Tybru.

[madohora]

Północną część, w której leży Rzym, zamieszkiwali Latynowie, od których nazwę wzięła cała kraina, a także język, którym się posługiwano (łacina). Latynowie początkowo znajdowali się pod hegemonią Etrusków. Południową część zamieszkiwali Wolskowie i kilka mniejszych plemion.

[madohora]

W tradycji pierwszym królem Lacjum był na przełomie XIV i XIII w. p.n.e. Sterces, którego stolica znajdowała się w Laurentum. Według rzymskich legend za trzeciego z kolei jego następcy – Latynusa – przybył do Lacjum bohater spod Troi, Eneasz (pocz. XII w. p.n.e.)., którego syn Askaniusz Juliusz założył nową dynastię królewską w mieście Alba Longa. Członkowie tej dynastii nosili nazwisko (łac. nomen gentilicium – nazwisko rodowe) Sylwiusz (łac. Silvius). Alba Longa była przez długi okres stolicą Związku Latyńskiego, złożonego z 30 miast, w tym także z Rzymu. Około 660 p.n.e. król Alba Longa utracił przewodnictwo w Związku na rzecz króla Rzymu Tullusa Hostyliusza.

[madohora]

W 508 p.n.e. Latynowie wzniecili powstanie przeciw supremacji republikańskiego już Rzymu, czego skutkiem był traktat rzymsko-latyński z 493 r., zrównujący prawnie wszystkie miasta latyńskie z Rzymem. W 338 p.n.e., po zwycięskiej wojnie z Latynami, Rzymianie rozwiązali Związek Latyński inkorporując jednocześnie Lacjum do Republiki Rzymskiej. Od tego czasu Lacjum znajdowało się we władaniu metropolii, która w następnych stuleciach przygotowywała się do objęcia panowania nad znaczną częścią Starego Świata. Pierwszy krok na tej długiej drodze Rzymianie uczynili w Lacjum. Później legioniści pokonali Etrusków. W 396 p.n.e. Rzymianie zdobyli najbliższe im miasto etruskie, Weje, a niespełna sto lat później Vulci – ostatnią twierdzę tego potężnego niegdyś ludu.

[madohora]

Po upadku Rzymu (cesarstwa zachodniorzymskiego) Lacjum rządzone było przez Ostrogotów, a później przez Bizancjum. W latach 584-751 tereny Lacjum wchodziły w skład egzarchatu Rawenny.

[madohora]

W średniowieczu Lacjum przeżywało ponownie okres rozwoju. Region przeszedł w posiadanie papieży, którzy pragnęli zapewnić swej władzy podstawę terytorialną. Założone w 756 r. Państwo Kościelne przetrwało do 1870 r., kiedy zostało przyłączone do Włoch, a w posiadaniu Kurii Rzymskiej pozostał jedynie Watykan. Od tego czasu Lacjum jest tylko jednym z wielu regionów Włoch.

[madohora]

rolnictwo: uprawa warzyw, winorośli, owoców, oliwek, tytoniu; hodowla bydła i owiec

[madohora]

przemysł: chemiczny (gumowy), lekki (włókienniczy), paliwowo-energetyczny (rafineryjny), mineralny (ceramiczny)

[madohora]

Saturn (łac. Saturnus, gr. Κρόνος Krónos, z łac. sator „siewca”) – staroitalski bóg rolnictwa, zasiewów i czasu, legendarny władca Italii. Pierwowzorem był etruski Satre. Małżonką Saturna była Ops

[madohora]

Później Saturn był utożsamiany z greckim Kronosem. Jowisz miał strącić z tronu Saturna, który potem zamieszkał w Italii, gdzie zapanował wówczas wiek złoty. Nauczył on ludzi uprawy roli i winnej latorośli. Miał również pierwszy ustanowić prawa w Italii

[madohora]

W 497 p.n.e. zbudowano na wzgórzu kapitolińskim Świątynię Saturna, prawdopodobnie na miejscu starego ołtarza, gdzie składano ofiary z ludzi. Od tego czasu obchodzono święto ku czci Saturna – saturnalia

[madohora]

Jego babilońskim odpowiednikiem był Ninurta, a hinduskim odpowiednikiem − Śani.

[madohora]

Na cześć Saturna nazwano szóstą planetę Układu Słonecznego – Saturn.

[madohora]

Jednym z najsłynniejszych przedstawień Saturna w sztuce jest obraz Saturn pożerający własne dzieci autorstwa Francisca Goi.

[madohora]

[madohora]

Saturnalia – doroczne święto ku czci boga rolnictwa Saturna obchodzone w starożytnym Rzymie od 17 do 23 grudnia.

[madohora]

Początkowo święto trwało jeden dzień – czternasty przed kalendami styczniowymi, czyli 19 grudnia. W połowie I w. p.n.e. obchody obejmowały już tydzień (17–23 grudnia). Oktawian August nakazał skrócić je do trzech dni, aby sądy nie musiały być zamknięte zbyt długo, ale niemal wszyscy i tak świętowali przez tydzień.

[madohora]

Było to święto pojednania i równości. Zawieszano wówczas prowadzenie wszelkiej działalności gospodarczej, niewolnicy świętowali na równi z wolnymi. Saturnowi składano ofiary, a orszaki weselących się ludzi zmierzały przez całe miasto na uczty i zabawy. Ojców rodzin obdarzano podarkami – głównie woskowymi świecami i glinianymi figurkami (jako symbol ofiar z ludzi składanych Saturnowi we wcześniejszych czasach).

[madohora]

Bliskim Saturnaliom świętem były Brumalia (od jednego z imion boga Bachusa, Brumus lub od łac. bruma – najkrótszy dzień), obchodzone dwa razy w roku, w związku z równonocą jesienną i wiosenną (Saturnalia obchodzono w okresie przesilenia zimowego; istnieje także interpretacja, według której Brumalia odbywały się w innych okresach); wydarzenia te z czasem zaczęto mylić i utożsamiać.

[madohora]

[madohora]

Ninurta (asyryjski Inurta) – sumeryjski bóg burzy, wojny i rolnictwa. Główne ośrodki kultu w Nippur (świątynia E-szumesza) oraz Kalchu.

[madohora]

Pierworodny syn Enlila i Ninmah. Jego żoną była Gula, albo ze względu na identyfikację z bogiem Ningirsu, bogini Bau.

[madohora]

Ninurta miał wojownicze usposobienie, mity opowiadają o jego bohaterskich czynach w walce przeciwko wrogom Sumeru, w szczególności tak zwanym „krajom zbuntowanym” (regiony w górach na wschód od Mezopotamii). Ninutra w imieniu bogów walczył przeciwko ptakowi Anzu (sum. Imdugudowi), który wykradł Enlilowi tabliczkę losów.

[madohora]

Z wojowniczym usposobieniem kontrastuje rola boga-rolnika. W sumeryjskich „Georgikach” udziela rad jak uprawiać zboże i przygotowywać pola.

[madohora]

Aspekt wojownika i rolnika połączone są w sumeryjskim poemacie „Lugale”, w który Ninurta pokonuje demona Asaga i armię jego kamiennych sprzymierzeńców, a po tym zaczyna urządzać świat. Z kamieni buduje góry, dzięki którym woda ze strumieni i jezior spływa do Tygrysu i Eufratu, a rzeki te stają się przydatne przy nawadnianiu i uprawie roli.

[madohora]

[madohora]

Śani (dewanagari, „Powolny”) – jedna z graha, planeta Saturn, a zarazem jej bóg. Czarnoskóry, syn Surji i Czhaji, władający sobotą, zsyłający niepowodzenie, jeśli nie został przebłagany, wedle różnych źródeł dosiada żółwia, wronę lub sępa. Ostatnie dwa wierzchowce (wahana) symbolizują jego negatywną stronę.

[madohora]

[madohora]

Wahana (sanskryt: वहन, trl. vahana, dosłownie „wierzchowiec”) – w mitologii i ikonografii hinduistycznej fizyczna postać danego bóstwa, przedstawiana najczęściej w formie zwierzęcej. Znaczenie wahany bywa objaśniane przez religioznawców na gruncie totemizmu indywidualnego (nagualizmu) jako indywidualna istota opiekuńcza lub duch opiekuńczy (ang. guardian spirit), który przyjął formę zwierzęcą

[madohora]

Bóstwa i ich wierzchowce łączono w pary, zgodnie z charakterystykami zawartymi w mitach indyjskich. Przykłady:

[madohora]

szczur w tradycji indyjskiej jest symbolem mądrości, a więc zostaje powiązany z Ganeśem, bogiem mądrości;

[madohora]

tygrys wzbudza strach, a zatem jest jakby widzialnym aspektem przerażającej bogini Durgi,

[madohora]

baran – zwierzę o porywczej i żywiołowej naturze – pojmowany jest jako wierzchowiec boga ognia (Agniego).

[madohora]

Symbolizm ten jest bardzo często wykorzystywany w sztuce indyjskiej. Zwierzęta skojarzone w ten sposób z bóstwami bardzo często otaczane są kultem religijnym np. krowa (bogini Lakszmi), małpa (Hanuman, towarzysz Ramy) itp.

[madohora]

Należy jednak zaznaczyć, że asocjacje te nie zawsze są konsekwentne, w zależności od epoki i regionu mogą występować różnice, przeniesienie symboliki itd., lecz w wielu przypadkach związki te są na tyle utrwalone, że można mówić o pewnym kanonie ikonograficznym.

[madohora]

Surja (sanskr. सूर्य sūrya „słońce”) – solarne bóstwo wedyjskie, personifikacja słońca występujące również w późniejszych tekstach mitologii indyjskiej. Bóg Surja przemierza przestrzeń wokół góry Meru w swym rydwanie w okresie doby.

[madohora]

Jeden z nawagraha, władał niedzielą, zsyłał niepokój, choroby i cierpienia

[madohora]

Prawdopodobnie bóstwo pochodzenia irańskiego, przedstawiany w stroju irańskiego wojownika, w butach. Przemieszcza się po niebie w rydwanie zaprzężonym w siedem koni, powożonym przez Arunę (personifikacja świtu). Surjopaniszad uważa go za Najwyższą Rzeczywistość[2

[madohora]

W późniejszym hinduizmie stracił na znaczeniu, wchłonięty przez postać Wisznu.

[madohora]

Ważniejsze świątynie hinduistyczne poświęcone bogu Słońca w Indiach:

Świątynia Surji w Konarak
Świątynia Słońca w Modhera
Dakshinaarka, Gaya, Bihar
Bhramanya Dev, Unao, Madhya Pradesh
Surya Pahar, Asam
Suryanaar, w pobliżu Kumbhakonam, Tamilnadu
Suryanarayanaswamy, Arasavilli, Andhra Pradesh

[madohora]

Nawagraha (dewanagari ग्रह, Dziewięciu porywaczy) – określenie planety w hinduizmie i wedyjskim systemie astrologicznym, dźjotisza. W tym systemie używane są następujące planety: Surja (Słońce), Ćandra (Księżyc), Mangala (Mars), Budha (Merkury), Bryhaspati (Jowisz), Śukra (Wenus), Śani (Saturn), Rahu (Węzeł księżycowy), Ketu (Węzeł księżycowy).

[madohora]

W kilku częściach Indiach spotkamy świątynie, w których do dzisiaj utrzymał się kult Nawagraha - dziewięciu bóstw planet. Między innymi blisko miasta Kumbakonam, w Tamilnadu; inna świątynia jest w Guwahati w stanie Asam.

[madohora]

W kulturze wedyjskiej każdej planecie, księżycowi i gwiazdom przypisuje się posiadanie boskiej Duszy, Jaźni uważając, że są to byty duchowe mające materialne ciała. Stąd zwyczaj personifikowania planet, księżyca i słońca oraz ważniejszych gwiazd. Skutkiem takiego pojmowania przyrody i kosmosu jest pogląd iż cała planeta jest żyjącą istotą, duszą, a wszystkie formy życia są ze sobą powiązane jako żyjące w świadomości logosu planety, duszy czy ducha planety. Następstwem oczywiście jest bogata mistyka i mitologia istot planetarnych i kosmicznych.

[madohora]

W ezoteryce tantrycznej, w tak zwanej jodze planet, także w astrologii wedyjskiej wykonuje się pewne formuły modlitewne, mantry z użyciem różańca mali dla przezwyciężenia niekorzystnych wpływów ducha czy bóstwa księżycowego na los człowieka. Z uwagi na wielki wpływ księżyca na ziemię i żyjące stworzenia są to często wykonywane mantramy i bardzo polecane przez astrologów wedyjskich i mistrzów tantry.

[madohora]

Nava Graha

Powiększać

Hinduizm i astrologia są nadal ściśle ze sobą powiązane. W przeszłości powszechne było, że astrologia i religia były ze sobą powiązane, nawet w chrześcijaństwie, ale z czasem astrologia została oddzielona, ​​a nawet odrzucona od wielu kultur religijnych, w tym judaizmu i chrześcijaństwa. Jednak w przypadku hinduizmu tak się nigdy nie stało i do dziś astrologia pozostaje żywą częścią religii. Nawet teraz większość wykształconych Hindusów w pewnym momencie swojego życia będzie szukać porady astrologicznej. Jednym z kluczowych elementów astrologii są Nava Grahas . Większość Hindusów myśli o Nava Graha jako o dziewięciu planetach. Słowo nava rzeczywiście oznacza dziewięć, ale graha nie oznacza bezpośrednio planety. Zamiast tego graha, pochodzi z sanskryckiego rdzenia grih , co oznacza „chwycić” lub „chwycić”. Dosłownie, te dziewięć „planet” to dziewięć „porywaczy”, więc jeśli możemy zostać schwytani lub złapani, możemy mieć na to wpływ. Nava Graha to zatem dziewięć wpływów na nasze życie. We wczesnych dniach hinduizmu tradycje mówią o oświeconych jasnowidzach, riszich , którzy patrzyli przez fizyczną rzeczywistość i widzieli, że na życie „wpłynęły” różne siły, a ze wszystkich sił, które miały wpływ na życie, dziewięć było najbardziej wpływowych, i dlatego nazywano ich nava grahas, „dziewięć wpływów”. Te dziewięć wpływów to: słońce, księżyc, Mars, Merkury, Jowisz, Wenus, Saturn, Rahu i Ketu. Taki jest porządek hinduski i dni tygodnia występują w większości języków indyjskich, a nawet w wielu językach europejskich. Na przykład niedziela jest rządzona przez słońce, stąd nazwa niedziela. Poniedziałkiem rządzi księżyc (dodaj dodatkowe „o” i otrzymasz księżycowy dzień); Wtorek przez Marsa (po hiszpańsku Martes); Środa przez Merkurego (Miércoles); Czwartek przez Jowisza (Jueves, Jowisz dla Jowisza); Piątek przez Wenus (Viernes), a sobota, oczywiście, jest rządzona przez Saturna. Oprócz tych siedmiu punktów wpływu istnieją jeszcze dwa inne, Rahu i Ketu, które są nieco trudniejsze do zrozumienia

[madohora]

Rahu i Ketu

Rahu i Ketu
Północne i południowe węzły księżycowe Rahu i Ketu

Powiększać

Częstym błędem jest myślenie, że dziewięć planet (obecnie osiem), o których słyszeliśmy w zachodniej astronomii, to to samo, co Nava Grahas w hinduizmie. W starożytnym hinduizmie nie ma Urana, Neptuna ani Plutona. (Zostały dodane później.) Mimo to, nawet w hinduskich świątyniach, można zobaczyć dwóch hinduskich grahów , Rahu i Ketu, często błędnie rozumianych jako Pluton lub Neptun. W mitologii hinduskiej Rahu i Ketu są opisani jako dwie części wielkiego demona, który połyka słońce i księżyc. Te grahy są opisywane jako niewidzialne lub cieniste planety, ponieważ nie można ich obserwować tak jak innych grahów, ale w rzeczywistości są to matematyczne punkty obliczeń. Wyobraź sobie ścieżkę słońca po niebie jako wielkie koło na niebie. Ta ścieżka nazywana jest ekliptyką słoneczną. Teraz wyobraź sobie podobną drogę księżyca, który odbywa swoją comiesięczną podróż po niebie. Miejsce, w którym ścieżka księżyca przecina ścieżkę słońca na szczycie koła, nazywa się punktem Rahu, a 180 stopni na południe, gdzie te dwie linie ponownie się przecinają, nazywa się Ketu. We współczesnej astronomii punkty te nazywane są północnymi i południowymi węzłami księżycowymi. Astrologia hinduska uważa te punkty za wywierające wpływ na życie, dlatego uważa się je za dwa ważne punkty wpływu. W konsekwencji są częścią Nava Grahas . Ani słońce, księżyc, Rahu czy Ketu nie są planetami, ani słowo grahaoznacza planetę w tym samym znaczeniu, w jakim rozumiemy dzisiaj światową planetę, i dlatego niewłaściwe jest nazywanie dziewięciu „planet” Nava Graha . W mitologii hinduskiej Rahu i Ketu ścigają słońce i księżyc po niebie, a od czasu do czasu połykają je i powodują zaćmienie Słońca lub Księżyca. W rzeczywistości Rahu i Ketu odgrywają rolę w zaćmieniach, ponieważ tylko wtedy, gdy słońce i księżyc ustawiają się w jednej linii w punktach Rahu i Ketu, północnych i południowych węzłach księżycowych, zaćmienie może mieć miejsce.

[madohora]

Niebezpieczeństwo zaćmień Słońca i Księżyca

Istnieje powszechne hinduskie przekonanie, że patrzenie na zaćmienie lub nawet przebywanie na zewnątrz w świetle zaćmienia jest niepomyślne i niebezpieczne. Świątynie zamykają się, domy zamykają drzwi i zasłaniają okna, ludziom mówi się, żeby nie jedli, i uważa się, że jest to szczególnie niebezpieczny czas dla kobiet w ciąży. Po zaćmieniu świątynie i domy są myte i odprawiane są pudżewykonywane są w celu oczyszczenia atmosfery. Jak wspomniano powyżej, podczas zaćmienia Rahu lub Ketu „połykają” słońce lub księżyc, a ponieważ ich wpływy są wysoce negatywne, ich zmieszanie ze światłem słońca lub księżyca tworzy wysoce toksyczne promienie światła, które docierają do ziemi. Mówi się, że promienie te zanieczyszczają wszędzie tam, gdzie uderzą i powodują wszelkiego rodzaju spustoszenie, w tym nawet poronienia i deformacje u ciężarnych samic. To jest powód, dla którego zaćmienia są uważane za niepomyślne i dlatego ludzie nie powinni jeść ani podróżować na otwartej przestrzeni podczas zaćmienia.

[madohora]

Nava Graha Murtis zainstalowana w świątyniach

Często zdarza się, że Nava Graha są instalowane jako murti w hinduskich świątyniach, a ludzie odprawiają pudże do tych grah , aby przebłagać te wpływy. Często zdarza się, że Hindus skonsultuje się z astrologiem i usłyszy, że jeden z grahów wywiera negatywny wpływ na jego życie i że powinien odprawić pudżę , aby zmniejszyć ten negatywny wpływ. Czasami, nawet odwrotnie, ktoś może usłyszeć, że dana graha wywiera pozytywny wpływ, więc osoba ta może wykonać pudżę , aby zwiększyć pozytywny wpływ. Istnieje popularna pudża zwana „Graha Shanti”, aby zawrzeć pokój zgrahas ( shanti oznacza pokój), który jest często wykonywany przed ślubami i innymi ważnymi momentami. Możesz myśleć o pudży Nava Graha jako o płaceniu kosmicznego „rachunku za media”. Rzeczywiście, Nava Graha nadal odgrywają ważną rolę w hinduizmie

[madohora]

Dewanagari (देवनागरी, z sanskr. Devanāgarī; deva „bóg” + nagari „gród, miasto”) – pismo alfabetyczno-sylabiczne, używane w północnych, zachodnich i środkowych Indiach do zapisu kilkunastu języków z grupy języków indoaryjskich, m.in. sanskrytu, hindi, marathi, nepali.

[madohora]

Składa się z 46 znaków oraz ligatur. Zapis znaków jest poziomy, od strony lewej do prawej. Charakterystyczna dla niego jest pozioma linia (matra) nad każdą literą i ligaturą (oprócz znaków dha i bha, których linia jest niepełna). Dewanagari posiada także kilka znaków interpunkcyjnych oraz znaków o znaczeniu fonetycznym.

[madohora]

Rozwinęło się z brahmi, starszej formy pisma indyjskiego, którego najwcześniejsza postać znana jest z napisów cesarza Aśoki (poł. III w. p.n.e.). Najstarsze inskrypcje pochodzą z VII wieku.

[madohora]

[madohora]

Jowisz, Jupiter (łac. Iuppiter) – w mitologii rzymskiej bóg nieba, burzy i deszczu, najwyższy władca nieba i ziemi, ojciec bogów. Był źródłem władzy (łac. imperium), jaką dzierżyli rzymscy urzędnicy. Rzymscy władcy i wodzowie starali się pozować na ludzkie ucieleśnienie czy odzwierciedlenie Jowisza. Pospolicie utożsamiany jest z greckim Zeusem, z czasem przejął większość jego cech. Atrybutami Jowisza były piorun i orzeł. Syn Saturna. W rzeczywistości jest to (tożsamy z Zeusem) praindoeuropejski bóg dziennego nieboskłonu, burzy i piorunów. Obie nazwy, grecka i łacińska, wywodzą się z praindoeuropejskiego imienia Dieus ph2ter, co w wyniku różnych przekształceń fonetycznych dało łacińskie Iuppiter (Iovis + pater). Od dopełniacza (genetivus) tego imienia, brzmiącego Iovis, pochodzi polskie imię tego bóstwa, Jowisz.

[madohora]

bóg nieba, burzy i deszczu, najwyższy władca nieba i ziemi, ojciec bogów

[madohora]

Kult Jowisza, czczonego jako Jowisz Najlepszy Największy (łac. Iuppiter Optimus Maximus) koncentrował się w świątyni położonej na Kapitolu w Rzymie, gdzie zasiadał on w towarzystwie Junony i Minerwy. Czynnościami kultowymi opiekował się kapłan zwany flamen Dialis.

[madohora]

Jowisz i cała Trójca Kapitolińska uosabiali rzymskie państwo. W koloniach rzymskich budowano analogiczne świątynie Trójcy Kapitolińskiej, zwane po prostu Kapitolami, rozprzestrzeniając kult poza miasto Rzym.

[madohora]

Na terenach starożytnego italskiego miasta Iguvium odnaleziono w 1444 roku tablice poświęcone Jowiszowi (zobacz: Tablice iguwińskie).

[madohora]

Przydomki Jowisza: Stator – ten, który zatrzymuje chwiejące się szeregi rzymskie, Victor – dawca zwycięstwa, Versor – ten, który zmusza nieprzyjaciół do ucieczki Ultor – karzący, niosący pomstę (Mściciel, na podobieństwo Marsa)

[madohora]

[madohora]

Tablice iguwińskie (Tabulae Iguvinae) – siedem tablic z brązu, powstałych w latach 300–70 p.n.e., które zostały znalezione w 1444 roku w ruinach świątyni Jowisza na terenach starożytnego italskiego miasta Iguvium (obecnie Gubbio).

[madohora]

Odnoszą się one do boga Jowisza (Jupitera Graboviusa) i jego kapłanów. Pokryte są inskrypcjami w wymarłym języku umbryjskim. Są głównym źródłem wiedzy o tym języku oraz o kultach italskich.

[madohora]

Przykład jednej z inskrypcji, w której mieszkańcy Iguvium proszą o wybaczenie przez Jowisza wszelkich uchybień i zaniedbań w oddawaniu mu czci:

[madohora]

Dei Grabouie
orer ose persei ocre fisie pir
orto est
toteme Iouine arsmor dersecor
subator sent
pusei neip heritu.
Dei Grabouie
persei tuer perscler uaseto est
pesetomest peretomest
frosetomest daetomest
tuer perscler uirseto auirseto
uas est. . .

[madohora]

[madohora]

Iuturna (pol. Juturna) – w mitologii rzymskiej bogini źródeł i opiekunka wszystkich wód w Lacjum.

[madohora]

Początkowo była nimfą o imieniu Diuturna. Zakochany w niej Jowisz obdarzył ją nieśmiertelnością i władzą nad źródłami, mimo to pozostała nieczuła na jego zaloty.

[madohora]

Była małżonką Janusa i matką Fonsa. Jej symbolami były fontanny i wszelkie źródła wynoszące wodę z głębin ponad ziemię.

[madohora]

Niedaleko Świątyni Westy w Rzymie znajdowało się święte źródło bogini, znane jako Iacus Iuturne. Jego wodom przypisywano właściwości lecznicze. Święto bogini, Iuturnalia, obchodzono 11 stycznia. Było to święto funkcjonariuszy wodociągów i fontann oraz straży pożarnej.

[madohora]

[madohora]

Tesalia (gr. Θεσσαλία – trl. Thessalía) – kraina historyczna i region administracyjny współczesnej Grecji położona nad Morzem Egejskim na południe od Macedonii.

[madohora]

Dużą część Tesalii zajmuje Nizina Tesalska. Są to tereny pagórkowate, otoczone przez górujące nad nimi masywy górskie:

od północy – Olimp
od zachodu – Pindos
od południa – Otris
od wschodu – Ossa i Pelion
Największą rzeką Tesalii jest uchodząca do Morza Egejskiego rzeka Pinios (Penejos).

[madohora]

Współcześnie teren Tesalii zajmuje region administracyjny ze stolicą Larisa.

[madohora]

w roku 344 p.n.e. podbita przez króla Macedonii Filipa II

[madohora]

w roku 197 p.n.e. na pewien czas odzyskała niepodległość po zwycięstwie Rzymian nad Macedończykami w bitwie pod Kynoskefalai
później weszła w skład rzymskiej prowincji Macedonia

[madohora]

w XIII wieku tworzyła księstwo Tesalii, powstałe po IV wyprawie krzyżowej
Od 1881 roku w składzie niepodległej Grecji.

[madohora]

[madohora]

Portunus – w mitologii rzymskiej opiekun portów. Przed wypłynięciem w morze żeglarze wznosili do niego modły o bezpieczny powrót.

[madohora]

Uznawany był za syna Mater Matuty i identyfikowany z greckim Palajmonem.

[madohora]

Portunus przedstawiany był z kluczem w ręku. Poświęcone mu święto, Portunalia, obchodzono 17 sierpnia.

[madohora]

[madohora]

Mater Matuta – bogini poranku i świtu, płodności i narodzin w mitologii rzymskiej. Niektóre rzymskie źródła utożsamiały ją z Ino-Leukoteą, która po swym samobójstwie i przemianie w boginię morską miała opuścić Grecję i przybyć do Italii.

[madohora]

[madohora]

Baran (łac. Aries, dop. Arietis, skrót Ari) – 39. co do wielkości gwiazdozbiór znajdujący się pomiędzy Andromedą i Bykiem. Pomimo swej niewielkiej jasności odgrywał dużą rolę w astronomii, w Baranie bowiem znajdował się punkt przecięcia ekliptyki i równika niebieskiego, tzw. punkt Barana. Przejście Słońca przez ten punkt (w momencie równonocy wiosennej) oznacza początek astronomicznej wiosny na półkuli północnej. Obecnie na skutek precesji Ziemi punkt Barana przesunął się do sąsiedniego gwiazdozbioru Ryb (od 67 r.n.e. a za 600 lat będzie już w Wodniku. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 50. W Polsce widoczny jesienią i zimą. Obecnie Słońce przebywa w konstelacji Barana między końcem kwietnia a połową maja. Baran jest także znakiem Zodiaku (21.3 – 20.4 Aries.svg).

[madohora]

Gwiazdy Barana przedstawiały w starożytnych kulturach odrodzenie, bo łączyły się z wiosenną równonocą. Później zaczęły reprezentować słynnego barana ze Złotym Runem. Już Sumerowie widzieli w gwiazdach tego gwiazdozbioru obraz barana, a kolejne cywilizacje włączały go do własnych mitologii. Jego nazwa wywodzi się od mitologicznego skrzydlatego złotego barana Chrysomallosa. Hermes, posłaniec bogów, zobaczył, że dzieci króla Atamasa, bliźnięta Fryksos i Helle są źle traktowani przez ich macochę Ino, więc wysłał barana, by je uratować. Dzieci uczepiły się barana, i doleciały do Kolchidy u podnóża Kaukazu. Król Kolchidy Ajetes chętnie je przyjął i dał Fryksosowi swoją córkę za żonę. Baran został złożony w ofierze w świętym gaju, a jego runo zamieniło się w złoto i zostało powieszone na drzewie. Pilnował go smok, który nigdy nie zasypiał. W podzięce za ocalenie baran został ofiarowany Zeusowi i umieszczony wśród gwiazd. Złote runo zaś zostało podarowane królowi Kolchidy i stało się później celem wyprawy Argonautów, którzy płynęli na okręcie Argo (patrz też: Kil, Rufa i Żagiel) dowodzeni przez Jazona.
Inna wersja mówi, że siostra Fryksosa szybująca wraz z nim nie zachowała ostrożności i w okolicach cieśniny oddzielającej Europę od Azji wpadła do morza. Od tej pory dla Greków cieśnina nosiła nazwę Hellespontu; obecnie znana pod nazwą Dardaneli.

[madohora]

W XVII wieku holenderski astronom Petrus Plancius zabrał trochę gwiazd z Barana i stworzył nową konstelację, znaną jako Pszczoła (Apis). Przeszła ona kilka transformacji, była muchą, osą i lilijką, aż w XX wieku astronomowie oddali te gwiazdy Baranowi

[madohora]

Układ najjaśniejszych gwiazd w Baranie tworzy charakterystyczny łuk, na który składają się: Hamal (α Ari, arab. owca)[2] o jasności 2,01m, Sheratan (β Ari) o jasności 2,64m oraz Mesarthim (γ Ari) o jasności 3,88m.

[madohora]

Wokół najjaśniejszej gwiazdy Hamal, czerwonego olbrzyma, krąży odkryta w 2011 roku egzoplaneta wielkości Jowisza

[madohora]

Pokazowym obiektem konstelacji jest Gamma Arietis, znana także jako Mesarthim, która była też nazywana pierwszą gwiazdą w Baranie. Jest to gwiazda podwójna, położona w odległości 204 lat świetlnych od Słońca z niemal idealnie dopasowanymi gwiazdami typu spektralnego A i B, które – co dziwne – wydają się bladożółte. Już przez 10-centymetrowy teleskop są dobrze widoczne

[madohora]

Epsilon Arietis – to układ podwójny, oddalony od Słońca o 290 lat świetlnych, którego składniki można rozdzielić za pomocą teleskopu o aperturze 100 mm lub większej i dużym powiększeniu. Widać wówczas parę blisko siebie położonych gwiazd

[madohora]

Lambda Arietis – leżąca w odległości 133 lat świetlnych biała gwiazda mająca żółtego towarzysza, którego można zobaczyć za pomocą małego teleskopu, a nawet przez dobrą lornetkę

[madohora]

Bharani (41 Ari) – 3,61m
Botein (δ Ari) – 4,35m
R Arietis – miryda
U Arietis – miryda
Pi Arietis – gwiazda potrójna znajdująca się w odległości 600 lat świetlnyc

[madohora]

W Baranie znajduje się olbrzymia galaktyka spiralna NGC 772 bez poprzeczki o jasności około 10m. Leży w pobliżu Mesarthim (γ Ari). W 20-centymetrowym teleskopie ma jedno nadzwyczaj duże ramię, blade owalne halo i małe, dużo jaśniejsze jądro. W 2003 odkryto w niej w ciągu trzech tygodni dwie supernowe.

[madohora]

NGC 691 jest z trudem dostrzegalna za pomocą 15-centymetrowego teleskopu, ale już 20-centymetrowy pokaże małe blade halo okrągłego kształtu z niewiele jaśniejszym obszarem w środku.

[madohora]

Z gwiazdozbiorem związany jest dzienny rój meteorów zwanych Arietydami. Jest aktywny od końca maja do początku lipca z maksimum w pierwszym tygodniu czerwca. Ciałem macierzystym roju jest prawdopodobnie planetoida Ikar

[madohora]

[madohora]

Pełnia – faza księżyca, podczas której Księżyc znajduje się w opozycji do Słońca, tzn. kiedy Księżyc znajduje się po przeciwnej stronie Ziemi niż Słońce. Dokładniej, pełnia występuje wtedy, gdy długości ekliptyczne Słońca i Księżyca różnią się o 180 stopni[

[madohora]

Podczas pełni półkula Księżyca skierowana w stronę Ziemi osiąga maksimum oświetlenia, które obejmuje ją prawie w całości, a tarcza Księżyca jest widoczna w przybliżeniu jako koło; jednocześnie przeciwna jego półkula, niewidoczna z Ziemi, jest nieoświetlona. Pomimo że Księżyc w pełni jest 300–500 tys. razy ciemniejszy od Słońca, jego blask utrudnia prowadzenie obserwacji astronomicznych.

[madohora]

Zazwyczaj w jednym miesiącu kalendarzowym występuje jedna pełnia. Istnieją dwa wyjątki od tej reguły: rzadszy – czasami w lutym nie występuje żadna pełnia (ostatnio taka sytuacja miała miejsce w 1999 i 2018 roku) oraz częstszy – w jednym miesiącu mogą wystąpić dwie pełnie. Druga pełnia nosi wtedy nazwę pełni niebieskiego księżyca. Zdarza się to raz na około 2,7 roku.

[madohora]

Jedynie w czasie pełni możliwe jest wystąpienie zaćmienia Księżyca.

[madohora]

Fazą Księżyca przeciwną do pełni jest nów, gdy znajduje się on w koniunkcji ze Słońcem.

[madohora]

Niebieski księżyc – określenie drugiej pełni Księżyca w ciągu miesiąca kalendarzowego. Jest to zjawisko rzadkie, występujące raz na kilka lat (średnio raz na 2,5 roku). W dawnej definicji astronomicznej mianem niebieskiego księżyca określano trzecią pełnię Księżyca w ciągu astronomicznej pory roku, w której występowały cztery pełnie Księżyca.

[madohora]

Wbrew nazwie, tarcza księżycowa nie staje się niebieska. Ma to jedynie podkreślić względną rzadkość tego zjawiska

[madohora]

W języku angielskim powiedzenie once in a blue moon ("raz na niebieski księżyc") oznacza coś niezwykle rzadkiego.

[madohora]

pełnia, astr. faza Księżyca, w czasie której znajduje się on w opozycji ze Słońcem.

[madohora]

LUTY BEZ PEŁNI KSIĘŻYCA

[madohora]

W ostatnich dziesięcioleciach powszechnie przyjęto ideę, że kiedy miesiąc kalendarzowy zawiera dwie pełnie Księżyca, druga z nich nazywana jest „Niebieskim Księżycem”. Niezwykły układ faz Księżyca na początku 1999 roku — dwie pełnie Księżyca w styczniu i marcu oraz żadna w lutym — wywołał falę zainteresowania opinii publicznej. Niezliczone gazety, stacje radiowe i telewizyjne opowiadały o Blue Moons.

[madohora]

Pełnia księżyca
Promienie emanujące z Tycho i innych kraterów są szczególnie widoczne, gdy Księżyc jest w pełni.
Dzięki uprzejmości António Cidadão.
Kilka wskazówek wskazuje na silny związek między Błękitnymi Księżycami almanachu a czterema porami roku. Wszystkie wymienione Błękitne Księżyce przypadają na 20, 21, 22 lub 23 dzień listopada, maja, lutego lub sierpnia. Daty te przypadają na około miesiąc przed przesileniem zimowym i letnim na półkuli północnej oraz odpowiednio równonocą wiosenną i jesienną, które występują w podobnej liczbie dni.

[madohora]

Chociaż pomysł na sezonowość nasunął się nam od razu, zweryfikowanie szczegółów wymagało dużo pracy detektywistycznej. Odkryliśmy, że definicja Blue-Moon zastosowana w Maine Farmers' Almanac rzeczywiście opiera się na porach roku, ale z pewnymi subtelnymi zwrotami akcji.

[madohora]

Zamiast roku kalendarzowego trwającego od 1 stycznia do 31 grudnia, almanach opiera się na roku tropikalnym, zdefiniowanym jako rozciągający się od jednego przesilenia zimowego („Boże Narodzenie”) do następnego. Większość lat tropikalnych obejmuje 12 pełnych księżyców — po trzy w zimie, wiosną, latem i jesienią — a każdy z nich nosi nazwę czynności odpowiedniej do pory roku (na przykład Księżyc Żniw jesienią). Ale czasami rok tropikalny zawiera 13 pełnych księżyców, tak że jeden sezon ma cztery, a nie zwykłe trzy.

[madohora]

Dziś zwykle wyznaczamy początek pór roku, kiedy długość geograficzna Słońca na niebie przekracza 0° (wiosna), 90° (lato), 180° (jesień) i 270° (zima). Wydaje się, że Słońce porusza się wzdłuż ekliptyki ze zmienną prędkością ze względu na niezupełnie okrągłą orbitę Ziemi, więc zdefiniowane w ten sposób pory roku nie są równe w czasie trwania. Inne podejście wykorzystuje dynamiczne średnie Słońce lub fikcyjną średnią Słońce — wyimaginowane ciała, które poruszają się odpowiednio wzdłuż ekliptyki i równika niebieskiego ze stałą szybkością i wytwarzają pory roku o równej długości. Almanach Maine definiuje pory roku za pomocą tej alternatywnej metody.

[madohora]

Almanach przestrzega również pewnych zasad ustanowionych w ramach reformy kalendarza gregoriańskiego w 1582 r. Kościelna równonoc wiosenna przypada zawsze 21 marca, niezależnie od położenia Słońca. Wielki Post rozpoczyna się w Środę Popielcową, 46 dni przed Wielkanocą i musi obejmować wielkopostny Księżyc, uważany za ostatnią pełnię Księżyca w zimie. Pierwsza wiosenna pełnia Księżyca nazywa się Księżycem Jaja (lub Księżycem Wielkanocnym lub Księżycem Paschalnym) i musi przypadać w ciągu tygodnia przed Wielkanocą.

[madohora]

W końcu mamy „główną zasadę” dla Błękitnych Księżyców: sezonowe nazwy Księżyca są przypisywane w pobliżu równonocy wiosennej zgodnie z kościelnymi zasadami określania dat Wielkanocy i Wielkiego Postu. Początki lata, jesieni i zimy są wyznaczane przez średnią dynamiczną Słońca. Kiedy sezon obejmuje cztery pełnie Księżyca, trzecia nazywa się Błękitnym Księżycem.

[madohora]

Dlaczego trzecia pełnia Księżyca jest identyfikowana jako dodatkowa w sezonie z czterema pełniami? Ponieważ tylko wtedy nazwy innych pełnych księżyców, takich jak Księżyc przed Yule i Księżyc po Yule, przypadną we właściwym czasie względem przesileń i równonocy.

[madohora]

W okresie od 1932 do 1957, pod redakcją Henry'ego Portera Trefethena (1887-1957), Maine Farmers' Almanac konsekwentnie wymieniał Błękitne Księżyce wywodzące się z zawiłej sezonowej reguły opisanej właśnie. Skąd więc wzięła się współczesna konwencja — że Niebieski Księżyc to druga pełnia Księżyca w miesiącu kalendarzowym — wzięła się? Sky & Telescope ma i jest odpowiedzią!

[madohora]

Laurence J. Lafleur (1907-66) z Antioch College, Ohio, omówił Błękitne Księżyce w kolumnie pytań i odpowiedzi w Sky & Telescope, lipiec 1943, strona 17, powołując się na almanach farmerów z Maine z 1937 roku jako swoje źródło. Jest oczywiste, że Lafleur miał przy sobie kopię almanachu, gdy pisał, ponieważ zacytował słowo w słowo komentarz na stronie kalendarza z sierpnia 1937 roku. W komentarzu tym zauważono, że Księżyc czasami „przychodzi do pełni trzynaście razy w roku”, ale Lafleur nie oceniał, czy odnosi się to do roku tropikalnego, czy kalendarzowego. Co ważniejsze, nie wspomniał o konkretnych datach żadnych Błękitnych Księżyców i nigdy nie powiedział nic o dwóch pełniach Księżyca w jednym miesiącu kalendarzowym.

[madohora]

Jakieś trzy lata później, w marcu 1946 roku, w Sky & Telescope (strona 3) ukazał się artykuł zatytułowany „Once in a Blue Moon” . Jej autor, James Hugh Pruett (1886-1955), był astronomem-amatorem mieszkającym w Eugene w stanie Oregon i częstym współpracownikiem S&T. Pruett pisał na różne tematy, zwłaszcza na temat meteorytów ognistych. W swoim artykule na temat Blue Moons wspomniał almanach Maine z 1937 roku i powtórzył niektóre z wcześniejszych komentarzy Lafleura. Potem, niestety, dodał: „Siedem razy w ciągu 19 lat było – i nadal jest – 13 pełnych księżyców w roku. Daje to 11 miesięcy z jedną pełnią księżyca i jedną z dwoma. Ta sekunda w miesiącu, tak to interpretuję, nazywał się Blue Moon”.

[madohora]

Pruett musiał nie mieć pod ręką almanachu z 1937 roku, bo inaczej zauważyłby, że Błękitny Księżyc spadł 21 sierpnia (oczywiście nie podczas drugiej pełni Księżyca w tym miesiącu) i że rok 1937 miał tylko 12 pełnych Księżyców. Ale dopiero z perspektywy czasu jego błąd jest tak oczywisty.

[madohora]

Sky & Telescope przyjęło nową definicję Pruetta, używając jej w notatce zatytułowanej „Niebieskie księżyce w maju” na stronie 176 wydania z maja 1950 roku. Dziwnym zbiegiem okoliczności dane dotyczące faz księżyca w tej notatce pochodzą od nikogo innego jak H. Portera Trefethena z Winthrop w stanie Maine, redaktora bardzo błędnego almanachu, który Pruett przeczytał cztery lata wcześniej! Ale sam Trefethen nigdy nie nazywał drugiej pełni Księżyca w ciągu miesiąca Błękitnym Księżycem. Nagłówek „Blue' Moons” został prawdopodobnie dodany przez redaktora założyciela Sky & Telescope , Charlesa A. Federera Jr. Federer zgodził się, że prawdopodobnie napisał ten nagłówek z myślą o niedawnym wówczas artykule Pruetta i bez konsultacji z Trefethen.

[madohora]

Jak wyjaśnił Hiscock w marcowym numerze, powszechne przyjęcie definicji drugiej pełni Księżyca w ciągu miesiąca nastąpiło po jej użyciu w popularnym programie radiowym StarDate 31 stycznia 1980 r. Przeanalizowaliśmy scenariusz tego programu, którego autorem jest Deborah Byrd, i okazało się, że zawiera przypis, którego nie czytano na antenie, który cytuje artykuł Pruetta z 1946 r. jako źródło informacji. Byrd pisze teraz dla programu radiowego Earth & Sky, którego strona internetowa zawiera notatkę przedstawiającą jej punkt widzenia na ten współczesny wkład w folklor księżycowy.

[madohora]

Mając za sobą dwie dekady popularnego użycia, (błędna) interpretacja drugiej pełni Księżyca w ciągu miesiąca jest jak dżin, którego nie można wepchnąć z powrotem do butelki. Ale to niekoniecznie jest złe. Zamiast spierać się, czy świętować początek nowego tysiąclecia 1 stycznia 2000 czy 2001 roku, ci, którzy mają najbardziej optymistyczne perspektywy, będą świętować podwójnie. Dlaczego nie traktować Błękitnych Księżyców w ten sam sposób, oznaczając zarówno drugą pełnię Księżyca w miesiącu kalendarzowym, jak i trzecią pełnię Księżyca w sezonie z czterema? „Nawet jeśli znaczenie kalendarza jest nowe” — powiedział Federer — „nie widzę w tym nic złego. Mówienie o tym jest zabawne i pomaga przyciągać ludzi do astronomii”.

[madohora]

[madohora]

Sobota (sobota i, skrót sob.) – dzień tygodnia między piątkiem a niedzielą.

[madohora]

Według normy ISO-8601 jest szóstym dniem tygodnia

[madohora]

W tradycji biblijnej – chrześcijańskiej i żydowskiej, gdzie za pierwszy dzień tygodnia uznawana jest niedziela, sobota jest siódmym, ostatnim dniem tygodnia

[madohora]

W religii żydowskiej sobota jest dniem świątecznym, zwanym szabatem. Biblijna opowieść o stworzeniu świata wyjaśnia jej genezę – ostatniego dnia tygodnia Bóg odpoczął po dziele stworzenia. W ortodoksyjnym judaizmie ściśle przestrzegany jest nakaz powstrzymania się od pracy.

[madohora]

Polska nazwa, podobnie jak w wielu innych językach europejskich wywodzi się od szabatu – świątecznego dnia odpoczynku obchodzonego przez wyznawców judaizmu i niektórych Kościołów chrześcijańskich, który trwa od zachodu słońca w piątek do zachodu słońca w sobotę; por. np. hiszp. sábado, wł. sabato, czes. sobota, ros. суббота (subbota), serb.-chorw. subota, również niem. Samstag.

[madohora]

W języku niemieckim funkcjonuje również nazwa Sonnabend, pochodząca z czasów przedchrześcijańskich i nawiązująca do germańskiej rachuby czasu, w której doba zaczynała się od wieczora: Sonnabend < Sonn + Abend ‛wieczór’, tj. wieczór tej samej doby, co Sonntag (niedziela).

[madohora]

W językach nordyckich oznacza ‛dzień kąpieli’: np. duń. lørdag. Na nazewnictwo niektórych innych języków germańskich i celtyckich wpłynęła łacińska nazwa dies Saturni ‛dzień Saturna’: np. ang. Saturday.

[madohora]

W kulturze zachodniej sobota jest dniem częściowo lub całkowicie wolnym od pracy. Wraz z niedzielą tworzy weekend.

[madohora]

[madohora]

Wolna sobota – w okresie PRL-u sobota będąca dniem wolnym od pracy, wprowadzonym w ówcześnie obowiązującym 6-dniowym tygodniu pracy.

[madohora]

Wolne soboty były wprowadzane na podstawie dekretów Rady Państwa z 1972 i 1973 roku stopniowo, początkowo (w 1973) dwa razy w roku (za odpracowaniem), następnie sześć w 1974; poczynając od 1975 roku było to 12 dni w roku, potem dwie i trzy soboty miesięcznie.

[madohora]

Pierwszą wolną sobotą był dzień 21 lipca 1973 roku (przed przypadającym nazajutrz Narodowym Świętem Odrodzenia Polski).

[madohora]

Wolnych sobót dotyczył ostatni z 21 postulatów w sierpniu 1980. W zawartych porozumieniach gdańskich władze wyraziły zgodę na wprowadzenie wszystkich sobót wolnych od pracy. Podobne uzgodnienie zawarto w porozumieniach w Jastrzębiu, przy czym dookreślono, że ma to się stać od 1 stycznia 1981

[madohora]

Na początku 1981 roku wprowadzono zasadę, która stanowiła, że co druga sobota była wolna. Nie dotrzymano zatem porozumień ze strajkującymi, które gwarantowały wszystkie soboty wolne. Następne porozumienie, z 30 stycznia 1981 r., mówiło o tym, że trzy soboty w miesiącu miały być wolne.

[madohora]

Skróty nazw dni tygodnia w języku polskim nie mają ściśle ustalonej formy, co nie oznacza, że nie są znormalizowane. Słowniki podają reguły skracania wyrazów i wyrażeń, a na ich podstawie można ustalić następujące wzorcowe formy skrótów: poniedziałek – pon., pn., wtorek – wt., środa – śr., czwartek – czw., piątek – piąt., pt., sobota – sob., niedziela – niedz., ndz.
W pewnych okolicznościach może pojawić się potrzeba skracania wedle innych zasad. Wówczas należy je jasno sformułować i określić zakres ich stosowania. Informatycy mają prawo stwierdzić, że skróty proponowane w słownikach z jakiegoś powodu ich nie zadowalają, w związku z czym proponują inne. Powinni jednak określić, w jakich okolicznościach takie skróty będą stosowane.
Gdyby zaproponowano specyficzny sposób skracania określonej grupy wyrazów, należy pamiętać o konsekwencji w tym zakresie. Można w takim razie zaproponować skróty tworzone od trzech pierwszych liter, a więc: pon., wto., śro., czw., pią., sob., nie. (być może w tym specyficznym użyciu pominięte zostaną kropki). Wprawdzie nie wszystkie z nich są zgodne z ortograficznymi zasadami skracania, lecz zostały ustalone wedle jasnej reguły, która w określonym kontekście (i tylko w nim) może znaleźć odpowiednie zastosowanie.

[madohora]

Proboszcz tak mówił do swoich wiernych: „Niedziela to własność Pana Boga, to Jego dzień własny, dzień Pański; wszystkie dni tygodnia On stworzył, mógł wszystkie dla siebie zatrzymać, a jednak sześć z nich wam oddał, a sobie zachował tylko ten jeden. Jakim prawem zabieracie to, co do was nie należy? Wiecie, iż rzecz kradziona nigdy korzyści nie przynosi. Podobnie i dzień skradziony przez was Panu nie wyjdzie wam na dobre. Znam dwa bardzo pewne środki, aby stać się ubogim: pracować w niedzielę i zabierać cudzą własność”.

[madohora]

SKĄD SIĘ WZIĘŁY DNI TYGODNIA

[madohora]

Petarda (niem. petarde; fr. pétard, pétarade; prowans. petarrada od petar „pierdzieć”) – amunicja imitująca wybuch innego urządzenia pirotechnicznego (granatu, bomby itp.), mająca (przynajmniej w zamyśle) nie czynić szkód, a jedynie efekty świetlne i dźwiękowe. Użyta nieprawidłowo lub niedbale wykonana może doprowadzić do kalectwa (urwania palców, oparzenia, oślepienia), choć nie powinna zabić.

[madohora]

Petarda jest to rodzaj ćwiczebnego granatu ręcznego. Mogą mieć przeznaczenie cywilne lub wojskowe. Może występować w postaci kostki sprasowanego prochu czarnego umieszczonego w cylindrycznym pudełku tekturowym z którego na zewnątrz wyprowadzony jest krótki lont zakończony główką zapałową. Przeznaczone do celów cywilnych nie mają dużej siły niszczycielskiej. Służą zabawie poprzez efekty wizualne i dźwiękowe. Często wydają głośny huk, ponieważ deflagrujący ładunek rozrywa kartonową powłokę. Dawniej (XVI–XVIII w.) petardą nazywano ładunek wybuchowy, którego używano do wysadzania bram w umocnieniach, mostów, krat okiennych i innych obiektów.

[madohora]

Ze względu na sposób odpalenia występują dwa rodzaje: odpalane na lont i na draskę.

[madohora]

Raca – przyrząd pirotechniczny służący oświetleniu terenu (w przeciwieństwie do flary, która pełni głównie funkcję sygnalizacyjną).

[madohora]

Ładunek świecący rac składa się z utleniaczy zmieszanych z opiłkami metali takich jak magnez lub glin; źródłem światła jest reakcja spalania tych ostatnich. Odpalana jest przez lont lub zawleczkę.

[madohora]

[madohora]

Sztuczne ognie (fajerwerki, od niem. Feuerwerk) – wyroby pirotechniczne wykorzystywane do celów widowiskowych i sygnalizacyjnych, po zapaleniu dające efekty świetlne i akustyczne. Obecnie największym producentem fajerwerków są Chiny.

[madohora]

W czasach dynastii Han w starożytnych Chinach prażono bambusy, aby wywołać huk odstraszający złe duchy. W czasach Dynastii Południowych i Północnych (420–589 naszej ery) sztuczne ognie były również wykorzystywane podczas modlitw o pomyślność i szczęście. Fajerwerki były także stosowane w celach bojowych. Obecnie są stosowane głównie w celach widowiskowo-rozrywkowych. Często w połączeniu z pokazami laserowymi oraz muzyką elektroniczną. Pokazy sztucznych ogni są też punktem kulminacyjnym wielu imprez plenerowych przebiegających w okresie wieczorowo-nocnym, np. zabaw sylwestrowych.

[madohora]

Pierwsze znane pokazy sztucznych ogni zorganizowano na dworze cesarskim w Chinach w XII wieku. W zastosowanych wtedy racach użyto zwykłego prochu, stosowanego potem w Europie jako dymny proch strzelniczy. Obecnie w racach i petardach stosuje się współczesne, bardziej widowiskowe i zaawansowane technologicznie środki pirotechniczne. Do roku 1965 do odpalania rac i ładunków używano lontu pirotechnicznego, o stałym czasie spalania. Czas odpalenia kolejnych petard regulowano używając różnej długości lontu. Od 1965 do odpalania sztucznych ogni używa się elektrycznych zapłonników pozwalających na dużo lepszą ingerencję w czas odpalania oraz zwiększających bezpieczeństwo obsługi technicznej pokazów (odpalanie może odbywać się z większej odległości i nie ma niebezpieczeństwa zamoknięcia lontu).

[madohora]

Jedno z pierwszych pisanych świadectw puszczania fajerwerków dał Łukasz Górnicki w swoich „Dziejach”. Zanotował w nich, że kiedy w 1566 roku urodził się Zygmunt III Waza „po górach nad Wilnem strzelby rozmaite, rac puszczania, insze puszkarskich przypraw ognie były zapalane”. Pokazy fajerwerków stały się bardzo popularne wśród szlachty polskiej. W XVIII wieku stanowiły niemal obowiązkową atrakcję wielu publicznych zabaw wieczornych, odbywających się na ulicy Foksal w Warszawie.

[madohora]

Największe pokazy sztucznych ogni miały miejsce podczas świąt państwowych: elekcji, rocznic wielkich bitew lub dla uczczenia zwycięstw. W 1683 roku w Rzeczypospolitej Obojga Narodów miało miejsce szereg uroczystości fetujących zwycięską bitwę pod Wiedniem. W Gdańsku kapitan artylerii Ernest Braun przygotował na zlecenie władz miasta fajerwerki na cześć Jana III Sobieskiego. Puszczane one były na poświęconej królowi polskiemu specjalnej uroczystości, które masowo odbywały się wówczas w Polsce i w całej Europie. Dla uświetnienia elekcji króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 15 września 1781 odbył się pokaz fajerwerków. Pokazem fajerwerków trwającym 3 minuty uczczono także ogłoszenie niepodległości w 1918 roku.

[madohora]

Efekty świetlne powstające podczas pokazów sztucznych ogni można podzielić na 3 rodzaje:

[madohora]

wybuchy kuliste

[madohora]

świetliki

[madohora]

eksplozje znacznikowe.

[madohora]

Oprócz tego producenci stosują własne nazwy w celach handlowych:

[madohora]

Chryzantemy
gęste kule o nierównej długości ramion.

[madohora]

Palmy
kilkanaście ramion o różnej długości.

[madohora]

Peonie
gęste kule o równomiernie rozkładających się ramionach.

[madohora]

Wierzby
kilkanaście ramion opadających w dół.

[madohora]

Bukiety
ramiona zebrane w bukiet z kulami na końcu.

[madohora]

Fale
kilkanaście złotych ramion podobnej długości z kolorową kulą na końcu

[madohora]

Kolory sztucznych ogni powstają w wyniku obecności jonów niektórych metali. Pod wpływem ciepła zostają one wzbudzone, a następnie oddają dostarczoną im energię w postaci kolorowego światła (zob. widmo emisyjne). Temperaturę, a przez to jaskrawość barw, zwiększa się dodając do soli pyłów magnezowych lub aluminiowych i uzyskując w ten sposób temperaturę nawet 2100 °C. Związki baru dają kolor zielony, sodu – żółty, strontu – czerwony, a miedzi – niebieski (zazwyczaj chlorek miedzi(II)). Purpury i fiolety powstają ze zmieszania barwy czerwonej z niebieską. Uzyskuje się więc je dodając do chlorku miedzi związki strontu w odpowiednich proporcjach.

[madohora]

Zakup sztucznych ogni w Polsce jest legalny, jednak sprzedaż takich produktów osobom niepełnoletnim stanowi przestępstwo zagrożone grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Używanie sztucznych ogni jest legalne przez cały rok, choć prawo to jest ograniczane w miejscach publicznych aktami prawa miejscowego. Ograniczenia mogą również dotyczyć określonych stref przestrzeni powietrznej, w których używanie sztucznych ogni bez uprzedniej zgody stanowi przestępstwo. Niemniej używanie sztucznych ogni może w określonych sytuacjach – zakłócania spokoju, porządku publicznego, spoczynku nocnego bądź też nieostrożnego obchodzenia się z takimi materiałami – wyczerpywać znamiona wykroczeń opisanych w kodeksie wykroczeń

[madohora]

Posiadanie materiałów pirotechnicznych – w tym sztucznych ogni – podczas zgromadzeń jest wykroczeniem z kodeksu wykroczeń zagrożonym karą aresztu do 14 dni, karą ograniczenia wolności albo karą grzywny. Wnoszenie lub posiadanie takich materiałów podczas imprez masowych jest natomiast przestępstwem zagrożonym grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5

[madohora]

[madohora]

Toast – gatunek literatury stosowanej, skonwencjonalizowana formuła lub krótka przemowa wznoszona dla uczczenia kogoś lub czegoś, życzenia komuś pomyślności itp. Po toaście następuje wypicie napoju, często też stuknięcie się kieliszkami. Toast może przybrać charakter konwencjonalnej, krótkiej formuły (np. „na zdrowie!”) lub dłuższej, bardziej oryginalnej przemowy, w którą jednak elementy konwencjonalne często są wbudowane.

[madohora]

Toast może przybrać także charakter krótkich pieśni. Śpiewanie ich w czasie biesiad i uczt było popularne zwłaszcza w okresie staropolskim, pieśni o charakterze toastu są jednak znane w tradycji ludowej do dziś. Podobnie jak toast w postaci przemowy, pieśń o charakterze toastu za pomocą konwencjonalnych formuł określa intencje uczestników spotkania towarzyskiego dotyczące danej osoby, wydarzenia czy sytuacji.

[madohora]

Charakter toastu ma słynna mowa Sędziego o grzeczności w Panu Tadeuszu Adama Mickiewicza (w księdze I).

[madohora]

Sto lat – tradycyjna polska piosenka śpiewana z okazji składania życzeń. Autor słów, jak i melodii, a także pochodzenie nie są ustalone.

[madohora]

Piosenka, której odpowiedniki w języku angielskim stanowią „Happy Birthday to You” i „For He's a Jolly Good Fellow”, jest śpiewana zarówno przy bardzo nieformalnych okazjach, zwykle urodzinach czy imieninach, ale często bywa intonowana w bardziej formalnych okolicznościach, po prostu jako forma serdecznych życzeń, niekoniecznie związana z długowiecznością. „Sto lat” było śpiewane zarówno podczas inauguracji prezydenta Lecha Kaczyńskiego jak i podczas wizyty papieża Jana Pawła II. Przy publicznych uroczystościach „Sto lat” bywa wykonywane przez orkiestrę (wojskową, policyjną czy strażacką) lub zespół muzyczny

[madohora]

Mimo że obecnie piosenka ta ma całkowicie świecki charakter, jej przesłanie jest podobne do ukraińskiej „Mnogaja lita”, która jest wersją bizantyńskiego hymnu liturgicznego

[madohora]

Utwór ten posiada wiele interpretacji. Jedną z nich jest: Sto lat, Sto lat, Sto lat, Sto lat niechaj żyją nam, prezentuje się ona pod melodią pieśni Za górami, za lasami.

[madohora]

Często, szczególnie poza dziecięcymi przyjęciami, ze względu na odniesienie do spożywania napojów alkoholowych, po Sto lat, jest śpiewany utwór Niech im gwiazdka pomyślności.

[madohora]

Piosenka, z racji prostej melodii, bywa wykonywana ponadto przez początkujących muzyków jako pierwszy samodzielny utwór, podobnie jak Wlazł kotek na płotek.

[madohora]

Sto lat, sto lat,
Niech żyje, żyje nam.
Sto lat, sto lat,
Niech żyje, żyje nam,
Jeszcze raz, jeszcze raz, niech żyje, żyje nam,
Niech żyje nam!

[madohora]

Poza piosenką, jest także w użyciu sam zwrot „Sto lat!”, używany przy życzeniach długowieczności, jak i ogólnych życzeniach wszystkiego najlepszego, szczęścia itp.

[madohora]

Bruderszaft, inaczej brudzio (z niem. Bruderschaft – braterstwo) – ceremoniał poprzedzający przejście jego uczestników na ty (po imieniu) rezygnując ze zwrotów grzecznościowych Pan, Pani. Odbywa się on często przy wspólnym wypiciu kieliszka alkoholu. Czasem dodawany jest do tego pocałunek.

[madohora]

Kurdesz – od tureckiego karyndasz (brat, towarzysz) w dawnych litewskich pieśniach biesiadnych wykrzyknik kończący ich strofę. W XVIII w. spopularyzowany za sprawą piosenki Kurdesz, której autorstwo nie jest jasne, przypisywane Franciszkowi Bohomolcowi, również Celestynowi Czaplicowi i Franciszkowi Ksaweremu Chomińskiemu

[madohora]

Kurdesz. Tak Polacy nazywali dobrego przyjaciela i towarzysza biesiady, wyraz ten przyjąwszy od Turków i Tatarów podczas ciągłych ze Wschodem stosunków. Po turecku kardasz znaczy brat i używa się w znaczeniu towarzysza. Polacy przekształcili to na kordasz, kierdasz i kurdesz, a kardastwem nazywali niekiedy przyjacielstwo, kamractwo. Do najpopularniejszych wesołych piosnek towarzyskich drugiej połowy XVIII w. należała nazwana „Kurdeszem“ od tego, że każda jej zwrotka kończyła się wierszem „Kurdesz, kurdesz nad kurdeszami!“ Autorem tej piosnki był podobno ks. Franciszek Bohomolec (ur. r. 1720 † 1784), uczony i niepospolitych zasług jezuita, pierwszy w XVIII w. autor komedyi polskich, założyciel pism perjodycznych (Monitora), wydawca kronik polskich, autor, tłómacz, dobroczyńca uczącej się młodzieży, gorliwy krzewiciel oświaty i literatury polskiej, człowiek wesoły i towarzyski. W gronie przyjaciół improwizował i układał pieśni. Lubili go wszyscy i poważali, bo przy wesołości i dowcipie nigdy nikomu nie ubliżył. On to na jednym z czwartkowych obiadów u króla Stanisława powiedział raz piękną improwizację p. t. „Pochwała wesołości“, na co mu Krasicki zaimprowizował odpowiedź i zakończył wiwatem: „Niech żyją Bohomolce!“ Bohomolec przyjaźnił się z Grzegorzem Łyszkiewiczem, zacnym kupcem warszawskim, którego dom słynął gościnnością jego małżonki Anny, a piwnica starym węgrzynem.

[madohora]

U Łyszkiewicza to na jednem z zebrań przyjacielskich miał ułożyć Bohomolec piosnkę dziewięciozwrotkową, poczynającą się od słów

[madohora]

Każ przynieść wina, mój Grzegorzu miły,
Bogdaj się troski nam nigdy nie śniły,
Niech i Anulka tu zasiądzie z nami,
Kurdesz, kurdesz nad kurdeszami

[madohora]

Piosnka ta podobała się wszystkim ludziom wesołym, a zwłaszcza palestrantom, w dni kilka obiegła całą Warszawę, a potem wszystkie zakątki kraju od Karpat do Dźwiny. Najdłużej cieszyła się wziętością na Litwie, służąc za hasło biesiadniczego bratania się. Niektórzy przypuszczali (np. Ł. Gołębiowski), że autorem pieśni kurdeszowej był Chomiński, wojewoda mścisławski, który układał wiersze na cześć Stanisława Augusta i hetmana Ogińskiego i którego utwory cieszyły się wziętością na Litwie. Inni, że twórcą kurdesza był Celestyn Czaplic, łowczy wielki koronny (ur. r. 1723 zm. 1804); tak sądził Jul. Bartoszewicz.

[madohora]

[madohora]

W Rosji uroczyściej niż Boże Narodzenie świętowany jest Nowy Rok. Wynika to z tego, że w prawosławnej tradycji Boże Narodzenie nigdy nie odgrywało takiej roli jak w Kościele katolickim. Dla prawosławnych większe znaczenie zawsze miała Pascha, czyli zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa.

[madohora]

Większość Rosjan wita Nowy Rok w gronie rodziny lub przyjaciół, przy choince i suto zastawionym stole. Właśnie wtedy nasi wschodni sąsiedzi składają sobie życzenia i obdarowują się prezentami. Dzieciom podarunki - najczęściej są to zabawki i słodycze - tradycyjnie przynoszą Dziadek Mróz i Śnieżynka.

[madohora]

Popularne są też zabawy sylwestrowe na świeżym powietrzu. W Moskwie odbywają się one tradycyjnie na Placu Czerwonym, Placu Teatralnym i Placu Twerskim. Około miliona Rosjan powita Nowy Rok za granicą.

[madohora]

Biże Narodzenie w Rosji - zgodnie z kalendarzem juliańskim, według którego żyje rosyjski Kościół prawosławny – obchodzone jest w tydzień po Nowym Roku. Jest to święto niezwykle radosne. Wielu Rosjan tradycyjnie udaje się wówczas do cerkwi. Liturgia Narodzenia Pańskiego zaczyna się zwykle po północy z 6 na 7 stycznia. Złoty wystrój świątyń, a także radosne melodie modlitw i kolęd tworzą niepowtarzalną atmosferę.

[madohora]

W tym roku na pewno...

[madohora]

Obchody Bożego Narodzenia rozpoczyna Soczelnik, czyli wieczerza wigilijna. Na stole obowiązkowo powinno się znaleźć 12 postnych dań. Tradycyjnie są to kasze, grzyby, sałatki warzywne, ciasta i pierniki. Niekiedy - również ryby. Wśród młodych modna jest faramuszka, czyli zupa piwna, znana w Rosji jako staropolskie danie postne.

[madohora]

(Sposób przyrządzenia: dwa litry jasnego lekkiego piwa przelać do emaliowanego rondla, dodać 15 dekagramów świeżego miękiszu żytniego chleba, doprowadzić do wrzenia, dodać łyżkę świeżego masła śmietankowego, pół łyżeczki kminku, 10 dekagramów cukru - zamiast cukru można dodać miodu - i soli do smaku. Zupę przetrzeć przez gęste sitko, dolać litr wrzącej wody, dokładnie wymieszać i odstawić pod pokrywką w ciepłym miejscu na 15 minut. Podawać z grzankami z bułki lub razowego chleba.)

[madohora]

Głównym daniem wigilijnym jest jednak kutia, którą przygotowuje się z ziaren pszenicy, miodu, kaszy, maku lub orzechów. Na wigilijnym stole nie powinno też zabraknąć prosfory, czyli poświęconego chleba ofiarnego, oraz kompotu z suszu. Natomiast głównym daniem świątecznego obiadu jest zwykle gęś z jabłkami.

[madohora]

Wieczerzę wigilijną poprzedza 40-dniowy post. Prawosławni powstrzymują się wtedy od spożywania nie tylko mięsa i jego przetworów, lecz także nabiału, a często - ryb.

[madohora]

Okres świąteczny w Rosji trwa do nocy z 13 na 14 stycznia, kiedy to obchodzony jest "stary" - według kalendarza juliańskiego - Nowy Rok. W Rosji żartuje się nawet, że 1 stycznia kończy się... 13 stycznia. Duma Państwowa, izba niższa parlamentu, potraktowała to niemal dosłownie i zafundowała Rosjanom 10 dni wolnych od pracy - od 31 grudnia do 9 stycznia. Niektórzy - podobnie jak w tym roku - wydłużą sobie świąteczny wypoczynek do 15 stycznia

[madohora]

Ludzie wierzyli, że papież św. Sylwester w roku 317 zamknął w podziemiach Watykanu smoka. Zgodnie ze starą przepowiednią, smok miał się wydostać na wolność w rocznicę śmierci świętego i zniszczyć świat, gdy rozpocznie się rok tysięczny. 31 grudnia 999 r. wszyscy byli przerażeni. Kiedy po północy nic złego się nie stało wybuchła ogromna radość. Sympatyczna historia, niestety zupełnie nieprawdziwa.

[madohora]

Od Syriusza do Juliusza
Oczywiście ludzkość od najdawniejszych czasów świętowała początek nowego roku. Kalendarz oparty na roku słonecznym, czyli okresie, w którym Ziemia obiega Słońce, znano już w starożytnej Mezopotamii i Egipcie. Za początek roku Egipcjanie uznawali 21 września, gdy na niebie pojawiała się czczona przez nich gwiazda Syriusz. W innych kulturach za początek roku uznawano zwykle wiosenne zrównanie dnia z nocą, gdy natura budzi się do życia. W tym sensie obyczaje np. topienia marzanny można uznać za noworoczne. Wiele pogańskich zwyczajów o takiej wymowie wiąże się ze świętami Wielkanocy.

[madohora]

W starożytnym Rzymie pierwszy miesiąc roku poświęcony był bogowi Marsowi i rozpoczynał się 1 marca. Miesiące miały na przemian 30 i 31 dni. Pewne zamieszanie wprowadził cesarz Oktawian August. Nazwał swym imieniem szósty miesiąc następujący po miesiącu poświęconemu Juliuszowi Cezarowi (pierwotne, wywodzące się z łaciny nazwy miesięcy pozostały w językach romańskich i germańskich). Nie chciał być gorszy, więc wydłużył "swój" miesiąc do 31 dni. Odbiło się to na długości ostatniego miesiąca – lutego, który do tej pory i tak miał 30 dni tylko w lata przestępne. Teraz pozostało w nim 28-29 dni.

[madohora]

Z datą 1 stycznia wiązało się natomiast w starożytnym Rzymie od II w p.n.e. jedno ważne wydarzenie – wówczas obejmowali władzę konsulowie, najważniejsi urzędnicy republiki. I chociaż generalnie czas liczono od roku założenia Rzymu, to urzędowe dokumenty datowano zwykle kadencjami poszczególnych konsulów (np. "w trzecim roku konsulatu Caiusa Juliusa"). 1 stycznia jako początek kadencji miał więc spore znaczenie praktyczne.

[madohora]

W świecie chrześcijańskim wielkie znaczenie miało wyznaczenie daty Narodzenia Jezusa na 25 grudnia. Datę taką przyjęto oficjalnie na soborze w Nicei w roku 325. W niektórych miejscach zaczęto traktować ten dzień jako początek roku. Wielu teologów twierdziło jednak, że początek roku należy przesunąć na chwilę Zwiastowania, o dziewięć miesięcy wcześniejszą, czyli na 25 marca. Tak np. sugerował Dionizy Mały, mnich, który w VI wieku obliczał dokładną datę narodzin Chrystusa. Rozpowszechniło się także – również uzasadnione religijnie – liczenie Nowego Roku od Wielkanocy (mimo że była świętem ruchomym).

[madohora]

W średniowieczu panował więc pod tym względem duży bałagan. W państwie Karola Wielkiego (784-814) jako początek roku przyjmowano dzień Bożego Narodzenia, a w tym samym czasie w Anglii – Wielkanoc.

[madohora]

Największe chyba zamieszanie panowało we Francji. Tam też najwcześniej wprowadzono obecny zwyczaj rozpoczynania roku 1 stycznia. Król Francji, Karol IX (brat naszego Henryka Walezego) wydał w tej sprawie edykt w 1563 r. Wybrał datę kompromisową, która nie faworyzowała żadnej z dzielnic państwa.

[madohora]

Pomysł dość opornie przyjmował się w Europie. Rosja obchodzi Nowy Rok 1 stycznia od 1700 roku, a Anglia dopiero od 1752. Wszędzie zresztą traktowano tę datę jako administracyjną, ale jej nie świętowano. Dopiero na przełomie XIX i XX wieku narodził się zwyczaj urządzania zabaw sylwestrowych. Najpierw w dużych miastach, wśród bogatych ludzi, potem, w XX wieku, stopniowo również w uboższych warstwach społeczeństwa.
Na początku XX wieku pojawiły się sylwestrowe zwyczaje lokalne. Np. w Hiszpanii o północy z każdym uderzeniem zegara zjada się jedno winogrono. Obyczaj ten pojawił się w roku 1909 i stał się tak popularny, że stosują się do niego prawie wszyscy. Duńczycy z kolei wdrapują się na krzesło i w chwili wybicia godziny 12 zeskakują z niego, by "skacząco" wejść w nowy rok.

[madohora]

Mimo unifikacji współczesnego świata na innych kontynentach wciąż obchodzi się Nowy Rok w odmiennych terminach. Np. Chińczycy nie rezygnują ze swego kalendarza księżycowego i świętują między 21 stycznia a 19 lutego, zależnie od roku.Św. Sylwester

[madohora]

Świętych pod tym imieniem zna Kościół 9 i l błogosławionego. Trzech tylko papieży nosiło to imię i pierwszy z nich dostąpił jedynie chwały ołtarzy. Panował długo, bo 21 lat (314-335) - a więc jako mało który z papieży. Długością w rządach ma tylko przed nim pierwsze miejsce: papież Pius IX, który panował 32 lata (1846-1878) i Leon XIII, który kierował Kościołem przez 25 lat (1878-1903), nie licząc około 34 lat rządów św. Piotra (33-67).

[madohora]

A jednak, chociaż lata rządów św. Sylwestra przypadają na najpomyślniejszy okres w życiu Kościoła, kiedy to po krwawych prześladowaniach nastał wreszcie po 300 latach upragniony, trwały pokój (edykt mediolański wydany w 313 roku), to jednak o działalności św. Sylwestra nic nie wiemy. Czym to tłumaczyć? Na pewno zawieruchami wojennymi, które niejednokrotnie nawiedzały także Rzym, z dymem ognia puszczając najcenniejsze jego zabytki i zawarte w nich archiwa. Może jednak nie mniej ważną tego przyczyną jest fakt, że cesarz Konstantyn Wielki, który wtedy panował (311-337), swoją indywidualnością potężną tak zaważył, że dziejopisarze chrześcijańscy owych czasów piszą raczej o nim. Pierwszy przecież historyk chrześcijaństwa, Euzebiusz, biskup Cezarei, poświęca Konstantemu całe rozdziały, gdy papieżowi proporcjonalnie o wiele skąpiej. Nie dziw, skoro Euzebiusz był sekretarzem i doradcą osobistym cesarza. Dlatego na rozgrywające się w Kościele wypadki patrzył pod kątem cesarskim, a papież był w cieniu i nikt jego czynów nie utrwalił.

[madohora]

Z fragmentów, jakie udało się wydobyć, możemy sobie ustalić następujące dane z życia św. Sylwestra. Urodził się w Rzymie jako syn bliżej nieznanego Rufina, kapłana, za czasów św. Marcelego, papieża. Kiedy prześladowanie dioklecjańskie ze szczególniejszą wrogością odnosiło się do ksiąg świętych w Kościele i nakazało je niszczyć, właśnie kapłan Rufln przechowywał w tajemnicy książki liturgiczne i Pismo święte, należące do Kościoła w Rzymie. Św. Sylwester wstąpił na tron papieski po papieżu, św. Milcjadesie, w styczniu 314 roku.

[madohora]

Dzięki hojności cesarza św. Sylwester buduje bazylikę na Lateranie, na Watykanie i inne. Podanie głosi, że to właśnie papież Sylwester pozyskał dla chrześcijaństwa św. Helenę, która tak wielkie zasługi położyć miała dla Kościoła jako matka Konstantyna Wielkiego. Legendą jest jednak, jakoby papież miał uzdrowić z trądu cesarza Konstantyna I Wielkiego.

[madohora]

Kiedy wybuchła herezja ariańska, cesarz zdecydował o zwołaniu soboru do Nicei (325), gdzie herezja została potępiona, a Ariusz skazany na wygnanie. Papież Sylwester wysłał tam swoich legatów, po czym zwołał synod do Rzymu, na którym obecnych 265 biskupów Zachodu potwierdziło uchwały soboru w Nicei.

[madohora]

Data śmierci św. Sylwestra wydaje się być pewną, gdyż spotykamy ją w najdawniejszych dokumentach. Papież opuścił tę ziemię dnia 31 grudnia 335 roku. Cieszył się czcią powszechną także na Wschodzie. Jest to jeden z najpierwszych niemęczenników, który odbierał cześć ołtarzy. Grecy obchodzili jego święto 2 stycznia. Ciało jego doznawało czci na cmentarzu Pryscylli przy drodze Salaryjskiej Nowej, gdzie w wieku VII wystawiono świątynie pod jego wezwaniem. Obecnie ma Święty swój kościół na Kwirynale oraz bardzo bogato wyposażony architektonicznie kościół S. Silvestro in Capite, na miejscu, gdzie miał stać dom rodzinny papieża św. Stefana II. Obecnie relikwie św. Sylwestra znajdują się w Nonantola, jedenaście kilometrów od Modeny, w ołtarzu głównym kościoła dawnego opactwa benedyktynów (dzisiaj parafialnego). Jest on patronem tego miasta i diecezji. Część relikwii ma być także w Rzymie w kościele św. Marcina ai Monti (w krypcie). Z dniem św. Sylwestra są związane w Polsce następujące przysłowia:

[madohora]

Dzień Sylwestrowy pokaże czas lipcowy.

[madohora]

Na św. Sylwester mroźno, zapowiedź na zimę groźną.

[madohora]

W noc Sylwestrową pogodnie, będzie kilka dni pogodnie.

[madohora]

Dzień 31 grudnia, zwany w Polsce popularnie „Sylwestrem”, budzi jednak jeszcze inne, o wiele poważniejsze refleksje. Jest to ostatni dzień w roku kalendarzowym. Za kilka godzin staniemy na granicy czasu. Astronomowie powiadomią nas, że planeta nasza w wędrówce dokoła słońca znalazła się w tym samym punkcie co rok temu. Skończy się rok słoneczny, kalendarzowy. Stanie przed nami Nowy Rok, jak nowa karta - czysta, niezapisana, na której pisać będziemy nową historię przyszłych dni. Za kilka godzin wybije pomoc. Staniemy na krawędzi czasu. Za nami będzie trwały grunt tego, co przeszło, przed nami wielka niewiadoma. Różni z różnym żegnają stary rok uczuciem. Jedni z wdzięcznością, bo być może połączył dwoje szczęśliwych w sakramencie Małżeństwa przy ołtarzu. Innym dał radość z długo może oczekiwanego dziecka. Innym: zdane szczęśliwie egzaminy, posadę, podwyższoną pensję, emeryturę, nowe mieszkanie itp. Sam fakt, żeśmy szczęśliwie przeżyli jeden więcej rok, to już przecież wielki dar Boży. Jeśli do tego dodamy: liczbę Mszy świętych, przyjętych Komunii świętych, wysłuchanych nauk, przeczytanych dobrych pism, pociech religijnych i nagromadzonych zasług - to jest za co dziękować dobremu Bogu.

[madohora]

Będą jednak wśród nas i tacy, którym może stary rok przyniósł w ich mniemaniu więcej zła niż dobra: zabrał może najdroższą osobę z domu, zesłał kalectwo czy chorobę ciężką, spalony dom, utracony dobytek, rozbite szczęście rodzinne itp. Ale przecież i te nieszczęścia nie mogą iść w porównaniu ze sumą dobra, jaką nam stary rok przyniósł w płaszczyźnie doczesnej jak i wiecznej

[madohora]

LITURGIA
Sylwester: Wielkie zamieszanie i dwanaście winogron
Tomasz Gołąb /Foto Gość
Sylwester: Wielkie zamieszanie i dwanaście winogron
WIARA.PL
publikacja 30.12.2013 22:24

Ludzie wierzyli, że papież św. Sylwester w roku 317 zamknął w podziemiach Watykanu smoka. Zgodnie ze starą przepowiednią, smok miał się wydostać na wolność w rocznicę śmierci świętego i zniszczyć świat, gdy rozpocznie się rok tysięczny. 31 grudnia 999 r. wszyscy byli przerażeni. Kiedy po północy nic złego się nie stało wybuchła ogromna radość. Sympatyczna historia, niestety zupełnie nieprawdziwa.


Dzięki hojności cesarza św. Sylwester buduje bazylikę na Lateranie, na Watykanie i inne. Podanie głosi, że to właśnie papież Sylwester pozyskał dla chrześcijaństwa św. Helenę, która tak wielkie zasługi położyć miała dla Kościoła jako matka Konstantyna Wielkiego. Legendą jest jednak, jakoby papież miał uzdrowić z trądu cesarza Konstantyna I Wielkiego.

Kiedy wybuchła herezja ariańska, cesarz zdecydował o zwołaniu soboru do Nicei (325), gdzie herezja została potępiona, a Ariusz skazany na wygnanie. Papież Sylwester wysłał tam swoich legatów, po czym zwołał synod do Rzymu, na którym obecnych 265 biskupów Zachodu potwierdziło uchwały soboru w Nicei.


Kult św. Sylwestra
Data śmierci św. Sylwestra wydaje się być pewną, gdyż spotykamy ją w najdawniejszych dokumentach. Papież opuścił tę ziemię dnia 31 grudnia 335 roku. Cieszył się czcią powszechną także na Wschodzie. Jest to jeden z najpierwszych niemęczenników, który odbierał cześć ołtarzy. Grecy obchodzili jego święto 2 stycznia. Ciało jego doznawało czci na cmentarzu Pryscylli przy drodze Salaryjskiej Nowej, gdzie w wieku VII wystawiono świątynie pod jego wezwaniem. Obecnie ma Święty swój kościół na Kwirynale oraz bardzo bogato wyposażony architektonicznie kościół S. Silvestro in Capite, na miejscu, gdzie miał stać dom rodzinny papieża św. Stefana II. Obecnie relikwie św. Sylwestra znajdują się w Nonantola, jedenaście kilometrów od Modeny, w ołtarzu głównym kościoła dawnego opactwa benedyktynów (dzisiaj parafialnego). Jest on patronem tego miasta i diecezji. Część relikwii ma być także w Rzymie w kościele św. Marcina ai Monti (w krypcie). Z dniem św. Sylwestra są związane w Polsce następujące przysłowia:

Dzień Sylwestrowy pokaże czas lipcowy.
Na św. Sylwester mroźno, zapowiedź na zimę groźną.
W noc Sylwestrową pogodnie, będzie kilka dni pogodnie.


Koniec starego roku
Do pomyślenia
Dzień 31 grudnia, zwany w Polsce popularnie „Sylwestrem”, budzi jednak jeszcze inne, o wiele poważniejsze refleksje. Jest to ostatni dzień w roku kalendarzowym. Za kilka godzin staniemy na granicy czasu. Astronomowie powiadomią nas, że planeta nasza w wędrówce dokoła słońca znalazła się w tym samym punkcie co rok temu. Skończy się rok słoneczny, kalendarzowy. Stanie przed nami Nowy Rok, jak nowa karta - czysta, niezapisana, na której pisać będziemy nową historię przyszłych dni. Za kilka godzin wybije pomoc. Staniemy na krawędzi czasu. Za nami będzie trwały grunt tego, co przeszło, przed nami wielka niewiadoma. Różni z różnym żegnają stary rok uczuciem. Jedni z wdzięcznością, bo być może połączył dwoje szczęśliwych w sakramencie Małżeństwa przy ołtarzu. Innym dał radość z długo może oczekiwanego dziecka. Innym: zdane szczęśliwie egzaminy, posadę, podwyższoną pensję, emeryturę, nowe mieszkanie itp. Sam fakt, żeśmy szczęśliwie przeżyli jeden więcej rok, to już przecież wielki dar Boży. Jeśli do tego dodamy: liczbę Mszy świętych, przyjętych Komunii świętych, wysłuchanych nauk, przeczytanych dobrych pism, pociech religijnych i nagromadzonych zasług - to jest za co dziękować dobremu Bogu.

Będą jednak wśród nas i tacy, którym może stary rok przyniósł w ich mniemaniu więcej zła niż dobra: zabrał może najdroższą osobę z domu, zesłał kalectwo czy chorobę ciężką, spalony dom, utracony dobytek, rozbite szczęście rodzinne itp. Ale przecież i te nieszczęścia nie mogą iść w porównaniu ze sumą dobra, jaką nam stary rok przyniósł w płaszczyźnie doczesnej jak i wiecznej.

Kończący się stary rok budzi w nas także uczucie skruchy. Prorok Dawid mówi, że sprawiedliwy człowiek 7 razy na dzień upada. Jeśli tak, to cóż każdy z nas. Ileż to myśli złych i niepotrzebnych ciśnie się nam do głowy. Dawaliśmy może na nie zezwolenie. Ileż wypowiadamy daremnych a może grzesznych słów. A przecież bywają i złe czyny. Pomnóżmy to wszystko przez liczbę dni, pomnóżmy przez liczbę przeżytych już lat. Przerażenie ogarnia. Przecież za to trzeba będzie Bożej sprawiedliwości spłacić dług. Jeśli nie uczynimy tego na ziemi, tym gorzej dla nas, bo trzeba będzie odpokutować to po śmierci. Chrystus Pan nas napomina, że sprawiedliwości Bożej trzeba się będzie wypłacić aż do ostatniego szelążka. Napomina nas Pan Jezus, że będziemy sądzeni nawet z każdego słowa, wypowiedzianego na próżno.

[madohora]

Dlatego to, kiedy jedni spędzają „ostatki” na hucznych zabawach, wśród obżarstwa, pijaństwa i szału rozpusty, inni zapełniają w tym samym czasie świątynie, aby się modlić.

[madohora]

Jest to piękny zwyczaj, że w wieczór sylwestrowy gromadzą się wierni w świątyni na nabożeństwa: dziękczynne, pokutne i przebłagalne. Nie wiemy, co nam przyniesie nowy rok, jakie nadzieje i zawody. Nie wiemy nawet, czy go szczęśliwie przeżyjemy. Staje on przed nami jak jedna wielka niewiadoma. Dlatego słusznie ścielemy się u stóp ołtarza, by ubłagać również zmiłowanie i potrzebne łaski.

[madohora]

Z wielkim wzruszeniem zrywam zawsze ostatnią kartkę kalendarza, żegnam stary rok, tak bardzo nabrzmiały w wydarzenia i przeżycia. Tych kart zerwałem już w życiu... Czy doczekam się roku nowego? Czy tej nocy nie zabierze mnie śmierć spośród żyjących? Codziennie odchodzi z tej ziemi ok. 150 000. W ciągu roku więc śmierć zabrała ok. 50 milionów. Wprost nie do wiary, jak ogromna liczba. Widziałem kiedyś obraz śmierci w postaci kościotrupa w całunie, z kosą w ręku, z zawiązanymi oczyma. Tłum jej nie widział i szedł na oślep w jej ramiona. Ona zaś nie patrząc, kto pod kosą, niemiłosiernie siekła. Tak, śmierć nie patrzy na wiek, na stan, nikt jej dotąd nie zmógł, nikt nie oszukał, nikt nie przekupił. Ileż już ścięła koronowanych głów, papieskich tiar, biskupich mitr. Powiedziano słusznie, że tylko śmierć jest sprawiedliwa, bo wszystkich równa. Przypominają się słowa Pańskiego mędrca: „Nasze życie jest krótkie i smutne! Nie ma lekarstwa na śmierć człowieczą... Urodziliśmy się niespodzianie i potem będziemy, jakby nas nigdy nie było... Imię nasze pójdzie w niepamięć i nikt nie wspomni naszych poczynań. Przeminie życie nasze jakby ślad obłoku i rozwieje się jak mgła, ścigana promieniami słońca i żarem jego przebita. Czas nasz jak cień przemija, śmierć nasza nie znaodwrotu”.

[madohora]

A jednak właśnie te kilka, kilkanaście czy kilkadziesiąt lat - to wielka szansa, dana nam od łaskawego Boga. Stworzyciel w ręce nasze złożył losy nasze. Nie jest prawdą, że piasek ziemi wraz z naszym ciałem pokryje wszystko. Chrystus Pan nas poucza, że śmierć nie jest końcem, ale początkiem nowego życia, jest progiem, przez który przejść trzeba. Dlatego Kościół święty kapłanom swoim kładzie w usta w prefacji Mszy świętych za zmarłych te pełne ufności słowa:„W Nim to zabłysła dla nas nadzieja chwalebnego zmartwychwstania, i chociaż nas zasmuca nieunikniona konieczność śmierci, znajdujemy pociechę w obietnicy przyszłej nieśmiertelności. Albowiem życie Twoich wiernych, o Panie, zmienia się, ale się nie kończy; i gdy rozpadnie się dom doczesnej pielgrzymki, znajdą przygotowane w niebie wieczne mieszkanie”.

[madohora]

Jak kiedyś Mojżesz wyprowadził z niewoli egipskiej naród wybrany do ziemi obiecanej poprzez pustynię Synaju, tak i nowy lud Boży, odkupiony męką i śmiercią Syna Bożego, Jezusa Chrystusa, podąża do niebieskiej ojczyzny pod wodzą Jego Kościoła i pasterzy.

[madohora]

I właśnie chodzi tylko o to, aby nie zatrzymywać się na ziemi, by nie widzieć w niej celu życia, by w drogach jej krętych przypadkiem się nie zagubić, ale mieć oczy stale utkwione w niebo, gdzie nasz dom, gdzie czeka na nas Ten, którego pozdrawiamy codziennie słowami: Ojcze nasz, który jesteś w niebie.

[madohora]

Władysław Pogrobowiec, król węgierski i czeski, był zaręczony z Małgorzatą, córką króla Francji, Króla VII. Przed weselem wyprawił Władysław poselstwo najprzedniejszych panów i szlachty w liczbie kilkuset panów i pań, strojnych w najkosztowniejsze szaty w powozach złotem obitych. Tak świetnego orszaku dawno nie widziała Europa. Ale co za ironia losu. Jeszcze wspaniały poczet nie dojechał do Paryża, kiedy specjalny goniec doniósł o śmierci króla Władysława (listopad 1457). Tak to uroczystości weselne zamieniły się w żałobne.

[madohora]

W pobliżu miasta Villach w Karyntii w 1879 roku jechał na saniach tłum w rozbawieniu karnawałowym. Większość biorących udział była przebrana w najróżnorodniejszych postaciach. Kiedy przejeżdżał kulig obok wzgórza Plejberg ze skoczną muzyką, spadła lawina śnieżna w tak wielkiej ilości i tak z nagła, że pogrzebała wszystkich. Śpiewamy: „Od nagłej a niespodziewanej śmierci zachowaj nas, Panie”.

[madohora]

Bouthillier Rance pochodził z możnej rodziny francuskiej. Używał też dóbr tego świata. Dnia pewnego na polowaniu padł strzał. Na szczęście kula trafiła w zamek myśliwskiej torby Rance’a. Pomyślał: „A co by było, gdyby kula lekkomyślnie wystrzelona przez towarzysza trafiła we mnie?”. To było punktem zwrotnym w jego życiu. Majętność swoją rozdał ubogim a sam założył najostrzejszy zakon, trapistów (+ 1662).

[madohora]

Koleją przez Semmering pod Wiedniem jechali pasażerowie. Kiedy pociąg zaczął zjeżdżać ze stoku góry, ktoś z pasażerów zapytał: „Panie, a co by się stało, gdyby tak pociąg nagle zaczął spadać w dół?”. Na to konduktor: „Na szczęście są hamulce”. Ktoś inny zagadnął: „A gdyby tak hamulce zawiodły?”. Na to konduktor: „Wtedy trzeba się zbierać albo tam (pokazał na niebo) albo tam (pokazał na dół)”.

[madohora]

Król francuski Filip IV, chciwy na ogromne dobra zakonu rycerskiego templariuszów nakazał aresztować wielkiego mistrza Jakuba Molay’a i jego radę. Wytoczył im proces i skazał wielkiego mistrza na śmierć na stosie. Działo się to dnia 18 marca 1314 roku. Molay miał przed śmiercią zawołać: „Wzywam cię na Boży sąd!”. Król miał sobie zakpić: „Idź naprzód, pójdę za tobą”. I poszedł. W pół roku zaledwie, we wrześniu, sam nagle zmarł i poszedł na Boży sąd.

[madohora]

Ostatnie dni starego roku są bardzo pracowite i denerwujące. Trzeba bowiem w urzędach dokonać bilansu i zamknięcia roku. Symbol to realny, jak troskliwie powinien każdy z nas przeprowadzić bilans duchowy, aby przed Bogiem nie zostawić manka. Kontrole raz po raz przeprowadzane i remanenty w sklepach podobnym są dla nas ostrzeżeniem w sferze duchowej, nadprzyrodzonej: „Dlatego i wy bądźcie gotowi, bo w chwili, której się nie domyślacie, Syn Człowieczy przyjdzie”.

[madohora]

Boże, któremu właściwą rzeczą jest litować się zawsze i przebaczać: przyjmij błagania nasze, aby nas i wszystkie sługi Twoje, którzyśmy związani pętami grzechu, miłosierdzie Twojej litości łaskawie rozgrzeszyło...

[madohora]

Boże, którego grzech obraża a pokuta przejednywa: wysłuchaj łaskawie pokornych próśb swojego ludu i odwróć od nas bicz zagniewania Twojego, któryśmy ściągnęli przez nasze winy...

[madohora]

Boże, od którego święte pragnienia, dobre rady i sprawiedliwe uczynki pochodzą, racz obdarzyć sługi Twoje takim pokojem, jakiego świat dać nie może, aby i serca nasze były poddane Twoim przykazaniom i po oddaleniu trwogi przed nieprzyjaciółmi czasy nasze pod Twoją opieką były spokojne...

[madohora]

[madohora]

Winogrono – owoc (jagoda) roślin z rodziny winoroślowatych, głównie winorośli właściwej. Winogrona można jeść na surowo lub można je przetwarzać. Główne produkty spożywcze uzyskiwane z winogron to: dżem, sok, galaretka, wino, wyciąg z pestek winogron, rodzynki, ocet winny i olej z pestek winogron.

[madohora]

Winogrona są owocami, które pochodzą od owoców dzikiej winorośli z regionu Morza Kaspijskiego. Początki produkcji wina datowane są na 8 tys. lat i miały miejsce na terenach obecnej Gruzji. Egipcjanie posiadali już zdolności uprawy winorośli i produkcji wina. Rzymianie rozpowszechnili uprawę winorośli w rejonie Morza Śródziemnego.

[madohora]

Obecnie uprawia się winorośl prawie na całym świecie, a jednym z najbardziej znanych pod tym względem regionów jest basen Morza Śródziemnego.

[madohora]

Chiny jest największym producentem winogron na świecie, produkującym 13 494 811 ton rocznie.
Włochy zajmuje drugie miejsce z roczną produkcją 8 513 643.
Z 6 890 970 tonami produkcji rocznie Stany Zjednoczone Ameryki jest trzecim co do wielkości producentem winogron

[madohora]

Wno jest nieco młodsze od piwa. Na przestrzeni wieków winiarze wyprowadzili wiele odmian i modernizowali sposób produkcji, dzięki czemu istnieje dziś tak duży win otrzymywanych na całym świecie. Artykuł ten pozwoli czytelnikowi zapoznać się z historią winiarstwa od czasów starożytnych po współczesność.

[madohora]

Już w czasach neolitycznych w wioskach uprawiano winorośl. Znaleziska archeologiczne pokazują, że już 5000 lat p.n.e. neolityczni rolnicy podróżowali statkami wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego od Bliskiego Wschodu po Atlantyk. Mimo uprawy winorośli w ówczesnych osadach nie odkryto żadnych dowodów na produkcję wina. Trudno określić, w jaki sposób uprawa winorośli rozprzestrzeniła się z pierwszych osad neolitycznych na obszary Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej, prawdopodobnie poprzez handel.

[madohora]

W czasach wielkich cywilizacji Mezopotamii (Sumerów, Babilończyków, Hetytów i Asyryjczyków) winnice były zakładane wzdłuż brzegu Eufratu i Tygrysu, a także na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego. Wielkie miasta na obszarze Żyznego Półksiężyca, takie jak Babilon, Ur i Tyr były ważnymi ośrodkami handlowymi już w III tysiącleciu p.n.e. Stamtąd sprzedawano wino w glinianych naczyniach, ale używano również skór zwierzęcych, a nawet beczek.

[madohora]

W 500 r. p.n.e. Herodot opisał beczki wykonane z drewna palmowego używane do transportu wina z Armenii w dół rzek Eufrat i Tygrys. Ponieważ drewno palmowe jest bardzo trudne do zginania, wykonanie beczek było niełatwą czynnością. Fenicjanie dominowali na Bliskim Wschodzie przez ponad tysiąc lat, począwszy od około 1400 r. p.n.e. Mimo że na Półwyspie Iberyjskim uprawiano winorośl przed przybyciem Fenicjan, to lud ten przyczynił się do rozwoju technologii produkcji wina i handlu. Dominacja fenicka nad światem śródziemnomorskim zakończyła się w 333 r. p.n.e., kiedy to ich sojusznicy, Persowie, zostali pokonani przez Aleksandra Wielkiego. Ostatecznie cywilizacja fenicka upadła pod koniec wojen punickich z Rzymem w 146 r. p.n.e.

[madohora]

Ważnym ośrodkiem produkcji wina w starożytności był także Egipt. W grobowcu faraona Skorpiona I (3150 r. p.n.e.) w Abydos, położonym na południe od delty Nilu, znaleziono około 700 naczyń z winem. Te naczynia miały typowy kształt amfory. Na niektórych glinianych korkach do zamknięcia amfory znajdowały się inskrypcje, informujące o rodzaju wina, dacie i miejscu jego produkcji, a także imię producenta. Egipcjanie wprowadzili uprawę winorośli na Kretę okresu minojskiego w II tysiącleciu p.n.e. Starożytni Egipcjanie wynaleźli amforę – gliniane naczynie do przechowywania wina. Wykonanie amfory było proste i niedrogie, a surowiec – glinę można było znaleźć prawie wszędzie.

[madohora]

Typowa amfora była dość gruba, miała spiczasty wierzchołek, co pozwalało na częściowe zakopanie jej w piasku w celu zabezpieczenia podczas przechowywania lub transportu. Wnętrze amfory było częściowo lub w całości pokryte żywicą. Z amfor korzystali Egipcjanie, Grecy, Rzymianie i inne ludy. Na ścianach wielu grobowców umieszczone zostały wizerunki przedstawiające egipską technikę produkcji wina.

[madohora]

Robotnicy zbierali winogrona, które są następnie zgniatane nogami. Moszcz wlewano do amfor, które po napełnieniu zatykano gliną. Małe otwory obecne w szyjce umożliwiały wydzielenie dwutlenku węgla wytworzonego podczas fermentacji. Otwory były następnie uszczelniane gliną podczas dojrzewania, które trwało często wiele lat. Wino było napojem pitym przez bogatych Egipcjan

[madohora]

W starożytnych religiach istnieli bogowie związani z winem, którzy według wierzeń nauczyli ludzi produkcji tego napoju i byli patronami winiarzy. Starożytni Egipcjanie czcili Gathora – opiekuna wina); Re, który pocił wino, Horusa i Ozyrysa, opiekuna winiarzy i piwowarów. Egipcjanie wynaleźli również szkło w II tysiącleciu p.n.e. Technologia wytwarzania szkła była ściśle związana z metalurgią. Szkło składało się z krzemionki (piasku) i metalu: im wyższa była zawartość metalu, tym niższa temperatura topnienia. Metalem stosowanym do produkcji szkła był natron (węglan sodu). Dodatek śladowych ilości określonych metali do stopu pozwalało na otrzymanie szkła o różnych kolorach. Fenicjanie spopularyzowali egipską technologię produkcji szkła i masowo produkowali szklane kubki do picia wina. Wynaleźli oni szkło dmuchane około 100 lat p.n.e (Estreicher 2004).

[madohora]

Cywilizacja grecka zaczęła się rozwijać w Mykenach około 1600 r. p.n.e. Gliniane tabliczki z tego okresu wspominają o produkcji oliwy z oliwek i wina. W późniejszych wiekach powstawały państwa-miasta np. Argos, Korynt, Sparta czy Ateny. Nastąpiło to ok. 450 lat później i zapoczątkowało dominację kultury hellenistycznej w starożytnym świecie.

[madohora]

W Helladzie powstało wiele rodzajów wina. Każdy region i każda wyspa miały swoje własne receptury np. wina z wysp Chios, Lesbos czy Samos uchodziły za „doskonałe”, podobnie jak ciemne wina z Kos, które czasami sprzedawano zmieszane z wodą morską, a wina z wyspy Rodos uchodziły za mocne. Filozof Demokryt z dumą twierdził, że znał wszystkie odmiany winogron.

[madohora]

W połowie V w. p.n.e. na wyspie Tasos wprowadzono po raz pierwszy przepisy dotyczące wina, które regulowały jaką jakość musi mieć wino, by można je było sprzedawać. Późniejsze przepisy (ok. 425–400 r. p.n.e.) określały najwcześniejszą datę zbioru winogron, co gwarantowało wykorzystanie wyłącznie dojrzałych winogron do produkcji wina. Helleni wytwarzali niewiele rodzajów win lekkich (wytrawnych, białych), które co ciekawe Hipokrates polecał w leczeniu niektórych chorób. Dziś wiadomo, że typowe wina greckie były mocne, o dużej zawartości alkoholu i słodkie. Wino zawsze pito zmieszane z wodą. Wysokie stężenie cukru w ​​moszczu można było osiągnąć przy pomocy różnych metod.

[madohora]

Jedną z nich było skręcenie łodygi kiści winogron i pozostawienie jej na rodzynkach na winorośli. Innym było zbieranie bardzo dojrzałych owoców, a następnie pozostawienie ich do przejrzenia na słomie. Tę czynność wykonuje się też dzisiaj przy produkcji francuskiego „vin de paille” i włoskiego „vinsanto”. Do wina dodawano różne dodatki, takie jak aromatyczne zioła, miód, pieprz, cynamon, a nawet perfumy. Zabieg ten miał na celu polepszenie cech sensorycznych wina, a w niektórych przypadkach zamaskować niektóre dziwne posmaki. Ten sposób produkcji wina pozostał popularny do II wieku, kiedy to zaczęły dominować znacznie lżejsze i bardziej wytrawne wina z prowincji rzymskich.

[madohora]

Podobnie jak Fenicjanie Grecy rozprzestrzeniali uprawę winorośli wszędzie, gdzie się pojawili (wielka kolonizacja grecka), Helleni przybyli na Sycylię w VIII w. p.n.e. Wina sycylijskie (takie jak Mamertime) od wieków cieszą się doskonałą reputacją. Na wyspie tej nadal produkuje się bardzo cenione wina, w tym wina deserowe, takie jak Marsala czy Zibbibo. Z Sycylii Grecy rozpoczęli kolonizację do południowej części półwyspu Apenińskiego (gdzie produkowano już wina etruskie), a około 600 r. p.n.e. Grecy założyli na południowym wybrzeżu Galii miasto Massilia (Marsylia). Jest prawdopodobne, że lokalne odmiany winorośli były już tam uprawiane przez Celtów.

[madohora]

Podobnie jak w kraju faraonów, wino miało znaczenie religijne. Wczesne greckie święta wina, które odbywały się wiosną, Anthesteria, przekształciły się w Dionizję w Atenach, a następnie w Bachanalia w Rzymie, gdzie przerodziły się w bardzo dzikie imprezy. Obecnie w całej Europie nadal odbywają się liczne uroczystości związane z winem w okresie winobrania. Dionizosa, greckiego boga wina i płodności, często przedstawiano z kiściami winogron wyrastającymi z jego głowy. W Rzymie został Bachusem, prawdopodobnie po Bakkhosie, starożytnym bogu roślinności. W starożytności ważnym problemem było zanieczyszczenie wody. Zawartość alkoholu w winie jest na tyle duża, że ​​zabija wiele szkodliwych bakterii. Mieszanie wina z wodą miało ogromne znaczenie dla starożytnych. Przez tysiąclecia wino było zawsze pite z wodą, czasem nawet z wodą morską, w stosunku wody do wina w zakresie od 2 do 1 do 5 do 2. Dziś podczas mszy kapłani wciąż mieszają wino z wodą, co jest symbolicznym gestem, który ma korzenie w czasach starożytnych (Estreicher 2004).

[madohora]

W czasie, gdy Rzym był królestwem, a także przez większość okresu republikańskiego greckie wpływy na produkcję wina i jego spożycie były silne. Rzymianie produkowali wina mocne i słodkie, a najlepsze wina dojrzewały przez dziesięciolecia w amforach. Ważną innowacją wprowadzoną przez Rzymian było zastosowanie prasy do wina. Winogrona zbierano do kamiennej kadzi, po czym toczono na nie ciężki kamień, co miażdżyło owoce. Sok spływał przez otwory na dnie kadzi. Rzymianie zaprojektowali również dolium – bardzo duże gliniane naczynie, które stosowano do leżakowania i przechowywania wina, które do czasu transportu przechowywano zakopane w ziemi aż po szyjkę. Innym osiągnięciem Rzymian było ulepszenie produkcji szkła, z którego tworzyli karafki do wina. Wino było integralną częścią życia codziennego od początku istnienia Rzymu.

[madohora]

Uprawa winorośli, jej odmiany, przycinanie pędów, produkcja, dojrzewanie i inne kwestie związane z winem były opisywane przez Horacego, Pliniusza Starszego, Wergiliusza, Katona i wielu innych rzymskich uczonych. W I w. p.n.e. w miastach rzymskich winiarnie były powszechne. Większość win rzymskich była biała, resztkowa ilość cukru i wiek nadały im bursztynowy kolor. Ciemnożółty kolor i dojrzały wygląd uzyskiwano czasem przez wędzenie wina. Poszczególne regiony, nawet pojedyncze winnice, cieszyły się uznaniem dla swoich produktów. Wina z Falernum na południowym zboczu Monte Massico (między Rzymem a Pompejami) i Surrentium (na południe od Pompejów) były cenione przez wielu rzymskich kronikarzy. Dojrzewały one aż 30 lat. Większość kronikarzy opisuje wino z Falernum jako bursztynowe, zwłaszcza po leżakowaniu. Jest to cecha typowa dla win słodszych, które z wiekiem wyraźnie ciemnieją.

[madohora]

Sercem rzymskiego winiarstwa był region przybrzeżny między Rzymem a Pompejami, gdzie znajdowały się ważne porty winiarskie. Ostatnie dziesięciolecia republiki rzymskiej zaznaczone były przez ekspansję w kontynentalnej Europie, poczynając od inwazji Cezara na Galię. Z wyjątkiem wybrzeża Morza Śródziemnego, gdzie uprawa winorośli istniała na długo przed czasami rzymskimi, większość dzisiejszych europejskich rejonów winiarskich powstała w dzięki Rzymianom. Jednym z powodów ich uprawy winorośli było zaopatrywanie rzymskich garnizonów w całej zachodniej Europie.

[madohora]

W 58 r. p.n.e. Juliusz Cezar najechał Galię i po raz pierwszy Rzymianie zajęli obszary, na które nie można dostać się statkami. Towary takie jak wino musiały być transportowane drogą lądową. Słabo rozwinięta sieć dróg w Galii (lub ich brak) spowodowały, że amfory stały się niepraktycznym środkiem transportu wina. Celtowie mieli na ten problem rozwiązanie- beczki z drewna sosnowego. Używali ich do przechowywania i transportu piwa, wina, olejów i innych towarów. Pewne jest, że rzymskie beczki pojawiły się na przełomie tysiącleci.

[madohora]

W 400 r. n.e. były one tak szeroko stosowane, że amfory w większości zniknęły. To ważny punkt zwrotny w historii wina. Materiał, w którym wina były fermentowane, leżakowały i były transportowane przez ponad 5500 lat, czyli glina, została zastąpiona drewnem. Jednakże w niektórych regionach np. na Sycylii nadal używano glinianych amfor, ale w większości Europy wina były fermentowane, przechowywane i wysyłane w drewnianych beczkach. Trwało to do momentu pojawienia się pierwszej szklanej butelki pod koniec XVII wieku.

[madohora]

Winnice zasadzone przez Greków i Rzymian znajdowały się na południowych stokach wzgórz (Hermitage, Sancerre, Montagne de Reims itp.), południowa ekspozycja pozwalała na produkcję win w tradycyjnym stylu. Ponieważ winorośl i oliwki zawsze były uprawiane razem, Rzymianie nie wiedzieli, że winorośl można uprawiać także w klimacie zbyt chłodnym dla drzew oliwnych. Winnice wokół Bordeaux zostały założone przez Rzymian około 40 lub 50 r. n.e. Auzoniusz, rzymski poeta z IV w., jest jednym z wielu, którzy pisali o tym regionie i chwalili tamtejsze wina, a nawet posiadał tam winnicę. Rzymianie wybrali okolice Bordeaux ze względów praktycznych. Winnice zakładano wzdłuż szerokiego ujścia rzeki Gironde, gdzie można było zbudować bezpieczny port, a wina mogły być przewożone na północ, do rzymskich garnizonów stacjonujących w Bretanii.

[madohora]

24 sierpnia 79 r. potężna erupcja Wezuwiusza zniszczyła nie tylko miasta Pompeje i Herkulanum, ale także większość z 78 roczników i wiele winnic. Miast nie odbudowano ani nie odtworzono winnic przez długi czas. Erupcja Wezuwiusza poważnie zakłóciła handel winem na długie lata. Z czasem nastąpił duży popyt na rzadkie wina. Wielu rolników sadziło winorośl jako uprawę dochodową. Wszędzie pojawiały się nowe winnice, często kosztem upraw spożywczych, co zagrażało zaopatrzeniu Rzymu w żywność. Ponadto wiele win z prowincji uzyskało większy dostęp do rynku rzymskiego, co skutkowało spadkiem cen win i niedoborem zboża

[madohora]

Sytuacja stała się tak poważna, że ​​w 92 r. cesarz Domicjan zakazał sadzenia nowych winnic na Półwyspie Apenińskim i nakazał przekształcenie połowy winnic w prowincjach na uprawy na cele spożywcze. Powszechnie ignorowany edykt ten został uchylony w 280 r. przez cesarza Probusa. Nowo powstałe winnice znajdowały już się nie tylko wzdłuż ciepłego wybrzeża, ale zakładano je w głębi lądu, w kierunku północnym, na obszarach dzisiejszej Burgundii, Alzacji, Szampanii, a nawet południowej Anglii, gdzie okresy wegetacji są krótsze, a zimy ostrzejsze. Winogrona uprawiane w chłodniejszym klimacie zawierały mniej cukru, a wina z nich otrzymane nie były tak mocne i słodkie jak te z Grecji, Sycylii czy Pompejów.

[madohora]

AKTUALNOŚCI
,
NAPOJE I ALKOHOLE
,
ŻYWNOŚĆ
Historia wina. Od czasów starożytnych do dzisiaj

AUTOR KRZYSZTOF ROGOWSKI
14 MARCA, 2021
historia wina
Wino jest jednym z najstarszych napojów alkoholowych, choć jest nieco młodsze od piwa. Na przestrzeni wieków winiarze wyprowadzili wiele odmian i modernizowali sposób produkcji, dzięki czemu istnieje dziś tak duży win otrzymywanych na całym świecie. Artykuł ten pozwoli czytelnikowi zapoznać się z historią winiarstwa od czasów starożytnych po współczesność.

Starożytna Fenicja i Egipt
Już w czasach neolitycznych w wioskach uprawiano winorośl. Znaleziska archeologiczne pokazują, że już 5000 lat p.n.e. neolityczni rolnicy podróżowali statkami wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego od Bliskiego Wschodu po Atlantyk. Mimo uprawy winorośli w ówczesnych osadach nie odkryto żadnych dowodów na produkcję wina. Trudno określić, w jaki sposób uprawa winorośli rozprzestrzeniła się z pierwszych osad neolitycznych na obszary Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej, prawdopodobnie poprzez handel.

W czasach wielkich cywilizacji Mezopotamii (Sumerów, Babilończyków, Hetytów i Asyryjczyków) winnice były zakładane wzdłuż brzegu Eufratu i Tygrysu, a także na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego. Wielkie miasta na obszarze Żyznego Półksiężyca, takie jak Babilon, Ur i Tyr były ważnymi ośrodkami handlowymi już w III tysiącleciu p.n.e. Stamtąd sprzedawano wino w glinianych naczyniach, ale używano również skór zwierzęcych, a nawet beczek.

W 500 r. p.n.e. Herodot opisał beczki wykonane z drewna palmowego używane do transportu wina z Armenii w dół rzek Eufrat i Tygrys. Ponieważ drewno palmowe jest bardzo trudne do zginania, wykonanie beczek było niełatwą czynnością. Fenicjanie dominowali na Bliskim Wschodzie przez ponad tysiąc lat, począwszy od około 1400 r. p.n.e. Mimo że na Półwyspie Iberyjskim uprawiano winorośl przed przybyciem Fenicjan, to lud ten przyczynił się do rozwoju technologii produkcji wina i handlu. Dominacja fenicka nad światem śródziemnomorskim zakończyła się w 333 r. p.n.e., kiedy to ich sojusznicy, Persowie, zostali pokonani przez Aleksandra Wielkiego. Ostatecznie cywilizacja fenicka upadła pod koniec wojen punickich z Rzymem w 146 r. p.n.e.

Ważnym ośrodkiem produkcji wina w starożytności był także Egipt. W grobowcu faraona Skorpiona I (3150 r. p.n.e.) w Abydos, położonym na południe od delty Nilu, znaleziono około 700 naczyń z winem. Te naczynia miały typowy kształt amfory. Na niektórych glinianych korkach do zamknięcia amfory znajdowały się inskrypcje, informujące o rodzaju wina, dacie i miejscu jego produkcji, a także imię producenta. Egipcjanie wprowadzili uprawę winorośli na Kretę okresu minojskiego w II tysiącleciu p.n.e. Starożytni Egipcjanie wynaleźli amforę – gliniane naczynie do przechowywania wina. Wykonanie amfory było proste i niedrogie, a surowiec – glinę można było znaleźć prawie wszędzie.

Amfory i starożytna technologia produkcji wina
Typowa amfora była dość gruba, miała spiczasty wierzchołek, co pozwalało na częściowe zakopanie jej w piasku w celu zabezpieczenia podczas przechowywania lub transportu. Wnętrze amfory było częściowo lub w całości pokryte żywicą. Z amfor korzystali Egipcjanie, Grecy, Rzymianie i inne ludy. Na ścianach wielu grobowców umieszczone zostały wizerunki przedstawiające egipską technikę produkcji wina.

Robotnicy zbierali winogrona, które są następnie zgniatane nogami. Moszcz wlewano do amfor, które po napełnieniu zatykano gliną. Małe otwory obecne w szyjce umożliwiały wydzielenie dwutlenku węgla wytworzonego podczas fermentacji. Otwory były następnie uszczelniane gliną podczas dojrzewania, które trwało często wiele lat. Wino było napojem pitym przez bogatych Egipcjan.

W starożytnych religiach istnieli bogowie związani z winem, którzy według wierzeń nauczyli ludzi produkcji tego napoju i byli patronami winiarzy. Starożytni Egipcjanie czcili Gathora – opiekuna wina); Re, który pocił wino, Horusa i Ozyrysa, opiekuna winiarzy i piwowarów. Egipcjanie wynaleźli również szkło w II tysiącleciu p.n.e. Technologia wytwarzania szkła była ściśle związana z metalurgią. Szkło składało się z krzemionki (piasku) i metalu: im wyższa była zawartość metalu, tym niższa temperatura topnienia. Metalem stosowanym do produkcji szkła był natron (węglan sodu). Dodatek śladowych ilości określonych metali do stopu pozwalało na otrzymanie szkła o różnych kolorach. Fenicjanie spopularyzowali egipską technologię produkcji szkła i masowo produkowali szklane kubki do picia wina. Wynaleźli oni szkło dmuchane około 100 lat p.n.e (Estreicher 2004).

Starożytna Grecja
Cywilizacja grecka zaczęła się rozwijać w Mykenach około 1600 r. p.n.e. Gliniane tabliczki z tego okresu wspominają o produkcji oliwy z oliwek i wina. W późniejszych wiekach powstawały państwa-miasta np. Argos, Korynt, Sparta czy Ateny. Nastąpiło to ok. 450 lat później i zapoczątkowało dominację kultury hellenistycznej w starożytnym świecie.

W Helladzie powstało wiele rodzajów wina. Każdy region i każda wyspa miały swoje własne receptury np. wina z wysp Chios, Lesbos czy Samos uchodziły za „doskonałe”, podobnie jak ciemne wina z Kos, które czasami sprzedawano zmieszane z wodą morską, a wina z wyspy Rodos uchodziły za mocne. Filozof Demokryt z dumą twierdził, że znał wszystkie greckie odmiany winogron.

W połowie V w. p.n.e. na wyspie Tasos wprowadzono po raz pierwszy przepisy dotyczące wina, które regulowały jaką jakość musi mieć wino, by można je było sprzedawać. Późniejsze przepisy (ok. 425–400 r. p.n.e.) określały najwcześniejszą datę zbioru winogron, co gwarantowało wykorzystanie wyłącznie dojrzałych winogron do produkcji wina. Helleni wytwarzali niewiele rodzajów win lekkich (wytrawnych, białych), które co ciekawe Hipokrates polecał w leczeniu niektórych chorób. Dziś wiadomo, że typowe wina greckie były mocne, o dużej zawartości alkoholu i słodkie. Wino zawsze pito zmieszane z wodą. Wysokie stężenie cukru w ​​moszczu można było osiągnąć przy pomocy różnych metod.

Jedną z nich było skręcenie łodygi kiści winogron i pozostawienie jej na rodzynkach na winorośli. Innym było zbieranie bardzo dojrzałych owoców, a następnie pozostawienie ich do przejrzenia na słomie. Tę czynność wykonuje się też dzisiaj przy produkcji francuskiego „vin de paille” i włoskiego „vinsanto”. Do wina dodawano różne dodatki, takie jak aromatyczne zioła, miód, pieprz, cynamon, a nawet perfumy. Zabieg ten miał na celu polepszenie cech sensorycznych wina, a w niektórych przypadkach zamaskować niektóre dziwne posmaki. Ten sposób produkcji wina pozostał popularny do II wieku, kiedy to zaczęły dominować znacznie lżejsze i bardziej wytrawne wina z prowincji rzymskich.

Podobnie jak Fenicjanie, Grecy rozprzestrzeniali uprawę winorośli wszędzie, gdzie się pojawili (wielka kolonizacja grecka), Helleni przybyli na Sycylię w VIII w. p.n.e. Wina sycylijskie (takie jak Mamertime) od wieków cieszą się doskonałą reputacją. Na wyspie tej nadal produkuje się bardzo cenione wina, w tym wina deserowe, takie jak Marsala czy Zibbibo. Z Sycylii Grecy rozpoczęli kolonizację do południowej części półwyspu Apenińskiego (gdzie produkowano już wina etruskie), a około 600 r. p.n.e. Grecy założyli na południowym wybrzeżu Galii miasto Massilia (Marsylia). Jest prawdopodobne, że lokalne odmiany winorośli były już tam uprawiane przez Celtów.

Dionizje i Bachanalia
Podobnie jak w kraju faraonów, wino miało znaczenie religijne. Wczesne greckie święta wina, które odbywały się wiosną, Anthesteria, przekształciły się w Dionizję w Atenach, a następnie w Bachanalia w Rzymie, gdzie przerodziły się w bardzo dzikie imprezy. Obecnie w całej Europie nadal odbywają się liczne uroczystości związane z winem w okresie winobrania. Dionizosa, greckiego boga wina i płodności, często przedstawiano z kiściami winogron wyrastającymi z jego głowy. W Rzymie został Bachusem, prawdopodobnie po Bakkhosie, starożytnym bogu roślinności. W starożytności ważnym problemem było zanieczyszczenie wody. Zawartość alkoholu w winie jest na tyle

[madohora]

Do upadku Rzymu winnice powstały prawie w całej Europie i na Bliskim Wschodzie. Nieliczne należały do świeckiej szlachty, ale większość była związana z opactwami, klasztorami i kościołami. Wiara chrześcijańska popularyzowała spożycie wina. W miejscu zakładania nowych klasztorów zakładano także winnice, w celu produkcji wina do celów liturgicznych (Munsie 2002). Duchowni mieli ziemię, piwnice i liczną siłę roboczą

[madohora]

W kościele Sainte Geneviève w Paryżu znajduje się witraż, który przedstawia Chrystusa na krzyżu, który naciska na prasę do wina, a Jego Krew miesza z winem i płynie do wiernych. Kościół cieszył się opieką królów i cesarzy, którzy chcieli mieć na swoich dworach dobre wina produkowane przez mnichów. Niektóre winnice były własnością szpitali i uniwersytetów. Obecnie najbardziej znane winnice należące do szpitali to te należące do Hospices de Beaune w Burgundii, a Uniwersytet Pierre et Marie Curie w Paryżu nadal produkuje vin doux naturel z winnic w Banyuls-sur-mer.

[madohora]

Możnowładcy usilnie wspierali rozwój klasztornego winiarstwa. Król Franków Guntramn podarował winnicę opactwu św. Benignusa niedaleko Dijon w 587 r., a w 630 r. książę Dolnej Burgundii przekazał kilka winnic opactwu Bèze w sercu Burgundii. W 775 r. Karol Wielki przekazał wzgórze Corton opactwu Saulieu, ale w zamian zażądał, aby zasadzić tam białą odmianę winorośli, ponieważ czerwone wino plamiło jego białą brodę.

[madohora]

Winnica stała się słynnym „Corton-Charlemagne”, która obecnie produkuje się najbardziej wytworne chardonnay. W 867 r. król Karol Śmiały przekazał ziemię w Chablis kapitule św. Marcina z Tours. Poza celami liturgicznymi wino wciąż było popularnym napojem na południu Europy, zarówno wśród zamożnych, jak i zwykłych ludzi. Klasztorna uprawa winorośli rozpoczęła się na wielką skalę pod koniec X w., początkowo winiarstwem zajmowali się głównie benedyktyni. Powstały później zakon cystersów słynął z przywiązywania dużej uwagi do jakości swoich wyrobów, podobno próbowali nawet próbek gleby, zanim podjęli decyzję, gdzie założyć nowe winnice.

[madohora]

Wiele opactw posiadało piwnice przeznaczone do przechowywania wina. Przez całe średniowiecze, a zwłaszcza w wyniku wojen religijnych nowa wiedza napływała do Europy Zachodniej z państw muzułmańskich. Arabowie znali umiejętność dmuchania szkła i w VIII w. wynaleźli destylację. Słowa „alembik” (al-anbiq) i „alkohol” (al-koh’l) to słowa arabskie. Destylacja była technologią sprowadzoną na Zachód przez krzyżowców powracających z Bliskiego Wschodu. Alkohol destylowany po raz pierwszy pojawił się we Włoszech w XII w. i szybko zyskał na znaczeniu, głównie ze względu na swoje właściwości lecznicze jako środek antyseptyczny. Alkohol służył również jako dodatek wzmacniający wino i stabilizujący je podczas transportu morskiego. Destylacja umożliwia ekstrakcję aromatów z kwiatów lub owoców, ale destylowano także wino. Alkohol tak otrzymany określany był jako „kwintesencja”, lub „piąty żywioł” – coś na tyle ważnego, że zajmuje miejsce obok powietrza, wody, ognia i ziemi.

[madohora]

W Niemczech „palone wino” – gebrandtewein stało się niderlandzkim brandewijn, od którego pochodzi słowo „brandy”. We Francji, w regionach Cognac i Armagnac zaczęto produkować wina destylowane. Wina porto, madery i inne wzmocnione wina otrzymywano przez dodanie do wina alkoholu gronowego, przeważnie przed zakończeniem fermentacji. Lokalizacja winnic wybierana była ze względów praktycznych – musiały znajdować się w pobliżu dużego miasta lub głównej rzeki, co ułatwiało sprzedaż i wysyłkę win.

[madohora]

Transport lądowy był trudny, powolny i niebezpieczny. Na przykład we Francji preferowano obszary wokół Paryża i w pobliżu Renu, Loary czy Rodanu. W przypadku regionu Bordeaux, wina były w przeważnie mało znane ze względu na jego izolację. Rzymianie założyli tamtejsze winnice, aby produkować wina przeznaczone dla legionistów stacjonujących w północnej Galii i Brytanii, ale szybko o nich zapomniano po upadku Cesarstwa Rzymskiego. W XII w. wina z tego regionu ponownie stały się popularne dzięki Eleonorze z Akwitanii. W 1137 r. wyszła za mąż za króla Francji Ludwika VII z którym się rozwiodła się z w 1152. W tym samym roku poślubiła króla Anglii Henryka Plantageneta. Dzięki temu mariażowi Akwitania, a w tym region winiarski Bordeaux stał się częścią korony Anglii. Henryk odziedziczył już trzy inne francuskie regiony: Maine, Aujou, Touraine. Bordeaux i jego wina pozostawały pod kontrolą Anglii przez trzy wieki, aż do bitwy pod Castillon, która oznacz

[madohora]

Handel winem między Bordeaux a Anglią znacznie wzrósł w latach 1154-1452 r. Handel winem z Bordeaux był tak duży, że pojemność statków mierzono liczbą beczek, które mogły unieść. W XIV w. Anglicy pili więcej wina Bordeaux niż obecnie, mimo że ówczesna populacja stanowiła zaledwie 5% tej dzisiejszej. Klimat wpłynął na ekspansję winiarstwa w całej Europie. Po ochłodzeniu w wiekach V i VI wieku, klimat się ocieplił, co korzystnie wpływało na uprawy winorośli w Europie. Wówczas wina produkowano aż kilkaset mil na północ od Londynu, dzięki dłuższemu latu i łagodniejszej zimie. Wiek VIII i IX to okres najazdu Wikingów, w którym Paryż, Tours, Bordeaux i inne miasta zostały splądrowane. W rezultacie poszukiwano terenów położonych w głębi lądu, na których można było zakładać winnice. Wikingowie nie tylko zajmowali się rabunkiem, prowadzili również działalność handlową w całej zachodniej i wschodniej Europie oraz na Bliskim Wschodzie.

[madohora]

We wczesnym średniowieczu produkowano wina czerwone i białe, jednakże prasy winiarskie były drogie i tylko większe opactwa lub klasztory w stanie wyposażyć w nie swoje winiarnie. Moszcz uzyskiwano głównie poprzez zgniatanie winogron nogami, co często robiono to na świeżym powietrzu, prawdopodobnie w celu ograniczenia zatrucia dwutlenkiem węgla. Beczki, w których wino dojrzewało zwykle pozostawiano na zewnątrz, piwnice na wino pojawiły się dopiero w późnym średniowieczu. Poziom alkoholu w winie był często niski (ok. 7-8%), zaś jego kwasowość była wysoka.

[madohora]

Produkowane wówczas wino cechowało się małą stabilnością. W wiekach średnich nie istniały hermetyczne amfory ani butelki, w których wino mogłoby być przechowywane. Drewniane beczki często przeciekały, a wino się utleniało. Z kronik wynika, że ​​cena sześciomiesięcznego wina była tylko o połowę niższa od nowego, a po mniej ok. roku wiele win nie nadawało się do picia. W tamtym czasie nie wiedziano, że beczki muszą być napełnione do pełna, aby skompensować parowanie i wycieki. W przeciwnym razie, wino było stale narażone na działanie tlenu i zamieniało się w ocet. Kiedy ktoś nalał wina z beczki, resztę trzeba było szybko wypić. Większość producentów wina wiedziała mniej o produkcji wina i jego dojrzewaniu niż starożytni Rzymianie. Inną trudnością dla winiarzy były bariery handlowe, które miały chronić lokalną produkcję, która sama nie mogła dotrzeć na odległe rynki z tego samego powodu. Nawet najlepsze wina czerwone produkowane w Burgundii nie były znane w Paryżu, podobnie jak wina z Bordeaux i Rodanu. Istniał za to popyt na słodkie wina z Libanu, Krety i Sycylii, ale były one dość drogie.

[madohora]

Po okresie korzystnego dla winiarstwa klimatu nastąpiła tak zwana „mała epoka lodowcowa”. W Europie kontynentalnej rozpoczęła się ona mroźną zimą na przełomie 1309 i 1310 r. Potem nieustanne deszcze zaczęły się późną wiosną 1315 r. Nieliczne uprawy, które zdołały wyrosnąć, nie dojrzały, zapasy żywności zgniły lub się skończyły, a gleba ulegała erozji. Zwierzęta domowe jako pierwsze padły z głodu i zostały zjedzone, po czym nastąpił trzyletni głód. Dziesiątki tysięcy ludzi głodowało w Europie Środkowej i Północnej. Kolejnym ciosem dla winiarstwa była „Czarna Śmierć”. Epidemia rozpoczęła się w Mesynie na Sycylii w 1347 r., kiedy do portu przypłynął statek z Bliskiego Wschodu, którego większość załogi nie żyła lub umierała. Kolejne fale przetoczyły się przez Europę w 1361, 1371 i 1382 r.. W początkowym etapie epidemii śmiertelność była tak wysoka, że średnio ok. jedna trzecia populacji zmarła między 1348 a 1350 rokiem.

[madohora]

W Burgundii „złoty wiek” winiarstwa trwał od 1364 do 1477 r. dzięki panującym wówczas książętom- miłośnikom wina, którzy kładli nacisk raczej na jakość wina niż na ilość. Książęta ustanowili określone standardy jakości, które przetrwały także w dzisiejszej Burgundii. W latach 1307-1377 papiestwo przeniosło się z Rzymu do Awinionu. Zbiegło się to z pojawieniem się win z Côtes du Rhône, w szczególności z Château-Neuf-du-Pape. Papieże Klemens V i Jan XXII bardzo lubili wina z Beaune, które wożono do Awinionu, by mogły znaleźć się na stole Jego Świątobliwości. Ten handel spopularyzował wina burgundzkie w całej Europie. Poza Francją winiarstwo rozwijało się też we Włoszech. Do XIV w. wiele z najważniejszych dzisiejszych winnic zostało obsadzonych odmianami, które znane są dzisiaj – Barbera, Nebbiolo, Sangiovese. Wenecja wyraźnie zdominowała handel z Orientem, w tym słodkimi winami z Libanu i Cypru. Na Cyprze Joannici produkowali wino deserowe Commandaria. Winiarstwo rozwijało się też na Półwyspie Iberyjskim. Wina produkowane w Hiszpanii pod koniec średniowiecza były przeważnie niskiej jakości. Czasami było mieszane z miodem, aby polepszyć jego cechy sensoryczne, ale produkowano też dobre mocne ciemnoczerwone wina na północy kraju, wzdłuż rzeki Dero.

[madohora]

W XVI w. handel winem został zdominowany przez Anglię. Kraj ten miał bliskie związki z Portugalią od 1373 r. Angielskie statki przewoziły czerwone wina produkowane w Górnej Dolinie Douro w Portugalii. Wczesne wina z Porto były produkowane przy użyciu prostych metod, winogrona, często wraz z łodygami były deptane w kamiennych kadziach, a sok był fermentowany w kozich skórach. W tamtym okresie poszukiwano win z dużą zawartością alkoholu, ponieważ można było je dłużej przechowywać od win lekkich. W XV w. znaczna część hiszpańskiego handlu znajdowała się w rękach Żydów Sefardyjskich.

[madohora]

W 1492 Hiszpania wygnała tych Starozakonnych, którzy odmówili przejścia na katolicyzm. Później wielu angielskich kupców przeniosło się do Hiszpanii i wypełniło próżnię handlową, gdzie ustanowili podstawowy system kontroli jakości w produkcji wina. Jak na ironię, wielu Żydów, którzy uciekli z Hiszpanii, osiedliło się w Anglii, Francji i Holandii, gdzie dalej zajmowali się handlem winem, często z Hiszpanią. Pierwsze wzmianki o węgierskim winie Tokaj pochodzą z końca XV w. W tamtych czasach było to wino wytrawne. Później Węgry zostały podbite przez Turków Osmańskich, i znalazły się pod panowaniem muzułmańskim na 160 lat. Produkcja i picie wina było co prawda tolerowane, ale nie zachęcano do tego.

[madohora]

Wszystkie europejskie i bliskowschodnie odmiany winorośli należą do jednego gatunku Vitis vinifera. Żadne z nich nie rosły w Ameryce Północnej ani na południe od równika, aż do przybycia Europejczyków w XVI w. Piętnaście wieków po tym, jak Fenicjanie, Grecy i Rzymianie wprowadzili uprawę winorośli z wybrzeży Morza Śródziemnego do kontynentalnej Europy, winorośl zaczęto uprawiać w Nowym Świecie. Europejczykom przybywającym do Ameryki towarzyszyli franciszkanie, którzy przynieśli ze sobą sadzonki i nasiona winorośli, gdyż potrzebowali wina dla celów liturgicznych. Zakonnicy używali odpornych odmian, aby zmaksymalizować szansę na przetrwanie w nowych środowiskach.

[madohora]

Podróż Vitis vinifera z Europy do Ameryki Środkowej i Południowej rozpoczęła się w Meksyku, następnie na południe do Peru, Boliwii, Chile, Argentyny, Urugwaju i ostatecznie dotarła do Brazylii. Hernan Cortés zasadził pierwszą winorośl w Meksyku w 1522 r., a w 1554 r. nakazał każdemu Hiszpanowi, który otrzymał ziemię, sadzić 1000 winorośli rocznie na każdego zatrudnionego indiańskiego niewolnika, co zapewniło znaczną lokalną produkcję, a Nowy Świat wkrótce przestał importować wina z Europy. O wiele prostsze było wyprodukowanie wina na miejscu.

[madohora]

Bartolomeu Terrazas założył winnicę w pobliżu Cuzco w Peru przed 1540 r. Franciszek Pizarro zasadził winorośl także w Peru w 1547 r. po pokonaniu Inków. Ok. 1550 r. Francesco de Carabantes zasadził winorośl w pobliżu wybrzeża, na południe od Limy, gdzie winnice Tacama nadal produkują dobre wina. W latach 60. XVI w. w Peru znajdowało się ok. 100 000 akrów winnic, a wina tam produkowane były eksportowane do całej Ameryki Południowej. Pierwsze winnice w centralnej dolinie Chile zostały założone w 1554 r. przez Juana Jufré i Diego Garcia de Cárceres. Trzy lata później o. Pablo Cedron zabrał stamtąd winorośl przez Andy do Argentyny. Chociaż większość winnic była sadzona przez franciszkanów z powodów religijnych, z czasem wina zaczęły produkować także świeckie posiadłości. Sprzedawano je europejskim żołnierzom i osadnikom. W ciągu kilku lat winnice w Ameryce Południowej produkowały wystarczającą ilość wina na lokalne potrzeby i na eksport do Hiszpanii, ku przerażeniu hiszpańskich plantatorów. Aby uniknąć konkurencji, król Hiszpanii już pod koniec XVI w. nakazał ograniczyć produkcję wina w „Nowej Hiszpanii”, ale rozkaz ten był powszechnie ignorowany

[madohora]

W Nowym Świecie występowało wiele gatunków winorośli, w przeciwieństwie do Europy i Bliskiego Wschodu, gdzie wszystkie odmiany należą do jednego gatunku Vitis vinifera. Ale gatunki północnoamerykańskie nie produkują tak dużo cukru jak V. vinifera i nie są surowcem do produkcji dobrych win. Dokładna liczba gatunków rodzimych jest przedmiotem dyskusji, zwłaszcza że większość z nich łatwo się krzyżuje.

[madohora]

Najważniejszymi rodzimymi gatunkami winorosli są V. rotundifolia, V. munsonioana, V. riparia, V. labrusca, V. rupestris i V. aestivalis. Jednym z powodów tej różnorodności gatunków na wschód od Gór Skalistych jest obecność owadów, takich jak filoksera czy chorób, takich jak choroba Pierce’a i grzybów, takich jak pleśń, z których wszystkie są śmiertelne dla gatunków europejskich. Rdzenne amerykańskie winorośle rozwinęły odporność na lokalne zagrożenia.

[madohora]

AKTUALNOŚCI
,
NAPOJE I ALKOHOLE
,
ŻYWNOŚĆ
Historia wina. Od czasów starożytnych do dzisiaj

AUTOR KRZYSZTOF ROGOWSKI
14 MARCA, 2021
historia wina
Wino jest jednym z najstarszych napojów alkoholowych, choć jest nieco młodsze od piwa. Na przestrzeni wieków winiarze wyprowadzili wiele odmian i modernizowali sposób produkcji, dzięki czemu istnieje dziś tak duży win otrzymywanych na całym świecie. Artykuł ten pozwoli czytelnikowi zapoznać się z historią winiarstwa od czasów starożytnych po współczesność.

Starożytna Fenicja i Egipt
Już w czasach neolitycznych w wioskach uprawiano winorośl. Znaleziska archeologiczne pokazują, że już 5000 lat p.n.e. neolityczni rolnicy podróżowali statkami wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego od Bliskiego Wschodu po Atlantyk. Mimo uprawy winorośli w ówczesnych osadach nie odkryto żadnych dowodów na produkcję wina. Trudno określić, w jaki sposób uprawa winorośli rozprzestrzeniła się z pierwszych osad neolitycznych na obszary Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej, prawdopodobnie poprzez handel.

W czasach wielkich cywilizacji Mezopotamii (Sumerów, Babilończyków, Hetytów i Asyryjczyków) winnice były zakładane wzdłuż brzegu Eufratu i Tygrysu, a także na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego. Wielkie miasta na obszarze Żyznego Półksiężyca, takie jak Babilon, Ur i Tyr były ważnymi ośrodkami handlowymi już w III tysiącleciu p.n.e. Stamtąd sprzedawano wino w glinianych naczyniach, ale używano również skór zwierzęcych, a nawet beczek.

W 500 r. p.n.e. Herodot opisał beczki wykonane z drewna palmowego używane do transportu wina z Armenii w dół rzek Eufrat i Tygrys. Ponieważ drewno palmowe jest bardzo trudne do zginania, wykonanie beczek było niełatwą czynnością. Fenicjanie dominowali na Bliskim Wschodzie przez ponad tysiąc lat, począwszy od około 1400 r. p.n.e. Mimo że na Półwyspie Iberyjskim uprawiano winorośl przed przybyciem Fenicjan, to lud ten przyczynił się do rozwoju technologii produkcji wina i handlu. Dominacja fenicka nad światem śródziemnomorskim zakończyła się w 333 r. p.n.e., kiedy to ich sojusznicy, Persowie, zostali pokonani przez Aleksandra Wielkiego. Ostatecznie cywilizacja fenicka upadła pod koniec wojen punickich z Rzymem w 146 r. p.n.e.

Ważnym ośrodkiem produkcji wina w starożytności był także Egipt. W grobowcu faraona Skorpiona I (3150 r. p.n.e.) w Abydos, położonym na południe od delty Nilu, znaleziono około 700 naczyń z winem. Te naczynia miały typowy kształt amfory. Na niektórych glinianych korkach do zamknięcia amfory znajdowały się inskrypcje, informujące o rodzaju wina, dacie i miejscu jego produkcji, a także imię producenta. Egipcjanie wprowadzili uprawę winorośli na Kretę okresu minojskiego w II tysiącleciu p.n.e. Starożytni Egipcjanie wynaleźli amforę – gliniane naczynie do przechowywania wina. Wykonanie amfory było proste i niedrogie, a surowiec – glinę można było znaleźć prawie wszędzie.

Amfory i starożytna technologia produkcji wina
Typowa amfora była dość gruba, miała spiczasty wierzchołek, co pozwalało na częściowe zakopanie jej w piasku w celu zabezpieczenia podczas przechowywania lub transportu. Wnętrze amfory było częściowo lub w całości pokryte żywicą. Z amfor korzystali Egipcjanie, Grecy, Rzymianie i inne ludy. Na ścianach wielu grobowców umieszczone zostały wizerunki przedstawiające egipską technikę produkcji wina.

Robotnicy zbierali winogrona, które są następnie zgniatane nogami. Moszcz wlewano do amfor, które po napełnieniu zatykano gliną. Małe otwory obecne w szyjce umożliwiały wydzielenie dwutlenku węgla wytworzonego podczas fermentacji. Otwory były następnie uszczelniane gliną podczas dojrzewania, które trwało często wiele lat. Wino było napojem pitym przez bogatych Egipcjan.

W starożytnych religiach istnieli bogowie związani z winem, którzy według wierzeń nauczyli ludzi produkcji tego napoju i byli patronami winiarzy. Starożytni Egipcjanie czcili Gathora – opiekuna wina); Re, który pocił wino, Horusa i Ozyrysa, opiekuna winiarzy i piwowarów. Egipcjanie wynaleźli również szkło w II tysiącleciu p.n.e. Technologia wytwarzania szkła była ściśle związana z metalurgią. Szkło składało się z krzemionki (piasku) i metalu: im wyższa była zawartość metalu, tym niższa temperatura topnienia. Metalem stosowanym do produkcji szkła był natron (węglan sodu). Dodatek śladowych ilości określonych metali do stopu pozwalało na otrzymanie szkła o różnych kolorach. Fenicjanie spopularyzowali egipską technologię produkcji szkła i masowo produkowali szklane kubki do picia wina. Wynaleźli oni szkło dmuchane około 100 lat p.n.e (Estreicher 2004).

Starożytna Grecja
Cywilizacja grecka zaczęła się rozwijać w Mykenach około 1600 r. p.n.e. Gliniane tabliczki z tego okresu wspominają o produkcji oliwy z oliwek i wina. W późniejszych wiekach powstawały państwa-miasta np. Argos, Korynt, Sparta czy Ateny. Nastąpiło to ok. 450 lat później i zapoczątkowało dominację kultury hellenistycznej w starożytnym świecie.

W Helladzie powstało wiele rodzajów wina. Każdy region i każda wyspa miały swoje własne receptury np. wina z wysp Chios, Lesbos czy Samos uchodziły za „doskonałe”, podobnie jak ciemne wina z Kos, które czasami sprzedawano zmieszane z wodą morską, a wina z wyspy Rodos uchodziły za mocne. Filozof Demokryt z dumą twierdził, że znał wszystkie greckie odmiany winogron.

W połowie V w. p.n.e. na wyspie Tasos wprowadzono po raz pierwszy przepisy dotyczące wina, które regulowały jaką jakość musi mieć wino, by można je było sprzedawać. Późniejsze przepisy (ok. 425–400 r. p.n.e.) określały najwcześniejszą datę zbioru winogron, co gwarantowało wykorzystanie wyłącznie dojrzałych winogron do produkcji wina. Helleni wytwarzali niewiele rodzajów win lekkich (wytrawnych, białych), które co ciekawe Hipokrates polecał w leczeniu niektórych chorób. Dziś wiadomo, że typowe wina greckie były mocne, o dużej zawartości alkoholu i słodkie. Wino zawsze pito zmieszane z wodą. Wysokie stężenie cukru w ​​moszczu można było osiągnąć przy pomocy różnych metod.

Jedną z nich było skręcenie łodygi kiści winogron i pozostawienie jej na rodzynkach na winorośli. Innym było zbieranie bardzo dojrzałych owoców, a następnie pozostawienie ich do przejrzenia na słomie. Tę czynność wykonuje się też dzisiaj przy produkcji francuskiego „vin de paille” i włoskiego „vinsanto”. Do wina dodawano różne dodatki, takie jak aromatyczne zioła, miód, pieprz, cynamon, a nawet perfumy. Zabieg ten miał na celu polepszenie cech sensorycznych wina, a w niektórych przypadkach zamaskować niektóre dziwne posmaki. Ten sposób produkcji wina pozostał popularny do II wieku, kiedy to zaczęły dominować znacznie lżejsze i bardziej wytrawne wina z prowincji rzymskich.

Podobnie jak Fenicjanie, Grecy rozprzestrzeniali uprawę winorośli wszędzie, gdzie się pojawili (wielka kolonizacja grecka), Helleni przybyli na Sycylię w VIII w. p.n.e. Wina sycylijskie (takie jak Mamertime) od wieków cieszą się doskonałą reputacją. Na wyspie tej nadal produkuje się bardzo cenione wina, w tym wina deserowe, takie jak Marsala czy Zibbibo. Z Sycylii Grecy rozpoczęli kolonizację do południowej części półwyspu Apenińskiego (gdzie produkowano już wina etruskie), a około 600 r. p.n.e. Grecy założyli na południowym wybrzeżu Galii miasto Massilia (Marsylia). Jest prawdopodobne, że lokalne odmiany winorośli były już tam uprawiane przez Celtów.

Dionizje i Bachanalia
Podobnie jak w kraju faraonów, wino miało znaczenie religijne. Wczesne greckie święta wina, które odbywały się wiosną, Anthesteria, przekształciły się w Dionizję w Atenach, a następnie w Bachanalia w Rzymie, gdzie przerodziły się w bardzo dzikie imprezy. Obecnie w całej Europie nadal odbywają się liczne uroczystości związane z winem w okresie winobrania. Dionizosa, greckiego boga wina i płodności, często przedstawiano z kiściami winogron wyrastającymi z jego głowy. W Rzymie został Bachusem, prawdopodobnie po Bakkhosie, starożytnym bogu roślinności. W starożytności ważnym problemem było zanieczyszczenie wody. Zawartość alkoholu w winie jest na tyle

[madohora]

AKTUALNOŚCI
,
NAPOJE I ALKOHOLE
,
ŻYWNOŚĆ
Historia wina. Od czasów starożytnych do dzisiaj

AUTOR KRZYSZTOF ROGOWSKI
14 MARCA, 2021
historia wina
Wino jest jednym z najstarszych napojów alkoholowych, choć jest nieco młodsze od piwa. Na przestrzeni wieków winiarze wyprowadzili wiele odmian i modernizowali sposób produkcji, dzięki czemu istnieje dziś tak duży win otrzymywanych na całym świecie. Artykuł ten pozwoli czytelnikowi zapoznać się z historią winiarstwa od czasów starożytnych po współczesność.

Starożytna Fenicja i Egipt
Już w czasach neolitycznych w wioskach uprawiano winorośl. Znaleziska archeologiczne pokazują, że już 5000 lat p.n.e. neolityczni rolnicy podróżowali statkami wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego od Bliskiego Wschodu po Atlantyk. Mimo uprawy winorośli w ówczesnych osadach nie odkryto żadnych dowodów na produkcję wina. Trudno określić, w jaki sposób uprawa winorośli rozprzestrzeniła się z pierwszych osad neolitycznych na obszary Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej, prawdopodobnie poprzez handel.

W czasach wielkich cywilizacji Mezopotamii (Sumerów, Babilończyków, Hetytów i Asyryjczyków) winnice były zakładane wzdłuż brzegu Eufratu i Tygrysu, a także na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego. Wielkie miasta na obszarze Żyznego Półksiężyca, takie jak Babilon, Ur i Tyr były ważnymi ośrodkami handlowymi już w III tysiącleciu p.n.e. Stamtąd sprzedawano wino w glinianych naczyniach, ale używano również skór zwierzęcych, a nawet beczek.

W 500 r. p.n.e. Herodot opisał beczki wykonane z drewna palmowego używane do transportu wina z Armenii w dół rzek Eufrat i Tygrys. Ponieważ drewno palmowe jest bardzo trudne do zginania, wykonanie beczek było niełatwą czynnością. Fenicjanie dominowali na Bliskim Wschodzie przez ponad tysiąc lat, począwszy od około 1400 r. p.n.e. Mimo że na Półwyspie Iberyjskim uprawiano winorośl przed przybyciem Fenicjan, to lud ten przyczynił się do rozwoju technologii produkcji wina i handlu. Dominacja fenicka nad światem śródziemnomorskim zakończyła się w 333 r. p.n.e., kiedy to ich sojusznicy, Persowie, zostali pokonani przez Aleksandra Wielkiego. Ostatecznie cywilizacja fenicka upadła pod koniec wojen punickich z Rzymem w 146 r. p.n.e.

Ważnym ośrodkiem produkcji wina w starożytności był także Egipt. W grobowcu faraona Skorpiona I (3150 r. p.n.e.) w Abydos, położonym na południe od delty Nilu, znaleziono około 700 naczyń z winem. Te naczynia miały typowy kształt amfory. Na niektórych glinianych korkach do zamknięcia amfory znajdowały się inskrypcje, informujące o rodzaju wina, dacie i miejscu jego produkcji, a także imię producenta. Egipcjanie wprowadzili uprawę winorośli na Kretę okresu minojskiego w II tysiącleciu p.n.e. Starożytni Egipcjanie wynaleźli amforę – gliniane naczynie do przechowywania wina. Wykonanie amfory było proste i niedrogie, a surowiec – glinę można było znaleźć prawie wszędzie.

Amfory i starożytna technologia produkcji wina
Typowa amfora była dość gruba, miała spiczasty wierzchołek, co pozwalało na częściowe zakopanie jej w piasku w celu zabezpieczenia podczas przechowywania lub transportu. Wnętrze amfory było częściowo lub w całości pokryte żywicą. Z amfor korzystali Egipcjanie, Grecy, Rzymianie i inne ludy. Na ścianach wielu grobowców umieszczone zostały wizerunki przedstawiające egipską technikę produkcji wina.

Robotnicy zbierali winogrona, które są następnie zgniatane nogami. Moszcz wlewano do amfor, które po napełnieniu zatykano gliną. Małe otwory obecne w szyjce umożliwiały wydzielenie dwutlenku węgla wytworzonego podczas fermentacji. Otwory były następnie uszczelniane gliną podczas dojrzewania, które trwało często wiele lat. Wino było napojem pitym przez bogatych Egipcjan.

W starożytnych religiach istnieli bogowie związani z winem, którzy według wierzeń nauczyli ludzi produkcji tego napoju i byli patronami winiarzy. Starożytni Egipcjanie czcili Gathora – opiekuna wina); Re, który pocił wino, Horusa i Ozyrysa, opiekuna winiarzy i piwowarów. Egipcjanie wynaleźli również szkło w II tysiącleciu p.n.e. Technologia wytwarzania szkła była ściśle związana z metalurgią. Szkło składało się z krzemionki (piasku) i metalu: im wyższa była zawartość metalu, tym niższa temperatura topnienia. Metalem stosowanym do produkcji szkła był natron (węglan sodu). Dodatek śladowych ilości określonych metali do stopu pozwalało na otrzymanie szkła o różnych kolorach. Fenicjanie spopularyzowali egipską technologię produkcji szkła i masowo produkowali szklane kubki do picia wina. Wynaleźli oni szkło dmuchane około 100 lat p.n.e (Estreicher 2004).

Starożytna Grecja
Cywilizacja grecka zaczęła się rozwijać w Mykenach około 1600 r. p.n.e. Gliniane tabliczki z tego okresu wspominają o produkcji oliwy z oliwek i wina. W późniejszych wiekach powstawały państwa-miasta np. Argos, Korynt, Sparta czy Ateny. Nastąpiło to ok. 450 lat później i zapoczątkowało dominację kultury hellenistycznej w starożytnym świecie.

W Helladzie powstało wiele rodzajów wina. Każdy region i każda wyspa miały swoje własne receptury np. wina z wysp Chios, Lesbos czy Samos uchodziły za „doskonałe”, podobnie jak ciemne wina z Kos, które czasami sprzedawano zmieszane z wodą morską, a wina z wyspy Rodos uchodziły za mocne. Filozof Demokryt z dumą twierdził, że znał wszystkie greckie odmiany winogron.

W połowie V w. p.n.e. na wyspie Tasos wprowadzono po raz pierwszy przepisy dotyczące wina, które regulowały jaką jakość musi mieć wino, by można je było sprzedawać. Późniejsze przepisy (ok. 425–400 r. p.n.e.) określały najwcześniejszą datę zbioru winogron, co gwarantowało wykorzystanie wyłącznie dojrzałych winogron do produkcji wina. Helleni wytwarzali niewiele rodzajów win lekkich (wytrawnych, białych), które co ciekawe Hipokrates polecał w leczeniu niektórych chorób. Dziś wiadomo, że typowe wina greckie były mocne, o dużej zawartości alkoholu i słodkie. Wino zawsze pito zmieszane z wodą. Wysokie stężenie cukru w ​​moszczu można było osiągnąć przy pomocy różnych metod.

Jedną z nich było skręcenie łodygi kiści winogron i pozostawienie jej na rodzynkach na winorośli. Innym było zbieranie bardzo dojrzałych owoców, a następnie pozostawienie ich do przejrzenia na słomie. Tę czynność wykonuje się też dzisiaj przy produkcji francuskiego „vin de paille” i włoskiego „vinsanto”. Do wina dodawano różne dodatki, takie jak aromatyczne zioła, miód, pieprz, cynamon, a nawet perfumy. Zabieg ten miał na celu polepszenie cech sensorycznych wina, a w niektórych przypadkach zamaskować niektóre dziwne posmaki. Ten sposób produkcji wina pozostał popularny do II wieku, kiedy to zaczęły dominować znacznie lżejsze i bardziej wytrawne wina z prowincji rzymskich.

Podobnie jak Fenicjanie, Grecy rozprzestrzeniali uprawę winorośli wszędzie, gdzie się pojawili (wielka kolonizacja grecka), Helleni przybyli na Sycylię w VIII w. p.n.e. Wina sycylijskie (takie jak Mamertime) od wieków cieszą się doskonałą reputacją. Na wyspie tej nadal produkuje się bardzo cenione wina, w tym wina deserowe, takie jak Marsala czy Zibbibo. Z Sycylii Grecy rozpoczęli kolonizację do południowej części półwyspu Apenińskiego (gdzie produkowano już wina etruskie), a około 600 r. p.n.e. Grecy założyli na południowym wybrzeżu Galii miasto Massilia (Marsylia). Jest prawdopodobne, że lokalne odmiany winorośli były już tam uprawiane przez Celtów.

Dionizje i Bachanalia
Podobnie jak w kraju faraonów, wino miało znaczenie religijne. Wczesne greckie święta wina, które odbywały się wiosną, Anthesteria, przekształciły się w Dionizję w Atenach, a następnie w Bachanalia w Rzymie, gdzie przerodziły się w bardzo dzikie imprezy. Obecnie w całej Europie nadal odbywają się liczne uroczystości związane z winem w okresie winobrania. Dionizosa, greckiego boga wina i płodności, często przedstawiano z kiściami winogron wyrastającymi z jego głowy. W Rzymie został Bachusem, prawdopodobnie po Bakkhosie, starożytnym bogu roślinności. W starożytności ważnym problemem było zanieczyszczenie wody. Zawartość alkoholu w winie jest na tyle

[madohora]

Wkrótce wypróbowano inne hybrydy w produkcji wina, wśród których były odmiany catawba i isabella (labrusca x vinifera) i delaware (labrusca x aestivalis x vinifera). Inne winiarnie opierały się na rodzimych odmianach, takich jak concord lub clinton i labrusca. Wino z rodzimych odmian lub hybryd często miało charakterystyczny smak określany jako „piżmowy”. Inne ośrodki uprawy winorośli powstały w okolicach Hermann, Missouri oraz w pobliżu Finger Lakes w stanie Nowy Jork. Wszystkie te winnice ostatecznie ucierpiały z powodu niskiej jakości produkowanych win, grzybów i chorób, wojny secesyjnej i ruchu wstrzemięźliwości.

[madohora]

W latach 1618-1648 wojna trzydziestoletnia między katolikami i protestantami spustoszyła Nadrenię. Podczas tej krwawej wojny armie wędrowały po wsiach, grabiąc i zabijając. Żołnierze często przynosili ze sobą choroby takie jak cholera, dżuma, które dodatkowo dziesiątkowały miejscową ludność. Winnice zostały opuszczone, ponieważ były nieustannie rabowane, a sprzęt do produkcji wina niszczony. Dotyczyło to zwłaszcza Alzacji, która w tym okresie bardzo ucierpiała.

[madohora]

W tym czasie w Anglii powstały pierwsze grube butelki, udoskonalono korki i korkociągi. W XVII w. w Londynie było dostępnych wiele rodzajów wina, posiadały one nazwy rodzajowe, takie jak „Claret”, „francuskie”, „hiszpańskie” lub po prostu „czerwone” lub „białe. W 1648 r. Królestwo Zjednoczonych Niderlandów uzyskało niepodległość od Imperium Habsburgów, a mając niewiele zasobów naturalnych, Holendrzy zwrócili się ku handlowi i kolonizacji. W ciągu stu lat holenderskie kolonie rozciągały się od Ameryki Północnej (Nowy Amsterdam na wyspie Manhattan) przez Afrykę, Indie i Cejlon, aż do Nowej Zelandii, a w Europie Niderlandy zdominowały handel winem.

[madohora]

Większość produkowanych wówczas win była trwała nie dłużej niż rok. Ciągłe wstrząsy i wahania temperatury podczas transportu na okrętach często powodowały psucie wina. Jedynie wina słodkie lub wzmocnione alkoholem były bardziej odporne. Z tego powodu Holendrzy wprowadzali szereg innowacji, które miały zwiększyć stabilność wina. Jedną z nich było wzmocnienie wina poprzez dodatek do wina alkoholu gronowego. Gdy alkohol dodawano przed zakończeniem fermentacji, powodowało to śmierć drożdży, a pozostały cukier sprawiał, że ​​wino było słodsze.

[madohora]

Holendrzy stosowali destylację niektórych win w celu wytworzenia alkoholu potrzebnego do wzmocnienia innych win. To właśnie wtedy i pod wpływem metod holenderskich w regionie Cognac zaczęto produkować brandy. Wino wymaga tylko dwóch destylacji, aby wyprodukować czystą brandy, prawdopodobnie z powodu zastosowanych silnie kwaśnych odmian i kredowej gleby. Holendrzy jako pierwsi zaczęli stosować siarkę do stabilizacji wina. Świece zanurzone w siarce palono w beczkach, zanim zostały napełnione winem. Zabieg ten zapobiegał również wtórnej fermentacji. W XVII w. Holendrzy osuszyli bagna Médoc, a wkrótce cały region został pokryty winnicami przeznaczonymi do produkcji win Lafite, Latour i Margaux.

[madohora]

Sukces Holendrów przeszkadzał Francuzom oraz Anglikom, których potęga handlowa była poważnie zagrożona. Pod koniec lat 70. XVII w. cała flota handlowa Europy składała się z ok. 20 000 okrętów, z których ok. 15 000 było holenderskich, a tylko 3 000 angielskich , a 500 francuskich. Sytuacja ta doprowadziła do wprowadzania przepisów protekcjonistycznych, np. zakaz żeglugi dla holenderskich statków między portami angielskimi i zagranicznymi. W 1709 r. Anglicy i Francuzi odmówili wydania paszportów Holendrom w Bordeaux, odcinając ich od najbardziej dochodowego rynku wina. Holendrzy nadal trudnili się handlem, ale ich dominacja się kończyła. We Francji minister Colbert nakazał zasadzenie lasów dębowych w Limousin i Tronçais, aby zapewnić wysokiej jakości drewno dla przyszłej francuskiej marynarki wojennej. Lasy te dostarczają obecnie dębu do beczek winnych eksportowanych na cały świat.

[madohora]

W ciepłym Średniowieczu produkcja wina w Szampanii nie była wymagająca, a wina produkowane były znacznie dalej na północ od współczesnych winiarni. Ale po mroźnych zimach początku XIV w. wiele winnic zostało opuszczonych. Krótki okres wegetacyjny przyczyniał się do występowania wysokiego stosunku kwasu do cukru w winogronach. Ponadto fermentacja rzadko kończyła się przed nadejściem zimy i drożdże pozostawały w stanie uśpienia. Wiosną fermentacja rozpoczynała się ponownie, w wyniku czego powstało wino musujące z dużą ilością dwutlenku węgla wytwarzanego podczas fermentacji, a także i mętne z powodu ubocznych produktów fermentacji. Cechy te zostały uznane za oznaki niskiej jakości.

[madohora]

W 1668 r. Pierre Dom Pérignon został skierowany do opactwa Hautvillers. Sam był abstynentem, ale bardzo oddanym produkcji wysokiej jakości wina. Wbrew powszechnemu przekonaniu Dom Pérignon nie wynalazł szampana, którego znamy dzisiaj. Zamiast tego udało mu się otrzymać wysokiej jakości białe (ale nie musujące) wina. Odkrył również, jak produkować białe wina z czarnych winogron. Pomimo swojej pracy Dom Pérignon nie był zainteresowany sprzedażą ani reklamą. To Ludwik XIV sprawił, że szampan stał się modny, kiedy w 1695 r., zgodnie z zaleceniami lekarza, pił lekkie, białe wina (wytworzone przez Pérignona) zamiast bogatych czerwonych win burgundzkich.

[madohora]

Jednym z kluczowych momentów winiarstwie była produkcja grubych i wytrzymałych butelek na wino. Pierwsze z nich powstały w latach trzydziestych XVII wieku w hucie szkła Holdena i Goleneta w Anglii. Dostępność szklanych butelek, w których można bezpiecznie przechowywać wino, to ważny krok w historii wina. Od czasów neolitu do upadku Rzymu (ponad 5000 lat) do fermentacji, przechowywania i transportu wina używano jednego materiału – gliny. Przez całe średniowiecze aż do rewolucji przemysłowej używano tylko drewna (beczek). Ale od końca XVII w. do produkcji wina używano już dwóch materiałów: drewna do maceracji i fermentacji i szkła do dojrzewania i leżakowania.

[madohora]

Pod koniec XVII w. Anglicy sprowadzili beczki z francuskiego dębu do doliny Górnego Douro w Portugalii. Beczki te zastąpiły skóry kozie, w których tradycyjnie przechowywano miejscowe wina (z braku drewna na beczki i butelki). Ponadto, aby zapobiec erozji i pomóc zatrzymać wilgoć w winnicach, Anglicy rozpoczęli również budowę rozległych tarasów, z których każdy miał od 2 do 5 rzędów winorośli. Zgodnie z holenderskimi metodami stabilizacji wina, kupcy często dodawali alkoholu gronowego do wina przed wysyłką.

[madohora]

Dobroczynna rola „szlachetnej pleśni” (grzyba Botrytis Cinerea) w winiarstwie została odkryta przypadkowo w 1650 r. Obawiając się tureckiego ataku, mieszkańcy Tokaju uciekli lub pozostali w obrębie murów miejskich, aby uniknąć schwytania podczas pracy w winnicach. Na winogronach rozwinęła się „szlachetna pleśń”. Winiarz, ksiądz Szepsi Laczkó, mimo wszystko postanowił sfermentować te winogrona. Rezultatem było pierwsze wino otrzymane dzięki pleśni Botrytis. W 1660 r. po raz pierwszy uznano rolę „szlachetnej pleśni” w produkcji słodkich win. Botrytis cinerea atakuje skórkę dojrzałych winogron, co pozwala wodzie odparować z owoców, a to zagęszcza ilość cukier bez wpływu na całkowitą zawartość kwasu.

[madohora]

Liczne wojny XVII w. pozostawiły ludność w nędzy co było to spotęgowane przez surowe zimy. Zima na przełomie 1708-1709 spowodowała zamarznięcie wszystkich rzek na południu Francji, a wiele winorośli obumarło, przez co winnice w Bordeaux musiały zostać ponownie obsadzone. Kolejne surowe zimy w latach 1783/4 i 1788/9 spowodowały obumarcie wielu drzew i winorośli. Większość winnic na północy Francji została opuszczona. W Burgundii i Szampanii większość winnic została założona przez mnichów, benedyktynów i cystersów. Pod koniec XVII w. Kościół posiadał większość ziemi, ale jego pozycja polityczna malała, gdy król zmonopolizował władzę i wyłoniła się klasa średnia. Coraz więcej winnic było kupowanych przez zamożnych kupców

[madohora]

Po Rewolucji Francuskiej wszystkie winnice w Burgundii zostały odebrane klasztorom i sprzedane prywatnym właścicielom. W XVIII w. na rynku pojawiły się słodkie wina Sauternes i Barsac. Wysoka wilgotność w nisko położonym regionie Sauternes sprzyjała rozwojowi grzyba Botrytis cinerea. Produkowano wina ze „szlachetnej pleśni”, ale producenci ich nie reklamowali z obawy przed zniechęceniem kluczowego klienta- Kościoła. Wino słodkie było używane podczas mszy, a użycie zapleśniałych winogron mogło nie zostać uznane za właściwe.

[madohora]

Chociaż hiszpańscy misjonarze uprawiali winorośl w Baja California (Meksyk) w 1670 r., musiał minąć kolejny wiek, zanim wina dotarły do ​​samej Kalifornii. W 1769 r. o. Junipero Serra (1703-1784) przywiózł winorośl z Meksyku do San Diego. W tym czasie uprawiano głównie winogrona misyjne, a ich wino było wytwarzane dość prostymi metodami. Kiście winogron pakowano w skóry bydlęce i deptano. Pierwszy sok nazywano „białym winem”, a dłuższe zgniatanie gron dawało „czerwone wino”.

[madohora]

W 1849 r. gorączka złota spowodowała ogromny wzrost populacji Zachodniego Wybrzeża. Wśród imigrantów byli Węgier Agoston Haraszthy, Niemcy Charles Krug i Jacob Beringer oraz Francuzi Paul Masson i Charles Lefranc. Ten ostatni zasadził winnice Almadén w 1857 r. (z odmian cabernet sauvignon, pinot noir, malbec i sémillion). Krug był pierwszym producentem wina w Napa Valley w 1858 r., niedaleko St. Helen. Pod koniec XIX w. w Napie było ponad 400 winnic. Duży wkład w rozwój winiarstwa w Stanach Zjednoczonych miał Haraszthy, w 1861 r. odbył on podróż do Europy i sprowadził prawie 100 000 pędów winorośli reprezentujących 1400 europejskich odmian. Haraszthy nigdy nie otrzymał obiecanej zapłaty od gubernatora za podróż do Europy i sprowadzone pędy winorośli, ale winorośl rozprzestrzeniła się po całej Kalifornii z dzięki jego szkółkom.

[madohora]

W AKTUALNOŚCI
,
NAPOJE I ALKOHOLE
,
ŻYWNOŚĆ
Historia wina. Od czasów starożytnych do dzisiaj

AUTOR KRZYSZTOF ROGOWSKI
14 MARCA, 2021
historia wina
Wino jest jednym z najstarszych napojów alkoholowych, choć jest nieco młodsze od piwa. Na przestrzeni wieków winiarze wyprowadzili wiele odmian i modernizowali sposób produkcji, dzięki czemu istnieje dziś tak duży win otrzymywanych na całym świecie. Artykuł ten pozwoli czytelnikowi zapoznać się z historią winiarstwa od czasów starożytnych po współczesność.

Starożytna Fenicja i Egipt
Już w czasach neolitycznych w wioskach uprawiano winorośl. Znaleziska archeologiczne pokazują, że już 5000 lat p.n.e. neolityczni rolnicy podróżowali statkami wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego od Bliskiego Wschodu po Atlantyk. Mimo uprawy winorośli w ówczesnych osadach nie odkryto żadnych dowodów na produkcję wina. Trudno określić, w jaki sposób uprawa winorośli rozprzestrzeniła się z pierwszych osad neolitycznych na obszary Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej, prawdopodobnie poprzez handel.

W czasach wielkich cywilizacji Mezopotamii (Sumerów, Babilończyków, Hetytów i Asyryjczyków) winnice były zakładane wzdłuż brzegu Eufratu i Tygrysu, a także na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego. Wielkie miasta na obszarze Żyznego Półksiężyca, takie jak Babilon, Ur i Tyr były ważnymi ośrodkami handlowymi już w III tysiącleciu p.n.e. Stamtąd sprzedawano wino w glinianych naczyniach, ale używano również skór zwierzęcych, a nawet beczek.

W 500 r. p.n.e. Herodot opisał beczki wykonane z drewna palmowego używane do transportu wina z Armenii w dół rzek Eufrat i Tygrys. Ponieważ drewno palmowe jest bardzo trudne do zginania, wykonanie beczek było niełatwą czynnością. Fenicjanie dominowali na Bliskim Wschodzie przez ponad tysiąc lat, począwszy od około 1400 r. p.n.e. Mimo że na Półwyspie Iberyjskim uprawiano winorośl przed przybyciem Fenicjan, to lud ten przyczynił się do rozwoju technologii produkcji wina i handlu. Dominacja fenicka nad światem śródziemnomorskim zakończyła się w 333 r. p.n.e., kiedy to ich sojusznicy, Persowie, zostali pokonani przez Aleksandra Wielkiego. Ostatecznie cywilizacja fenicka upadła pod koniec wojen punickich z Rzymem w 146 r. p.n.e.

Ważnym ośrodkiem produkcji wina w starożytności był także Egipt. W grobowcu faraona Skorpiona I (3150 r. p.n.e.) w Abydos, położonym na południe od delty Nilu, znaleziono około 700 naczyń z winem. Te naczynia miały typowy kształt amfory. Na niektórych glinianych korkach do zamknięcia amfory znajdowały się inskrypcje, informujące o rodzaju wina, dacie i miejscu jego produkcji, a także imię producenta. Egipcjanie wprowadzili uprawę winorośli na Kretę okresu minojskiego w II tysiącleciu p.n.e. Starożytni Egipcjanie wynaleźli amforę – gliniane naczynie do przechowywania wina. Wykonanie amfory było proste i niedrogie, a surowiec – glinę można było znaleźć prawie wszędzie.

Amfory i starożytna technologia produkcji wina
Typowa amfora była dość gruba, miała spiczasty wierzchołek, co pozwalało na częściowe zakopanie jej w piasku w celu zabezpieczenia podczas przechowywania lub transportu. Wnętrze amfory było częściowo lub w całości pokryte żywicą. Z amfor korzystali Egipcjanie, Grecy, Rzymianie i inne ludy. Na ścianach wielu grobowców umieszczone zostały wizerunki przedstawiające egipską technikę produkcji wina.

Robotnicy zbierali winogrona, które są następnie zgniatane nogami. Moszcz wlewano do amfor, które po napełnieniu zatykano gliną. Małe otwory obecne w szyjce umożliwiały wydzielenie dwutlenku węgla wytworzonego podczas fermentacji. Otwory były następnie uszczelniane gliną podczas dojrzewania, które trwało często wiele lat. Wino było napojem pitym przez bogatych Egipcjan.

W starożytnych religiach istnieli bogowie związani z winem, którzy według wierzeń nauczyli ludzi produkcji tego napoju i byli patronami winiarzy. Starożytni Egipcjanie czcili Gathora – opiekuna wina); Re, który pocił wino, Horusa i Ozyrysa, opiekuna winiarzy i piwowarów. Egipcjanie wynaleźli również szkło w II tysiącleciu p.n.e. Technologia wytwarzania szkła była ściśle związana z metalurgią. Szkło składało się z krzemionki (piasku) i metalu: im wyższa była zawartość metalu, tym niższa temperatura topnienia. Metalem stosowanym do produkcji szkła był natron (węglan sodu). Dodatek śladowych ilości określonych metali do stopu pozwalało na otrzymanie szkła o różnych kolorach. Fenicjanie spopularyzowali egipską technologię produkcji szkła i masowo produkowali szklane kubki do picia wina. Wynaleźli oni szkło dmuchane około 100 lat p.n.e (Estreicher 2004).

Starożytna Grecja
Cywilizacja grecka zaczęła się rozwijać w Mykenach około 1600 r. p.n.e. Gliniane tabliczki z tego okresu wspominają o produkcji oliwy z oliwek i wina. W późniejszych wiekach powstawały państwa-miasta np. Argos, Korynt, Sparta czy Ateny. Nastąpiło to ok. 450 lat później i zapoczątkowało dominację kultury hellenistycznej w starożytnym świecie.

W Helladzie powstało wiele rodzajów wina. Każdy region i każda wyspa miały swoje własne receptury np. wina z wysp Chios, Lesbos czy Samos uchodziły za „doskonałe”, podobnie jak ciemne wina z Kos, które czasami sprzedawano zmieszane z wodą morską, a wina z wyspy Rodos uchodziły za mocne. Filozof Demokryt z dumą twierdził, że znał wszystkie greckie odmiany winogron.

W połowie V w. p.n.e. na wyspie Tasos wprowadzono po raz pierwszy przepisy dotyczące wina, które regulowały jaką jakość musi mieć wino, by można je było sprzedawać. Późniejsze przepisy (ok. 425–400 r. p.n.e.) określały najwcześniejszą datę zbioru winogron, co gwarantowało wykorzystanie wyłącznie dojrzałych winogron do produkcji wina. Helleni wytwarzali niewiele rodzajów win lekkich (wytrawnych, białych), które co ciekawe Hipokrates polecał w leczeniu niektórych chorób. Dziś wiadomo, że typowe wina greckie były mocne, o dużej zawartości alkoholu i słodkie. Wino zawsze pito zmieszane z wodą. Wysokie stężenie cukru w ​​moszczu można było osiągnąć przy pomocy różnych metod.

Jedną z nich było skręcenie łodygi kiści winogron i pozostawienie jej na rodzynkach na winorośli. Innym było zbieranie bardzo dojrzałych owoców, a następnie pozostawienie ich do przejrzenia na słomie. Tę czynność wykonuje się też dzisiaj przy produkcji francuskiego „vin de paille” i włoskiego „vinsanto”. Do wina dodawano różne dodatki, takie jak aromatyczne zioła, miód, pieprz, cynamon, a nawet perfumy. Zabieg ten miał na celu polepszenie cech sensorycznych wina, a w niektórych przypadkach zamaskować niektóre dziwne posmaki. Ten sposób produkcji wina pozostał popularny do II wieku, kiedy to zaczęły dominować znacznie lżejsze i bardziej wytrawne wina z prowincji rzymskich.

Podobnie jak Fenicjanie, Grecy rozprzestrzeniali uprawę winorośli wszędzie, gdzie się pojawili (wielka kolonizacja grecka), Helleni przybyli na Sycylię w VIII w. p.n.e. Wina sycylijskie (takie jak Mamertime) od wieków cieszą się doskonałą reputacją. Na wyspie tej nadal produkuje się bardzo cenione wina, w tym wina deserowe, takie jak Marsala czy Zibbibo. Z Sycylii Grecy rozpoczęli kolonizację do południowej części półwyspu Apenińskiego (gdzie produkowano już wina etruskie), a około 600 r. p.n.e. Grecy założyli na południowym wybrzeżu Galii miasto Massilia (Marsylia). Jest prawdopodobne, że lokalne odmiany winorośli były już tam uprawiane przez Celtów.

Dionizje i Bachanalia
Podobnie jak w kraju faraonów, wino miało znaczenie religijne. Wczesne greckie święta wina, które odbywały się wiosną, Anthesteria, przekształciły się w Dionizję w Atenach, a następnie w Bachanalia w Rzymie, gdzie przerodziły się w bardzo dzikie imprezy. Obecnie w całej Europie nadal odbywają się liczne uroczystości związane z winem w okresie winobrania. Dionizosa, greckiego boga wina i płodności, często przedstawiano z kiściami winogron wyrastającymi z jego głowy. W Rzymie został Bachusem, prawdopodobnie po Bakkhosie, starożytnym bogu roślinności. W starożytności ważnym problemem było zanieczyszczenie wody. Zawartość alkoholu w winie jest na tyl

[madohora]

W XIX w. Kalifornia stała się wiodącym stanem winiarskim, a uniwersytety zaangażowały się w badania nad winami i uprawą winorośli. W 1894 r. utworzono California Wine Association, kontrolował dużą część produkcji i był w stanie ustabilizować ceny i koszty. Na wystawie światowej w Paryżu w 1900 r. wina kalifornijskie zdobyły aż czterdzieści nagród. Trzęsienie ziemi w San Francisco z 1906 r. zniszczyło lub zrujnowało wiele winnic, jednak to było nic w porównaniu z szkodami, jakie przemysłowi winiarskiemu przyniosła prohibicja . W latach 1919-1925 liczba winnic w Kalifornii spadła z 700 do nieco ponad 100. 5 grudnia 1933 r. prohibicja została zniesiona, ale wtedy kraj był pogrążony w kryzysie i wino stało się towarem luksusowym. Z wyjątkiem Kalifornii, produkcja win w innych stanach w większości zanikła. Druga wojna światowa tymczasowo pobudziła produkcję, ponieważ europejski import gwałtownie spadł (Estreicher 2004).

[madohora]

Początek XIX w. zbiegł się z Epoką Napoleońską. Piętnaście lat wojen pochłonęło Europę od Lizbony po Moskwę. Głównym dziedzictwem winiarskim Napoleona było zniesienie średniowiecznego „kodeksu salickiego”, na mocy którego całe dziedzictwo ojca przechodziło na jego najstarszego syna. Napoleon zastąpił je „prawem równego dziedziczenia”, na mocy którego cały majątek był równo podzielony między jego dzieci płci męskiej. Spowodowało to fragmentację wielu winnic, szczególnie w Burgundii. Po kilku pokoleniach każda posiadłość wystarczająco duża, by pomieścić rodzinę, stała się zlepkiem małych winnic, z których każda była zbyt mała, aby się utrzymać.

[madohora]

Pierwsza połowa XIX wieku była spokojna dla winiarzy. W Burgundii zbudowano system kanałów, a nowe połączenie kolejowe Paryż-Dijon znacznie ułatwiło transport. W 1855 r. Dr Jules Lavalle z Beaune opublikował pierwszy nieoficjalny ranking winnic Burgundii, a w tym samym roku cesarz Napoleon III zarządził w Bordeaux klasyfikację najlepszych win Médoc. Wysiłek wielu naukowców pozwolił na odkrycie, w jaki sposób z cukrów obecnych w moszczu powstaje etanol. Louis Pasteur badał procesy fermentacji i utleniania, a w 1857 r. odkrył, że podstawową reakcję chemiczną w fermentacji przeprowadzają żywe drożdże. Cukier w moszczu to źródło węgla dla drożdży, które zamieniają go w alkohol i dwutlenek węgla. Pasteur spędził lata na badaniu wina i zidentyfikował kilka jego kluczowych składników. Wyjaśnił również, w jaki sposób tlen przekształca wino w ocet. Emile Manceau w 1895 r. oraz Eduard i Hans Buchner w 1897 r. odkryli niezależnie od siebie, że drożdże produkują enzymy i przeprowadzają fermentację. Poprawiona została także technologia produkcji butelek. Wczesne butelki do wina zostały zaprojektowane tak, aby stać pionowo. Ich kształt ewoluował, aby umożliwić koszowanie – przechowywanie wina w butelkach leżących z boku. Butelki oznaczane były pieczęcią z inicjałami producenta lub znakiem heraldycznym. Odręczne etykiety na wino pojawiły się po raz pierwszy na początku XIX w. Drukowane etykiety upowszechniły się w drugiej połowie XX wieku.

[madohora]

Winorośle Vitis vinifera nie mogły przetrwać we wschodniej części Stanów Zjednoczonych aż do końca II wojny światowej, pomimo wielu prób ich sadzenia. Powodem była obecność wirusów, bakterii i grzybów, które są śmiertelne dla odmian europejskich. Liczne gatunki winorośli występujące w Ameryce Północnej są odporne, ale V. vinifera nie. Po tym, jak Europejczycy osiedlili się w Ameryce, przepływ ludzi i towarów przez Atlantyk zwiększył się i było tylko kwestią czasu, zanim ci amerykańscy zabójcy winorośli dotrą do Europy.

[madohora]

Mączniak prawdziwy przybył do Francji w 1847 r. Grzyb ten atakuje wszystkie części winorośli. Produkcja wina gwałtownie spadła. W 1852 r. zbiory spadły o około 80%, a rocznik 1854 był najmniejszy od 1788 r. Filoksera została po raz pierwszy zauważona w 1863 r. w południowym wybrzeżu Rodanu. Jest to mała, żółta mszyca żerująca na korzeniach. Filoksera przemieszcza się od winorośli do winorośli i może być przenoszona przez wiatr. Większość francuskich winiarzy oparła się pomysłowi importowania do Europy gorszych odmian amerykańskich i obawiała się, że jakość win może zostać nieodwracalnie zagrożona.

[madohora]

Niektórzy hodowcy stworzyli hybrydy odmian amerykańskich i europejskich, były to tak zwane „hybrydy francuskie”, ale zapewniały one umiarkowaną odporność na filokserę. Tak więc szczepienie odmian europejskich na podkładkach amerykańskich rozpoczęło się nie tylko we Francji, ale na całym świecie (Munsie 2002, Estreicher 2004). Jeden po drugim prawie wszystkie winnice na świecie zostały zniszczone: Francja w 1863 r., Turcja i Portugalia w 1871 r., Austria w 1872 r., Kalifornia w 1873 r., Szwajcaria w 1874 r., Włochy w 1875 r., Australia i część Hiszpanii w 1877 r., Algieria. , RPA i Nowa Zelandia w 1885 roku, Grecja w 1898 r. Z nieznanych powodów filoksera oszczędziła Chile, znaczną część Argentyny, Kretę, Cypru i Rodos. Europa zaczęła importować tony amerykańskich podkładek, aby uratować europejskie odmiany. To rozwiązało problem filoksery, ale stworzyło nowy, który przekroczył Atlantyk na importowanych winoroślach- mączniak rzekomy. Grzyb ten atakuje młode liście i lubi ciepłe, wilgotne lata. Po raz pierwszy pojawił się w 1878 r.

[madohora]

Około 1813 r. w Veuve Cliquot wynaleziono pierwsze „pupitres de remuage”. To urządzenia wymuszają osadzanie się z czasem osadu w winie w szyjce butelki, ułatwiając w ten sposób usuwanie osadu. Metodę zwaną dégorgement zaproponował André Simon. Produkcja win w Szmpanii musiała zmagać się z wieloma problemami między rokiem 1850 a I wojną światową. Po 1855 r. mączniak prawdziwy dramatycznie zmniejszył plony. Wojna francusko-pruska w 1870 r. tymczasowo zmniejszyła sprzedaż. Kiedy filoksera pojawiła się w 1890 r., wszystkie winnice musiały zostać wykorzenione. Rocznik 1908 był kiepski, w 1909 r. winogrona zgniły, a w 1910 r. prawie nie wyprodukowano wina. I wojna Światowa zdewastowała Szampanię. Przez cztery lata wszędzie były okopy, a w sercu winnic Szampanii toczyły się długie i krwawe bitwy, takie jak bitwa pod Marną. Mimo to zbierano winogrona i produkowano wino. Mówiono, że przez produkowane wówczas szampany z „przepływa krew Francji”.

[madohora]

Po I wojnie światowej pojawiły się przepisy mające na celu ochronę marki „Champagne”, prawo zezwalało na uprawę tylko odmian” pinot noir, pinot meunier i chardonnay. Stosowanie gorszej gamay zostało wstrzymane. W dwudziestoleciu międzywojennym winiarstwo w Szampanii ponownie się rozwijało, ale w 1939 r. rozpoczęła się II wojna światowa. Francja została zaatakowana w 1940 r. i wiele zrabowanych win trafiło do Niemiec

[madohora]

Od XVII wieku włoscy winiarze pozostawali w tyle pod względem technologicznym w stosunku do winiarzy francuskich. Butelki i inne innowacje dotarły do Włoch znacznie później niż gdzie indziej. Jakość ówczesnych włoskich win była niska. Kiedy Włochy zostały zjednoczone w 1861 r., w końcu rozpoczął się marsz ku postępowi. Niestety, wkrótce pojawiła się pleśń i filoksera, które spustoszyły winnice. Wielki renesans win włoskich nastąpił dopiero po II Wojnie Światowej. Wina produkowano w całej Hiszpanii, ale jedynymi wystarczająco dobrymi do sprzedaży zagranicznej były wina produkowane w pobliżu Jerez i Malagi. Wina te były trzymane w dębowych beczkach, a większość tych win była eksportowana do Anglii. W pozostałej części Hiszpanii poziom technologii winiarskiej był niski. Wino wytwarzano w glinianych naczyniach i przechowywano w świńskich skórach uszczelnionych smołą i żywicą. Wojny napoleońskie zdewastowały ten region Europy, a wojska francuskie splądrowały winiarnie. Po klęsce Napoleona odbudowa odbyła się z niezwykłym sukcesem. Mączniak prawdziwy pojawił się w Hiszpanii w 1850 r., Później winiarstwo rozwijało się w rejonach Rioja i Navarra. Ich wina były sprzedawane po dobrej cenie plantatorom z Bordeaux, którzy mieszali je z kilkoma swoimi winami, a wielu hodowców z Bordeaux sprzedawało tę mieszankę jako czyste Bordeaux. Przyniosło to bardzo potrzebny napływ francuskiej wiedzy do Hiszpanii. Kolejnym trudnym okresem dla Hiszpańskich winiarzy była wojna domowa w latach 30. XX w., kiedy to wiele winiarni zostało zaniedbanych.

[madohora]

Kolonie państw europejskich po uzyskaniu niepodległości stały się wolne od europejskiego nadzoru i podatków, dzięki czemu mogły czerpać korzyści z handlu. Założycielem przemysłu winiarskiego w Chile był Silvestre Ochagavia Echazarreta. W 1851 r. przekonał francuskich plantatorów i winiarzy do przyjazdu do środkowego Chile. Sprowadził również wysokiej jakości odmiany winorośli: cabernet sauvignon, malbec, pinot noir, chardonnay i inne. Mniej więcej w tym samym czasie imigranci z Włoch, Szwajcarii i Niemiec znaleźli dobre miejsca do uprawy winogron i założyli także komercyjne winnice. Z nieznanych przyczyn Chile uniknęło ogólnoświatowej dewastacji wywołanej przez mączniaka prawdziwego i filokserę pod koniec XIX w. Stał się jedynym krajem na świecie z całkowicie zdrowymi winnicami. Warunki uprawy winorośli w Chile są niezwykle dobre, winnica czasami produkuje dwa plony rocznie. Jednak przez wiele lat chilijskie wina cieszyły się dobrą reputacją jako „obfite i tanie”. Produkcja wysokiej jakości win i globalny eksport rozpoczęły się w ostatniej dekadzie XX wieku.

[madohora]

W Argentynie produkcja wina była ograniczona do criolli aż do lat 20. XIX w. Następnie generał San Martin wyzwolił kraj spod hiszpańskich rządów kolonialnych. Przybyły fale imigrantów z Włoch, Francji i Hiszpanii, które przywiozły ze sobą europejskie odmiany oraz wiedzę o uprawie winorośli. Założycielem argentyńskiego przemysłu winiarskiego był Don Tiburcio Benegas. Osiedlił się w Mendozie w 1865 r., sprowadził winorośl z Chile oraz z Francji i zasadził winnice w swojej posiadłości w 1883 r. Co ważniejsze, usilnie lobbował nad rozbudową krajowego systemu kolejowego z Buenos Aires do Mendozy, zapewniając tym samym rynek zbytu dla lokalnych win. Jednak niski poziom inwestycji spowolnił postęp technologiczny, przez co rynek eksportowy win argentyńskich był nikły aż do końca II wojny światowej

[madohora]

W przeciwieństwie do Nowego Świata winorośl zasadzono po raz pierwszy w Afryce Południowej z powodów komercyjnych, a nie religijnych. Holendrzy musieli zaopatrywać swoje statki w drodze wokół Przylądka. W latach 40. XVII w. Holenderska Kompania Wschodnioindyjska postanowiła założyć osadę na Przylądku Dobrej Nadziei, a pierwsi osadnicy przybyli w 1652 r. Jan Van Riebeeck zasadził pierwsze winorośle w pobliżu Kapsztadu w 1655 r. Simon Van der Stel, gubernator Kapsztadu, przyczynił się do powstania najsłynniejszego wina z Południowej Afryki – „Constantia” lub „Vin de Constance”. W 1685 roku posadził 100 000 winorośli i założył posiadłość Constantia na południe od Kapsztadu. Stworzył też pierwsze przepisy i normy jakościowe dotyczące produkcji win. Hendrik Cloete kupił Constantię w 1778 r. Jego celem było wyprodukowanie najlepszego wina w kraju. Zasadził on odmiany Frontignac, Pontac, Muscadel i Chenin Blanc. Te odmiany stały się składnikami „Constantia”. Wino to cieszyło się dobrą reputacją pod rządami brytyjskimi. W 1859 r. na Przylądku pojawił się mączniak prawdziwy, przez co produkcja wina szybko spadła. W 1885 r. przybyła filoksera, niszcząca winnice w całej Afryce Południowej. Vin de Constance zniknęło na ponad sto lat. Pod koniec I wojny światowej przemysł winiarski w Afryce Południowej wciąż nie podniósł się. W 1918 r. powstało Spółdzielcze Stowarzyszenie Winiarzy. Zostało ono prawnie upoważnione do ograniczania produkcji i ustalania cen minimalnych. To ustabilizowało rynek i pchnęło branżę w nowoczesność.

[madohora]

Podobnie jak w Republice Południowej Afryki, winorośl sprowadzono do Australii z powodów czysto handlowych. Pierwsze sadzonki posadził kapitan Arthur Phillips, który jako gubernator nowej kolonii karnej Botany Bay na wschodnim wybrzeżu kontynentu poprowadził pierwszą flotę do Australii. Przybył we wrześniu 1788 r. z sadzonkami z Francji, Niemiec i Południowej Afryki. Szybko zdał sobie sprawę, że region jest dobrze przystosowany do produkcji wina. Pierwsze winnice nie przetrwały długo z powodu chorób i grzybów. Ale rośliny uprawne komercyjnie zostały zasadzone w Nowej Południowej Walii, następnie na Tasmanii, Australii Zachodniej, stanie Wiktorii i wreszcie w Australii Południowej. Pierwsza odnosząca sukcesy winnica należała do odkrywcy Gregory’ego Blaxlanda. W 1817 r. założył winnicę z sadzonek cabernet sauvignon z Południowej Afryki. James Busby, imigrant z Edynburga, rozwinął przemysł winiarski w Australii. W 1831 r. odbył podróże po całej Europie i odesłał do Australii tysiące sadzonek z setek europejskich odmian. Założył komercyjne winnice w Camden i Hunter Valley. Busby przeniósł się do Nowej Zelandii w 1833 r. Nie był pierwszym, który uprawiał tam winorośl, w 1819 r. ks. Samuel Marsden, misjonarz z Australii, zasadził winorośl w Kerikeri. Mączniak prawdziwy zaatakował Australię w 1876 r., a filoksera w 1885 r. Wina nowozelandzkie potrzebowałyby prawie wieku, aby zaistnieć na światowym rynku. Australijska gorączka złota w 1851 r. przyniosła ogromną falę imigrantów. Ostatecznie doprowadziło to do kolonizacji wszystkich południowych stanów i powstania wielu nowych winnic.

[madohora]

We Francji, w następstwie pleśni i filoksery, ilość produkowanego wina spadła. Ogólna nędza i rozpacz, które nastąpiły po zakończeniu I wojny światowej, doprowadziły do ​​powszechnego alkoholizmu. Rządy na całym świecie zaczęły wprowadzać ograniczenia w dystrybucji alkoholu. Kilka państw północnej Europy wprowadziło wysokie opodatkowanie alkoholu i ograniczyło jego sprzedaż w sklepach państwowych. W wielu regionach plantatorzy winorośli tworzyli spółdzielnie, aby pomagać sobie nawzajem i próbować utrzymać minimalne ceny, które po I wojnie światowej były bardzo niskie. Spowodowane to było powszechnym ubóstwem. Spółdzielnie były często zbyt małe, aby wpływać na rynek. Zachęciło to winiarzy do mieszania gorszych win z winami markowymi w celu zwiększenia ich ilości, co jeszcze bardziej obniżyło jakość, a tym samym popyt na wino.

[madohora]

W połowie lat trzydziestych ubiegłego wieku handlarz winem z Burgundii, Maurice Drouhin, postanowił pójść pod prąd i skupić się na jakości. Kupował prawie dwie trzecie produkowanego wina od słynnego Domain de la Romanée-Conti i nie chciał ich fałszować. Pomysł ten przyjął się i coraz większa liczba handlarzy poszła za jego przykładem (Estreicher 2004). Opracowali oni ideę Appelation d’Origine Contrôlée – gwarancji pochodzenia win. Rząd francuski uchwalił prawa w latach 1905, 1919 i 1927 z zamiarem powstrzymania fałszowania wina (mieszanie win francuskich z algierskimi lub hiszpańskimi) i narzucenia ograniczeń geograficznych. Ponieważ Francuzi zawsze kochali nadmierną biurokrację, system kontroli jakości był skomplikowany i nadal taki jest. Na przykład w Burgundii wina są etykietowane według regionu (np. „Burgundia”), podregionu (np. „Côtes de Beaune”), miejscowości (np. „Vosnes-Romanée”), wioski-winnicy (np. „Volnay-Santenots”), im lepiej określony obszar geograficzny, tym wyższa jakość wina i surowsze przepisy. Obowiązkowe napisy na etykietach win francuskich to nazwa geograficzna, słowa „Appellation d’Origine Contrôlée” lub „AOC”, nazwisko i adres osoby odpowiedzialnej, zawartość alkoholu i objętość wina w butelce.

[madohora]

W 1935 r. powstał INAO (Institut National des Appellations Contrôlées), który skodyfikował system Appellation d’Origine Contrôlée (AOC). Prawo wskazywało, które regiony mają etykietę AOC, a produkowane tam wina musiały przestrzegać surowych zasad dotyczących stosowania nawozów, gęstości winorośli, przycinania, maksymalnego plonu, minimalnej zawartości alkoholu i wielu innych aspektów produkcji wina. Prawo określało, jakie odmiany są dozwolone w każdym regionie. Na przykład nie można uprawiać chardonnay w Bordeaux ani cabernet sauvignon w Burgundii. Wina musiały być etykietowane nazwami geograficznymi, a nie odmianami, system AOC zmusił producentów wina do produkcji wysokiej jakości poprzez ograniczenie ilości. Dzięki temu ceny w końcu wzrosły. Przepisy z 1935 r. były wielokrotnie zmieniane, aby zaktualizować zasady i zdefiniować nowe regiony AOC. Podobne rozgraniczenia geograficzne i kontrole jakości zostały lub zostały wprowadzone w innych krajach (Munsie 2002, Estreicher 2004).

[madohora]

II wojna światowa wywołała kolejną falę zniszczeń w przemyśle winiarskim, a po jej zakończeniu rozpoczęła się odbudowa. W Europie bardzo stara tradycja winiarska przyspieszyła odbudowę przemysłu winiarskiego. W Kalifornii potrzebna była gruntowna reorganizacja w winiarstwie, a nastawienie klienta do amerykańskiego wina musiało ulec zmianie. Jeśli chodzi o Amerykę Południową, Południową Afrykę, Australię i Nową Zelandię, potrzebne były ogromne inwestycje w celu unowocześnienia technologii i rozwoju rynków międzynarodowych (Estreicher 2004).

[madohora]

Po drugiej wojnie światowej wina z Pomerol i St. Emilion w Bordeaux zaczęły zyskiwać na popularności. Szpital Nicolasa Rolina stał się „Hospices de Beaune”, słynącym dziś z win i aukcji win. Na północ od Burgundii Chablis produkuje wytrawne chardonnay. W północnej Francji wytwarza się szampana. Na południu Francji leży Beaujolais, gdzie rośnie winogrono Gamay. Alzacja na granicy z Niemcami korzysta z suchego klimatu i pagórkowatej geografii. W przeciwieństwie do wszystkich innych win AOC, Alzaccy etykietują swoje wina odmianami: Sylvaner, Riesling, Pinot Blanc, Pinot Noir, Gewurztraminer, Muscat i Tokay (nie ma to nic wspólnego z węgierskim regionem winiarskim Tokaji). Tradycyjnie alzackie wina są wytrawne i mocne, w przeciwieństwie do ich słodkich niemieckich odpowiedników. Côtes du Rhône jest podzielona na regiony północne (między Vienne i Valence) i południowe (na północ od Awinionu). Dozwolonych jest około dwudziestu odmian, w tym Syrah, Grenache, Viognier czy Marsanne. W Côtes du Rhône produkowanych jest wiele światowej klasy win. We Francji jest wiele innych mniejszych lub mniej znanych regionów winiarskich, a niektóre produkowane przez nie wina są bardzo cenione. Jura słynie z „vins jaunes”- żółtych win, Anjou produkuje białe i różowe wina, Loara słynie z wielu znanych białych win (Pouilly-Fumé, Vouvray, Muscadet), Cahors słynie z „czarnych win”.

[madohora]

Niemcy mają 13 regionów winiarskich, z których niektóre mają subregiony: Ahr, Mittlerhein, Mosel-Saar-Ruwer, Nahe, Rheingau, Rheinessen, Rheinpfaltz, Baden, Franken, Württemberg i Baden. Podczas, gdy pobliskie wina alzackie są wytrawne, niemieckie mają pewną słodycz. Są to Saale-Unstrut i Sachsen. Najpopularniejsze odmiany uprawiane w Niemczech to riesling, pinot blanc (Weissburgunder), pinot noir (Spätburgunder), silvaner i Müller-Thurgau. Mniejsze obszary obsadza się Gewürztraminerem i odmianami, takimi jak Gutedel lub Kerner. Jakość niemieckiego wina jest często powiązana z zawartością cukru i alkoholu. Niemieckie przepisy dotyczące win zwłaszcza te z 1971 i 1994 r, zachęcają do mieszania win z najlepszych winnic z gorszymi winami. Ten dziwny pomysł wynika z rozszerzania się regionów w ramach danej nazwy. Na przykład na początku XX w. Wehlener Sonnenuhr pochodził tylko z obszaru o powierzchni 25 akrów. Nomenklatura została rozszerzona do 86 akrów w 1953 r., Następnie 143 akrów, a obecnie jest ograniczona do około 116. W efekcie prestiżowa nazwa na etykiecie nie gwarantuje, że wino w butelce rzeczywiście pochodzi z winnicy, wymienionej na etykiecie (Munsie 2002, Estreicher 2004).

[madohora]

Ciężka praca i nadzór rządowy podniosły rangę win włoskich, które obecnie należą do najlepszych na świecie. W 1963 roku rząd włoski wprowadził Denominazione di Origine Controllata (DOC). Wiele szlachetnych odmian jest typowo włoskich. Niektóre rosną bardzo dobrze w Kalifornii: sangiovese, nebbiolo, dolcetto czy barbera. Inne można znaleźć tylko we Włoszech: ruche, frezia, grignolino, vermentino, fiano. Włochy mają wiele interesujących win, a najlepsze z nich powinny być leżakowane. Włoskie regiony winiarskie obejmują cały kraj. Na północy Valle d’Aosta produkuje wina z Chardonnay i Pinot Noir. W Trentino-Alto Adige z pinot noir i sabernet sauvignon, ale także lagrein i schiava. Piemont słynie z mocnych win Barolo i Barbaresco, z których oba są wytwarzane z winogron nebbiolo. Lombardia słynie z win musujących, Veneto z Valpolicella, (wytrawnego) musującego Prosecco i mocnego amarone, a Fruili-Venezia Giulia z wytrawnych białych win (np. Pinot grigio). Wina białe wytrawne, ale z winogron Pigato i Vermentino, są typowe dla Ligury, regionu przybrzeżnego wokół Genui. Emilia-Romagna jest domem dla Lambrusco, jasnego czerwonego wina musującego. Toskania, z Florencją w centrum, jest najbardziej znana z Chianti. Głównym odmianą winogron jest Sangiovese, ale rosną tam też inne odmiany, które są zbierane i prasowane razem. Słynne wina Brunello di Montalcino i Vino Nobile di Montepulciano są toskańskie. Środkowe i południowe Włochy mają wiele regionów winiarskich, ale ich produkcja jest głównie lokalna. Regionami winiarskimi i produkowanymi tam winami są: Umbria (Sagrantino di Montefalco), Marche (Verdicchio), Lacjum wokół Rzymu (Frascati), Abruzzi i Molise (Montepulciano), Kampania wokół Neapolu (Aglianico), Apulia (Primitivo) ), Basilicata (Aglianico del Vulture), Kalabria (Greco). Sardynia produkuje ciekawe wina z winogron Vermentino (białe) i Monica (czerwone)

[madohora]

Rząd hiszpański ustanowił system „DO” podobny do francuskiego AOC. Renoma większości hiszpańskich win była niska, tylko wina z Rioja cieszyły się sławą. Obecnie oprócz Rioja i Ribera del Duero, inne okręgi winiarskie produkują wysokiej jakości i wyróżniające się wina: Navarra, Priorato i Penedes. Po śmierci generała Franco w przywróceniu demokracji w Hiszpanii przemysł winiarski zaczął się rozwijać i teraz osiąga spektakularne poziomy. Tradycyjne hiszpańskie wina czerwone maceruje się z łodygami w otwartych kadziach, a następnie dojrzewa w dużych, starych, drewnianych beczkach. Obecnie wiele hiszpańskich regionów winiarskich produkuje światowej klasy wina, a niektóre z nich osiągają zawrotne ceny.

[madohora]

Portugalia ma bogatą historię winiarską i produkuje wiele doskonałych i niedrogich win, od głębokich, mocnych i długo dojrzewających czerwonych po lekkie i rześkie vinhos verdes. Wiele szlachetnych odmian winorośli jest typowo portugalskich: touriga nacional, castelão czy alfracheiro. Portugalia ma wiele regionów winiarskich, z których najbardziej znanym jest Dão. W ostatnich latach jedne z najlepszych winnic w Douro były wykorzystywane do produkcji wytrawnych win stołowych porto. To jedne z najlepszych w Portugalii. Inne regiony winiarskie na północny wschód i na północ od Lizbony (Estremadura i Ribatejo) oraz na południe od kraju (Alentejo) zostały zmodernizowane od czasu przystąpienia Portugalii do Unii Europejskiej w 1986 r. Wiosną po zbiorach młode wino jest transportowane do Vila Nova de Gaia, na południowym brzegu rzeki Douro, przez Porto. W drewnianych beczkach spędza 2 lata. Dwie szerokie kategorie to Tawny (mahoniowy kolor, miękki, delikatny) i Ruby (jaskrawoczerwony, intensywniejszy i mocniejszy). Ten ostatni nigdy nie spędza więcej niż 6 lat w drewnie. Zaczynając od najlepszych, kategorie są następujące. Wina porto pochodzą z wyznaczonych regionów w górnym Douro. Wczesną jesienią winogrona są zbierane, tłoczone, a sok macerowany. Gdy stężenie alkoholu osiągnie około 6%, moszcz spływa do beczek zawierających aguardente (alkohol winny) z winogron w 77% (stosunek aguardente do moszczu wynosi 1: 4). Alkohol zabija drożdże, co zatrzymuje fermentację i zachowuje naturalny cukier. Typowy porto zawiera 20% alkoholu i 10% cukru resztkowego.

[madohora]

Wino produkowane jest w Europie Wschodniej od czasów rzymskich. Jednak żadna branża nigdy nie kwitła w czasach komunizmu, a wina były przeznaczone na niewielki rynek wewnętrzny. Po upadku muru berlińskiego w 1989 r. powstały nowe możliwości. Jednak obecnie na rynku światowym jest dużo win z wielu regionów Europy Zachodniej, co utrudnia odniesienie sukcesu winom z Europy Wschodniej. Podobnie jak inne kraje Europy Wschodniej, Węgry produkują wina stołowe, a najbardziej znany jest z Tokaji Aszú. Tokaji Aszú to wino otrzymywane z odmian furmint, hárslevelü, muscat lunel i orémus, uprawianych na wulkanicznych wzgórzach w regionie winiarskim Tokaj-Hegyalja na Węgrzech. Słowo „Aszú” odnosi się do suchych, gnijących winogron. Najrzadsze ze wszystkich, Tokaji Eszencia, to czyste wino Botrytis, a raczej syrop. Powstaje z kropli, które powoli wydzielają się ze szlachetnie gnijących winogron pod własnym ciężarem. Zawartość cukru jest tak wysoka (40-70%), że fermentacja może trwać latami. Stężenie 4% alkoholu jest dość wysokie. To wino zawsze było niezwykle rzadkie: królowie i cesarze pili je na łożu śmierci, próbując odzyskać młodość lub siłę.

[madohora]

Po zniesieniu prohibicji amerykański przemysł winiarski powoli się ożywiał. Większość winnic Kalifornii musiała zostać przesadzona szlachetnymi odmianami, a odbudowa infrastruktury wymagała poważnych inwestycji. Pierwszy wzrost nastąpił na początku lat pięćdziesiątych XX wieku wraz z falami imigrantów z Europy po II wojnie światowej. Z czasem wina amerykańskie zostały uznane za światowej klasy. Szereg inwestycji przetoczył się przez Kalifornię, i resztę Stanów Zjednoczonych. Nowe winnice zasadzono w Illinois, Georgia, Maryland, Teksasie Waszyngtonie, Oregonie. Porzucone winnice zostały ponownie uruchomione w Wirginii, Ohio i Nowym Jorku. Naukowcy z UC Davis zaprojektowali odmiany przystosowane do określonych warunków klimatycznych i stworzyli szczegółowe mapy pokazujące, która odmiana najprawdopodobniej będzie najlepiej funkcjonować w każdym regionie. Obecnie wina wysokiej jakości są produkowane w wielu stanach i Kanadzie. Produkcja obejmuje bardzo dobrze znane Cabernet, Pinot Noir i Chardonnay

[madohora]

Większość krajów Ameryki Środkowej i Południowej nadal produkuje wino. Jednak prawie całość jest konsumowana lokalnie. Dwa wyjątki to Chile i od niedawna Argentyna, która jest największym producentem wina w Ameryce Południowej, a następnie Brazylia i Chile (Munsie 2002, Estreicher 2004).

[madohora]

Wino pojawiło się w Polsce wraz z chrześcijaństwem, ponieważ było potrzebne w celach liturgicznych, i przez to produkowano je przy klasztorach. Mimo że winorośl była uprawiana na znacznych obszarach, to ludność preferowała piwo i miód. Sprowadzanie wina z Południowej Europy było trudne, z powodu złe warunki transportu i przechowywania wina, w związku z tym zaczęto zakładać rodzime winnice np. w 1166 r. książę Henryk Sandormierski nadał joannitom winnicę w Zagości nad Notecią, ale do pomocy przydzielił im 3 winiarzy. O rozwijającym się winiarstwie na ziemiach polskich świadczą też nazwy miejscowości w XII: Winiary, Winnica, Winnik czy Winna Góra. W XIII i XIV winiarstwo znacznie się rozwinęło, a zajmowali się nim głównie mieszczanie, którzy zakładali plantacje i dzierżawili winnice od klasztorów. Trunek ten miał znaczenie handlowe, stosowano je nawet jako środek płatniczy. Centra winiarskie skupiały się przy dużych miastach- Krakowie, Sandomierzu, Płocku, Toruniu i Poznaniu

[madohora]

W dobie Renesansu Królowa Bona sprowadzała do Polski sadzonki z Włoch. W XVI w. zaczęto stosować siarkę jako środek konserwujący i nastąpił rozwój komunikacji spowodował, że ograniczono uprawę winorośli, a zwiększono import wina przez szlachtę wzbogaconą na eksporcie zboża. Wino było napojem luksusowym, cudzoziemcy nie mogli go znaleźć w karczmach na polskiej prowincji. W Krakowie istniały specjalne oznakowania w karczmach sprzedających wino np. wieniec zielony informował o winie węgierskim i edenburskim, a słomiany o świętojerskim, rakuskim i morawskim, zielony z błękitem w środku o sekach, kanarach, maderach i innych winach zamorskich, a tabliczki o małmazjach i muszkatelach.

[madohora]

W wieku XVI w całej Rzeczpospolitej rosła popularność mocnych alkoholi destylowanych- gorzałki. W XVIII w. nastąpiły w preferencjach spożywanych alkoholi. Zaczęto korzystać z szklanych kieliszków, co wyparło zwyczaj picia z jednego naczynia. Szlachta zastąpiła piwo i miód szampanami i likierami, a także winem

[madohora]

Poważny kryzys winiarstwa miał miejsce za sprawą filoksery w połowie XIX wieku, co spowodowało zamknięcie wielu winnic i upadek handlu winem. Mimo to niektóre winnice zdołały przetrwać np. winnice zielonogórskie (Enoturystyka 2012). Podole stanowiło najlepszy obszar do uprawy winorośli, ale polscy ziemianie w XIX w. sadzili tam buraki cukrowe i chmiel. Wino sprowadzali oni z Krymu i Besarabii, które stanowiły ważne ośrodki winiarskie w Rosji . Ówczesny rachunek ekonomiczny preferował takie uprawy w czasie zaborów, ale w wolnej Polsce ziemianie powrócili do uprawy winorośli (Włodarczyk 2018). Po zakończeniu I wojny światowej istniało kilkaset hektarów winnic głównie w zachodniej Wielkopolsce i w okolicach Warki nad Pilicą. Plantacje powstawały również w latach 30. na tak zwanym Ciepłym Podolu, w dolinach Dniestru i Zbrucza.

[madohora]

Uprawiano tam wiele znanych odmian, takich jak: riesling, pinot noir, pinot blanc, muscat ottonel czy traminer (Enoturystyka 2012). Uprawiano przede wszystkim odmiany deserowe. Wina gronowe cieszyły się mniejszą popularnością od win owocowych. Wielki kryzys w 1929 r. i antyimportowa zmiana stawek akcyzy spowodowały jednak szybki rozwój winnic na Podolu i tym samym wzrost produkcji wina gronowego. Ministerstwo Komunikacji powołało Ligę Popierania Turystyki, która wykorzystywała podolskie winnice do wspierania lokalnych inicjatyw, takich jak Święto Winobrania, które jest organizowane od 1935 r. Specjalnymi pociągami przyjeżdżali turyści z Polski i zagranicy. W 1939 r. szkółki polskie i zagraniczne nie były w stanie zrealizować zamówień na sadzonki dla podolskich plantacji. Ziemianie projektowali „Spółdzielczą Wytwórnię Wina Gronowego”, a jej kapitał był obliczony na ćwierć miliona złotych. Ale plany te pokrzyżował wybuch II wojny światowej, kiedy to większość właścicieli winnic została zamordowana przez NKWD

[madohora]

Po II wojnie światowej nastąpił niemal zanik winnic z powodu zniszczeń powojennych i wpływu rządów komunistycznych, które przejmowały winnice. Jednakże wysiłek niektórych winiarzy pozwolił na odtworzenie winiarskich tradycji. Roman Myśliwiec z Jasła podjął próbę posadzenia sadzonek na początku lat 80. Sprawdził on wiele odmian i wybrał te, które można uprawiać w polskim klimacie. W wyniku swoich prób stwierdził, że im szlachetniejsza odmiana tym mniej jest ona odporna na zimno. W związku z tym w Polsce najlepiej sprawdzają się odmiany mieszańcowe: Jutrzenka, Bianca, Muscat Odesskij, Hibernal, Rondo Regent i Wisznowyji Rannij. Pan Myśliwiec prowadzi szkółki zaopatrujące polskich winiarzy

[madohora]

Wino przeszło długą i trudną drogę. Winiarze często musieli się mierzyć z trudnościami politycznymi (wojny, rewolucje), transportowymi i biologicznymi (grzyby, szkodniki), ale nie zdolały one powstrzymać rozwoju winiarstwa.

[madohora]

[madohora]

Uprawa winorośli i produkcja wina liczy sobie już co najmniej 8 tys. lat. Pierwsze wzmianki o winie pochodzą z Gruzji, gdzie archeolodzy znaleźli datowane na 6000 r. p.n.e. fragmenty glinanych amfor, wykorzystywanych przy wyrobie tego trunku (takie amfory stosuje się tam do produkcji wina i dziś - noszą nazwę kvevri).

[madohora]

Dowody na wytwarzanie wina na wiele lat przed Chrystusem odnajdowano również nad Tygrysem, Eufratem i Nilem, na południu Kaukazu, a także (nieco później) - w Palestynie. Dopiero potem w produkcję wina zaangażowali się Fenicjanie, w ślad za nimi Grecy

[madohora]

Generalnie, za kolebkę wina i winorośli uważa się Europę, ale przecież rośliny Vitis z rodziny winoroślowatych występowały obficie od dawna również w Ameryce Północnej. Dlaczego zatem nic nie wiadomo o amerykańskich winach sprzed ery konkwisty? Ano dlatego, że jagody amerykańskich winorośli nie wytwarzały wystarczającej ilości cukru i nie miały dość drożdży, aby zapewnić przemianę cukru w alkohol. W konsekwencji - nawet jeśli ktoś by próbował z nich zrobić wino, byłoby niepijalne. Zresztą, i europejskie wina z czasów starożytnych musiały nie być rewelacyjne, jeśli standardowo słodzono je miodem, przyprawiano ziołami lub wzmacniano absyntem (bo samych pić się ich nie dało).

[madohora]

Jak odkryto zjawisko fermentacji winnego moszczu? Podobno dokonali tego mieszkańcy Azji Mniejszej, którzy - przechowując sok z winogron w bukłakach z koziej skóry - stwierdzili, że w gorącym klimacie w soku tym zachodzą jakieś zmiany, przez co zmienia się jego smak, a uzyskany produkt działa odurzająco.

[madohora]

Wspomniałem już o Grecji, a teraz muszę dodać, że to właśnie Grekom współczesny świat zawdzięcza olbrzymie postępy w zakresie uprawy winorośli i fermentacji winnego moszczu. Świadczą o tym m.in. liczne malowidła na greckich wazach nawet z 1600 r. p.n.e. Grecy używali przy tym wina jako napoju obrzędowego - przy świętowaniu zwycięstw i oddawaniu czci bogom oraz jako lekarstwa. Picie win w celu poprawy zdrowia zalecał sam Hipokrates, ale wina te bardziej przypominały dzisiejsze wermuty lub nalewki.

[madohora]

Rzymianie szybko przejęli od Greków całą kulturę winiarską, ale traktowali już ten trunek inaczej. Wino było tam głównie symbolem pozycji społecznej pijącego i źródłem radości, niestety często nadużywanym. Najsłynniejszym rzymskim winem było mocne, białe Falerno z okolic Neapolu; pisał o nim już Pliniusz Starszy. Z kolei w tekstach Wergiliusza można znaleźć sformułowania świadczące o wielości znanych podówczas gatunków winorośli.

[madohora]

Wraz z rzymskimi armiami wino zawędrowało na południe Francji, nad Ren i Mozelę oraz na tereny dzisiejszej Hiszpanii. Tak przynajmniej twierdzą rzymskie źródła, ale zarówno Francuzi, jak i Hiszpanie są przekonani, że w ich krajach uprawiano winorośl jeszcze przed rzymskimi podbojami. Również Włosi są zdania, że przed powstaniem imperium rzymskiego, w III. w. p.n.e. winorośl uprawiali na terenie ich kraju Etruskowie. Po czyjej stronie leży prawda, dziś już trudno dociec.

[madohora]

Od starożytności docieramy z naszą winną historią do średniowiecza, kiedy to poczyniono dalsze znaczące postępy w technologii produkcji wina, co dało poprawę jego jakości. Przyczynili sie do tego przede wszystkim zakonnicy, a zwłaszcza benedyktyni i cystersi. Uprawę winorośli i produkcji wina propagowali również wielcy owych czasów - monarchowie i zamożni mieszczanie (m.in. rody Antinorich i Frescobaldich).

[madohora]

W XVI w. łączny areał upraw winoroślin w Europie był prawie 4 razy większy niż dziś, a spożycie wina wynosiło - wg niektórych źródeł - do 200 l na głowę rocznie. Wojny i choroby oraz ochłodzenie klimatu spowodowały jednak regres w tym zakresie i dziś mamy to, co mamy.

[madohora]

W dalszej historii winiarstwa zdarzyły się już tylko trzy rzeczy godne odnotowania: rozwój produkcji wina w Nowym Świecie, plaga filoksery w Europie i radykalna poprawa jakości win pod koniec XX. wieku w wyniku rozwoju technologii winifikacji.To, co zawiera dziś otwierana przez nas butelka, jest wynikiem doświadczeń ludzkości z kilku tysięcy lat. Doceńmy to, ciesząc się każdą kroplą wypijanego wina. Zwłaszcza wtedy, kiedy to będzie jakieś wino naprawdę stare, np. naturalnie słodkie wino z Roussillon sprzed 50 lat (nadal tylko 400 zł). Warto spróbować!

[madohora]

[madohora]

Wino domowe – napój winiarski wytwarzany na własny użytek. W polskich warunkach jest to najczęściej wino owocowe, produkowane między innymi z porzeczek[a], wiśni, jabłek[b], śliwek, winogron oraz owoców róży dzikiej[c]. Inną kategorią są wina kwiatowe wytwarzane na bazie kwiatostanów mniszka lekarskiego, akacji czy też bzu czarnego. Wino domowe bywa również produkowane z ryżu lub rzadziej innego zboża

[madohora]

Fermentacja odbywa się najczęściej w gąsiorach zakończonych rurką fermentacyjną. Po zakończeniu fermentacji młode wino ściąga się znad osadu za pomocą specjalnego węża w celu poddania wina procesowi dojrzewania. W warunkach domowych dojrzewanie przeprowadza się w tych samych naczyniach co proces fermentacji, jednak po kilkumiesięcznym etapie leżakowania gąsior zatyka się korkiem.

[madohora]

Fermentacja win domowych odbywa się dzięki obecności dzikich lub szlachetnych drożdży. Dzikie drożdże to te, które znajdują się na powierzchni owoców i przedostają się do moszczu podczas tłoczenia. Fermentacja przeprowadzona przy ich użyciu jest szybka, jednak drożdże zaprzestają fermentować w momencie, gdy moszcz osiągnie nieznaczną zawartość alkoholu, dając w efekcie nietrwałe wino. Stosowanie dodatku drożdży szlachetnych przedłuża ten proces oraz stwarza przewagę drożdży nad innymi szkodliwymi drobnoustrojami jak np. bakterie octowe czy bakterie fermentacji mlekowej, które powodują choroby wina. Drożdże szlachetne w zależności od ich rodzaju nadają winu charakterystyczne własności smakowo-zapachowe, czyli tzw. bukiet wina.

[madohora]

Domowi winiarze dobierają rodzaj drożdży winnych w zależności od przerabianych owoców oraz oczekiwanych cech gotowego wina. Amatorzy domowej produkcji niekiedy próbują uzyskiwać wino podobne do słynnych win gronowych. W tym celu stosują kupażowanie odpowiednich dla danego rodzaju win owocowych, przeprowadzają fermentację na odpowiednich drożdżach winnych oraz stosują odpowiednie dodatki. Np. przy produkcji wina zbliżonego do tokaja stosuje się kupaż win: agrestowego, porzeczkowego i jabłkowego. Dodatkami, które w tym przypadku pozwalają zbliżyć cechy wina, mogą być miód i kozieradka. Innym przypadkiem jest produkcja wina zbliżonego do malagi. W jego przypadku do odpowiednio dobranych win owocowych dodaje się zagęszczoną i słodką esencję z wiśni, śliwek lub rodzynek; imitując w ten sposób cechy oryginalnej malagi, do której produkcji używa się zagęszczonego soku z winogron. Inną kategorią są domowe wermuty, do których produkcji używa się mało kwaśnych win owocowych z dodatkiem esencji ziołowej, z głównym udziałem piołunu

[madohora]

Wino porzeczkowe jest napojem alkoholowym produkowanym z czerwonych lub białych porzeczek. W funkcjonującym nazewnictwie do kategorii wina porzeczkowego nie zalicza się wina z czarnej porzeczki, które stanowi odrębną kategorię. Wino porzeczkowe zaliczane jest do grupy najlepszych win owocowych. Jest to także jedno z najczęściej wytwarzanych win domowych. Amatorzy produkcji wina domowego cenią ten rodzaj wina ze względu na jakość, łatwy i szybki proces wytworzenia, klarowność gotowego wina, oraz dostępność owoców. Wadą tego rodzaju wina jest konieczność sporego rozcieńczenia moszczu ze względu na wysoką kwasowość owoców. Kwaśne wino porzeczkowe może być kupażowane z winami mało kwaśnymi jak np. z winem jabłkowym dając w rezultacie wino o odpowiedniej zawartości kwasów i ekstraktu.

[madohora]

Wino jabłkowe – jeden z rodzajów win owocowych.

[madohora]

Do produkcji tego rodzaju wina wykorzystuje się wyciśnięty sok jabłkowy (moszcz), do którego zazwyczaj dodaje się syrop cukrowy lub cukier, kwas cytrynowy lub moszcz z kwaśnych owoców jak np. porzeczek. Do fermentującego wina niekiedy dodaje się owoce o wysokiej zawartości garbnika, w celu nadania mu lekko cierpkiego smaku i polepszenia jakości procesu fermentacji.

[madohora]

Jednym z rodzajów wina jabłkowego jest jabłecznik, który jest produkowany z moszczu jabłkowego bez dodatku cukru, co daje w efekcie słabe i wytrawne wino o małej trwałości ze względu na małą zawartość utrwalającego alkoholu. Z jabłek udają się wszelkie rodzaje wina tzn. wytrawne i słodkie, oraz słabe i mocne. Wino jabłkowe jest dobrym składnikiem do kupażowania zwłaszcza z winem porzeczkowym i winem agrestowym.

[madohora]

Cydr, inaczej jabłecznik – napój alkoholowy, przefermentowany sok z dojrzałych jabłek (niedoprawiany cukrem), o wyglądzie od mętnego po klarowny, o zawartości alkoholu 1,2–8,5%. Odznacza się świeżym aromatem i lekko słodkawym, kwaskowo-orzeźwiającym smakiem jabłek, dobrze gasi pragnienie. Wytwarzany przez fermentację moszczu jabłecznego w sposób zbliżony do produkcji piwa techniką górnej fermentacji. Jest fermentowanym napojem winiarskim, a jego produkcja na poziomie krajowym jest uregulowana w ustawie winiarskiej[

[madohora]

Cydr jest produkowany głównie w Wielkiej Brytanii (9.735.000 hl w 2013 r.), północnej Hiszpanii (950.000 hl), północnej Francji (821.000 hl), Niemczech (676.000 hl). Jest on szczególnie popularny w Europie, na którą przypada 69% światowego spożycia[3]. W Polsce pierwsza wzmianka o cydrze pochodzi z książki z przepisami Krescencjusza z 1571 roku. Od XIX w. jest natomiast produkowany masowo

[madohora]

Proces produkcji obejmuje mycie i sortowanie jabłek, z których po rozdrobnieniu wyciska się sok za pomocą pras taśmowych, hydraulicznych, pneumatycznych lub dekantera. W celu zwiększenia wydajności i zmniejszenia mętności soku, w procesie stosuje się enzymy pektolityczne. Wykorzystywane mogą być jabłka bezpośrednio zebrane lub także jabłka leżakujące i dojrzewające kilka tygodni w chłodniach. W celu uzyskania odpowiedniego aromatu stosuje się jabłka o różnej kwasowości i zawartości tianiny, w przeważającej mierze poprzez mieszanie różnych odmian jabłek w produkcji (blend). W nomenklaturze angielskiej wyróżnia się smaki gorzki, gorzkocierpki, gorzkocierpko-słodki i słodki

[madohora]

Sok podlega klarowaniu, a następnie fermentowaniu, filtrowaniu i pakowaniu. Proces fermentacji prowadzony jest z wykorzystaniem suszonych drożdży Saccharomyces cerevisae i Saccharomyces bayanus. W procesie pierwotnego klarowania lub pasteryzacji soku wymagane jest natomiast usunięcie dzikich drożdży Hanseniaspora uvarum, które są główną przyczyną powstawania w procesie fermentacji kwasu octowego. Stabilizację mikrobiologicznej struktury kwasowej uzyskuje się przez degradację kwasu L-jabłkowego do kwasu L-mlekowego w procesie fermentacji mlekowej za pomocą bakterii Oenococcus oeni. Proces ten powoduje wzrost pH, łagodzi kwaśny posmak, a jednocześnie zachowuje smak cydru. Chroni to przed fermentacją spontaniczną, która może prowadzić do powstania kwasu octowego, podwyższonego poziomu kwasu L-mlekowego, kwasu D-mlekowego i amin, które psują smak wyrobu. Oddzielanie osadu następuje przez odwirowanie lub filtrację przez ziemię okrzemkową

[madohora]

Dzieli się na cydry zwykłe (niemusujące), musujące (fr. cidre mousseux, ang. sparkling cider), oraz gazowane (saturowane dwutlenkiem węgla), sprzedawane w butelkach przypominających piwo lub wino musujące.

[madohora]

W Europie Zachodniej rosnąca popularnością cieszą się cydry aromatyzowane np. o smaku owoców leśnych, czy truskawek. W Wielkiej Brytanii stanowią one 27% rynku cydru

[madohora]

Cydru nie należy mylić z winem jabłkowym, które jest sporządzone z soków jabłkowych dosładzanych przed fermentacją cukrem, kupażowane, ewentualnie dodatkowo dosładzane, o mocy 9-18% alkoholu. Na wzór cydrów produkowane są też winne gruszeczniki m.in. w Bretanii we Francji i Anglii (fr. poire, ang. perry). W Polsce gruszkowy odpowiednik cydru nazywany jest perry

[madohora]

Cydr służy także do produkcji alkoholi destylowanych, tzw. brandy jabłkowych, z których najbardziej znane to calvados oraz applejack. Ten ostatni, w przeciwieństwie do większości brandy, uzyskuje się nie poprzez odparowywanie alkoholu, lecz w procesie wymrażania frakcjonowanego (ang. freeze distillation; jacking).

[madohora]

Cydry serwuje się w temperaturze 10-12 °C w kieliszkach do białego wina (musujące w kieliszkach do szampana). Można podać je również w piwnych pokalach. Mocno słodkie cydry komponują się dobrze z serami pleśniowymi, wytrawne z serami kozimi, a wszystkie z camembertami i brie. Można je podawać do owoców morza, ryb, drobiu, sałatek, warzyw grillowanych, a także wraz z grillowaną, pieczoną, bądź duszoną wieprzowiną. Do deserów owocowych, czy szarlotki można serwować cydry słodkie

[madohora]

Tytuł powieści The Cider House Rules amerykańskiego pisarza Johna Irvinga przetłumaczono niefortunnie na język polski jako „Regulamin tłoczni win”, chociaż z jej treści wynika jasno, że główny bohater najmuje się w młodości do pracy w sadach, które część zebranych jabłek przeznaczają na produkcję właśnie cydru, a nie wina jabłkowego.

[madohora]

W Anglii, w hrabstwie Kornwalia istnieje linia kolejowa Looe Valley Line, tzw. „szlak cydru” – specjalna linia turystyczna prowadząca z Liskeard do Looe. Wzdłuż trasy, malowniczo położonej w dolinie rzeki Looe usytuowane są przystanki, przy których znajdują się puby – tam turyści degustują ten charakterystyczny dla południowo-zachodniej Anglii napój. Informacji o kursach zasięgnąć można na każdym dworcu obsługiwanym przez linię First Great Western. Czas przejazdu (łącznie z konsumpcją) – ok. 7 godzin.

[madohora]

Cydr jabłkowy (ang. apple cider) – napój bezalkoholowy popularny w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Powstaje przez wyciskanie jabłek i jest bardziej mętny i kwaśny w porównaniu do czystego soku jabłkowego, co jest wynikiem dodania pulpy jabłkowej do napoju. W odróżnieniu od klasycznej wersji cydru nie zawiera alkoholu.

[madohora]

Najchętniej spożywany jest późną jesienią, w okresie zbiorów jabłek. Stanowi popularny napój podczas świąt Halloween i Dziękczynienia.

[madohora]

[madohora]

Wino z dzikiej róży – rodzaj wina owocowego produkowanego ze świeżych lub suszonych owoców dzikiej róży. Charakterystyczną cechą fermentacji wina z dzikiej róży, podobnie jak i win z głogu, tarniny i jarzębiny jest to, iż przeprowadza się ją w miazdze, tzn. poddaje się jej owoce zalane wodą i syropem cukrowym, inaczej niż w przypadku większości win owocowych, w których fermentacji poddaje się moszcz.

[madohora]

Zdaniem wielu ekspertów wino z dzikiej róży, jeśli jest właściwie przyrządzone i odleżałe dorównuje cenionym winom gronowym[potrzebny przypis]. Ich cechy smakowe i zapachowe upodabniają się do win południowych i węgierskich. Ich kolor waha się od jasno-żółtego po brązowy. Wino wyprodukowane z owoców suszonych ma odcień różowy bądź czerwony.

[madohora]

Do produkcji tego rodzaju wina wykorzystywane są owoce z usuniętymi resztkami kwiatostanu, często także bez pestek. Usuwanie pestek wiąże się dużym nakładem pracy i z tego powodu często przeprowadza się fermentację całych owoców w ciągu kilku tygodni (do sześciu), po czym owoce się odcedza i fermentację prowadzi się dalej w samym płynie.

[madohora]

[madohora]

Wino z czarnego bzu – rodzaj wina owocowego (wina kwiatowego) produkowanego z dojrzałych owoców czarnego bzu. Z uwagi na zawartość trującego glikozydu cyjanogennego sambunigryny owoce przed wyciśnięciem soku zagotowuje się w niewielkiej ilości wody. Fermentacji poddaje się moszcz, rozcieńczony wodą użytą do zagotowania owoców zmieszany z syropem cukrowym.

[madohora]

Wino z owoców czarnego bzu charakteryzuje się lekko cierpkim posmakiem, który z czasem łagodnieje, oraz ciemnobordową barwą.

[madohora]

Do produkcji można użyć także kwiatostanów czarnego bzu. Ponadto kwiat czarnego bzu dodany do fermentującego moszczu korzystnie wpływa na bukiet późniejszego wina.

[madohora]

[madohora]

Wino z żyta – jest winem produkowanym ze zdrowych i pozbawionych zanieczyszczeń nasion żyta (czasem dla poprawienia smaku z dodatkiem rodzynek). Charakterystyczną cechą wina z żyta jest burzliwa fermentacja. Jest ono tanie, szybkie i łatwe w produkcji (do jego sporządzenia niepotrzebne są żadne pomocnicze urządzenia stosowane zazwyczaj przy wyrobie win owocowych), a zdaniem wielu ekspertów jeśli jest właściwie przyrządzone i odleżałe "w smaku zupełnie dobre

[madohora]

Wino zbożowe – grupa win uzyskanych z ekstraktu ze zbóż z dodatkiem syropu cukrowego, kwasu cytrynowego (bądź soku z cytryn), niekiedy również ze sporym udziałem rodzynek. Fermentację prowadzi się przy użyciu drożdży szlachetnych z dodatkiem soli mineralnych – tzw. pożywki dla drożdży. W odróżnieniu od innych alkoholi uzyskanych ze zboża (piwa i napojów spirytusowych) fermentacji ulega przede wszystkim dodawany cukier, a nie węglowodany zawarte w zbożu. W przypadku piwa i napojów spirytusowych do produkcji stosuje się słód. Podczas uzyskiwania słodu zachodzą procesy powodujące rozpad skrobi na mniej złożone węglowodany, które mogą zostać przetworzone przez drożdże. Do wyrobu wina zbożowego najczęściej używa się ryż[a] i żyto, rzadziej pszenicę, jęczmień i kukurydzę.

[madohora]

[madohora]

Wino ryżowe – napój alkoholowy produkowany z ryżu, pochodzi z krajów Dalekiego Wschodu. Wina ryżowe zawierają najczęściej od osiemnastu do dwudziestu pięciu procent alkoholu etylowego i są standardowo mocniejsze od tradycyjnych win produkowanych z winogron (średnio zawierające od 14 do 20% alkoholu)

[madohora]

Wina ryżowe wytwarza się poprzez fermentację skrobi ryżowej przez co proces ten przypomina produkcję piwa.

[madohora]

Tradycyjnym regionem wytwarzania win ryżowych są kraje Dalekiego Wschodu (głównie Chiny, Korea oraz Japonia). Także w tych krajach trunki ryżowe cieszą się najwyższą popularnością.

[madohora]

Rodzaje win ryżowych
Brem – wino ryżowe pochodzące z Bali.
Beopju – koreański likier ryżowy. Odmiana wina ryżowego Cheongju.
Huangjiu – wino ryżowe pochodzące z Chin.
Makgeolli – koreańskie wino ryżowe.
Sake – japońskie wino ryżowe (sformułowanie "wino ryżowe" w odniesieniu do sake jest używane głównie w krajach zachodnich. W Polsce sake często jest błędnie utożsamiana z japońską wódką.)
Soju – koreański napój ryżowy. Oprócz ryżu może być wytwarzany z jęczmienia, pszenicy lub ziemniaków.

[madohora]

Soju – koreański destylowany napój alkoholowy.

[madohora]

Napój robiony jest na bazie ryżu, ziemniaków, pszenicy, jęczmienia zwyczajnego, batatów lub tapioki. Soju zawiera od 16,8 do 53% ABV. Napój bezbarwny w smaku podobny do wódki, ale trochę słodszy z powodu cukrów dodawanych w procesie produkcyjnym.

[madohora]

KOREAŃSKI ALKOHOL

[madohora]

Wytwarza się więcej koreańskiego spirytusowego soju niż jakiegokolwiek innego likieru na świecie. Często mieszany z piwem w Korei Południowej w celu przyspieszenia zatrucia, jest uważany za niezbędny społeczny lubrykant.

[madohora]

Ale soju – co po koreańsku oznacza „ognisty alkohol” – nie służy tylko do marnowania się, mówią koreańskie firmy, które eksperymentują z najlepszymi przepisami na soju dla hoteli i eleganckich restauracji.

[madohora]

Jedna firma, Hite-Jinro, od 2006 roku produkuje soju leżakowane w beczkach po whisky importowanych ze Szkocji i beczkach po bourbonie z Tennessee. W zakładzie firmy w Icheon, 52 km na południe od Seulu, soju dojrzewa w beczkach przy użyciu mieszanki nowych i używany dąb.

[madohora]

Zmieniamy mieszankę w zależności od rynku. Staramy się zobaczyć, co pasuje do gustów każdego rynku” — mówi dyrektor generalny Jung Chan-su.

[madohora]

Zwykłe soju kosztuje 4000 wonów (3,75 USD) za butelkę w restauracjach w Korei, podczas gdy produkty premium, w tym soju dojrzewające w dębie, kosztują nawet 168 000 wonów.

[madohora]

Soju na rynku masowym Hite-Jinro jest wytwarzane z mieszanki sfermentowanego ryżu, jęczmienia i tapioki, która jest filtrowana przez bambusowy węgiel drzewny. Wysokoprocentowy alkohol jest następnie rozcieńczany wodą, aby obniżyć go do mniej palącego gardła o 17,5-20,1% objętościowych alkoholu.

[madohora]

Soju było wytwarzane wyłącznie z ryżu do 1965 roku, kiedy to rząd zakazał używania ryżu do produkcji soju z powodu niedoborów. Koreańskie firmy zamiast tego zwróciły się ku słodkim ziemniakom, tapioce, pszenicy, jęczmieniu i innym zbożom. W 1999 roku ostatecznie zniesiono zakaz i ponownie zaczęto używać ryżu.

[madohora]

Ponowne odkrycie i rzemieślnicza produkcja tradycyjnego alkoholu była wspierana przez rząd w kolejnych latach. W rezultacie ponownie zaczęły pojawiać się tradycyjne alkohole, takie jak destylowane soju wytwarzane w 100% z ryżu.

[madohora]

Ale czy soju premium smakuje inaczej niż masowo produkowana woda ognista?

[madohora]

Hite-Jinro's Ilpoom soju, wytwarzany w 100% z roztworu ryżu na rynek koreański, dojrzewa przez dziesięć lat w dębie i ma bukiet zielonego melona, ​​rozmarynu, tymianku i pokrzywy sosnowej.

[madohora]

Jest znacznie bardziej miękki i ma czystszy smak niż zwykłe soju” — mówi właściciel baru Lee Ji-eun.

[madohora]

Jinro Otsu jest również wykonany w 100% z roztworu ryżu, ale ma bardziej mleczną konsystencję. Jest eksportowany do Japonii.

[madohora]

Myeongpoom soju, wyprodukowany przez Hite-Jinro na sprzedaż w Chinach, jest silniejszy i potężniejszy, powiedzieli uczestnicy degustacji, która odbyła się w zeszłym miesiącu w Seulu. Jest wytwarzany ze sfermentowanego ryżu, jęczmienia i tapioki, dodawanych do nierozcieńczonego roztworu ryżu.

[madohora]

„Przypomina mi to dzieciństwo. Pachnie jak spalony cukierek. Ale smakuje syntetycznie” – mówi Sommelier Kang Soon-pil.

[madohora]

Opakowanie to kolejna różnica. Projekty butelek są nowoczesne, z gładką typografią przypominającą butelkę wódki, którą można znaleźć w nocnym klubie.

[madohora]

Produkcja soju premium firmy Hite-Jinro to obecnie kropla w morzu potrzeb – mniej niż 1% całkowitej produkcji soju. Fabryki firmy produkują rocznie około 1,6 miliarda butelek marki Chamisul przeznaczonej na rynek masowy i eksportują do 64 krajów.

[madohora]

Według magazynu Drinks International soju jest najczęściej spożywanym alkoholem na świecie. Jednak rynek soju w Korei Południowej wzrósł wolumenowo zaledwie o 1,1% w latach 2008-2013, mówi firma badawcza Euromonitor. To pomaga wyjaśnić, dlaczego koreańscy producenci soju chcą rozwijać rynek premium zarówno w kraju, jak i za granicą.

[madohora]

Sprzedaż soju Ilpoom wzrosła ponad dziewięciokrotnie w latach 2006-2013. Sprzedaż w okresie od stycznia do września tego roku wyniosła 510 000 butelek, w porównaniu z 370 000 butelek sprzedanych w całym 2013 roku.

[madohora]

Specjaliści z branży wskazują na rosnącą popularność Hwayo, soju premium wprowadzonego na rynek w 2005 roku przez firmę ceramiczną Kwangjuyo, jako pomoc w rozwoju sektora premium. Sprzedaż Hwayo wzrastała o 30% każdego roku od 2010 roku według Kwangjuyo, który odmówił podania konkretnych danych dotyczących sprzedaży.

[madohora]

Hwayo jest wytwarzane w 100% z ryżu w procesie destylacji pod zmniejszonym ciśnieniem, a następnie leżakowane w garnkach kimchi przez 3-6 miesięcy. Hwayo jest wymieniany w wielu znakomitych restauracjach w Seulu i Tokio ze względu na „gładki smak i nowoczesny design butelek”, mówi Sommelier Mr. Kang.

[madohora]

Kwangjuyo produkuje pięć różnych rodzajów Hwayo soju, w tym Hwayo X Premium, który dojrzewa w beczkach z dębu bourbon z Kentucky przez pięć lat i sprzedaje się za 168 000 wonów za butelkę w Korei

[madohora]

Brem – lekko słodkawe ryżowe wino pochodzące z wyspy Bali. Brem jest to ogólna nazwa indonezyjskich produktów pochodzących z fermentacji. Rozpowszechniony na Bali napój brem bazuje na ciemnym lub jasnym winie ryżowym (Ragi Tape - tapai). Często jest wytwarzany przez fermentację tapioki i ananasa z aromatami cynamonu i tytoniu. Produkcja wina ryżowego przypomina warzenie piwa. Brem balijski charakteryzuje się słodkim i lekko kwaskowatym smakiem. Zawiera od 5 do 15 proc. alkoholu. Podawany z lodem jako napój orzeźwiający. Z wina ryżowego produkuje się ocet ryżowy, który może mieć różną barwę i smak w zależności od rodzaju i regionu, w którym jest produkowany

[madohora]

Brem to ogólna nazwa odnosząca się do indonezyjskich produktów pochodzących z fermentacji. Z jednej strony są więc to ciasteczka, które jada się m.in. dla poprawy układu krążenia. Bardziej popularny jest jednak rozpowszechniony na Bali napój Brem bazujący na ciemnym lub jasnym winie ryżowym (Ragi Tape). Jest słodki, lekko kwaskowaty i zwykle zawiera od 5 do 15 proc. alkoholu. Jego historia jest długa (sięga X wieku) i wiąże z ceremoniami religijnymi Hinduistów, którzy właśnie zasiedlili Bali – Brem był składany w ofierze bogini Kali.

[madohora]

Wino ryżowe cieszy się ogromną popularnością wśród osób zamieszkujących kraje Dalekiego Wschodu. Po trunek chętnie sięgają Chińczycy, Koreańczycy oraz Japończycy. Produkcja wina ryżowego przypomina nieco warzenie piwa. Do wytworzenia tego rodzaju napoju niezbędny jest proces fermentacji skrobi ryżowej. Wina ryżowe są trunkami nieco mocniejszymi od popularnych win winogronowych. Mogą one zawierać od osiemnastu do dwudziestu pięciu procent alkoholu etylowego. Dla porównania, wina na bazie winogron zawierają maksymalnie dwadzieścia procent alkoholu etylowego.

[madohora]

Wśród społeczeństwa panuje błędne przekonanie, że sake jest japońską wódką. W rzeczywistości trunek wywodzący się z kraju kwitnącej wiśni nie jest wódką, ale właśnie winem przyrządzanym na bazie ryżu. W okresie starożytności napój ten miał dla Japończyków znaczenie religijne, a wręcz rytualne, ponieważ jego produkcja była bardzo ograniczona. Do wina mieli dostęp wyłącznie członkowie rodziny cesarskiej, a także przedstawiciele świątyń.

[madohora]

Wino ryżowe może być wykorzystywane na wiele sposobów. Pite w umiarkowanych ilościach jako dodatek do głównego posiłku, doskonale odpręża, redukuje nadmiar stresu, zmniejsza objawy zmęczenia, wykazuje działanie euforyzujące.

[madohora]

Wino ze względu na swój przyjemny i wyjątkowy smak oraz aromat, może być dodawane do wielu potraw, przede wszystkim tych mięsnych. Warto zaznaczyć, że trunek ten stanowi jeden z bazowych składników kuchni chińskiej. Mięso zamarynowane winem ryżowym nie tylko smakuje obłędnie, jest również bardziej kruche. Pasjonaci gotowania posługują się winem z ryżu w trakcie przyrządzania dań obiadowych, sosów czy deserów.

[madohora]

Wino ryżowe znajduje się w ofercie wielu sklepów alkoholowych, zarówno stacjonarnych jak i internetowych. W zależności od preferencji i indywidualnych upodobań, zakupić możemy:
japońskie wina ryżowe
chińskie wina ryżowe
koreańskie wina ryżowe.
Cena wina ryżowego waha się od około dwudziestu siedmiu do nawet stu złotych.

[madohora]

Do przyrządzenia domowego wina ryżowego potrzebne są następujące produkty:
surowy ryż (jeden kilogram)
cukier (dwa kilogramy)
woda (osiem litrów)
rodzynki (dwieście gramów)
drożdże (siedem gramów).

[madohora]

Ryż przesypujemy do szklanego naczynia (najlepszym rozwiązaniem będzie balon do fermentacji wina o pojemności piętnastu litrów). W kolejnym kroku dodajemy ugotowaną, przestudzoną wodę oraz cukier. Kolejnym krokiem jest dodanie rodzynek oraz drożdży. Balon zamykamy i odstawiamy na dwadzieścia dni. Po upływie dwudziestu dni wino przelewamy do szklanych butelek. Warto zaczekać kolejne trzy tygodnie. Po tym czasie wino ryżowe będzie zdatne do wypicia.

[madohora]

Beopju – tradycyjny koreański napój alkoholowy z rodziny cheongju. Wywodzi się z Gyeongju. Rodzaj wina ryżowego o zawartości 16–18% alkoholu.

[madohora]

[madohora]

Huangjiu (chiń. upr. 黄酒; chiń. trad. 黃酒; pinyin huáng jiǔ; dosł. „żółty trunek”) – odmiana chińskich napojów alkoholowych, zazwyczaj produkowanych z ziaren ryżu, prosa lub pszenicy. W przeciwieństwie do baijiu napoje te nie zostają poddane destylacji i w związku z tym nie zawierają więcej niż 20% alkoholu. Według tradycyjnej receptury, trunki te są pasteryzowane, leżakowane i filtrowane przed butelkowaniem. Wbrew nazwie, w zależności od rodzaju mogą występować w wielu kolorach, od słomkowego po ciemnobrązowy.

[madohora]

Huangjiu spożywa się bezpośrednio, albo schłodzony, albo na ciepło. Często też znajduje zastosowanie jako dodatek do potraw kuchni chińskiej.

[madohora]

[madohora]

Magkeolli, zwany także Makuly(takju) – tradycyjny koreański alkohol destylowany z ryżu. Był bardzo popularny wśród rolników, co spowodowało, że nadano mu nazwę "alkohol rolników"

[madohora]

WINO RYŻOWE

[madohora]

[madohora]

Sake – (1) trunek, napój alkoholowy; ogólna nazwa napojów alkoholowych, jak: piwo, whisky, wino, w tym także japoński alkohol nazywany na Zachodzie sake (jako słowo obce, oznaczające nihon-shu), (2) w wąskim, japońskim znaczeniu odnosi się do nihon-shu

[madohora]

W Europie i większości krajów poza Japonią słowo sake oznacza trunek niskoprocentowy (13–17%), wytwarzany poprzez fermentację ryżu skażonego wcześniej grzybem oryzae.

[madohora]

W Japonii samo słowo sake ma inne znaczenie od przyjętego w językach europejskich. Oznacza ono każdy napój alkoholowy pochodzenia zagranicznego i krajowego: piwo, whisky, wino. Na przykład na wyspie Kiusiu wytwarza się sake (w rozumieniu właśnie ogólnej nazwy alkoholu) ze słodkich ziemniaków o nazwie imo-jōchū, która należy do grupy alkoholi shōchū. Z kolei na Okinawie wytwarzany jest alkohol o różnej mocy z długoziarnistego ryżu importowanego z Tajlandii o nazwie: awamori. Zawiera on od 30% do 43% alkoholu, chociaż są marki mające moc 60%. Popularne jest jego picie z wodą i lodem.

[madohora]

Alkohol japoński, który nazywany jest w Polsce i na Zachodzie sake nazywa się po japońsku nihon-shu, co znaczy „japoński alkohol”, a także seishu, czyli „czysty alkohol”. Chiński znak 酒 jest czytany po japońsku sake, -zake (udźwięcznienie) lub shu. W niektórych złożeniach przybiera postać saka, jak np. sakaya – sklep z alkoholem, sakaba – bar.

[madohora]

Aby uniknąć nieporozumienia w restauracji lub barze warto wiedzieć, że język japoński jest homofoniczny i w przypadku słowa „sake” zachodzi zbieżność fonetyczna[c], gdyż identycznie wymawia się po japońsku słowo „łosoś”. Inna jest natomiast pisownia znakami kanji. Łosoś jest pisany 鮭. Z tego powodu przy zamawianiu trunku lepiej powiedzieć „o-sake”, dodając przedrostek grzecznościowy „o”, a w przypadku ryby poprosić o „shake” (wym. siake) lub o „sāmon” (od ang. „salmon”).

[madohora]

Sake ofiarowywane bogom w chramach shintō nazywa się o-miki, co znaczy „alkohol bogów”, „święta sake”)

[madohora]

Początki sake nie są dobrze udokumentowane. Uważa się jednak, że napój alkoholowy z ryżu wytwarzano już w okresie Yayoi (300 p.n.e. – 250 n.e.), kiedy uprawa ryżu dotarła z Chin do Japonii. W drugiej połowie okresu Nara (710–794) wypracowano na tyle efektywne metody uprawy ryżu, że pozwalało to także na zwiększenie produkcji sake. Na potrzeby dworskich obrzędów i rytuałów utworzono odrębny urząd cesarski o nazwie Sake-no-Tsukasa (lub Zōshushi, czyli Biuro ds. Sake), odpowiedzialny za wytwarzanie i dostarczanie tego alkoholu dla dworu cesarskiego. Szef tego urzędu nazywał się sake-no-kami.

[madohora]

W okresie Heian (794–1185) sake była już produkowana w świątyniach buddyjskich i chramach shintō, ale jej wytwarzanie przyjęło się także wśród poddanych

[madohora]

Poprzez ciągłe eksperymentowanie i dzięki technikom importowanym z Chin, uzyskano w okresie Heian sake o dużo lepszej jakości, a do roku 1600 udoskonalono cały proces poprzez wprowadzenie parowania ryżu i poddawanie go fermentacji. Pozwoliło to na osiągnięcie zawartości alkoholu zbliżonej do współczesnej.

[madohora]

W drugiej połowie XVI wieku zaczęto polerowanie ziarna ryżowego, wyciskanie sfermentowanego zacieru (aby oddzielić sake) oraz wynaleziono proces hi-ire czyli pasteryzacji w temperaturze ok. 65 °C. Wypracowano także technikę produkcji dużych drewnianych kadzi umożliwiających wytwarzanie i gromadzenie dużych ilości sake w jednym czasie

[madohora]

W okresie restauracji Meiji (w II połowie XIX w.) zostały ustanowione prawa pozwalające na założenie wytwórni sake każdemu, kto ma wystarczającą ilość wiedzy i pieniędzy. W ciągu jednego roku powstało 30 tysięcy takich wytwórni w całej Japonii. Liczba ta zmalała jednak do 8 tysięcy, kiedy rząd zaczął podwyższać podatki. Przetrwały głównie przedsiębiorstwa bogatych właścicieli. Niektóre z nich istnieją do dziś, np. Gekkeikan (powstałe w 1637 r.). Za najstarsze uważa się Sudo Honke Inc. należące do rodziny Sudō, która uprawia ryż i wytwarza sake od 55 pokoleń, czyli ponad 850 lat. Jego początek datuje się na rok 1141. Mieści się ono w miejscowości Obara, w prefekturze Ibaraki. Niektóre źródła podają, że starszą o kilkadziesiąt lat jest wytwórnia Imanishi Shuzō w Nara, ale jednocześnie zastrzegają, że nie ma na to pisanych dowodów.

[madohora]

W roku 1904 rząd japoński założył instytut Shurui Sōgō-kenkyūsh National Research Institute of Brewing – NRIB) z siedzibą w Tokio, podległy Ministerstwu Finansów. Prowadzi on badania naukowe dotyczące sake i opracowuje nowe techniki i technologie produkcji.

[madohora]

Oprócz wymienionych powyżej pleśni kōji i mieszanki drożdżowej shubo, do produkcji sake konieczny jest odpowiedni rodzaj ryżu i wysokiej jakości woda.

[madohora]

Ryż wykorzystywany do produkcji sake należy do niekleistych gatunków typu Oryza sativa japonica. Spośród 270 gatunków uprawianych w Japonii jest wiele, które nadają się do produkcji tego alkoholu. Ich ziarna są duże, ale o małej zawartości protein. Ten rodzaj ryżu ma wiele odmian klasyfikowanych według sposobu uprawy oraz jej regionu. Ogólna nazwa takiego ryżu to sakamai (także shumai, sakegome 酒米), czyli „ryż na sake”. Jest on droższy, gdyż rośnie tylko na określonych obszarach i wymaga kompleksowej techniki kultywacji. Obecnie panuje tendencja do tworzenia nowych odmian oraz reaktywowania uprawianych dawniej. W 2010 roku było co najmniej 95 różnych typów ryżu przeznaczonego do produkcji sake. Ponad 60% zbiorów dostarczyły w latach 2004 i 2005 odmiany o nazwach yamadanishiki i gohyakumangoku uprawiane głównie w prefekturach Hyōgo i Niigata.

[madohora]

Woda i jej jakość to drugi ważny element w produkcji sake, ponieważ zawartość minerałów wpływa na smak tego trunku. Idealna jest woda półtwarda, gdyż ma mniejszą zawartość żelaza i manganu. Ze względu na to, że roczne opady atmosferyczne w Japonii wynoszą ok. 1500 mm, a wysokiej jakości wody gruntowe występują obficie na terenie całego kraju, wysokiej jakości sake może być produkowana w prawie każdym regionie

[madohora]

Wytwarzanie sake wymaga wiedzy, dokładności i cierpliwości. W zależności od wielkości wytwórni, jej tradycji i specjalizacji poszczególne etapy i sprzęt do produkcji różnią się. W małych, starych – liczących często ponad 400 lat – zakładach dominuje praca ręczna, tradycyjne metody, stosuje się drewniane naczynia i urządzenia. Cały proces jest kontrolowany przez szefa produkcji tōji (杜氏). W nowoczesnych wytwórniach o dużej skali produkcji panuje współczesna technika, a procedury są sterowane komputerami.

[madohora]

Przed VIII wiekiem, z ryżu sporządzano trunek, który nazywano hitoyo-zake (一夜酒, „sake jednej nocy”). Ugotowany ryż lub kleik ryżowy pozostawiano na noc do naturalnej fermentacji. Pewien rodzaj tego trunku znany był jako kuchikami-sake (口噛み酒, dosł. przeżuwana sake). Wiersz umieszczony w antologii poezji pt. Man’yōshū z VIII wieku sugeruje, że odpowiedzialnymi za żucie ugotowanego ryżu były dziewice. W rezultacie amylaza ślinowa rozkładała skrobię w ziarnie na cukry proste. Tak przeżuta mikstura fermentowała, tworząc łagodny alkohol. Istnienie tej metody sporządzania alkoholu jest wspomniane w odnoszących się do starożytności zapisach historycznych z okresu Edo (1603–1867). Na Okinawie i niektórych wyspach Pacyfiku odnotowano ten sposób produkcji jeszcze na początku XX wieku.

[madohora]

Obecnie główne etapy produkcji są następujące:
polerowanie ryżu w specjalnych maszynach. Stopień spolerowania zależy od rodzaju sake, jaki ma się uzyskać. Zazwyczaj jest to ok. 30%, a dla sake typu ginjō 40% lub więcej;

[madohora]

mycie i moczenie ryżu, aby wchłonął określoną ilość wody. Czynność ta jest kontrolowana co do sekund;

[madohora]

parowanie ryżu, trwa około godziny;

[madohora]

schładzanie ryżu;

[madohora]

przenoszenie ryżu w płóciennych płachtach do wyłożonego drewnem pomieszczenia (kōji-muro), o kształcie wydłużonego prostokąta, szczelnie izolowanego i ze specjalną, regulowaną wentylacją w suficie. W pomieszczeniu tym panuje temperatura ok. 36 °C i wilgotność od 50% do 80%. Ryż jest równo rozkładany na długich stołach;

[madohora]

tōji, czyli mistrz odpowiedzialny za efekt finalny, rozsiewa zarodniki pleśni Aspergillus oryzae (kōjikin) nad ryżem, który jest pozostawiany na 24 godziny, aby pleśń mogła się rozwinąć. Oprócz bardzo wysokich umiejętności i wiedzy dotyczących technologii produkcji mistrz musi posiadać cechy przywódcze oraz umiejętności sprawiedliwego oceniania i kierowania pracą zespołową, a także rozwijania kwalifikacji pracowników (kurabito). Praca ich wszystkich miała w przeszłości charakter sezonowy. Sake była wytwarzana głównie zimą i była to szansa pracy dla rolników, rybaków i robotników leśnych w sezonie dla nich bez zajęcia

[madohora]

przekładanie następnego dnia ryżu skażonego pleśnią (nazywa się teraz kōji) do tac z rantami, mieszanie w ściśle określony sposób, aby grzyb miał równy dostęp do każdego ziarna;

[madohora]

po trzech dniach kōji jest zabierane z kōji-muro i przesypywane do kadzi, do których – w celu doprowadzenia do fermentacji – dodaje się starter drożdżowy zwany shubo (酒母 dosł. „matka sake”), parowany ryż i wodę w ilościach i w częstotliwości stosownej dla poszczególnych rodzajów sake;

[madohora]

fermentująca mieszanka to zacier moromi. Proces, który zachodzi, nazywa się wielokrotną fermentacją równoległą, gdyż skrobia zamienia się w cukier, a cukier w alkohol w tym samym zbiorniku. Proces te trwa około 20-40 dni w zależności od rodzaju sake;

[madohora]

wyciskanie, czyli oddzielanie płynnego alkoholu od części stałych zacieru moromi. Jest on umieszczany w płóciennych workach i wyciskany prasą;

[madohora]

filtrowanie, pasteryzowanie, dojrzewanie

[madohora]

Sake jest rozlewana i sprzedawana w: butelkach i puszkach o różnej pojemności, beczkach (18, 36, 72 l), kartonowych pudełkach (także do sprzedaży w ulicznych automatach).

[madohora]

Do produkcji niezbędna jest mieszanka drożdżowa, czyli starter drożdżowy zwany shubo (酒母 dosł. „matka sake”) lub moto (酛 dosł. „baza”, „źródło”). Istnieje kilka sposobów jego sporządzania:

[madohora]

kōontōka (高温糖化) – scukrzanie przy wysokiej temperaturze, przyśpieszona wersja metody sokujō;

[madohora]

bodai-moto – dawna metoda wytwarzania, którą znów zaczęto stosować. Została wynaleziona przez mnicha świątyni Shōryaku-ji w Nara. Umożliwia ona naturalne powstanie kwasu mlekowego w mieszance drożdżowej.

[madohora]

Tak przygotowana mieszanka czyli moto (酛) jest przechowywana w temperaturze około 5-10 °C, co pozwala na uzyskanie w niej dużej ilości mikroorganizmów kwasu mlekowego. Następnie dodaje się w odpowiednich ilościach ryż sparowany, kōji (czyli ryż skażony pleśnią) i wodę. Ta mieszanka-zacier nazywa się wówczas moromi.

[madohora]

Aby wytworzyć różne rodzaje sake, tuż przed wyciśnięciem sake dodaje się (lub nie) alkohol. Zależnie od tego, czy jest dodany i w jakiej ilości, wyróżniamy kategorie:

[madohora]

sanzō-shu (三増酒), skrót od sanbai-zōjō-seishu (三倍増醸清酒), „potrójna” sake lub „potrójnie rozszerzana”. Nazwa powstała w czasie II wojny światowej, gdy w wyniku niedoboru ryżu opracowano metodę „potrajania” ilości produkowanego trunku z tej samej ilości ryżu poprzez dodawanie wody, alkoholu i innych składników. Dziś nazwą tą określa się sake niższej jakości, z dużą ilością dodanego alkoholu i dodatków

[madohora]

futsū-shu (普通酒), zwykła sake. Znana również jako podstawowa lub stołowa;

[madohora]

tokutei-meishō-shu (特定名称酒), sake specjalnego oznaczenia, najlepszej jakości

[madohora]

Po wyciśnięciu sake jest filtrowana, a następnie zostaje poddana pasteryzacji. Są jednak wyjątki:

[madohora]

hon-nama sake – niepasteryzowana;

[madohora]

nama-chozō-shu – pasteryzowana tylko jeden raz przed butelkowaniem. Schłodzona ma orzeźwiający posmak, łagodny aromat i umiarkowaną słodycz. Pasuje do sashimi z białych ryb, ryb przygotowywanych na parze i carpaccio

[madohora]

nama-zume-shu – pasteryzowana tylko jeden raz, zaraz po wyciśnięciu, pomijana jest druga pasteryzacja (przed butelkowaniem). Podobnie jak w ogóle niepasteryzowana nama-sake zachowuje typową świeżość, ale w wyniku jednokrotnej pasteryzacji, nie ulega niekorzystnym zmianom biochemicznym podczas transportu i dystrybucji

[madohora]

[madohora]

Ze względu na dużą ilość wytwórni sake (w 2008 roku było ich 1329) oraz produkowanych przez każdą z nich wielu rodzajów tego alkoholu i dziesiątków ich odmian będących rezultatem regionalnych tradycji (niektóre wytwórnie mają po 400 lat), zwyczajów i doświadczeń, pełna klasyfikacja jest niemożliwa. Przyjmuje się różne kryteria, ale i tak ostateczny wynik pozostanie zaledwie powierzchownym ułatwieniem w zorientowaniu się w skali trudności ogólnej oceny.

[madohora]

junmai-ginjō-shu (純米吟醸酒) – wytwarzana tradycyjnymi narzędziami i metodami o dużej pracochłonności, przy użyciu wysoko spolerowanego ryżu i fermentacji w niższych temperaturach przez dłuższy czas. Lekka, o smaku owocowym;

[madohora]

junmai-daiginjō-shu (純米大吟醸酒) – uważana za sake najwyższej klasy. Najlepsze produkty w tej klasie łączą wyrafinowany smak z odpowiednią kwasowością, smakiem i zapachem.

[madohora]

junmai-shu (純米酒) – tak zwana „czysta sake” wytwarzana bez dodatku destylowanego alkoholu lub cukru. Niegdyś ryż musiał być spolerowany tak, aby usunąć co najmniej 30% zewnętrznej części ziarna. Obecnie nie ma takiego wymogu, ale stosuje się także spolerowanie do 70%. Stopień usuniętej części musi być umieszczony na etykiecie. Ma bogaty smak i aromat. Istnieje także odmiana tokubetsu-junmai-shu (特別純米酒), czyli specjalna, która jest produkowana właśnie z ryżu o wysokim stopniu spolerowania i z wyjątkowych odmian ryżu

[madohora]

Trzy z powyższych rodzajów sake, a mianowicie: honjōzō-shu, ginjō-shu, junmai-shu, są definiowane jako wysokiej jakości. Wobec nich stosowana jest szczegółowa klasyfikacja i przepisy dotyczące procesu produkcji.

[madohora]

Najczęściej spotykana sake jest płynem bezbarwnym, lekko słomkowym, ale są rodzaje o barwie bursztynu. Jednak istnieją także odmiany nierafinowane, zawiesiste (ang. „cloudy”) nigori-zake (濁り酒). Wśród bezbarwnych wyróżnia się rodzaje wytrawne (karakuchi 辛口) i słodkie (amakuchi 甘口)

[madohora]

Kuroshu, kuro-zake (黒酒, czarna sake), wytworzona bez pasteryzacji, według dawnych metod dających głęboki smak, służy m.in. jako element wzbogacający smak przypraw, sosów i potraw, także jako ofiara składana bogom.

[madohora]

Koshu (古酒), „stara sake”, stary rocznik, dojrzewająca, leżakowana sake. Ten specjalnie przygotowany gatunek sake jest poddawany 10-letniemu leżakowaniu, do którego większość sake się nie nadaje. Po tak długim czasie przyjmuje ona żółty kolor oraz słodszy smak.

[madohora]

Taru-zake (樽酒), sake transportowana i sprzedawana w beczkach z drewna kryptomerii japońskiej (sugi 杉). Także sprzedawana w butelkach po okresie przechowywania w beczkach. Zapach drewna przenika do alkoholu, nadając mu szczególnego charakteru. W dawnych czasach beczki były używane do transportu sake drogą morską z regionów, gdzie ją wytwarzano, na chłonny rynek do Edo (obecne Tokio). Z tego powodu taru-zake stało się synonimem sake w tym mieście. Generalnie uważa się, że najlepiej smakuje pita na zimno, ale także zgodnie z preferencjami pijących. W przypadku picia na ciepło sugerowana jest temperatura 40-45 °C

[madohora]

Seishu (清酒), rafinowana sake, oficjalna nazwa sake w Japonii. Nie należą do niej nigori-zake i doburoku (濁酒).

[madohora]

Seishu (清酒), rafinowana sake, oficjalna nazwa sake w Japonii. Nie należą do niej nigori-zake i doburoku

[madohora]

Doburoku, dakushu, jokushu (濁酒), nierafinowana sake, także domowej roboty

[madohora]

Jizake (地酒), sake pochodząca z lokalnego browaru

[madohora]

Sake może być podawana w różnych temperaturach, od 5 °C do 55 °C. Jest m.in. sake bardzo zimna ok. 5 °C (yuki-hie 雪冷え), letnia (nurukan ぬる燗), w temperaturze ludzkiego ciała, czy gorąca ok. 50 °C

[madohora]

Tradycyjnie pije się sake podgrzaną do 42–45 °C. Dojrzałe, leżakowane rodzaje są smaczniejsze jako ciepłe. Niższe temperatury (35–40 °C) są rekomendowane dla rodzajów o łagodnym, delikatnym smaku. Sake o aromacie owocowym i niepasteryzowane (nama-zake) powinny być podawane po schłodzeniu do 10 °C, w lecie z lodem

[madohora]

Sake w lokalach podaje się w specjalnych naczyniach o różnym kształcie o nazwie tokkuri lub tokuri (徳利), swego rodzaju karafkach (dzbanuszkach bez ucha), z wąską szyjką, z którego przelewa się ją następnie każdemu z gości do niewielkiej czarki o nazwie choko lub choku. Słowo to występuje jednak często wraz z przedrostkiem grzecznościowym w postaci o-choko

[madohora]

Gui-nomi (ぐい呑) jest czarką, często wykonaną z grubej ceramiki, większą i głębszą od choko, co pozwala entuzjastom sake na dwa, trzy łyki po jednym nalaniu i jest wygodne do picia przy posiłku

[madohora]

Przy specjalnych okazjach i w czasie uroczystości pije się sake z ceremonialnych czarek zwanych sakazuki (杯). Innym rodzajem naczynia do sake jest małe, drewniane pudełeczko masu (枡). Tradycyjnie wykonane z drewna hinoki (Chamaecyparis obtusa) lub sugi (Cryptomeria japonica). Pojemność masu wynosi 180 ml i napełnia się je po brzegi. W przeszłości były one różnej wielkości i służyły jako miarki.

[madohora]

Sake – podobnie, jak mirin – może być dodawana do potraw kuchni japońskiej (także zachodniej) w celu wzbogacenia smaku.

[madohora]

Sake można pić na zimno (także z lodem) i na gorąco. Zalecana temperatura zależy od rodzaju sake i intencji producenta. Jest używana jako składnik koktajli alkoholowych i bezalkoholowych, jak np. Classic Sake-tini, Pineapple Sake-tini, Wasabi Mary

[madohora]

Przy piciu sake obowiązuje ścisła etykieta – zwłaszcza w czasie przyjęć i spotkań ceremonialnych, oficjalnych – dotycząca sposobów nalewania, podawania naczyń, podziękowań itp. Szczegóły przedstawione są na filmie w Sake School Online, w sekcji poniżej „Zobacz też”. Należy jednak pamiętać o podstawowych zasadach:

[madohora]

nalewając, trzyma się tokkuri w prawym ręku, podtrzymując naczynie od spodu lewą ręką (samemu sobie się nie nalewa). Nalewając z butelki, nie należy zasłaniać nalepki. W Japonii podaje się i odbiera przedmioty, czy prezenty wyłącznie dwoma rękoma;

[madohora]

w trakcie nalewania tokkuri nie może dotykać o-choko;

[madohora]

podstawiając o-choko do nalewania, trzyma się je w palcach jednej dłoni, również podtrzymując od spodu drugą dłonią

[madohora]

o-choko napełnia się do 70-80% pojemności;

[madohora]

kończąc nalewanie, należy obrócić tokkuri zgodnie z ruchem wskazówek zegara, aby zapobiec kapaniu alkoholu;

[madohora]

nie wypija się jednym łykiem, pije się powoli, sącząc trunek do ust kilka razy;

[madohora]

odmawiając kolejnego nalania, nakrywa się o-choko dłonią, nie dotykając naczynka;

[madohora]

wznosząc toast, podnosi się o-choko jedną ręką na wysokość oczu i mówi: „Kanpai!”

[madohora]

W czasie uroczystości shintō, ceremonii świeckich (np. wyborów parlamentarnych), obchodzenia Nowego Roku, świętowania zwycięstw sportowych, przyjęć, czy ślubów, otwierane zostają beczki sake do wspólnego poczęstunku. Ceremonia ta, zwana kagami-biraki (鏡開き), ma przynosić szczęście. Została ona zapoczątkowana przez sioguna z rodu Tokugawa, Ietsunę (1641–1680), który rozkazał otworzyć beczkę sake przed ważną bitwą, aby przyniosło to powodzenie jego armii. Bitwa okazała się zwycięską, a ceremonia stała się popularnym zwyczajem

[madohora]

Sake pita podczas uroczystości nazywa się świąteczną, czyli iwai-zake (祝い酒). W Nowy Rok pije się specjalny gatunek sake świątecznej o nazwie toso (屠蘇) lub o-toso (お屠蘇). Jest ona wytwarzana przez moczenie w sake chińskiej mieszanki przypraw zwanej tososan (屠蘇散). Małą ilość toso podaje się również dzieciom

[madohora]

O-toso pochodzi z Chin i pierwotnie zawierała mieszaninę ośmiu ziół. Z biegiem lat niektóre składniki zmieniły się. Zwyczaj ten przyjął się w IX wieku, w okresie Heian, podczas panowania cesarza Saga. W okresie Edo (1603–1868) upowszechnił się, a zmieniając się w ciągu stuleci przybrał obecną formę picia z trzech czarek pokrytych czerwoną laką, o różnej wielkości. Sake nie jest nalewana z tokkuri, ale z naczynia przypominającego czajniczek do herbaty o nazwie chōshi (銚子) lub hisage (提子). Uważa się, że picie o-toso zapobiega chorobom w rodzinie

[madohora]

Inne, wybrane święta japońskie, w czasie których pije się sake:

[madohora]

Hina-matsuri (雛祭) – Święto Lalek, Święto Dziewcząt, obchodzone w Japonii w dniu 3 marca. W przeszłości zwane Momo-no-Sekku, Festiwalem Brzoskwiń. Pije się wówczas toast brzoskwiniową sake (momo-zake) za pomyślność dziewcząt, aby wyrosły na zdrowych dorosłych. W ostatnich latach zyskują na popularności shiro-zake (biała sake) i ama-zake;

[madohora]

[madohora]

NOWY ROK.
Idzie rok nowy po polu po lesie
I jednym szczęście, drugim troski niesie.
Stary rok przeszedł i pomyśl sobie
Cóż on nowego przyniósł był tobie!
Może śmierć kogoś z twojej rodziny
Albo też może kogoś urodziny.
Może ci przyniósł jaką chorobę
Lub wielki rachunek w niestosowną dobę.
Albo nieszczęście, nieurodzaj może
Lub może to, że grad wybił twe zboże
Albo czy to, że gdzieś były pożary;
Wszystko, złe, dobre, przyniósł był rok stary,
Lecz oto minął w krainę wieczności!
Nowy rok nadpłynął. Czy zwiastun radości? —
Może on poprzednikiem jest nieurodzaju, —
Lub inną jaką klęskę przyniesie dla kraju.
Więc wszyscy ręce dziś do Boga wznośmy
1 taką prośbę przed tron jego wznośmy:
„O Boże Ojców naszych, Boże miłosierny,
Wysłuchaj prośby nasze błaga lud Twój wierny
Oddal od nas zło wszelkie nam zagrażające.
Podnieś duchy u wielu już upadające.
Oddal od nas choroby, wojny i pożary,
lak i inne duchowne i cielesne kary.
Podnieś naszą Ojczyznę,
O to Cię błagamy :
Za nią poniesiem blizny,
Krew naszą oddamy.
Ty Polskę znów wznieść możesz;
Wysłuchaj nas o Boże.
Bo jak Ty nie pomożesz,
Któż nam dopomoże?

[madohora]

Hej! Hej! cóż to jest, co się to dziś dzieje!
Tam muzyka, tam śpiewanie, tam niebo goreje!
Oto wielka łuna się ku ziemi zniża;
Może koniec świata się powoli zbliża.
Może też sądny dzień niedługo nastanie!
Pan Bóg nas zawoła na rachunek zdanie!
O północy jasno, jakoby w południe,
Lecz przy tej jasności niebo błyszczy cudnie.
Tak to o tern, co się działo pasterze mówili,
Którzy, gdy jasność zoczyli, drugich pobudzili.
W strach, coby się dziać miało, wstawają pasterze
ę dzieją cuda, jakich dawno nie widziano;
Nigdzie się jeszcze nie działy, nawet o nich nie sły-
[szano.
Oto był cud, który Pan Bóg w raju przepowiedział,
Że ma przyjść ten, co nas zbawi, lud na niego czekał,
Pan Bóg był wygnał Adama, gdy pierwszy raz
[zgrzeszył
Lecz, że go nie chciał zatracić, przeto go pocieszył,
Że oto przyjdzie Zbawiciel, który go wybawi,
Ode grzechu spełnionego i u Boga stawi.
Dziś się oto cud ten spełnił, zrodził się Zbawicie!,
Na któregośmy czekali, Jezus Odkupiciel.
Ody Bartosz te słowa wyrzekł,
Wach czemprędzej do nich przybiegł;
Wszystkich pasterzy przywołał
i w te słowa się odezwał :
Wczoraj dwie owce zgubiłem,
Przeto dzisiaj ich szukałem.
Ody przyszedłem na to pole, gdzie stoi stajenka.
Zobaczyłem, że w stajence klęczała panienka.
Ale taka była śliczna, twarz miała tak miłą,
Że zdumienie w pierwszej chwili mnie już ogarnęło.
Bo coś tak bardzo pięknego,
Ślicznego i przemiłego,
Śliczniejszego ponad zorze,
Tylko być u Boga może.
Obok zaś owej Panienki starzec jakiś stał;
Włos miał srebrny, ręce swoje na lasce spierał.
Ody te dziwy zobaczyłem,
Prędko do was pospieszyłem,
By wam te cuda oznajmić
1 was prędko tam prowadzić.
Czemprędzej się więc zbierajcie
Wszyscy za mną pospieszajcie,
Podczas gdy pasterze z sobą rozmawiają,
Józef i Marya szopie się zbliżają.
W Betlejem jest pełno, nigdzie ich nie znają,
Przeto w polu w szopie spoczynku szukają.
Wchodzą do stajenki, Józef się ogląda,
Z siana dla Panienki wnet pościel sporządza.
Marya tymczasem uklękła na ziemi,
By uprosić Boga modłami swojemi:
Boże miły wszechmogący, ześlij nam dziś Syna
[Twego
Nam, gorąco go pragnącym, by świat zbawił z grze-
Wtem się tak jasno zrobiło, [chu wszego.
Jakby się wszystko paliło.
Z nieba Dzieciątko zstąpiło,
W rękach Maryi spoczęło.
4 jak śliczne to Dzieciątko!
Był to Pan Bóg, niemowlątko!
Wkrótce szopkę zapełniali
Anieli, którzy śpiewali
Panu Bogu cześć i chwałę
Zato, że zbawił świat cały.
Wnet w szopkę wchodzą pasterze
I witają Boga szczerze;
Na multankach grają,
I pieśni śpiewają.
Naraz zajaśniały na dworze pochodnie.
Józef spojrzy z szopy, patrzy, to królowie,
Którzy przyjechali z dalekiej krainy
I dary przywieźli dla Boskiej dzieciny.
Wchodzą więc w stajenkę, Bogu się kłaniają.
Witają Panienkę i dary oddają.
Pasterze długo śpiewali,
A nareszcie zawołali:
„Chwała Bogu, cześć i dzięki
Niech będą na wysokości,
A zaś ludziom dobrej ręki
Pokój na ziemskiej nizkości

[madohora]

Wilja i święto Bożego Narodzenia służyło da
wniej, a i teraz jeszcze u wielu za wróżbę i przepo
wiednię na cały rok przyszły aż do następnej wilji.
Kto w wilję ma żałobę i smutek, ten sobie też
cały rok przyszły smutek wróży.
Komu uda się spędzić cały dzień wilijny w spo
koju i wesoło, ten w ciągu całego przyszłego roku
może spodziewać się szczęścia i pomyślności. To
też dzieci w wilję ciągle przestrzegano, by były do
bre, pilne, posłuszne i bez najmniejszej sprzeczno
ści, bo gdy w wilję Dzieciątku podobać się będą, to
i w całym następnym roku Pan Bóg będzie miał
upodobanie w nich, a przeciwnie, jeżeli w wilję za
służą na karę, to też w ciągu całego przyszłego ro
ku chłostę będą brały.
We wilję niechętnie wyd. wano co z domu, bo
mniemano, że kto we wilję z uomu swego co wyda
je, ten w ciągu całego roku będzie musiał tylko wy
dawać i niczego się nie dorobi.
Przy wieczerzy kładziono sobie na stół przed
siebie 12 orzechów, które oznaczały miesiące; a
\v ięc pierwszy orzech oznaczał miesiąc styczeń, dru
gi luty i t. d. Po wieczerzy brano jeden orzech za
drugim i łupano go. Jeżeli wszystkie 12 orzechów
bjdy zdrowe, to oznaczało, że w ciągu wszystkich
12 miesięcy przyszłego roku właściciel tych orze
chów będzie zdrów. Był ale który z orzechów nad-
psuty, to właściciel jego w miesiącu, który ten nad-
psuty orzech oznaczał, miał zachorować.
Inni rozkroili dużą cebulę, rozebrali ją w każdy
Kawałek podobny do miseczki wsuli trochę soli. Te
ebulowe miseczki położyli na stronę przykrywszy
zems, a w 1. święto baczyli pilnie, w której mi
seczce i jak bardzo roztopiła się sól.
n ^' JTOskowali z tego, jaka pogoda będzie w
ysziym roku, każda bowiem miseczka oznaczała
64
jeden miesiąc. Jeżeli w pierwszej miseczce była sół
roztopioną, to w styczniu była według mniemania
odwilż. Tak było też z drugiemi miseczkami, a wiec
i z drugimi miesiącami.
Według tego pamiętali sobie, jakie będą miesią
ce i który będzie suchy, który wilgły, a który bar
dzo mokry.
Niektórzy kładli przy wieczerzy wilijnej na stół
przed siebie trzy orzechy, które wpierw rozłupano,
jądro z nich wyjęto i w próżne łupiny włożono do
pierwszej trochę ziemi, do drugiej kawałek chleba,
do trzeciej pieniądz a następnie przykryto je znowu
próżnemi łupinami.
Potem kazano po wieczerzy której z obecnych
osób, która naturalnie nie była świadkiem napełnie
nia tych łupin, obrać sobie jeden z tych trzech orze
chów.
Kto obrał sobie orzech z ziemią, ten wróżył so
bie, że w biegu przyszłego roku umrze i dostanie się
do ziemi.
Kto obrał sobie orzech z chlebem, ten wróżył
sobie, że będzie nadal zdrowo chleb jadł, będzie żył
i dobrze mu się będzie powodziło, że zdarzą mu się
zasiewy i chleba mu nie zabraknie.
Kto obrał sobie orzech z pieniądzem, ten wróżył
sobie, że wygra pieniądze, dobrze co sprzeda, do
brze zarobi, lub jaki spadek oddziedziczy.
W wilję dawano krowom masło, chleb, miód i
struclę, aby miały wiele dobrego mleka.
Gąsiorowi, kogutowi i psu dawano w wilję
Dieprz i czosnek z chlebem, aby każdy z nich był
bardzo zły, i aby dobrze gospodarstwa strzegł.
W wilję rano dawano kurom groch wsuty w
obrączkę, aby dobrze jaja niosły w domu.
Bydłu (i koniom) dawano w ciągu dnia wilijne-
go bobku (bób) aby się chowało i pięknie wyglądało.
We wilję rano przy wschodzie słońca brały w*
powiecie Kozielskim dziewczęta widłami trzy raz
gnoju lub słomy i podrzucały nieco w górę a potem
na gnój ten lub słomę nastąpiwszy, baczyły pilnie,
z której strony ptak nadleci. Wnioskowały z tego,
że z tej też strony przyjdzie jaki zaletnik.
Baczyły też i na to, jaki ptak nadleci, bo jeżeli
nadleciał wróbel lub czternadel, to oznaczało, że
przyszły mąż tej dziewczyny będzie młodzieńcem,
a gdy nadleciał kruk, to wdowcem. Jeżeli kruk lub
wrona zakrakała, to oznaczało, że wdowiec przyj
dzie z tylu dziećmi, ile razy ptak zakrakał.
Dziewczęta zaś po przygotowaniu wszystkiego
na dzień jutrzejszy dały się jeszcze do zamiatania
izby, ażeby czystą była na święta. To zamiatanie
prowadziły jednakże w inny sposób, bo jeżeli w cią
gu całego roku zamiatały izbę od okna ku drzwiom,
to w wilję zamiatały na opak, rozpoczynając od
drzwi i kończąc przy oknie.
Czyniły to na to, aby w ten sposób zaletnika
jakiego przyciągnąć, bo gdyby zamiatały izbę od
okna ku drzwiom, toby tem sposobem zaletnika ni
by za drzwi wymiatały.
Zdarzyło się często, że dziewka sprzykrzyw
szy sobie robotę jako służąca, pragnęła wyjść za
mąż, aby sobie polepszyć i pracować tylko dla sie
bie a nie dla ludzi obcych.
Takiej dziewczynie ktoś powiedział z żartów,
że, jeżeli we wilję zamiecie izbę od okna ku drzwiom,
to przez to zaletnika z izby wymiecie, lecz, jeżeli
zamiecie odwrotnie, więc od drzwi ku oknie, to tem
będzie go przyciągała do chałupy, więc z pewnością
zaletnik w przyszłym roku przyjdzie i będzie mogła
się wydać.
Głupia dziewka uwierzyła i zamiatała tak, jak
jej radzono, a gdy przez przypadek zdarzyło się, że
wydała się, to była pewna, że to zamiatanie zaletni-
ha przywabiło. O tem opowiadała potem innym i
w ten sposób powstały różne przypuszczenia.
66
Gdy izba w ten sposób zamiecioną została, to
dziewczyna, która izbę zamiatała, wyniosła śmieci
i wyrzuciła je za płot, a to na to, aby przezto wszel
kie robactwo wyniesione zostało na cały przyszły
rok z domostwa tego.
Niektóre z dziewczyn wychodziły po wieczerzy
na podwórze, gdzie chwytały się obiema rękami za
płot i szarpnęły nim mocno, a następnie słuchały,
z której strony wiatr wiał, spodziewając się z tej
strony zaletników.
W okolicy około Dziergowic (w powiecie Ko
zielskim) wybiegały starsze dziewczyny zaraz po
wieczerzy wigilijnej na podwórze i w szopie nabrały
do rąk drewek, a przyszedłszy do izby, pilnie je
przeliczały, by stwierdzić, czy są do pary lub nie.
Która miała drewek równą liczbę, a więc do
pary, ta ucieszona tłomaczyła sobie, czyli wróżyła,
że się w przyszłym roku wyda, czyli że pójdzie za
mąż i będzie żyła w parze.
Jeżeli ale drewek naliczyła nie do pary, wten
czas tłomaczyła sobie, że nie wyda się i zostanie
samą aż do przyszłej wilji.

[madohora]

Co to jest wino ryżowe Shaoxing? Jak używa się chińskiego wina ryżowego?
Bursztynowe, aromatyczne i przyjemnie orzechowe w smaku wino ryżowe Shaoxing jest standardowym spirytusem w kuchni chińskiej. Wykonany z brązowego kleistego (słodkiego / lepkiego) ryżu, jest jednym z najwcześniejszych rodzajów likierów wytwarzanych przez Chińczyków. Wino ryżowe Shaoxing nadaje niepowtarzalny smak i zapach potrawom, niezależnie od tego, czy jest dodawane do azjatyckich nadzień do pierogów, dodawane do marynat do pieczonych mięs, takich jak wieprzowina char siu, łączone z przyprawami do frytek, czy duszone z sosem sojowym i cukrem do czerwonego - dania gotowane . Jeśli kiedykolwiek używałeś sake w kuchni japońskiej, wino ryżowe Shaoxing jest używane podobnie w kuchni chińskiej. Popij trochę wina ryżowego, a szybko się rozgrzejesz, ponieważ zawiera około 17 do 18% alkoholu.

[madohora]

Wino ryżowe Shaoxing powstaje w Shaoxing, mieście położonym w Zhejiang, prowincji na wschodnim wybrzeżu Chin. Obraz Szanghaj i prowincja Zhejiang znajdują się tuż pod nim.

[madohora]

Wysokie butelki o pojemności 750 mililitrów są sprzedawane na chińskich targowiskach, zwykle w pobliżu działu mrożonek z powodów, których nie jestem pewien. Korzystam z marki Pagoda, od dziesięcioleci uważanej przez kucharzy za standard. Są oszuści, więc szukaj złotego logo pagody, otoczonego słowami Pagoda i Marka:

[madohora]

Każda butelka chińskiego wina ryżowego marki Pagoda kosztuje około 4 USD i jeśli nie zużyjesz jej tony, starczy na długi czas w szafce. Wersja marki Pagoda z czerwoną etykietą jest powszechna, a ta z niebieską i czerwoną etykietą jest podobno nieco lepsza, ale nie zauważyłem radykalnej różnicy poza tym, że ta z niebieską etykietą jest urocza i ma 17 zamiast 18 procent alkoholu. Wino ryżowe Shaoxing w uroczym ceramicznym słoju jest droższe niż w szklanej butelce. Jest delikatniejszy w smaku, praktycznie nadaje się do popijania. Bez względu na cenę, unikaj Shaoxing „Cooking Wine”, które jest solone i smakuje okropnie.

[madohora]

Jak wskazano na liście składników mojego przepisu, możesz użyć dobrego wytrawnego sherry, gdy wino ryżowe Shaoxing jest niedostępne. (Nie gotowanie sherry, ponieważ często jest zrobione z niskiej jakości sherry i jest solone!!!) Jeśli nie znasz sherry, poszukaj butelek z napisem „wytrawne” lub „blado wytrawne”. Wytrawna sherry typu manzanilla lub amontillado ma dobrze zrównoważony zapach i nutę orzechową, które pasują do wina ryżowego Shaoxing; sherry fino jest odrobinę za wytrawne. Wypróbuj je schłodzone jako aperitif. Nie kupuj kremowej sherry, ponieważ jej słodki smak nie nadaje się do kuchni chińskiej. Niektóre książki z przepisami wymagają wódki lub ginu, ale uważam, że sherry jest najlepszym odpowiednikiem chińskiego wina do gotowania.

[madohora]

Wino – napój alkoholowy uzyskiwany w wyniku fermentacji moszczu winogronowego

[madohora]

Istnieje wiele rodzajów win, co związane jest z mnogością odmian winorośli, oddziaływaniem środowiska na ich wzrost i różnymi technikami winifikacji (przekształcania winogron w wino). Można wyróżnić wina białe, różowe i czerwone. Ze względu na zawartość cukru można je podzielić na wytrawne, półwytrawne, półsłodkie i słodkie. Mogą to być wina musujące lub niemusujące. Nauką zajmującą się produkcją wina jest enologia.

[madohora]

Wino składa się z wody (75–90%), etanolu, glicerolu, polisacharydów oraz różnych kwasów i związków fenolowych[1]. Poza tym w winie znajdują się sole mineralne i witaminy. Łącznie zawiera ponad tysiąc substancji, nie wszystkie są dobrze poznane

[madohora]

Nie zawsze wyraz wino odnosi się do fermentowanego napoju pozyskanego z winogron, owoców winorośli właściwej. Istnieje wiele rozmaitych win wyprodukowanych z innych owoców, także tropikalnych. Czasami termin wino stosuje się również w odniesieniu do napojów sporządzonych z surowców zawierających skrobię, których sposób produkcji bardziej przypomina produkcję piwa niż wina. Jest to przykładowo wino ryżowe czy barley wine (wino jęczmienne), jeden ze stylów piwa. Jednakże wyraz wino użyty bez doprecyzowania, z jakich owoców je wyprodukowano, odnosi się domyślnie do wina produkowanego wyłącznie z winogron

[madohora]

[madohora]

Winorośl najprawdopodobniej pochodzi z obszaru Kaukazu. Hieroglificzne przedstawienia prasy winiarskiej z czasów I dynastii w Starożytnym Egipcie (ok. 3000 p.n.e.) stanowią jeden z pierwszych jednoznacznych dowodów na celową produkcję wina, innym są relacje Biblijne, z których pierwsza (historia Noego) może być datowana na podobny okres.

[madohora]

Uprawa winorośli rozprzestrzeniała się na Starożytną Grecję, Rzym, a następnie na nowe krainy m.in. na tereny dzisiejszych: Hiszpanii, Francji i Niemiec. Wino używano zarówno w celach religijnych (wino mszalne), jak i niereligijnych. Winiarstwo rozwijało się intensywnie do połowy XIX w. aż filoksera winiec masowo zaatakowała winorośle. Winnice trzeba było odtwarzać na odpornych podkładkach amerykańskich.

[madohora]

Do Polski winorośl dotarła najprawdopodobniej wraz z chrześcijaństwem a wino produkowane było początkowo przez zakonników znających techniki winiarskie. Okres największego rozprzestrzenienia się upraw winorośli w Polsce przypada na wiek XIV w. W XVI–XVII w. winiarstwo polskie coraz bardziej podupadało ze względu na wojny, niekorzystnie zmieniający się klimat i import win zagranicznych zwłaszcza węgierskich. Ostateczny upadek polskiego winiarstwa miał miejsce w XX w., do czego przyczynił się socjalistyczny ustrój ówczesnej Polski

[madohora]

Nie istnieje żaden powszechnie uznany system klasyfikacji win. Ze względu na zawartość alkoholu wina można podzielić na wina stołowe, o zawartości alkoholu zwykle w granicach 9–15% obj., oraz wina wzmacniane (likierowe), osiągające zwykle 17–22% w wyniku dodatku destylatu (okowity). Nie należy mylić terminu wino stołowe używanym w tym znaczeniu z kategoriami jakościowymi używanymi w niektórych krajach (vin de table, vino da tavola, vino de mesa, Tafelwein), których nazwy tłumaczy się jako wino stołowe[15]. Do 2009 w prawodawstwie Unii Europejskiej stosowano też podział na wina stołowe i wina gatunkowe produkowane w określonych regionach.

[madohora]

W kategorii win stołowych mieści się najwięcej win. Najstarszy podział tych win opiera się na ich barwie i jednocześnie pokrywa się z różnicami w produkcji, zastosowaniu i cechach charakterystycznych

[madohora]

wina czerwone (zwykle bardziej cierpkie, wytrawne),

[madohora]

Przykładowy podział win czerwonych obejmuje:
delikatne wina, stosunkowo mało aromatyczne i mało wyraziste (np. włoski merlot)
łagodne wina o wyraźnie owocowym aromacie i niskiej zawartości garbników (np. australijski shiraz)
rześkie przyprawowe wina, o solidnej strukturze i intensywnym zapachu i smaku, często z nutami przypraw (np. wina z Corbières)
potężne wina, o ciężkiej strukturze, intensywne (np. cabernet sauvignon z Napa Valley).

[madohora]

Wino czerwone – rodzaj wina sklasyfikowany ze względu na kolor trunku. Wino czerwone ma kolor w różnych odcieniach czerwieni (purpurowy, rubinowy, ceglasty, wiśniowy, czarno-czerwony). Produkuje się je z ciemnych winogron nazywanymi potocznie czarnymi. W przypadku produkcji czerwonego wina należy zgnieść winogrona, aby umożliwić dostęp moszczu do skórek, które są źródłem czerwonego koloru w winie. Czasami może być to dokonane mechanicznie (prasa) lub za pomocą maceracji węglowej. Procedura ta polega na wstępnym fermentowaniu całych, niezgniecionych winogron. Powstający dwutlenek węgla powoduje samoczynne rozerwanie winogron i doprowadzenie do dostępu moszczu do skórek winogronowych. Dalsza fermentacja bez względu na sposób miażdżenia gron odbywa się tak samo w obu metodach.

[madohora]

W 92 roku cesarz rzymski Domicjan zabronił zakładania nowych upraw winorośli, które wskutek nadprodukcji stało się tańsze od wody. Rozporządzenie weszło w życie, jednak było powszechnie ignorowane i ostatecznie zostało zniesione w 270 roku przez cesarza Probusa

[madohora]

[madohora]

Merlot – czerwony szczep winorośli wywodzący się prawdopodobnie z rejonu Bordeaux, skąd pochodzi pierwsza wzmianka z końca XVIII wieku i powszechnie tam uprawiany. Merlot jest spotykany w niemal wszystkich krajach winiarskich na świecie. Jest jednocześnie najczęściej uprawianą odmianą winorośli we Francji (115 746 ha winnic w 2009, co stanowi około połowę światowej produkcji)

[madohora]

Nazwa stanowi starofrancuskie zdrobnienie słowa merle – kos, prawdopodobnie ze względu na czarnoniebieski odcień jagód albo ich popularność wśród tych ptaków

[madohora]

Merlot uchodzi za odmianę dość uniwersalną – jest używany zarówno do produkcji win jednoszczepowych, jak również jako składnik win kupażowanych, gdzie towarzyszy najczęściej później dojrzewającej i bogatszej w taniny odmianie cabernet sauvignon, wnosząc elegancki kolor, miękkość i owocowość. Krzewy dojrzewają stosunkowo wcześnie. Wina są delikatniejsze i dojrzewają szybciej niż te oparte na cabernecie. Poziom alkoholu jest średni do wysokiego

[madohora]

Merlot jest kojarzony z nutami śliwek

[madohora]

Wino Château Pétrus, produkowane w apelacji AOC Pomerol we Francji w 95% ze szczepu merlot utrzymywało przez 20 lat tytuł najdroższego wina świata

[madohora]

Szczep był klasyczny dla regionu Bordeaux i szeroko introdukowany w innych państwach i regionach. Główne dalsze nasadzenia we Francji miały miejsce od lat 50. do 80. XX wieku. W Kalifornii odmiana była praktycznie nieznana przed 1970, ale w 2002 była uprawiana na obszarze 21 121 ha[3]. W Australii w 2003 roku zarejestrowano 10 350 ha winnic obsadzonych merlotem.

[madohora]

Badacze zarejestrowali 57 synonimów dla nazwy merlot: alicante, alicante noir, begney, bidal, bidalhe, bigney, bigney rouge, bini, bini ruzh, bioney, black alicante, bordeleza belcha, bordeleze belcha, crabutet, crabutet noir, crabutet noir merlau, hebigney, higney, higney rouge, langon, lecchumskij, medoc noir, merlau, merlaut, merlaut noir, merle petite, merlo, merlot black, merlot blauer, merlot crni, merlot nero, merlott, merlou, odzalesi, odzhaleshi, odzhaleshi legkhumskii, petit merle, picard, pikard, plan medre, planet medok, plant du medoc, plant medoc, saint macaire, same de la canan, same dou flube, seme de la canau, seme dou flube, semilhon rouge, semilhoum rouge, semilhoun rouge, semillon rouge, sud des graves, vidal, vini ticinesi, vitrai i vitraille

[madohora]

[madohora]

Syrah (znany także jako shiraz i balsamia) – czerwona odmiana winorośli, wywodząca się z Doliny Rodanu we Francji. W Republice Południowej Afryki, Australii, Stanach Zjednoczonych powszechnie używa się nazwy shiraz. Syrah jest zaliczane do małej grupy „odmian szlachetnych” (edle Rebsorten (niem.), Edelreben (niem.), cépages nobles (fr.)).

[madohora]

Wina z syrah mają wyraźny aromat porzeczek. Z winogron uzyskuje się przy standardowej fermentacji ciemne wino o wysokiej zawartości garbników, które wymaga długiego leżakowania w celu zmniejszenia cierpkości.

[madohora]

Analizy DNA przeprowadzone w roku 1998 na Uniwersytecie Kalifornijskim w Davis dowiodły, że syrah jest krzyżówką starych francuskich odmian dureza i mondeuse blanche, co pozwala z bardzo wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że odmiana wywodzi się z doliny Rodanu

[madohora]

Według badań genetyków z centrum IASMA w San Michele all’Adige we Włoszech, José Vouillamoza i Stelli Grando, syrah jest spokrewniona z innymi popularnymi środkowoeuropejskimi odmianami, m.in. pinot noir (prawdopodobnie jest jego potomkiem) oraz odmianami z regionu Trydent-Górna Adyga – lagrein, marzemino i teroldego[

[madohora]

Syrah jest dość odporny na wiosenne przymrozki, ponieważ późno wypuszcza pąki. Chłodna i deszczowa pogoda w czasie kwitnienia negatywnie wpływa na ilość gron. Grona są małe, ale liczne. Posiada duże wymagania pogodowe w trakcie dojrzewania gron. Mała ilość słońca powoduje, że winogrona nie zdążają dojrzeć całkowicie, co prowadzi do wyjątkowo dużego gromadzenia się tanin, a w konsekwencji smaku określanego jako trawiasty, niedojrzały i nieatrakcyjny. Nadmierne nasłonecznienie w tym okresie może z kolei spowodować zbyt szybkie dojrzenie, wtedy grona tracą swoją kwasowość i owocowy aromat.

[madohora]

W pewnym okresie powierzchnia winnic syrah we Francji zmalała do 3000 ha. Obecnie powierzchnia upraw przekracza w ojczyźnie odmiany 60 000 ha, a na całym świecie wynosi ok. 145 000 ha.

[madohora]

Powierzchnia upraw wynosząca 69 891 ha (2007) plasuje syrah wśród najważniejszych czerwonych odmian we Francji. Winorośl wymaga ciepłego, suchego klimatu i jest uprawiana przede wszystkim w Dolinie Rodanu. Jako składnik win z wielu odmian jest wykorzystywana w całej południowej Francji. W północnych apelacjach doliny Rodanu (Côte-Rôtie, Saint-Joseph, Hermitage, Crozes-Hermitage i Cornas) syrah jest jedyną dozwoloną odmianą dla win klasyfikowanych jako AOC. W Langwedocji jest wraz z carignan, grenache i mourvèdre składnikiem cuvées (win kupażowanych).

[madohora]

Obszar upraw odmiany rozciąga się po Gaillac na zachodzie, gdzie syrah jest często mieszana z odmianami bordoskimi. Pod względem terminu dojrzewania plasuje się między merlotem a cabernet sauvignon.

[madohora]

Syrah jest tu uprawiana na powierzchni 43 418 ha (2007) pod nazwą shiraz. Odmiana została sprowadzona ok. 1830 roku. Była obsadzona na obszarze większym niż we Francji, gdzie było wówczas obsadzonych ok. 3000 ha. Tradycyjnie miesza się ją z cabernet sauvignon, ale wina jednoodmianowe są także popularne. Z najlepszych winnic mogą osiągnąć 15 % alkoholu.

[madohora]

Ważnymi rejonami uprawy winorośli syrah są także Stany Zjednoczone (Kalifornia) – ok.7306 ha w 2007 roku, Meksyk (ok.1700 ha), Południowa Afryka (9856 ha, 2007), Chile (3370 ha, 2006), i Argentyna (11 670 ha, 2005). Choć powierzchnia winnic syrah w Nowej Zelandii wynosiła w 2008 roku 278 ha, to popularność odmiany rośnie i dokonuje się nowych nasadzeń. We Włoszech syrah uprawia się na Sycylii i na małą skalę w Toskanii. Na terytorium Szwajcarii odmianę można spotkać ją przede wszystkim w kantonie Valais. Statystyki mówią o 179 ha (2007). Eksperymentalne uprawy prowadzi się w także w Niemczech.

[madohora]

Odmiana petite sirah, uprawiana w Kalifornii, jest krzyżówką syrah i peloursin. Identyczne pochodzenie ma odmiana durif.

[madohora]

[madohora]

AOC Corbières jest oficjalnie klasyfikowanym regionem winiarskim w Langwedocji we Francji. Jego obszar w większości pokrywa się z górzystym regionem o tej samej nazwie, rozciągającymi się w departamentach Aude i Pireneje Wschodnie (fr. Pyrénées Orientales). Oznaczenie pochodzenia Corbières uzyskało 24 grudnia 1985 status appellation d’origine contrôlée i obejmuje ok. 14 tys. ha upraw. W Corbières zdecydowanie przeważają czerwone wina. Część obszaru pokrywa się z apelacjami Fitou i Corbières-Boutenac.

[madohora]

Apelacja pod względem wielkości produkcji jest pierwszą w Langwedocji i czwartą w całej Francji.

[madohora]

Po zbiorze grona są zwykle oddzielane od szypułek, a czasami także udeptywane dla pobudzenia wydzielania się soku. Kolejnym etapem jest mechaniczne wyciskanie moszczu i oddzielenie go od wytłoczyn – produktu ubocznego. Moszcz jest klarowany i filtrowany dla uniknięcia rozwoju niepożądanych aromatów, a następnie fermentowany w zbiornikach, z reguły w kontrolowanej temperaturze. Wino jest stabilizowane zanim rozpocznie się fermentacja jabłkowo-mlekowa.

[madohora]

Wino różowe może być wytwarzane na dwa sposoby. Pierwszą z nich jest fermentacja soku wyciśniętego z moszczu z czerwonych winogron wkrótce po rozpoczęciu fermentacji (do kilku godzin). Sok nie zdąża wówczas nabrać jeszcze koloru, a odcień zależy od odmiany winorośli i czasu fermentacji.

[madohora]

Druga metoda opiera się na wyciskaniu zebranych winogron. Pierwszy sok jest bardzo jasny, podobny do białego wina i w miarę procesu wyciskania zabarwia się coraz bardziej, gdyż zdąża nabrać więcej barwników ze skórek. Mieszanie soków pozwala na uzyskanie pożądanej intensywności koloru. Ten sposób szczególnie dobrze nadaje się do odmian o mało intensywnej barwie, np. grenache gris, cinsault i, w mniejszym stopniu, grenache noir.

[madohora]

Uzyskany moszcz przetwarza się dalej podobnie, jak w przypadku wina białego

[madohora]

Zebrane grona umieszcza się od razu w zbiornikach, w których będzie przebiegać fermentacja. Część z nich może być pozbawiona szypułek lub udeptana. Usuwanie szypułek jest coraz częściej spotykane

[madohora]

Część zbiorów jest winifikowana z użyciem maceracji węglowej, która polega na „duszeniu” całych gron przy ograniczonym dostępie powietrza bądź w atmosferze dwutlenku węgla. Sok w gronach wchłania wtedy aromaty ze skórek. Na terenie apelacji jest to obowiązkowe dla odmiany carignan. Pozostałe odmiany mogą być macerowane tradycyjnie bądź z użyciem maceracji węglowej

[madohora]

Po zakończeniu fermentacji alkoholowej wino jest zlewane. Wytłoki są tłoczone i oceniane pod względem jakość. Winiarz decyduje, czy wino wolnopłynące zmieszać z częścią, czy też całym wytłoczonym winem. Zmieszane wino jest klarowane i przelewane do zbiorników, w których przejdzie fermentację jabłkowo-mlekową, sprzyjającą zaokrągleniu smaku.

[madohora]

Wino dojrzewa przez kilka miesięcy lub dłużej. W zależności od decyzji wytwórcy i klasy produktu dojrzewanie może przebiegać w zwykłych zbiornikach, w małych dębowych beczkach barrique bądź w klasycznych dużych.

[madohora]

Obowiązkowa jest maceracja węglowa odmiany carignan, głównej odmiany dla win czerwonych. Po zakończeniu fermentacji alkoholowej łączny poziom cukru resztkowego, czyli niesfermentowanej glukozy i fruktozy nie może przekroczyć trzech gramów na litr, a w przypadku win o poziomie alkoholu powyżej 14% – czterech gramów.

[madohora]

Wino czerwone musi obowiązkowo przejść fermentację jabłkowo-mlekową, aby zostało dopuszczone do sprzedaży. Poziom kwasu jabłkowego musi być nie większy niż 0,4 g/l. Minimalny poziom alkoholu powinien wynosić 11,5%.

[madohora]

Wino białe i różowe nie może zawierać więcej niż 4 g/l cukru resztkowego. Ten gram więcej, w porównaniu do wina czerwonego, jest niezauważalny pod względem słodkości wina, ale zmienia inne odczucia smakowe – smak jest bardziej zaokrąglony i pełniejszy. Minimalny poziom alkoholu to 11,0%.

[madohora]

[madohora]

wina białe (zwykle bardziej kwasowe, o różnym poziomie słodyczy)

[madohora]

Białe wino produkuje się od co najmniej 2500 lat. Rozprzestrzeniało się wraz ze wzrostem ekonomicznym i pojawiało się na wszystkich kontynentach, gdzie piło się wino: Europa, Ameryka, Oceania, a w mniejszym stopniu Afryka i Azja ze względów klimatycznych i religijnych.

[madohora]

Niektóre szczepy są bardzo znane, tworzą wina odmianowe, np. chardonnay, sauvignon, riesling; obecność innych jest bardziej dyskretna, ukryte są za nazwą wina stanowiącego mieszankę różnych szczepów, np. tokaj, sherry, sauternes. Białe wino z winogron o kolorowej skórce produkuje się w taki sposób, aby nie zabarwić moszczu podczas oddzielania miąższu od soku. Przykładem jest pinot noir, powszechnie używany do produkcji szampana.

[madohora]

Wśród licznych rodzajów białego wina najpowszechniejszym jest mniej lub bardziej aromatyczne i kwaskowate białe wino wytrawne, wytwarzane w wyniku całkowitej fermentacji cukrów z moszczu. Wina deserowe, półsłodkie lub słodkie są winami, których fermentację przerywa się zanim wszystkie cukry fermentujące pozyskane z winogron zostaną przekształcone w alkohol. Proces ten nazywa się mutage i może polegać na wzmacnianiu wina. Istnieje wiele metod wzbogacania moszczu w cukry: stosowanie przejrzałych winogron, podsuszanie na słońcu (passerillage), używanie przemarzniętych winogron, szlachetnej pleśni, szaptalizacji, odwróconej osmozy. Wina musujące, które zazwyczaj są białymi winami, zawierają rozpuszczony dwutlenek węgla z fermentacji, który uwalnia się po otwarciu butelki, nadając delikatną piankę napojowi zwykle kojarzonemu ze świętowaniem.

[madohora]

Wino białe, sławione przez pisarzy, poetów, pieśniarzy, malarzy, jest wykorzystywane jako aperitif, pija się je do posiłku, deseru lub jako odświeżający napój między posiłkami. Używa się je również przy przygotowywaniu dań dzięki swojej kwasowości, aromatom, zdolności kruszenia mięsa, a także do deglasowania.

[madohora]

Najstarsze odkryte ślady wina mają około 7500 lat, znajdują się na terenie dzisiejszego Iranu ale wyniki wykopalisk archeologicznych nie pozwalają określić, kiedy dokładnie zaczęto produkować białe wino. Źródła epigraficzne informują o obecności wina na Środkowym Wschodzie – było produkowane na terenach Wyżyny Armeńskiej, górach oddzielających Anatolię od Armenii, a następnie importowane do Mezopotamii, zwłaszcza od III tysiąclecia p.n.e. Tabliczki z Hattusa opisują wino mianem wiyana w języku hetyckim, GEŠTIN w sumeryjskim i karânu w akadyjskim. Mogło być czerwone (SA5 GEŠTIN), jasne (lub być może białe – KÙ.BABBAR GEŠTIN), dobre wino (DUG.GA GEŠTIN), z dodatkiem miodu (LÀL GEŠTIN), nowe (GIBIL) lub skwaśniałe (GEŠTIN EMSA)

[madohora]

W starożytnej Grecji sztuka otrzymywania białego wina była już dopracowana, a Hipokrates, ojciec medycyny, przepisywał je powszechnie pacjentom. „Winne wino białe” i „cierpkie wino białe” wśród jego środków leczniczych wskazują na różnorodność białego wina w tych czasach.

[madohora]

Dla Rzymian metody winiarstwa praktykowane przez Greków długo stanowiły wzór produkcji wina, włączając wino białe. Bogaci patrycjusze organizowali przyjęcia, na których koszt żywności świadczył o prestiżu. Wśród kosztownych produktów wino odgrywało dominującą rolę. Najbogatsi obywatele budowali okazałe wille nad Zatoką Neapolitańską, gdzie winorośl była uprawiana od czasów sprowadzenia jej tam przez Greków. Starożytny szczep aminum dawał słodkie wina, podgrzewane przy produkcji, przypominające współczesną maderę. Podbój północnych regionów zachęcił Rzymian do produkowania tam wina, które wychodziło lżejsze i mniej słodkie. Wymusiło to szukanie nowych dzikich szczepów zdolnych do zaadaptowania się w odległych krainach, gdzie nie przyjmowały się już szczepy śródziemnomorskie. Winorośl była sadzona m.in. na brzegach Renu, aby zapewnić legionom zdrowy napój, jako że woda była rzadko zdatna do picia. Wino pito na zimno w lecie i na ciepło w zimie, co nadal w XXI w. bywa praktykowane.

[madohora]

Handlarze wina nie przetrwali upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego i winiarstwo bardzo podupadło. Germańskie plemiona, które preferowały piwo, nie były zainteresowane handlem winem. Co więcej, wikingowie przecinali szlaki handlowe na Atlantyku, a tereny na południu najeżdżali Saraceni. Powodowało to wyludnianie się terenów południowej Europy (Langwedocji, Prowansji, południowych Włoch, Doliny Douro), gdzie mieszkańcy byli brani do niewoli lub uciekali przed zagrożeniem

[madohora]

Znajomość kultury winiarskiej przetrwała dzięki Kościołowi katolickiemu – wino było niezbędne do odprawiania mszy, dlatego duchowni sadzili winorośl na dużych wysokościach i zwiększali klasztorne areały upraw. Ze względu na trudność w transporcie i konserwowaniu, wino przez długi czas było przeznaczone do konsumpcji lokalnej. Handel został przywrócony dopiero po wzbogaceniu się arystokracji i wysokich duchownych, kiedy zastawione stoły świadczyły o reputacji gospodarza

[madohora]

Handel rzeczny miał wielkie znaczenie w rozwoju winiarstwa. Państwa germańskie korzystały z żeglowności Renu i Dunaju, aby eksportować swoje produkty. Do tego wzrostu przyczynił się Karol Wielki, wydając Capitulare de villis, który zawierał zasady uprawy winorośli na wszystkich terenach. Był to czas wielkiego rozwoju kultury białego wina w Niemczech i Austrii. Powierzchnia winnic Europy Centralnej osiągnęła 100 000 hektarów, tj. 3,5 razy więcej niż w latach 90. XX w. Od XIII w. kupcy wyróżniali vinum hunicum (wino Hunów) pite przez lud oraz vinum francium (wino Franków) przeznaczone dla bogatej arystokracji. Pod koniec średniowiecza rozpoznano szczepy riesling i sylvaner

[madohora]

Część handlu europejskiego odbywała się drogą morską wzdłuż wybrzeża Atlantyku. U Anglików, a potem Holendrów i Skandynawów wzbudziło się zamiłowanie do plantacji między Bordeaux i La Rochelle. W La Rochelle były produkowane kwaśne wina białe na eksport. Bordeaux eksportowało głównie wina z wyżyn za pośrednictwem rzeki Garonny. W XVII w. produkcja wina zapoczątkowana na brzegach rzeki Charente dzięki zastosowaniu alembiku dała początek koniakowi. W tym czasie wina białe cenione przez Holendrów zaczęły być produkowane na terenach bardziej północnych, w pobliżu portu Nantes, na terenie dzisiejszych apelacji Muscadet i gros-plant w Dolinie Loary.

[madohora]

W basenie Morza Śródziemnego wyprawy krzyżowe doprowadziły do wzbogacenia się rywalizujących republik – Weneckiej i Genui. Aby zaopatrzyć oddziały bogatych frankijskich władców, republiki te sprowadzały wino z Grecji. Port w Monemwasii, który eksportował dużo białego wina, dał potem nazwę szczepowi małmazja. Po powrocie do domu władcy i bogaci arystokraci szukali w sprzedaży słodkich win, którymi raczyli się na Wschodzie. Produkowano je ze szczepów winogron z Langwedocji-Roussillon i Hiszpanii. Transport tych win był ułatwiony dzięki dużej zawartości alkoholu, która je konserwowała podczas długiej podróży na północ Europy.

[madohora]

W 1453 Imperium Osmańskie podbiło Konstantynopol, a sytuacja wenecjan i genueńczyków pogorszyła się. Handel winem między wschodnią częścią Morza Śródziemnego a Europą północną drastycznie zmniejszył się. W tym czasie Hiszpania kończyła rekonkwistę i zastępowała wino śródziemnomorskie własnym winem, zwłaszcza na rynkach angielskich i holenderskich. Port w Sanlúcar de Barrameda zaczął eksportować duże ilości białego wina, przodka współczesnej sherry. Wino to, nazywane sack, zrobiło furorę w Anglii. Nawet w najgorszych momentach relacji dyplomatycznych między tymi dwoma krajami (jak podczas epizodu z Wielką Armadą w 1588), wymiana handlowa przetrwała – czasem wspomagana przez korsarzy, którzy kradli to, czego nie mogli kupić. 40–60 tys. beczek po 500 l rocznie opuszczało wybrzeże hiszpańskie w stronę Anglii i Holandii (ta objętość wynosząca około 300 tys. hektolitrów stanowi ⅔ dzisiejszej produkcji).

[madohora]

Od XVI w. pierwsze europejskie winorośle były sadzone w Ameryce – w Meksyku, potem w Peru, Boliwii, Argentynie i Chile. W Meksyku już wcześniej rosły rodzime odmiany winorośli, ale w epoce prekolumbijskiej nie były przeznaczone do produkcji wina; winogrona były zbyt kwaśne. Służyły do produkcji acachul, napoju słodzonego owocami i miodem

[madohora]

Mała epoka lodowa wytrzebiła plantacje na terenach północnych. Winorośl zniknęła z północy Niemiec, z Badenii, i maksymalna wysokość, na których uprawiano winorośl obniżyła się do 220 m. Wszystkie winnice ucierpiały i zmniejszyły swój areał. W Anglii winorośl także zanikła. Późne odmiany były zastępowane winogronami białymi, które nawet nie osiągając pełnej dojrzałości, dawały przyzwoite, nieco cierpkie wino, podczas gdy czerwone odmiany niedostatecznie barwiły wino i ich niedojrzałe taniny nadawały winu gorycz. Przerywanie fermentacji przez srogą zimę przyczyniło się do odkrycia refermentacji (prise de mousse) w szampanie.

[madohora]

Wzbogacenie się części ludności wzbudziło zamiłowanie do rzadkich win. Zjawisko to, które już wcześniej doprowadziło do wzmożonego handlu sherry w Anglii, pojawiło się w Europie Centralnej. Odkrycie pozytywnego wpływu szlachetnej pleśni zostało odkryte około roku 1650[26] na Węgrzech w produkcji tokaju. Zdaniem Hugh Johnson tokaj sprzed trzech wieków lat był wówczas najlepszym winem słodkim na świecie i opierał się na długiej tradycji winiarskiej. Wytwarzany był w sposób, który przez długi czas stanowił tajemnicę. Był ceniony przez Habsburgów i wkrótce osiągnął duży sukces handlowy. Próby podrabiania długo spełzały na niczym. Dopiero 120 lat później podejmowano próby zastosowania tej metody na stromych brzegach Renu. Jej użycie w Sauternes zostało potwierdzone w 1836, w Château La Tour Blanche, choć wcześniej wina z bardzo późnych zbiorów były bardzo bogate, a przez to wymagały kilkuletniego dojrzewania w beczkach

[madohora]

Inne regiony również odkrywały sekrety, dzięki którym zwiększały swoje bogactwo, np. Dom Pérignon – legendarny twórca szampana. Dzięki niemu pojawiło się zamiłowanie do win produkowanych w klimacie północnym, gdzie nie spodziewano się osiągnięcia odpowiedniej dojrzałości i barwy.

[madohora]

Moda na picie niedrogiego białego wytrawnego wina pojawiła się w Paryżu w XVIII w. Aby uniknąć opodatkowania, paryżanie mieli zwyczaj pić wino u producenta, poza murami miasta. Kabarety otwierały swe podwoje na brzegu rzeki, stając się podmiejskimi gospodami (guinguettes), gdzie serwowano wino nazywane „guinguet”. Były to kwaśne wina znad Sekwany i Marny

[madohora]

Szampan został stworzony w XVIII w., ale dopiero w kolejnym wieku stał się popularny na świecie. Na dworach królów europejskich szybko stał się modny, choć jego produkcja, koniecznie w butelce, była bardzo kosztowna. Hugh Johnson przypisuje ważną rolę dyplomatyczną szampanowi – Talleyrand miał zaoferować to wino podczas negocjacji na kongresie wiedeńskim, aby rozluźnić swoich partnerów w dyskusjach. Okupacja Szampanii przez oddziały rosyjskie w 1815 spopularyzowała to musujące wino wśród arystokracji rosyjskiej. Wdowa Clicquot dostarczała swoje wino okupantom, mawiając „dziś piją, jutro zapłacą

[madohora]

Dzięki postępowi w przemyśle szklarskim używanie butelki stało się bardziej dostępne. Produkcja wina musującego znacznie się zwiększyła i zdobyła kontynent amerykański. Technika jego wytwarzania uprzemysłowiła się, z czego inne regiony czerpały inspirację, bez szkody dla reputacji szampana. Szampan stał się produktem rewolucji przemysłowej, co spowodowało, że znalazł się on w zasięgu możliwości finansowych średniej klasy

[madohora]

Okres wieku XIX, który poprzedzał pojawienie się filoksery, był prawdziwym złotym wiekiem wina. Rewolucja przemysłowa pozwoliła burżuazyjnej klienteli na kupno najlepszych win, a wyjście z wiosek do fabryk umożliwiło stworzenie pokaźnego rynku win produkcji masowej. Dobrym tego przykładem, jeśli chodzi o wina białe, było winiarstwo w Niemczech. Poczucie wolności u winiarzy niemieckich, które pojawiło się podczas okupacji przez Cesarstwo Francuskie przeszkodziło arystokracji i duchowieństwu w odzyskaniu wszystkich winnic, których byli pozbawieni. Praktyka późnych zbiorów upowszechniła się i mniej lub bardziej słodkie wina stały się bardziej wyważone względem kwasowości. W 1872 powołano Instytut Badawczy Geisenheim, gdzie powstało wiele krzyżówek, z których najbardziej znany jest szczep müller-thurgau. W tym samym czasie nad brzegiem jeziora Genewskiego zakładane były winnice uprawiające głównie białe winogrona.

[madohora]

W XX w. sadzenie winorośli w krajach, gdzie do tej pory była nieznana, nabrało rozmachu. Jednak wino produkowane tam, gdzie temperatury były wysokie podczas fermentacji, było kłopotliwe[36]. Używanie większych kadzi również stwarzało problemy podczas fermentacji – drożdże produkowały ciepło, które nie było odprowadzane. Temperatury powyżej 35 °C źle oddziaływały na drożdże, fermentacja zwalniała, a potem zatrzymywała się. Po ochłodzeniu się wina należało zadać nowe drożdże, by wznowić fermentację, poza tym wino rozwijało niepożądane aromaty oraz stwarzało ryzyko rozwoju bakterii mlekowych. W Kalifornii powstały metody kontroli temperatury fermentacji. W latach 60.–90. XX w. metody te zostały zaadaptowane w Europie i dziś chłodzenie jest szeroko stosowane w prawie wszystkich regionach produkujących białe wino.

[madohora]

Wiele krajów winiarskich produkuje wina białe – białe winogrona potrzebują mniej ciepła niż ciemne, aby dojrzeć. Brak dojrzałości tanin nie stanowi problemu, ponieważ nie są one ekstrahowane podczas tłoczenia w prasach. Co więcej, wyważony smak opiera się na rześkości związanej z kwasowością. Winogrona do produkcji białego wina wytrawnego są więc zbierane tuż przed dojrzeniem. Z takich warunków produkcji wynika bardziej północna lub górska lokalizacja takich winnic.

[madohora]

W Europie winnice niemieckie uprawiają w większości białe winogrona (61% produkcji w 2001), podobnie winnice szwajcarskie (ponad 50% powierzchni upraw winogron[38]) czy też winnice luksemburskie (93% powierzchni). Północna połowa Francji również produkuje głównie białe wina (Alzacja, Jura, Szampania, Dolina Loary). Paradoksalnie w ciepłej strefie klimatycznej Hiszpanii, w regionie Kastylia-La Mancha, gdzie znajduje się 50% winnic tego kraju, także produkuje się głównie białe wina. Katalonia produkuje dużo białych winogron, z których robi się wina musujące – cava. Powierzchnia upraw przeznaczona do produkcji tego wina wynosi 45 000 ha[40] z 65 600 ha. W Kanadzie wytwarza się wyjątkowe wina lodowe, pomimo, wydawałoby się, niesprzyjających warunków klimatycznych. Kanada jest największym producentem tego wina

[madohora]

Wina czerwone najlepiej udają się na glebach wytworzonych na skale wapiennej, podczas gdy najlepsze wina białe produkowane są na glebach ze skały metamorficznej (Alzacja, Mozela, Andegawenia) lub wulkanicznej (Tokaj na Węgrzech lub Słowacji). Jednakże wielkie wina białe są produkowane także na terenach o podłożu wapiennym – podłoża kredowe winnic Szampanii czy też margle krzemionkowe w apelacji Chassagne-Montrachet należą do najbardziej prestiżowych na świecie

[madohora]

Chardonnay (wym. [ʃaɾdɔnɛj]) – biała, przemysłowa odmiana winorośli, wykorzystywana do produkcji białego wina oraz win musujących

[madohora]

Tradycyjnie uznaje się, iż chardonnay pochodzi z francuskiego regionu Burgundii z okolic Chablis, zaś nazwę wywodzi się od miejscowości Chardonnay. Pierwsza wzmianka o odmianie pochodzi z lat 1685–1690. Jednakże przeprowadzone w roku 1998 przez amerykańskich naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis badania DNA wykazały, że powstała ona na skutek naturalnej krzyżówki szczepów pinot gris i niemal nieuprawianego już dziś, pochodzącego ze środkowej Europy gouais blanc

[madohora]

Odmiana uprawiana jest w niemal wszystkich krajach winiarskich, na łącznym obszarze 140 000 ha. Popularność tego szczepu wynika z uniwersalności oraz dużego zróżnicowania pomiędzy poszczególnymi klonami szczepu. Daje on dzięki temu, w zależności od miejsca upraw wina o niejednorodnym charakterze, od lekkich po ciężkie i dojrzałe, w Austrii produkuje się z niego nawet wina likierowe. Dzięki dużej zawartości cukru w gronach możliwe jest wytwarzanie z niego win o zawartości alkoholu dochodzącej niekiedy do 14–15%. Istotne w popularności tej uprawy jest również wysokie zainteresowanie konsumentów winami produkowanymi z tej odmiany, czego wyrazem może być nazwanie Chardonnay kilku noworodków w Wielkiej Brytanii

[madohora]

We Francji był uprawiany w 2009 roku na 44 593 ha. Znaczna część upraw tej winorośli znajduje się w Burgundii oraz w Szampanii. W Burgundii wytwarza się z niego białe wina w apelacjach takich jak Chablis, Meursault, Puligny-Montrachet oraz wielu innych. W Szampanii zajmuje 26% upraw, w produkcji szampanów łączony jest zazwyczaj ze szczepami pinot noir lub pinot meunier. W regionie Côtes des Blancs wytwarza się jednak pod nazwą „Blanc de Blancs” szampany składające się w 100% z chardonnay. Ponadto niewielkie ilości tego szczepu są uprawiane w Alzacji, Dolinie Loary i Jurze. Francuskie wina produkowane z tego szczepu rzadko dojrzewają w beczkach dębowych.

[madohora]

W Australii uprawy chardonnay w 2008 roku wynosiły 31 564 ha, zaś w Nowej Zelandii 3769 ha, a tamtejsze wina o aromacie melonów oraz owoców cytrusowych nierzadko są starzone w dębowych beczkach. Szczep ten jest tu często łączony z sémillon oraz w produkcji win musujących z pinot noir.

[madohora]

W Stanach Zjednoczonych największe uprawy chardonnay znajdują się w Kalifornii i obejmowały w 2010 areał 38 555 ha. Ponadto uprawia się je w Oregonie i Waszyngtonie na łącznym areale ok. 3500 ha. Amerykańskie wina produkowane z tego szczepu są zazwyczaj delikatne, o owocowym aromacie, starzone w dębowych beczkach nabierają nut waniliowych, karmelowych i maślanych.

[madohora]

Mniejsze uprawy tego szczepu znajdują się m.in. we Włoszech (11 772 ha w 2000), Chile (8549 ha w 2008), RPA (8255 ha), Argentynie (6342 ha w 2008), Hiszpanii (5423 ha w 2008), Mołdawii (5134 ha w 2009), Węgrzech (2862 ha w 2008), Słowenii (1215 ha w 2009), Niemczech (1171 ha w 2008).

[madohora]

[madohora]

sauvignon blanc – pochodzi z Francji; dostrzeżony przez anglosaskich konsumentów, rozprzestrzenił się w m.in. USA, Australii, Nowej Zelandii i RPA

[madohora]

Sauvignon blanc, Sauvignon Blanc – drugi pod względem wielkości światowych upraw biały szczep winorośli, pochodzący przypuszczalnie z regionu Bordeaux we Francji. Nazwa wywodzi się od francuskich słów sauvage (dziki) i blanc (biały), które odnoszą się do dziko rosnących krzewów tej odmiany na południowym zachodzie Francji, być może wywodzących się od savagnin, popularnej w Jurze. Sauvignon blanc jest uprawiany w wielu regionach winiarskich świata jako podstawa orzeźwiających i wyrazistych wytrawnych białych win odmianowych. Światową sławę zyskały także deserowe wina z tego szczepu produkowane w apelacjach AOC Sauternes i Barsac we Francji. Główne obszary upraw rozpościerają się we Francji (Dolina Loary, Bordeaux), Nowej Zelandii (Marlborough), Chile, Kanadzie, Australii, RPA, Mołdawii, krajach środkowoeuropejskich i w Kalifornii. Niektóre z kalifornijskich win sauvignon blanc są sprzedawane pod nazwą fume blanc.

[madohora]

W zależności od klimatu, aromat sauvignon blanc mieści się w szerokim spektrum smaków i zapachów: od wyraźnie trawiastego aż po słodkawy, przywołujący na myśl owoce egzotyczne. Specjaliści używają określeń rześki, elegancki i świeży na najlepsze przykłady jednoodmianowych win z Doliny Loary i Nowej Zelandii. Lekko schłodzone wina sauvignon blanc stanowią dobre uzupełnienie dań rybnych i serów, zwłaszcza kozich. To także jedne z niewielu win, które pasują do sushi

[madohora]

Sauvignon blanc, obok rieslingów, było jednym z pierwszych wysokiej klasy win rozlewanych na szeroką skalę do butelek z zakrętką, zwłaszcza przez winiarzy z Nowej Zelandii. Wina sauvignon blanc pije się zwykle młode, gdyż niewiele zyskują na starzeniu, z wyjątkiem niektórych win starzonych w dębowych beczkach albo baryłkach (pessac-léognan i graves do 15 lat) i innych win białych z apelacji bordoskich.

[madohora]

Przodkowie sauvignon blanc pochodzili z zachodniej Francji, z Doliny Loary albo Bordeaux. Takiej pewności nie ma co do samej odmiany. Badania sugerują, że jest potomkiem odmiany savagnin. Wskazuje się także związki z carménère. W XVIII wieku z sauvignon blanc i cabernet franc wykształciła się w regionie Bordeaux krzyżówka znana jako cabernet sauvignon. W XIX wieku na plantacjach sauvignon blanc zdarzały się także krzewy sauvignon vert (w Chile znany jako sauvignonasse, w Europie jako friulano) oraz mutant sauvignon gris. Jeszcze przed klęską filoksery, która spustoszyła francuskie winnice w XIX wieku, sadzonki wymieszanych krzewów zostały wywiezione do Chile, gdzie do dziś spotyka się tak urozmaicone winnice. Pomimo zbieżności nazw, nie jest znane pokrewieństwo pomiędzy sauvignon blanc a mutantem sauvignon rosé z Doliny Loary

[madohora]

Pierwsze sadzonki sauvignon blanc zostały przywiezione do Kalifornii w latach 80. XIX wieku przez Charlesa Wetmore’a, założyciela winiarni Cresta Blanca. Źródłem sadzonek były winnice Château d'Yquem w apelacji Sauternes. Odmiana dobrze zaaklimatyzowała się w Livermore Valley. Robert Mondavi nadał kalifornijskim winom sauvignon blanc w 1968 określenie „Fumé Blanc”. W Nowej Zelandii szczep pojawił się na próbę w latach 70. XX wieku jako kandydat do kupażowania z odmianą müller-thurgau.

[madohora]

Sauvignon blanc pochodzi z Francji, z regionu Bordeaux albo Doliny Loary, gdzie nadal jest szeroko uprawiany. Duże obszary winnic znajdują się także w Kalifornii, Australii, Chile, Republice Południowej Afryki z tendencją rosnącą, gdyż miłośnicy białych win szukają alternatywy dla chardonnay. Odmiana jest popularna również w północnych Włoszech. Sauvignon blanc uprawia się także w krajach Europy Środkowej, choć powierzchnią winnic ustępuje innym szczepom

[madohora]

We Francji sauvignon blanc jest trzecim co do ważności szczepem białym (27 931 ha w 2010, za ugni blanc i chardonnay). Uprawiany jest w morskim klimacie Bordeaux (szczególnie w apelacjach Entre-Deux-Mers, Graves i Pessac-Léognan na wina wytrawne i w Sauternes na wino słodkie), jak również w przejściowym klimacie doliny Loary (m.in. w apelacjach Pouilly-Fumé, Sancerre i Touraine). Klimat w tych regionach sprzyja spowolnieniu dojrzewania gron, dzięki czemu winogrono ma więcej czasu, by zrównoważyć poziom cukru i kwasowości istotny dla postrzegania aromatów wina. Francuscy winiarze zwracają uwagę na cechy siedliska (terroir), przede wszystkim gleby, które mają wpływ na jakość, smak i aromat wina. Kredowo-marglowe podłoże w Sancerre i Pouilly nadaje winom bogactwo i złożoność aromatów, natomiast winorośl uprawiana na innych glebach wapiennych daje wina delikatniejsze, ale wonniejsze. Żwirowe gleby wzdłuż Loary i jej dopływów sprzyjają kwiatowo-mineralnym smakom, wina bordoskie są zaś bardziej delikatne i owocowe. Najtrwalsze z win produkowanych z sauvignon blanc pochodzą z gleb o wysokim udziale krzemu

[madohora]

Wino pouilly fumé pochodzi z miasteczka Pouilly-sur-Loire, położonego nad Loarą, naprzeciwko Sancerre[19]. Tamtejsza gleba jest krzemionkowo-wapienna i miała jakoby wprowadzać do wina dymny aromat, stąd w nazwie apelacji pojawiło się francuskie słowo Fumé, oznaczające dym[20]. W rzeczywistości zapach ten, zauważalny w niektórych winach, pochodzi od fermentacji lub starzenia w silnie wypalonych beczkach. Sauvignon blanc jest obok sémillon, muscadelle i ugni blanc jedną z trzech podstawowych odmian dozwolonych w produkcji białego bordeaux[21]. Z reguły są to wina kupażowane z kilku szczepów (cuvée), ale podstawą dla niektórych win, np. Pavillon Blanc produkowanego w słynnym Château Margaux jest właśnie sauvignon blanc[22]. W dolinie Rodanu wytwarza się wyraźnie wytrawne białe wina z sauvignon blanc i odmiany tresallier

[madohora]

W apelacji Sauternes grona sauvignon blanc są pozostawiane na krzewach po osiągnięciu dojrzałości (późny zbiór – ang. late harvest, fr. vendange tardive) i kupażowane z odmianą sémillon na słodkie wino sauternes. Udział sauvignon blanc w zależności od producenta wynosi od 5 do 50%, przy czym jedyne sauternes klasy premier cru supérieur, Château d'Yquem zawiera 20% sauvignon blanc, a jego zdolność starzenia w zależności od rocznika ocenia się na od 20 do 60 lat[24]. Zwyczajowo w Sauternes krzewy sauvignon blanc były sadzone w równych odstępach pomiędzy rzędami sémillon. Skłonność sauvignon blanc do dojrzewania wcześniej o tydzień lub dwa sprawiała, że gdy oczekiwały na zbiór częściowo traciły intensywność aromatu. Sprawiło to, że niektórzy winogrodnicy zdecydowali się na wydzielenie sauvignon blanc do osobnych winnic

[madohora]

Z tradycyjnie kojarzoną z odmianą chardonnay gminą Chablis sąsiaduje apelacja Saint-Bris AOC, której wina sauvignon blanc zyskują coraz większe uznanie

[madohora]

Na mniejszą skalę sauvignon blanc uprawia się w innych regionach Francji

[madohora]

Szczep sauvignon blanc jest uprawiany w północnych Włoszech, a najlepsze białe wina daje w regionach Górna Adyga i Friuli-Wenecja Julijska. Sporą popularnością cieszy się także w Wenecji Euganejskiej, Emilii-Romanii i Lombardii. Tutejsze wina cechują się owocowo-kwiatowym zapachem i pełnym aromatem, a niektóre z win są lekko starzone. Sauvignon blanc, nazywany sauvignon jest podstawą dla licznych win klasy DOC, np. Collio i Colli Orientali del Friuli

[madohora]

W Niemczech sauvignon blanc był w 2008 roku uprawiany tylko na 434 ha (0,4% powierzchni winnic), ale z wyraźną tendencją wzrostową, gdyż od 2005 roku powierzchnia upraw wzrosła niemal dwuipółkrotnie[

[madohora]

W Austrii odmiana jest nazywana muskat-silvaner i uprawiana przede wszystkim w Styrii na wytrawne wina o zróżnicowanej jakości. Spotykana jest także w winnicach regionu Wachau

[madohora]

Sauvignon blanc zyskał popularność jako surowiec do produkcji świeżych i lekkich win do konsumpcji bez starzenia

[madohora]

Szczep jest uprawiany na stosunkowo niewielką skalę w Czechach Bułgarii, Słowenii

[madohora]

W Australii, przede wszystkim w regionie Margaret River, winogrono jest mieszane z odmianą sémillon. Jednoodmianowe wina sauvignon blanc, produkowane w rejonie Adelaide Hills i Padthaway (Australia Południowa) odróżniają się od analogicznych win z sąsiedniej Nowej Zelandii, które cechuje większa dojrzałość smaku z nutami brzoskwini i limonki oraz nieco wyższa kwasowość

[madohora]

W latach 90. XX wieku światową popularność zyskały wina sauvignon blanc z części Nowej Zelandii o morskim klimacie, przede wszystkim z Wyspy Południowej. W regionie Marlborough piaszczyste tereny na łupkowym podłożu okazały się najlepszymi lokalizacjami winnic ze względu na dobry drenaż i ubogą glebę, która sprzyja niskim zbiorom i lepszej koncentracji aromatów. Równoleżnikowo rozciągające się pasy podobnej gleby przecinają aluwialne ziemie doliny rzeki Wairau. Dobre rezultaty i szeroki wachlarz woni daje tam uprawa winnic południkowo (północ-południe), gdzie krzewy na cięższych glebach dojrzewają później i dają grona o bardziej trawiastym posmaku, a bardziej kamieniste podłoże daje grona o smaku przywodzącym na myśl owoce tropikalne. Różnice w glebach i znaczenie momentu winobrania dla ostatecznego efektu stanowią o wyjątkowości sauvignon blanc z Nowej Zelandii

[madohora]

Wydłużony kształt Wyspy Południowej sprawia, że odległość winnic od wybrzeża nie przekracza 130 km. Chłodny, morski klimat wyspy zapewnia długi i stabilny okres wegetacyjny, pozwalający na wykształcenie przez winogrona naturalnej równowagi między kwasowością a poziomem cukru. Właściwe proporcje stanowią o zapachu i intensywności smaku, z których słyną nowozelandzkie sauvignon blanc. Na uznaniu zyskują wina sauvignon blanc z Waipara na Wyspie Południowej i Martinborough, Gisborne i Hawke’s Bay na Wyspie Północnej, o nieco innym bukiecie niż te z Marlborough. Za nuty agrestu, szparagów i trawiaste, kojarzone z nowozelandzkimi sauvignon odpowiadają związki chemiczne z rodziny pirazyn, które osiągają większe stężenie w winach produkowanych w chłodniejszym klimacie. Aromaty owoców tropikalnych i bukszpanu mogą być związane z pochodnymi tioli.

[madohora]

Na początku lat 90. XX wieku, ampelografowie rozpoczęli rozdzielanie sauvignon blanc od krzewów sauvignonasse, dotąd rosnących razem. Jednoszczepowe chilijskie sauvignon blanc ma wyraźnie mniejszą zawartość kwasów od swojego nowozelandzkiego odpowiednika, a bliższe stylowi francuskiemu. Najważniejszym regionem produkcji sauvignon blanc jest region Valparaíso, dzięki chłodnemu klimatowi, pozwalającemu na zbiór winogron nawet 6 tygodni później niż w innych częściach Chile.

[madohora]

Uprawiane w Brazylii krzewy określane jako sauvignon blanc okazały się w rzeczywistości winoroślą odmiany seyval blanc

[madohora]

Czołowym producentem winogron sauvignon blanc w Ameryce Północnej jest Kalifornia, choć istnieją także winnice w stanie Waszyngton oraz na Półwyspie Niagara i w dolinie rzeki Okanagan w Kanadzie. W Kalifornii wino produkowane z sauvignon blanc jest znane także jako fumé blanc. Po raz pierwszy nazwa ta została użyta przez Roberta Mondaviego z Robert Mondavi Winery w 1968, któremu zaoferowano partię dobrej jakości gron sauvignon blanc. W tym czasie odmiana nie cieszyła się uznaniem w Kalifornii ze względu na trawiasty posmak i zbyt wyraźne, niezrównoważone aromaty. Mondavi zdecydował się przełamać siłę aromatów przez starzenie w beczkach i zaoferował wyprodukowane wino pod nazwą Fumé Blanc, nawiązującą do francuskiego Pouilly-Fumé. Winiarze z Kalifornii używają obecnie nazw fumé blanc i sauvignon blanc wymiennie, niezależnie, czy wino zostało poddane starzeniu w beczkach, czy nie. Wina oferuje się w dwóch stylach: zbliżonym do nowozelandzkiego, z nutami owoców egzotycznych, szczególnie cytrusowych i passiflory, oraz w stylu Fumé Blanc Mondaviego, bardziej zrównoważonym, przywodzącym na myśl melony

[madohora]

Uznanie powoli zdobywają wina sauvignon blanc z Republiki Południowej Afryki, z regionów Stellenbosch i Durbanville[4][26]. Wśród białych szczepów winorośli sauvignon blanc zajmował trzecią lokatę (8,2% powierzchni wszystkich upraw, bez względu na kolor)

[madohora]

Sauvignon blanc wypuszcza pąki późno, ale dojrzewa wcześnie. Dobrze udaje się w słonecznym klimacie, ale bez nadmiernego upału. W gorętszych regionach, takich jak Południowa Afryka, Australia czy Kalifornia sauvignon blanc najlepiej sobie radzi w chłodniejszych apelacjach, w przeciwnym razie przejrzewa i traci aromat i kwasowość

[madohora]

Winiarze w Nowej Zelandii i Chile zbierają grona przez dłuższy okres ze względu na różnice w cechach smakowych w zależności od stopnia dojrzałości, które są wykorzystywane w kompozycji wina. W pierwszym stadium winogrono cechuje się dużą zawartością kwasu jabłkowego, a w smaku dominują nuty trawiaste i bzu[46]. W miarę dojrzewania stosunek cukrów do kwasów harmonizuje się, a wino nabiera aromatu brzoskwiniowego w cieplejszym i agrestowego w chłodniejszym klimacie[18][46]. Za aromaty kojarzone z sauvignon blanc odpowiadają pochodne pirazyn. W pagórkowatych winnicach, np. w dolinie Wairau w Nowej Zelandii, można osiągnąć ten sam efekt zbierając wszystkie winogrona jednocześnie.

[madohora]

Charakter wina sauvignon w wysokim stopniu zależy od podejścia do procesu winifikacji. Jednym z czynników jest długość kontaktu moszczu ze skórkami. W początkowym okresie rozwoju winiarstwa w Nowej Zelandii nie było przetwórni winiarskich na Wyspie Południowej, tak więc winogrona były przewożone ciężarówkami i potem promem na Wyspę Północną, nawet do Auckland. Wydłużało to kontakt soku ze skórkami, co wzmacniało aromat wina. Niektórzy winiarze (np. w dolinie Loary) celowo pozostawiają część moszczu ze skórkami na potrzeby korekcji smaku wina, ale inni (np. w Kalifornii) starają się ograniczyć czas kontaktu do minimum ze względu na żywotność trunku

[madohora]

Innym czynnikiem jest wybór temperatury fermentacji. Francuscy winiarze przeprowadzają fermentację w wyższych temperaturach (około 16–18 °C), co pozwala wydobywać nuty mineralne w winie, zaś producenci z Nowego Świata stosują nieco niższe temperatury, sprzyjające uwydatnieniu nut owocowych. Nieliczni producenci z doliny Loary oraz większość winiarzy z Nowej Zelandii po fermentacji alkoholowej przeprowadza jeszcze fermentację jabłkowo-mlekową. Duży wpływ na charakter wina ma także starzenie w dębowych beczkach, które wyrównuje aromaty i ogranicza naturalnie wysoką kwasowość sauvignon blanc. Niektórzy wytwórcy, np. w Nowej Zelandii i Sancerre fermentują wino w stalowych zbiornikach zamiast w beczkach, by zachować naturalną intensywność smaku i zapachu

[madohora]

[madohora]

Tokaj (węg. tokaji – z Tokaju) – białe deserowe wino węgierskie produkowane z podsuszonych winogron (cibeba) w regionie winiarskim Tokaj-Hegyalja (północno-wschodnie Węgry i południowo-wschodnia Słowacja).

[madohora]

Wina tokajskie są znane i cenione w całej Europie już od XV wieku. W Polsce nazywano je wówczas węgrzynami. Rozróżnia się dwa główne rodzaje tokaju: szamorodni, otrzymywany z moszczu tłoczonego z niesortowanych winogron i aszú – dosładzany wybranymi podsuszonymi winogronami. Tokaj powstaje przede wszystkim z owoców szczepu furmint (nazywa się tak także lżejszą odmianę wina), który stanowi 70% uprawianych w rejonie winorośli. Pozostałe szczepy produkowane u podnóży Gór Tokajskich to: hárslevelű (ok. 30%), sárgamuskotály (żółty muscat), zéta (dawniej oremus - krzyżówka szczepów furmint i bouvier), kövérszőlő oraz kabar (krzyżówka szczepów hárslevelű i bouvier).

[madohora]

Do 2006 roku we francuskiej Alzacji wyrabiano wino ze szczepu pinot gris, także nazywane tokajem. Od 2007 roku wolno używać nazwy marki Tokaj tylko autoryzowanym producentom win z regionu Tokaj-Hegyalja, który znajduje się też na Słowacji (podział prowincji wyniknął z postanowień traktatu z Trianon). Słowackie wina Tokaj mogą korzystać z nazwy Tokajský na etykietach, jeśli są poddane węgierskiej kontroli jakości. Typowa roczna produkcja w całym regionie jest stosunkowo niewielka – ok. 10 mln litrów.

[madohora]

O znaczeniu tokaju dla węgierskiej kultury i tożsamości świadczy wzmianka o nim w węgierskim hymnie narodowym.

[madohora]

Charakterystyczny smak i aromat win tokajskich wynika ze specyficznego klimatu charakteryzującego się upalnym latem, deszczową i mglistą jesienią oraz mroźną, słoneczną i suchą zimą, szczególnymi cechami wulkanicznej gleby oraz dzięki efektowi szlachetnego spleśnienia winogron (botrytyzacji – od nazwy pleśni Botrytis cinerea). Dodatkowo na smak wpływa przechowywanie dojrzewającego wina w niewielkich beczkach (130-220 l) w głębokich, wyrytych w ryolitowym tufie, chłodnych oraz bardzo starych piwnicach (600–700 lat), gdzie temperatura 10–12 °C oraz wilgotność 88-92% sprzyja powstawaniu innej szlachetnej pleśni (Cladosporium cellare).

[madohora]

[madohora]

Małmazja – słodkie, aromatyczne wino o ciemnej barwie, wyrabiane pierwotnie ze szczepu winogron o tej nazwie w okolicach miasta Malvasia na Peloponezie, następnie także w innych miejscach w regionie Morza Śródziemnego oraz na Wyspach Kanaryjskich i na Maderze. Tłoczono ją ze specjalnej odmiany winorośli (malvasia). W Polsce ceniona była wyżej niż wina francuskie i reńskie.

[madohora]

Największe składy małmazji znajdowały się we Lwowie, a tamtejsi kupcy oferowali najróżniejsze jej gatunki (m.in. muszkatel, alikant i kocyfał). Sławna była małmazja z Krety, sprowadzana bałkańską drogą przez Kamieniec Podolski i Śniatyń. Nazwa tego drogiego wina stała się synonimem rzadkiego i wybornego delikatesu.

[madohora]

Wino deserowe – słodkie lub półsłodkie wino, podawane zazwyczaj po jedzeniu, do ciast i deserów.

[madohora]

Nazwa win pochodzi z języka francuskiego, w którym Vin de dessert oznacza – wino konsumowane do deseru. Są to zazwyczaj wina mocne – 14–22% zawartości alkoholu, i słodkie. W sposób naturalny można to uzyskać przy użyciu winogron bardzo bogatych w cukry i w przypadku korzystnych warunków klimatycznych, co jest przyczyną wysokiej ceny tych win.

[madohora]

W celu uzyskania win mocnych i słodkich stosuje się specjalne zabiegi:

[madohora]

przerwanie w pewnej chwili fermentacji moszczu przez dodatek alkoholu, przez co uzyskuje się wysoką moc i zachowuje słodycz zawartą w gronach

[madohora]

dosładzanie moszczów lub win zagęszczonym moszczem gronowym i ich alkoholizowanie - do tego typu win należą: hiszpańska malaga i włoskie wino marsala

[madohora]

dosładzanie moszczów lub win rodzynkami, jak w przypadku słynnych win węgierskich Tokaj Aszú.

[madohora]

Najlepsze oryginalne wina deserowe są produkowane na południu Europy, w Portugalii, Hiszpanii, we Włoszech oraz Grecji i nazywane winami południowymi, przy czym najwyżej są cenione wina półsłodkie o zawartości cukru 4–6% i wysokiej mocy 18–22%, takie jak: porto, madera, samos i sherry.

[madohora]

Butelki przechowywane są w pozycji pionowej

[madohora]

[madohora]

riesling – pochodzi z niemieckich winnic (Niemcy, Alzacja, Szwajcaria). Może dawać jakościowe wina na różnych glebach pod warunkiem regulacji plonu (stosowanie tzw. zielonych zbiorów) i przy klimacie kontynentalnym

[madohora]

Riesling ma długą historię, istnieje kilka pisemnych wzmianek o odmianie z XV wieku i późniejszych, jednak nazwa gatunku w nich zawarta różni się pisownią. Najwcześniejsza wzmianka pochodzi z 13 marca 1435 roku, kiedy w Rüsselsheim am Main podczas inwentarzu magazynu grafa Jana VI z Katzenelnbogen odnotowano rachunek za sadzonki rieslinga w winnicy w wysokości 22 szylingów (22 ß umb seczreben Rießlingen in die wingarten). Pisownia rießlingen pojawia się też w wielu innych ówczesnych dokumentach. Współczesna pisownia riesling została udokumentowana po raz pierwszy w 1552 roku, kiedy o odmianie wspomniał Hieronim Bock w swoim napisanym w języku łacińskim zielniku

[madohora]

Na mapie alzackiego Kintzheim z 1348 roku widnieje napis zu dem Russelinge, jednak nie ma pewności, czy zwrot odnosi się do odmiany winorośli. Nazwa gatunku rissling została udokumentowana w Alzacji w 1477 roku[9]. Austriacy z Wachau utrzymują, że nazwa rieslinga pochodzi od tamtejszego potoku Ritzling i określanej w ten sam sposób niewielkiej winnicy. Jednak przekonanie to nie jest powszechne, ze względu na brak dowodów na jego poparcie

[madohora]

Niegdyś można było spotkać się z przekonaniem, że riesling wywodzi się od dzikich odmian winorośli znad Renu, brakowało jednak dowodów, by uznać je za fakt. Niedawne badania DNA przeprowadzone przez Ferdinanda Regnera wykazały, że jednym ze źródeł powstania rieslinga jest gouais blanc, odmiana znana w Niemczech pod nazwą weißer heunisch, obecnie rzadko spotykana, jednak w czasie średniowiecza uprawiana na szeroką skalę przez francuskie i niemieckie włościaństwo. Drugim źródłem jest krzyżówka traminera z dziką odmianą winorośli. Ze względu na długą, udokumentowaną historię niemieckich upraw gouais blanc, zwanego również heunishem, jak i traminera, przyjmuje się, że korzenie rieslinga znajdują się w dolinie Renu, każda z tych odmian przybyła z innej strony Adriatyku. Skrzyżowanie mogło nastąpić jeszcze w trakcie podróży.

[madohora]

Pojawiały się również niepoparte dowodami sugestie, że poprzednikiem powszechnego „białego” rieslinga jest jego czerwona wersja. Minimalne różnice genetyczne pomiędzy białym i czerwonym rieslingiem są najprawdopodobniej analogiczne do różnic między odmianami pinot noir i pinot gris.

[madohora]

Rieslingi często są poddawane konsumpcji jako młode wino, na tym etapie jest ono owocowe i aromatyczne, może uwalniać aromaty zielonych lub innych jabłek, grejpfruta, brzoskwini, agrestu, miodu, kwiatu róży czy świeżo ściętej trawy, zazwyczaj również ma rześki smak spowodowany wysoką kwasowością. Wysoka kwasowość i gama smakowa rieslinga sprawiają, że wino nadaje się do długiego leżakowania. Michael Broadbent, ekspert winiarski o międzynarodowej renomie, zajmuje się oceną wieloletnich niemieckich rieslingów, niektóre liczą sobie setki lat. Słodkie rieslingi, takie jak niemiecki trockenbeerenauslese, w szczególności nadają się do długiego przechowywania w piwnicach, jako że zawierają wysoki poziom cukru, który stanowi dodatkową konserwację. Niemniej, wysokiej jakości wytrawny lub też inny typ rieslinga jest w stanie nie tylko przetrwać, ale też zachować przyjemny smak, licząc sobie nawet przeszło 100 lat

[madohora]

Kolekcja niemieckich win, również wyprodukowanych z odmiany riesling, znajduje się w ratuszu niemieckiego miasta Bremy, najstarsze mieszczące się tam wino beczkowe pochodzi z rocznika 1653

[madohora]

Bardziej powszechnymi okresami leżakowania rieslinga są: 5–15 lat w przypadku wina wytrawnego, 10–20 lat dla półsłodkiego i 10–30+ dla win słodkich

[madohora]

Z wiekiem w winach riesling często pojawia się nuta benzynowa (fr. goût de pétrole), którą można również kojarzyć z naftą, olejem lub gumą. Jest to nieodzowny element bukietu dojrzałego rieslinga, poszukiwany przez wielu koneserów wina, jednak na osoby nieprzyzwyczajone do specyficznego smaku oraz dla tych, którzy wolą młode i owocowe aromaty, może działać odpychająco. Zdaje się, że negatywne nastawienie do bukietu dojrzałego rieslinga i preferowanie młodych win z tej odmiany, jest bardziej obecne w obrębie Niemiec, niż w Alzacji, czy na rynkach eksportowych. Niektórzy z niemieckich producentów, szczególnie ci, którym zależy na ilości, zaczęli wręcz uważać nuty naftowe za defekt, którego starają się unikać. W tym duchu, niemiecki Instytut Wina radykalnie zdecydował się na pominięcie wzmianki o „naftowym” jako ewentualnym aromacie umieszczonym na niemieckojęzycznym Winiarskim Kole Aromatów(ang.), specjalnie zaadaptowanym do niemieckich win. Stało się tak pomimo faktu, że twórczyni koła, profesor Ann C. Noble(ang.), zawarła naftę w jego pierwotnej wersji.

[madohora]

Uważa się, że aromat benzynowy jest wynikiem związku 1,1,6-trimetylo-1,2-dihydronaftalen (TDN), który tworzy się z prekursorów kartenoidowych w hydrolizie kwasów w czasie dojrzewania wina. Potencjał do rozwoju TDN i aromatu benzynowego podczas procesu starzenia uwarunkowany jest początkowym stężeniem prekursorów występujących w danym winie. Zgodnie z wiedzą o wytwarzaniu karotenoidów w winogronach, do czynników, w obecności których może występować przyrost zasobu TDN należą.

[madohora]

dojrzałe grona, czyli niska wydajność i późny zbiór
duże nasłonecznienie
stres wodny krzewów, który występuje głównie w regionach, gdzie nie stosuje się irygacji, a tam szczególnie podczas lat gorących i suchych, w winnicach leżących na terenie suchym.
wysoka kwasowość gron

[madohora]

W uzyskaniu wysokiej jakości rieslingów mają brać udział te same czynniki, więc prawdopodobieństwo wystąpienia nut benzynowych jest większe w najlepszych winach, niż w zwykłych, pochodzących z winnic o wysokiej wydajności. Chodzi tu głównie o lokalizacje w tak zwanym „Nowym Świecie” (czyli poza Europą), gdzie powszechnie stosuje się irygację.

[madohora]

Najdroższymi rieslingami są wina deserowe z późnego zbioru, winogrona stosowane do ich wytworzenia pozostają na krzakach o wiele dłużej, niż zwykle ma to miejsce. W wyniku ewaporacji spowodowanej grzybem Botrytis cinerea („szlachetna pleśń”) lub też przez zmrożenie, tak jak w przypadku wina lodowego (niem. Eiswein), woda z gron zostaje usunięta a wytworzone wino zyskuje wyczuwalną na podniebieniu bogatą strukturę. Te gęste wina zawierają w sobie więcej cukru (w skrajnych sytuacjach setki gramów na litr), mają podwyższoną kwasowość (aby zachować równowagę z cukrem) oraz są bardziej aromatyczne i złożone. Wszystkie wymienione elementy tworzą jedno z najbardziej długowiecznych białych win. Korzystne działanie pojawiającej się na owocach rieslinga „szlachetnej pleśni”, odkryto w winiarni Schloss Johannisberg(ang.) pod koniec XVII wieku. Na zbieranie gron rieslinga niezbędne tam było pozwolenie z klasztoru w Fuldzie (winnica należała do zakonu), które nadeszło zbyt późno i winogrona zaczęły gnić; okazało się, że wino wytworzone z takich owoców nie straciło na jakości.

[madohora]

Riesling jest odmianą winorośli, która w znakomity sposób potrafi oddać charakter terroir, na którym wzrasta. W szczególny sposób nadaje się do uprawy na glebie łupkowej i piaszczystej glinie.

[madohora]

Riesling jest wiodącą odmianą winorośli w swym rodzimym kraju. Robione z niego wino słynie z charakterystycznej „transparentności” w smaku i ekspresji terroir, jak również ze zbalansowanych owocowych i mineralnych aromatów. Na terenie Niemiec dojrzewanie rieslinga rozpoczyna się przy końcu września i trwa do ostatnich dni listopada, natomiast późny zbiór może mieć miejsce nawet w styczniu.

[madohora]

Trzema ogólnymi cechami niemieckiego rieslinga są rzadkie mieszanie z innymi typami wina, niemal zupełny brak wystawienia na działanie drożdży i brak ekspozycji na wpływ aromatów dębowych (chociaż niektórzy winiarze stosują fermentację w „neutralnych” beczkach dębowych). Niemniej jednak winiarze z regionów takich jak Palatynat (Pfalz) i Baden, eksperymentują z leżakowaniem w nowych beczkach dębowych. Wyższe temperatury panujące w tych regionach owocują cięższymi winami o większej zawartości alkoholu, które dobrze współgrają z aromatem nowego drewna dębowego[25]. Młody niemiecki riesling prezentuje pojedyncze, wyraziste aromaty, jednak wraz z dojrzewaniem, w szczególności w okolicy dziesiątego roku, ulega harmonizacji.

[madohora]

W Niemczech bardzo ważnym czynnikiem w procesie produkcji wina jest obecna w okresie zbioru zawartość cukru w owocach i przyznawana na tej podstawie ocena poziomu naturalnej słodyczy wina, tak zwany prädikat. Równie ważne dla hodowców winorośli jest zachowanie odpowiedniego balansu kwasowości między kwasem jabłkowym o zielonych tonach a bardziej cytrusowym kwasem winowym. Jeśli rok jest chłodny, niektórzy hodowcy mogą czekać ze zbiorem aż do listopada w nadziei na osiągnięcie możliwie maksymalnej dojrzałości winogron, oraz na pojawiający się w jej następstwie kwas winowy.

[madohora]

Zanim do winiarni weszła technologia, która umożliwia stabilizację termiczną, niskie temperatury w okresie zimy w regionach na północy Niemiec utrudniały fermentację, co w rezultacie pozostawiało wina z ich naturalnym poziomem cukru oraz niską zawartością alkoholu. Następnie, zgodnie z lokalną tradycją, nadchodzi w regionie Mozeli(ang.) czas na przelanie wina do wysokich, zwężających się ku górze, zielonych butelek, w kształcie kojarzonym często z winem reńskim. Butelki stosowane przy produkcji rieslinga w regionie Renu są jednak w kolorze brązowym.

[madohora]

Riesling jest winoroślą najchętniej używaną do produkcji niemieckiego wina musującego Deutscher Sekt.

[madohora]

Niemieckie rieslingi obejmują szeroki wachlarz smaków, od słodkiego przez półwytrawne (halbtrocken), do wytrawnego (trocken). Winogrona z późnego zbioru mają warunki do długiego dojrzewania, przez co umożliwiają wyprodukowanie bardzo słodkich win deserowych klasy beerenauslese (BA) i trockenbeerenauslese (TBA).

[madohora]

Jak podają źródła historyczne, niemiecka odmiana winorośli zaczęła być uprawiana w Alzacji najpóźniej w 1477 roku, kiedy to jakość rieslinga wychwalał sam książę Lotaryngii[28]. Odmiana pokrywa obecnie ponad jedną piątą alzackich winnic, głównie w departamencie Górnego Renu. Jednoodmianowy alzacki riesling znacznie różni się od produkowanego u sąsiadów niemieckiego rieslinga. Częściowo odpowiedzialna jest za to różnica w ziemi. Gliniasta gleba Alzacji jest bardziej wapienna od łupkowego podłoża w Rheingau. Styl produkcji wina również jest odmienny; mieszkańcy Alzacji preferują metody ukierunkowane na zaspokojenie francuskich oczekiwań, czyli takie, których efektem są wina o większej zawartości alkoholu (zazwyczaj około 12%) oraz bardziej pełne, ze względu na dłuższy czas przechowywania w stalowych zbiornikach. Powstałe wino nigdy nie dojrzewa w dębowych beczkach. Alzackie rieslingi mogą zostać poddawane szaptalizacji, czyli procesowi podczas którego do moszczu dodany zostaje cukier, co prowadzi do zwiększenia zawartości alkoholu, zabieg ten jest natomiast zabroniony przez niemieckie prawo winiarskie

[madohora]

W przeciwieństwie do innych win alzackich, rieslingi zazwyczaj nie są przeznaczone do konsumpcji jako wina młode, mimo to wiele z nich smakuje najlepiej w pierwszych latach dojrzewania. Alzackie rieslingi są zwykle bardzo wytrawne, o odświeżającej kwasowości. Są to wina gęste, otulające podniebienie. Wina te starzeją się wyjątkowo dobrze, dojrzewanie wysokiej jakości dobrych roczników trwa do 20 lat. Jest to korzystne, jako że aromaty alzackiego wina często rozkwitają dopiero po trzech latach, ukazując bardziej miękkie i owocowe aromaty. Riesling jest odmianą bardzo odpowiednią do późnych zbiorów (fr. vendange tardive) i do poddawania działaniu szlachetnej pleśni (fr. sélection de grains nobles), cechuje się również dobrym balansem słodyczy i kwasowości.

[madohora]

Riesling, wraz z odmianami muscat, gewürztraminer i pinot gris jest szczepem winorośli dopuszczonym do najwyższego stopnia klasyfikacji win alzackich, Alsace grand cru.

[madohora]

W 1838 roku William Macarthur zasadził sadzonki rieslinga niedaleko Penrith w Nowej Południowej Walii. Aż do wczesnych lat 90. XX wieku, kiedy mocno wzrosła popularność gatunku chardonnay, riesling był najczęściej sadzoną białą odmianą winorośli w Australii. Odmiana w dalszym ciągu bujnie obrasta tereny Clare Valley, szczególnie regionów miasteczka Watervale i wokół Polish Hill River oraz chłodniejszego Eden Valley i High Eden. Riesling zyskuje na popularności w regionach Albany, Frankland River i Porongorup leżących w Australii Zachodniej. Cieplejszy australijski klimat sprawia, że winogrona mają grubszą skórkę, czasem nawet siedmiokrotnie, w stosunku do winogron niemieckich. Winogrona dojrzewające na lekkiej, przepuszczalnej glebie, która składa się z czerwonej gleby pokrywającej wapienne i łupkowe podłoże. Warunki te dają w rezultacie wiotkie wino, które z czasem nabiera ciepłych, miodowych i wapiennych aromatów i smaków. Australijskie rieslingi fermentują zwykle w niskich temperaturach, w zbiornikach ze stali nierdzewnej, gdzie nie zachodzi utlenianie wina; po niedługim czasie następuje butelkowanie

[madohora]

Australijskie rieslingi ceni się za oleistą strukturę i cytrusowe aromaty podczas pierwszych lat, a także za gładką równowagę pod względem świeżości i kwasowości w miarę ich dojrzewania. Rieslingi z owoców dotkniętych szlachetną pleśnią odznaczają się niesamowitą złożonością nagromadzonych aromatów, która jest przychylnie porównywana do marmolady cytrynowej

[madohora]

W Nowej Zelandii riesling został posadzony po raz pierwszy w latach 70. XX wieku i wspaniale rozwinął się w nieco chłodnym klimacie okolic Marlborough, a także, w regionie Nelson, z przeznaczeniem na późny zbór. W porównaniu z australijskim rieslingiem, wina z Nowej Zelandii są lżejsze i bardziej delikatne, z szerokim wachlarzem od słodkich do wytrawnych. Ostatnimi czasy środkowe Otago, siedlisko win klimatu chłodnego, stało się kolejnym obszarem wydającym wina, na które silny wpływ ma terroir.

[madohora]

Riesling jest tu drugą wiodącą odmianą białych winogron zaraz po rodzimej grüner veltliner. Austriacki riesling jest gęsty, otulający podniebienie, łączy w sobie bardzo wyrazisty smak z apetycznie kuszącym aromatem. Znakiem rozpoznawczym austriackiego rieslinga jest długi finisz, zawierający szczyptę białego pieprzu. Najlepiej rozwija się w chłodnym klimacie i na przepuszczalnej granitowej i mikowej glebie doliny Wachau, gdzie winiarskie prawa austriackie zezwalają na irygację. Zawartość alkoholu w tutejszym rieslingu jest wysoka, maksymalną wartość osiąga po 5 latach i wynosi zazwyczaj 13%. Austriacki riesling nie jest kojarzony ze słodyczą, zazwyczaj jest to wino wytrawne, z winogron rzadko dotkniętych szlachetną pleśnią.

[madohora]

Winorośl z odmiany riesling przywieźli tu ze sobą niemieccy imigranci pod koniec XIX wieku, w celu potwierdzenia, że jest „prawowitym” niemieckim rieslingiem, nadali jej nazwę johannisberg riesling. Nowy Jork był jednym z pierwszych miejsc na terenie USA, gdzie zajęto się produkcją rieslinga, zwłaszcza region w pobliżu jezior zwanych Finger Lakes. W 1857 roku pojawiły się pierwsze nasadzenia w Kalifornii, a w 1871 roku również w stanie Waszyngton

[madohora]

Głównymi cechami nowojorskiego rieslinga jest jego musująca, lekka struktura z równie lekkim aksamitnym smakiem. Wino to może być dynamiczne, jednak rzadko mocne, posiada wybór od wytrawnych po słodkie. Nowy Jork jest również cenionym producentem wina lodowego o rieslingowej podstawie, chociaż stanowcza większość nowojorskich win lodowych wytwarzana jest z odmian vidal blanc i vignoles

[madohora]

W Kalifornii riesling pod względem popularności jest daleko w tyle za chardonnayami, zwykle nie jest tam sadzony. Jednak godnym uwagi wyjątkiem jest stabilny rozwój produkcji wysokiej jakości win deserowych z późnego zbioru. Wina z późnego zbioru jak dotąd największy sukces pod względem produkcji osiągnęły w regionach Anderson i Alexander Valley, gdzie pogoda sprzyja rozwojowi szlachetnej pleśni. Kalifornijski riesling jest zwykle miększy, pełniejszy i bardziej zróżnicowany w smaku, niż „typowy” riesling niemiecki.

[madohora]

Na północno-zachodnim wybrzeżu Pacyfiku występują wyraźne różnice w produkcji rieslinga. Winogrona odnotowują wzrost w stanie Waszyngton, ale spadek w sąsiednim Oregonie. Riesling z tego terenu występuje w formie win od wytrawnego, do słodkiego, cechuje się rześką lekkością, która prognozuje łatwość picia. Znajduje się w nim bez trudu wyczuwalne brzoskwiniowo-mineralne zestawienie. Niektórzy waszyngtońscy producenci, tacy jak z winiarni Chateau Ste. Michelle, adaptują niemieckie metody produkcji, a nawet współpracują ze znanymi niemieckimi winiarzami, między innymi z Ernestem Loosenem, by stworzyć najwyższej jakości wina, takie jak Eroica Riesling. Z roczną produkcją przekraczającą 600 000 skrzynek Chateau Ste. Michelle pod względem ilości jest światowym liderem w wytwarzaniu win ze szczepu riesling. W 2007 roku Pacific Rim Winemakers, inna winiarnia północno-zachodniego wybrzeża, należąca do Randalla Grahma z winiarni Bonny Doon, zbudowała pierwszy obiekt winiarski w regionie Red Mountain AVA, przeznaczony wyłącznie na produkcję rieslinga

[madohora]

Odmianę riesling w regionie Ontario stosuje się powszechnie do produkcji wina lodowego (Ice wine), które słynie ze swojego bukietu i złożoności. Region Niagara jest jednym z ważniejszych producentów wina lodowego na świecie, na tym polu dorównuje Niemcom. Z rieslinga wytwarzane są wina z późnego zbioru i niektóre z win musujących, jednak to wytrawne i półwytrawne wina stołowe stanowią największy udział w produkcji. Zwykle podczas okresu letniego w regionie utrzymuje się ciepły klimat, który czyni wina bardziej złożonymi, o większej głębi. Herman Weiss, założyciel winiarni St. Urbanshoff w regionie Mozeli, sprzedając wielu producentom zachodniej Niagary własną odmianę mozelskiego klona rieslinga (obecnie krzaki tych winorośli mają już powyżej 20 lat), został pionierem nowoczesnej uprawy winorośli w regionie Niagara. Ten szczególny klon i letni skwar obecny w regionie Niagara tworzą wyjątkowo jasne wina, które często pojawiają się w różnych ciekawych wersjach wina wytrawnego.

[madohora]

W Kolumbii Brytyjskiej riesling jest odmianą powszechnie uprawianą na wino lodowe, stołowe i na wina musujące.

[madohora]

Innymi miejscami, gdzie riesling jest powszechnie uprawiany to: Południowa Afryka, Chile, środkowa Europa, w szczególności Rumunia i Mołdawia

[madohora]

Podczas produkcji wina delikatna natura winogron rieslinga wymaga specjalnego traktowania podczas zbiorów, aby uniknąć zmiażdżenia lub obtłuczenia skórki. W innym wypadku pęknięta skórka mogłaby wydzielić do soku taniny, dając wyraźnie szorstki smak i naruszając proporcje smaków i aromatów rieslinga.

[madohora]

Owoce i sok z gron rieslinga, które są najlepsze w możliwie „najświeższym” stanie, podczas procesu winifikacji często poddawane są chłodzeniu. Po raz pierwszy tuż po zbiorze, by zachować delikatny smak winogron. Drugi raz, po przepuszczeniu przez prasę winiarską, niedługo przed fermentacją. Podczas fermentacji wino w zbiornikach ze stali nierdzewnej utrzymuje się w kontrolowanej, chłodnej temperaturze w wysokości od 10 do 18 °C. Etap ten różni się od fermentacji win czerwonych, która zachodzi w temperaturze od 24 do 29 °C.

[madohora]

W przeciwieństwie do odmiany chardonnay, większość rieslingów nie przechodzi fermentacji jabłkowo-mlekowej. Pozwala to zachować cierpki, kwaśny element wina, która nadaje rieslingowi jego „gaszące pragnienie” właściwości (Z tego samego powodu również producenci win odmian sauvignon blanc i pinot grigio unikają fermentacji jabłkowo-mlekowej). Riesling często poddawany jest procesowi stabilizacji na zimno, podczas którego wino przechowywane jest w temperaturze niewiele wyższej od zera. Wino przetrzymywane jest w tej temperaturze do czasu, aż wykrystalizuje się znaczna ilość kwasu winowego, który oddzieli się od wina. Zapobiega to skrystalizowaniu kwasu (nazywanego często „winnymi diamentami”) w butelce. Następnie wino zwykle zostaje ponownie przefiltrowane, by oczyścić pozostałe w nim drożdże lub zanieczyszczenia.

[madohora]

Główne elementy składowe, ważne przy uprawie rieslinga, można wyrazić słowami „niespiesznie i nisko” – co oznacza, że idealne warunki zapewnia rieslingowi klimat, który pozwala na długie, powolne dojrzewanie, oraz że nie należy zapominać o prawidłowym przycinaniu, aby utrzymać niską wydajność i wysoką koncentrację smaku.

[madohora]

Dzięki równowadze słodyczy z kwasowością riesling jest winem wszechstronnym pod względem harmonii z jedzeniem. Dobrze współgra z rybami czy wieprzowiną i jest jednym z nielicznych win, które mogą stawić czoła silniejszym smakom i przyprawom kuchni tajskiej czy chińskiej. Kwiaty, egzotyczne owoce i kamienie mineralne (takie jak łupki czy kwarc) są typowymi dla rieslinga aromatami, jednak z upływem czasu, jak już zostało wspomniane, nabiera nuty benzynowej.

[madohora]

Riesling niezmiernie rzadko jest poddawany fermentacji czy dojrzewaniu w nowych beczkach dębowych (chociaż duże, stare, dębowe beczki są często wykorzystywane w Niemczech i Alzacji do przechowywania i stabilizacji win opartych na rieslingu)[40]. Ze względu na brak wymienionych czynników, riesling jest zwykle winem lżejszym, a więc nadaje się do szerszej gamy potraw. Wyrazista kwasowość/słodycz obecna w rieslingach wprowadzi równowagę do jedzenia o dużej zawartości soli. W Niemczech riesling jest niekiedy dodawany do gotującej się kapusty, by zniwelować zapach warzywa.

[madohora]

Tak samo, jak w przypadku innych białych win, wytrawnego rieslinga serwuje się schłodzonego do 11 °C. Słodsze rieslingi podawane są często w temperaturze pokojowej

[madohora]

Istnieje wiele komercyjnych klonów rieslinga, o nieco odmiennych właściwościach. W Niemczech zaaprobowano około 60 klonów, z których najbardziej znane są gatunki oferowane w winnicach Schloss Johannisberg. Większość krajów sprowadziło swoje klony rieslinga bezpośrednio z Niemiec, jednak dalsze rozpowszechnianie odbywa się czasem pod innymi oznaczeniami.

[madohora]

Bardzo rzadkim typem rieslinga, któremu dopiero niedawno zaczęto poświęcać większą uwagę, jest riesling czerwony (roter riesling). Jak sama nazwa wskazuje, jest to klon rieslinga o czerwonym kolorze (barwa skórki powszechnie spotykana na przykład w odmianie gewürztraminer), jednak nie jest to klon posiadający ciemny odcień, więc wciąż jest to gatunek winorośli na wino białe. Odmianę uważa się za mutację białego rieslinga, jednak niektórzy eksperci sugerują możliwość wręcz odwrotną, miałoby to oznaczać, że czerwony riesling może być prekursorem białego rieslinga. Czerwony riesling w niewielkiej ilości uprawiany jest na terenie Niemiec i Austrii. W 2006 roku winiarnia Fritz Allendorf w regionie Rheingau zasadziła krzewy tego gatunku w ilości po raz pierwszy uznanej jako komercyjną. By jeszcze bardziej skomplikować sytuację, „czerwonego rieslinga” używano jako synonim w stosunku do winogron traminera o czerwonej skórce (np. do odmiany savagnin rose z regionu Klevener de Heiligenstein) i do mało znanej odmiany Hanns, rośliny nasiennej z gatunku roter veltliner.

[madohora]

Pod koniec XIX wieku niemieccy ogrodnicy włożyli wiele wysiłku do stworzenia nowej hybrydy rieslinga, która rodziłaby bardziej uległe, mniej kapryśne winogrona, które wciąż zachowałyby niektóre z eleganckich cech rieslinga. Na szczególną uwagę zasługuje müller-thurgau, odmiana stworzona w niemieckim instytucie w Geisenheim w 1882 roku, która jest krzyżówką rieslinga z odmianą madeleine royale (chociaż długo istniało przekonanie, że jest to riesling x silvaner). Krzyżówkami riesling/silvaner są między innymi scheurebe i rieslaner, ulubione odmiany w Palatynacie. Kerner, krzyżówka rieslinga z odmianą o czerwonych owocach, trollingerem, jest wysokiej jakości krzyżówką, która niedawno przyćmiła rieslinga pod względem nowych obsadzeń

[madohora]

Instytut Hodowli Winorośli Geilweilerhof wymienia następujące krzyżówki z rieslingiem jako pierwszy rodzic:

[madohora]

alb de yaloven, arnsburger, augustriesling, beutelriesling, bouquetriesling, dalkauer, edelmuskat, ehrenfelser, feinriesling, floricica, frühriesling, geisenheim 195, geisenheim 643-10, geisenheim 643-20, geisenheim 649, johanniter, kocsis zsuzsa, manzoni bianco, marienriesling, müller thurgau, multaner, muscat de la republique, naumburg 231-52, oraniensteiner, osiris, osteiner, quanyu B, rabaner, rieslina, riesling magaracha, romeo, weinsberg S186, weinsberg S195

[madohora]

A jako drugi rodzic: aris, arnsburger, aurelius, dalmasso 12-40, dona emilia, dr. deckerrebe, elbriesling, freiburg 3-29, geilweilerhof F.S. 4-208-13, geilweilerhof koe-49-81, geilweilerhof koe-68-107, geilweilerhof koe-70-4, geilweilerhof koe-70-96, geilweilerhof sbl. 2-19-43, geisenheim 154, geisenheim 156, kamchia, kerner, lafayette, misket varnenski, negritienok, president carnot, rabaner, rieslaner, riesling bulgarski, ruling, thurling, weinsberg S509, weinsberg S516, weinsberg S523, weinsberg S2630

[madohora]

Wiele odmian winorośli zawierających w nazwie słowo riesling, nie są rzeczywistymi rieslingami. Na przykład:
welschriesling jest niepowiązaną odmianą powszechną w Austrii, Chorwacji, Czechach, na Węgrzech i w Rumunii, która także może kryć się pod nazwami riesling italico, welsch rizling, olasz rizling, czy laski rizling.
schwarzriesling (riesling czarny) jest niemieckim określeniem używanym w stosunku do odmiany pinot meunier; jej owoce używane są w produkcji szampana, jednak uprawiana jest również w południowych Niemczech.
Cape Riesling jest inną nazwą francuskiej winorośli crouchen, określenie stosowane w Republice Południowej Afryki.
Gray Riesling (szary riesling) kryje pod swoją nazwą odmianę trousseau gris, nadającej się na wino typu porto białej mutacji szczepu bastardo.
white riesling (biały riesling) oznacza „prawdziwego” rieslinga, innym jego synonimem jest johannisberg riesling (nazwa pochodzi od słynnej winiarni Schloss Johannisberg) i rhine riesling (we Włoszech = riesling renano, niekiedy, w Austrii – rheinriesling).

[madohora]

[madohora]

müller-thurgau – szczep uprawiany w Niemczech. Daje wina owocowe, wyważone, ale nienadajace się do dłuższego przechowywania

[madohora]

muszkat – grupa szczepów o specyficznej palecie aromatów.

[madohora]

Inne szczepy są mniej znane, ponieważ są sprzedawane pod nazwą apelacji lub mieszane z innymi szczepami.

[madohora]

airén – uprawiany prawie wyłącznie w Hiszpanii, używany do produkcji win wytrawnych konsumowanych lokalnie.

[madohora]

catarratto bianco – szczep z południa Włoch, daje wina aromatyczne i wysoko alkoholowe (14% objętości). Stosowany jako jeden ze szczepów do produkcji wina marsala i madery

[madohora]

chenin blanc – szczep francuski z Doliny Loary, który podbił również RPA. Daje wina bardzo owocowe, czasami mineralne, wytrawne lub słodkie w zależności od gleby. Może być długo przechowywany i jest podatny na botrytyzację

[madohora]

macabeo – szczep hiszpański, służy do produkcji win musujących (cava). Daje wina wytrawne i owocowe lub może być używany do produkcji win wzmacnianych

[madohora]

sémillon – szczep wywodzący się z Bordeaux, główny szczep używany do słodkich win z Bordeaux i Bergerac dzięki podatności na szlachetną pleśń

[madohora]

trebbiano bianco – szczep włoski dający dość neutralne wina. We Francji wino z niego jest destylowane do wyrobu koniaku i armaniaku

[madohora]

viognier – francuski szczep z Doliny Rodanu, daje wina bardzo owocowe i wielowymiarowe

[madohora]

grenache blanc – biała forma grenache noir. Daje wykwitne, pełne wina, choć czasem z nieco brakującą kwasowością. Szczep stosowany również do wyrobu win słodkich wysokiej jakości

[madohora]

Niektóre szczepy o zabarwionej skórce są również używane do produkcji win białych:

[madohora]

gewürztraminer – ma różową skórkę, jest bardzo aromatyczny, przypomina kwiat róży i liczi. Uprawiane wokół masywu alpejskiego.

[madohora]

pinot noir i pinot meunier – stosowany to wyrobu szampana białego lub różowego

[madohora]

sauvignon gris – różowa forma sauvignon blanc, jest bardziej bogaty w cukier i cięższe aromaty. Używany zwłaszcza do produkcji win słodkich

[madohora]

grenache gris – różowa forma grenache. Stosowany do wyrobu bursztynowych wersji grenache z apelacji Rivesaltes, słodkiego wina o ciemniejszym kolorze z utlenienia

[madohora]

Szypułki to niezdrewniałe części pędu, z których wyrastają winogrona. Składają się z około 80% wody, związków mineralnych (około 3%, z czego połowa to potas) oraz polifenoli. Polifenole składają się głównie z tanin, które są odpowiedzialne za gorzki smak i właściwości ściągające. W produkcji białego wina nie znajdują żadnego zastosowania – ich zawartość wody może niepotrzebnie rozcieńczać moszcz, a obecność tanin nie jest pożądana w tym winie. Dlatego też szypułki oddziela się szybko od owoców przez użycie młynka lub prasy

[madohora]

Jagody winorośli składają się ze skórki, miąższu i pestek. Pestki są twarde i tworzą 2–5% masy jagody. Zawierają 25–45% wody, 34–36% węglowodanów, 13–20% tłuszczów (olej z pestek winogron), 4–6% tanin, 4–6,5% białek, 2–4% substancji mineralnych i 1% kwasów tłuszczowych. Nie mają wpływu na wino białe, ponieważ usuwa się je przy zgniataniu, które nie pozwala na wyekstrahowanie z nich czegokolwiek.

[madohora]

Skórka odpowiada za 6–12% masy jagody. Pokryta jest na powierzchni nalotem woskowym, który nadaje matową barwę winogronom i zawiera komórki drożdży przeprowadzające fermentację alkoholową. Skórka zawiera również związki lotne w głębszych warstwach. Odpowiadają za aromat winogron, a także mogą być prekursorami aromatów, które przekształcają się w nie podczas fermentacji. W czerwonych skórkach występują poza tym antocyjany i inne barwniki o różnych odcieniach czerwieni. Przy produkcji białego wina ważne jest, by nie macerować winogron ani nie zgniatać ich zbyt mocno w celu uniknięcia rozpuszczenia antocyjanów w soku. Skórka zawiera dużo celulozy, nierozpuszczalnych pektyn i białek, kwasów organicznych: cytrynowego, jabłkowego, winowego. Skórka sauvignon blanc ma pH około 4,2 i zawiera 2–3% tanin[

[madohora]

Miąższ winogron jest najważniejszą częścią jagody – stanowi 75–85% jej masy. Składa się z dużych, wielobocznych komórek o bardzo cienkich ścianach komórkowych. Już przy niewielkim nacisku uwalniają swoją zawartość. Miąższ zawiera głównie wodę. Do związków organicznych należą cukry fermentujące (170–230 g/l dla win wytrawnych i między 200 a 300 g/l lub nawet więcej w przypadku win słodkich) oraz kwasy organiczne, zwłaszcza kwas jabłkowy i winowy. Kwasy występują w największych ilościach na środku jagody, podczas gdy cukrów więcej jest w peryferyjnych częściach. To nierówne rozmieszczenie cukrów, kwasów i związków nieorganicznych w jagodzie jest wykorzystywane podczas tłoczenia soku, zwłaszcza przy produkcji szampana, kiedy w miarę postępu tego procesu można wyróżnić samociek, moszcz z prasy oraz „dopraskę” (rebêches) o niewystarczającej jakości, by wyrabiać z niej wina spełniające wymagania apelacji.

[madohora]

W przypadku wyrobu win białych moszczem jest po prostu sok winogronowy pozyskany z wytłaczania winogron.

[madohora]

Cukry są węglowodanami pozyskiwanymi w wyniku fotosyntezy. Sacharoza wytworzona głównie w liściach krąży po roślinie i rozkłada się na glukozę i fruktozę[65] gromadzoną w jagodach, co jest charakterystyczne dla dojrzewania winogron. Cukry te są wykorzystywane w warunkach beztlenowych przez drożdże, uwalniając alkohol podczas fermentacji. W celu określenia końca fermentacji, pozostała ilość cukrów fermentujących może zostać zmierzona w próbie Fehlinga (glukoza i fruktoza są cukrami redukującymi, które reagują z kationami miedzi w środowisku zasadowym), metodami enzymatycznymi lub z wykorzystaniem spektroskopii w podczerwieni.

[madohora]

Po wykorzystaniu cukrów fermentujących przez drożdże pozostają cukry niefermentujące (arabinoza, ksyloza) w ilości 0,5–1,7 g/l. Mają one wpływ na smak – łagodzą odczucie kwasowości i paloności alkoholu

[madohora]

Kwasami organicznymi winogron są głównie kwas jabłkowy i winowy. Kwas winowy jest charakterystyczny dla winogron. Powstaje w liściach i zielonych winogronach. Przy osiągnięciu dojrzałości jego zawartość wynosi około 5–7 g/l. Kwas jabłkowy obecny jest w zielonych winogronach i jego udział maleje wraz z postępem dojrzewania, osiągając zawartość 2–7 g/l przy zbiorze. Zakres ten jest zmienia się w zależności od szczepu, terroir – w ciepłym klimacie jego rozkład jest przyśpieszony i zawartość jest mniejsza[67]. Występują również inne kwasy w mniejszej ilości – kwas cytrynowy, askorbinowy, α-ketoglutarowy, fumarowy, galakturonowy, kumarowy etc. Ze względu na ich różną zawartość, pH moszczu może się różnić. Moszcz z białych winogron jest na ogół bardziej kwaśny niż moszcz z winogron czerwonych, ponieważ sporządany jest z winogron o mniejszym stopniu dojrzałości.

[madohora]

Witamina C (kwas askorbinowy) jest obecna w winogronach i moszczu w ilości około 50 mg/l. Chroni moszcz przed utlenieniem. We Francji od 1962 dozwolony jest dodatek witaminy C do wina, aby zwiększyć jego stabilność.

[madohora]

Witamina B1 (tiamina) jest obecna w winogronach stężeniu ok. 0,2–0,5 mg/l. Niezbędna jest dla prawidłowego wzrostu drożdży. W moszczu ze zdrowych winogron jej ilość jest wystarczająca, jednak w przypadku późnego zbioru rozkład tej witaminy powoduje, że konieczny jest jej dodatek, aby zapobiec problemom przy fermentacji

[madohora]

Moszcz zawiera makroelementy – sód, wapń, potas, magnez. Potas i wapń mogą tworzyć sole z kwasem winowym – wodorowinian potasu i winian wapnia. Po przekroczeniu progu rozpuszczalności przyczyniają się do odkwaszania moszczu. W południowych regionach, gdzie czasem brakuje kwasowości w winie, zjawisko to może pogłębiać ten niedobór.

[madohora]

[madohora]

Odpowiednia temperatura serwowania pozwala stworzyć najlepsze warunki dla degustacji danego wina. Białe wino powinno być schłodzone, ale nie zmrożone. Temperatura między 8 a 9 °C akcentuje rześkość bąbelków win musujących, ale zmniejsza odczucie słodyczy win słodkich i wzmacnianych. Serwowanie wytrawnego wina aromatycznego w temperaturze między 10 a 12 °C stymuluje jego rześkość i świeżość aromatu. Cięższe białe wina są serwowane w temperaturze między 12 a 14 °C, co pozwala na lepszą percepcję aromatów i struktury wina.

[madohora]

Kolor wina białego różni się w zależności od typu wina. Najczęściej określany jest jako żółty. Jednakże bogactwo słownictwa pozwala na dokładniejszą analizę wizualną rzeczywistej barwy wina oraz odcieni krawędzi między winem a kieliszkiem po jego przechyleniu.

[madohora]

Pochodzenie żółtej barwy w winach białych nie jest dobrze zbadane. Na barwę mają wpływ związki fenolowe, m.in. taniny, a także kwasy fenolowe, które przyczyniają się do brunatnienia białego wina. Duże zmiany barwy wina indukuje utlenienie, przekształcając związki fenolowe, zarówno w sposób enzymatyczny (np. aktywność lakazy), jak i nieenzymatyczny. Jednak generalnie stężenie związków fenolowych w białym winie nie jest wysokie. Poza nimi na barwę mogą wpływać głównie polisacharydy i związki białkowe.

[madohora]

Młode wino jest zwykle bladozielonkawe lub bladożółte. Jego barwa żółknie i ciemnieje wraz z upływem czasu i dojrzewania.

[madohora]

Aromaty wina białego pokrywają niemal całą paletę aromatów wina. Aromaty owocowe mogą zawierać nuty zapachowe cytrusów, w tym cytryny i grejpfruta, białych owoców jak jabłko, pigwa, brzoskwinia oraz orzechów – włoskiego lub laskowego. Obecne mogą być owoce tropikalne – ananas, mango, liczi. Paleta aromatów zawiera również ich pieczone wersje: pieczone jabłko, dżem, owoce kandyzowane itd. Wina białe mogą też rozwijać aromaty kwiatowe, np. akacje, fiołki, oraz związane z nimi aromaty miodu. Starzenie wina wprowadza inne aromaty do wina. Dojrzewanie w beczkach daje woń wanilii, masła, bułki maślanej, tostów, karmelu itd. Długie dojrzewanie jak w przypadku vin jaune czy sherry daje aromaty typowe dla orzechów włoskich, laskowych i migdałów.

[madohora]

Specyficzne warunki geologiczne i klimatyczne mogą wyzwalać aromat charakterystyczny dla danego regionu. W ten sposób wydobywają się aromaty mineralne z akcentami krzemienia w chardonnay i sauvignon blanc, a zapachy nafty są typowe dla starych rieslingów alzackich

[madohora]

W ustach białe wino jest w inny sposób wyważone niż wino czerwone, ponieważ pozbawione jest taniczności, a kwasowość odgrywa znacznie ważniejszą rolę w tworzeniu równowagi i budowaniu struktury wina, niż ma to miejsce w winie czerwonym. W białych winach słodkich i wzmocnionych obecność cukru jest dodatkowym parametrem pozwalającym zbalansować alkohol i kwasowość. Dojrzewanie w beczkach nadaje winu nuty drewniane, a taniny dębu nadają mu strukturę.

[madohora]

Dla każdego typu wina tworzone są specjalne kieliszki i liczne rodzaje kieliszków do wina białego można spotkać w winiarskich rejonach. Kieliszek musi być absolutnie przejrzysty i bezbarwny, aby móc właściwie oceniać barwę wina.

[madohora]

Wina musujące podaje się specjalnych kieliszkach typu flet lub czarka. Flet jest preferowany przez profesjonalnych degustatorów, ponieważ dzięki jego kształtowi aromaty koncentrują się, a jego wysokość pozwala na podziwianie drobnych bąbelków, które unoszą się na powierzchnię. Czarkę nie poleca się ze względu na zbyt rozszerzający się ku górze kształt – nie pozwala na wytworzenie się pianki i gaz wraz z aromatem zbyt szybko się ulatnia

[madohora]

W 1970 w wyniku prac zespołu degustatorów, w tym Jules’a Chauveta z Krajowego Instytutu Oznaczeń Pochodzenia (INAO) powstał znormalizowany kieliszek INAO. Ma on cienkie ścianki i kształt odpowiedni do degustacji wszystkich win. Jest on używany między innym podczas degustacji przy nadawaniu oznaczenia AOC.

[madohora]

[madohora]

Sherry, także jerez, xeres – hiszpańskie wino wzmocnione (ok. 16–20% alkoholu) pochodzące z Andaluzji, z rejonu Jerez de la Frontera. Od schyłku XVI wieku zyskało popularność w Anglii, stąd ogólnie przyjęta angielska nazwa tego trunku.

[madohora]

W języku polskim słowo sherry jest rodzaju nijakiego (to sherry, nie: ta sherry).

[madohora]

Rejon Jerez odnosi swą tradycję uprawy winorośli do czasów przybycia na Półwysep Iberyjski Fenicjan ok. 1100 p.n.e. Umiejętność tę kultywowano również przez cały okres rzymski. Maurowie, którzy opanowali ten region w 711 n.e., przynieśli ze sobą znajomość destylacji, co doprowadziło do rozwoju produkcji winiaku i win wzmacnianych. Za ich rządów miasto nosiło nazwę Sherish (arabskie شريش), od czego pochodzą stosowane nazwy sherry i jerez. Wino wytwarzano tam przez pięć wieków arabskiego panowania. W 966 kalif kordobański Al-Hakam II nakazał zniszczenie winnic, lecz gdy mieszkańcy przekonali go, że winnice dostarczają też rodzynek dla wojska, władca zdecydował o oszczędzeniu 2/3 winnic.

[madohora]

W 1264 podczas rekonkwisty miasto zostało odebrane Arabom przez Alfonsa X i nazwę jego zmieniono na Xeres (potem na Xerez, a ostatecznie na Jerez). Od tego czasu znacząco wzrosła produkcja i eksport sherry na całą Europę, gdzie pod koniec XVI w. zyskało reputację najznakomitszego.

[madohora]

Jako wino wzmacniane (likierowe) sherry ma lepsze od innych win stołowych warunki, by przetrzymać długotrwały transport i podróże. Krzysztof Kolumb sprowadził je do Nowego Świata, a Ferdynand Magellan w swych przygotowaniach do wyprawy dookoła świata w 1519, podobno więcej czasu poświęcił gromadzeniu zapasów tego wina niż uzbrojenia.

[madohora]

Stało się też ono bardzo popularne w Wielkiej Brytanii, zwłaszcza po ograbieniu Kadyksu w 1587 przez Francisa Drake’a (w tym czasie był to jeden z najważniejszych portów hiszpańskich). Wśród łupów przywiezionych przez Drake’a znajdowało się 2900 beczek z sherry, które zmagazynowane czekały w porcie na transport. Ponieważ sherry było później głównym hiszpańskim winem eksportowanym do Wielkiej Brytanii, doszło tam do powstania angielskich przedsiębiorstw (jak Osborne, Harvey, Williams) i do wytworzenia nowych rodzajów i odmian tego trunku; wiele renomowanych piwnic zostało założonych przez rodziny brytyjskie. Angielska sentencja przypisywana Aleksandrowi Flemingowi mówi, że „jeśli penicylina potrafi leczyć chorych, to hiszpańskie sherry przywraca życie umarłym

[madohora]

Proces produkcyjny sherry przebiega w beczkach otwartych, a „wzmocnienia” dokonuje się przez dolanie brandy. Nie należy mylić (co zdarza się w Polsce) sherry z innym napojem alkoholowym, cherry cordial – likierem wiśniowym.

[madohora]

Tak zwany „trójkąt sherry” położony jest nad Zatoką Kadyksu, obejmując miasta Jerez de la Frontera, Sanlúcar de Barrameda i Puerto de Santa María. Okręg ten ma stały klimat, z około 70 dniami deszczowymi i prawie 300 słonecznymi. Deszcze w większości padają w okresie od października do maja, ze średnią ilością 600 litrów/m². Lato jest suche i gorące, z temperaturami sięgającymi do 40 °C. Wiatry wiejące znad oceanu przynoszą wilgoć wczesnym rankiem, a glina zawarta w glebie zatrzymuje ją pod powierzchnią. Średnia temperatura w roku dochodzi do 18 °C.

[madohora]

Wilgotne powietrze morskie w górzystym rejonie powoduje powstawanie pleśni drożdżowej, która na powierzchni wina tworzy kożuchowatą okrywę zwaną flor (kwiat), najbardziej czynną wiosną i jesienią, a zamierającą latem i zimą. Nadaje ona najważniejsze odcienie smaku sherry.

[madohora]

W rejonie Jerez są trzy rodzaje gleby, na których uprawia się winorośle:

albariza: gleba najjaśniejsza, prawie biała, najlepsza do uprawy winorośli palomino; składa się w 40–50% z kredy, reszta to mieszanina wapienia, gliny i piasku. Albariza dobrze magazynuje wodę w czasie suchych miesięcy.
barros: gleba o ciemnobrązowym kolorze; zawiera 10% kredy i duże ilości gliny.
arenas: żółtawa gleba; także 10% kredy, ale z dużą zawartością piasku.

[madohora]

Albariza najlepiej nadaje się do uprawy palomino, zgodnie z wymogiem prawnym 40% winogron, służących do wyrobu sherry musi być uprawiana na tym właśnie rodzaju gleby. Barros i arenas przeważnie wykorzystywane są do upraw winorośli Pedro Ximénez i Moscatel fino.

[madohora]

Przed plagą filoksery w 1894 roku istniało wiele odmian winorośli używanych do produkcji sherry w Hiszpanii. Współcześnie stosuje się w Hiszpanii uprawy trzech rodzajów białych winogron (do wytwarzania sherry w innych krajach używa się innych odmian):

[madohora]

Palomino: główny rodzaj używany do produkcji wytrawnych sherry. W przybliżeniu jest to 90% winogron stosowanych przy powstawaniu sherry (wytwarza się z niej także zwykłe wina białe).

[madohora]

Pedro Ximénez: używane do produkcji słodkich odmian sherry. Podczas zbiorów winogrona te suszy się przez dwa dni na słońcu, wskutek czego dochodzi do wzrostu stężenia cukru.

[madohora]

Moscatel romano: podobne do Pedro Ximénez, lecz mniej popularne.

[madohora]

Winogrona Palomino zbiera się na początku września. Następnie delikatnie się je wyciska dla otrzymania soku. Tylko soku z pierwszego tłoczenia (hiszp. mosto de yema) używa się do produkcji sherry; produkt kolejnych tłoczeń służy do destylacji, wytwarzania gorszych win i octu. Następnie w cysternach ze stali nierdzewnej mosto de yema poddaje się fermentacji trwającej do końca listopada. W ten sposób powstaje wytrawne wino o zawartości alkoholu 11–12%.

[madohora]

Natychmiast po zakończeniu fermentacji pobiera się próbki wina i poddaje się je wstępnej ocenie. W zależności od otrzymanych wyników beczki oznacza się w sposób przedstawiony poniżej:

/ oznacza wino o najlepszym smaku i aromacie, nadające się na Fino lub Amontillado. Wina te wzmacnia się do 15% zawartości alkoholu, ażeby uniemożliwić wzrost drożdży.
/. oznacza cięższe, mocniejsze wino. Wzmacnia się je do 17,5% zawartości alkoholu, by uniemożliwić wzrost drożdży, a wino dojrzewa w atmosferze z tlenem. Tak powstaje Oloroso.
// oznacza wino, które pozostawia się, by później ocenić, czy powstanie z niego Amontillado czy Oloroso. Wina te wzmacnia się do 15% zawartości alkoholu.
/// oznacza wino słabej jakości, przeznaczane do destylacji.

[madohora]

Sherry wzmacnia się przy użyciu destilado, powstałego przez destylację wina pochodzącego z regionu La Mancha. Destilado miesza się z dojrzałym sherry w stosunku 50/50, określanym mitad y mitad (pół na pół). W ten sposób mocny alkohol nie psuje młodego sherry.

[madohora]

Wzmocnione wino jest przechowywane w sześciusetlitrowych beczkach wykonanych z dębu północnoamerykańskiego, który jest bardziej porowaty niż jego odmiana francuska czy hiszpańska. Beczki napełnia się do 5/6 objętości, pozostawiając pustą przestrzeń na szczycie, o wymiarze dwóch pięści. Umożliwia to wzrost drożdży na powierzchni wina.
Dalej sherry dojrzewa w warstwowo ułożonych beczkach, zwanych solera, w szeregach spiętrzonych po 3 do 9 beczek. Co pewien czas porcję wina z górnej beczki przenosi się do położonej tuż poniżej, przy pomocy specjalnych urządzeń: canoa (pol. kanu) i rociador (pol. zraszacz). Dzięki tym urządzeniom wino przelewa się w sposób łagodny, bez uszkadzania drożdżowej warstwy pleśni. Ostatecznie tylko porcja z ostatniej beczki jest butelkowana i przeznaczona do sprzedaży. W zależności od typu wina porcja może zawierać od 5 do 30% z każdej beczki. Proces ten nazywany jest „uprawianiem wagi”, ponieważ każda beczka w szeregu zwana jest wagą. Wiek najmłodszego wina nalewanego do butelki zależy więc od liczby beczek w szeregu, a każda butelka zawiera pewną ilość starszego wina. Sherry dojrzewa w beczkach przez przynajmniej 3 lata.

[madohora]

Fino (hiszp. wytworny) – najbardziej wytrawna i jasna ze wszystkich rodzajów sherry.

[madohora]

Manzanilla – odmiana Fino, wytwarzana w okolicy portu Sanlúcar de Barrameda; wyróżnia się szczególną delikatnością i gładkością.

[madohora]

Amontillado – odmiana z początku dojrzewająca pod warstwą drożdży, a następnie wystawiona na działanie tlenu; daje to w rezultacie ciemniejszy kolor od Fino, ale jaśniejszy niż Oloroso.

[madohora]

Oloroso (hiszp. wonny) – odmiana sherry poddawana działaniu tlenu przez dłuższy czas niż Fino lub Amontillado; w rezultacie otrzymuje się wino ciemniejsze i bogatsze w smaku.

[madohora]

Palo Cortado – rzadka odmiana sherry, też dojrzewająca początkowo pod warstwą drożdży, podobnie jak Amontillado, ale uzyskuje charakter podobny do Oloroso; na charakter Palo Cortado składają się bogaty smak Oloroso i orzeźwiający smak Amontillado.

[madohora]

Pedro Ximenez – najsłodsza odmiana sherry powstająca wyłącznie ze szczepu o tej samej nazwie.

[madohora]

Cream lub Sweet Sherry (hiszp. Jerez Dulce) – powstaje po posłodzeniu wytrawnych odmian sherry przy pomocy win Pedro Ximénez lub Moscatel; Cream sherry to odmiana słodka, wytwarzaną z Oloroso, Pale cream sherry powstaje z Fino, a Medium sherry z Amontillado.

[madohora]

Jakość tanich „kremowych” sherry (będących wyrobami również znanych producentów) oraz „bladych (pale) kremów” (czyli hybryd powstałych ze zmieszania Fino i bardzo lekkiego Amontillado z zagęszczonym sokiem winogronowym) jest stosunkowo niska. Istnieją też jednak wysokiej jakości stare wina deserowe pochodzące od uznanych producentów (Gonzalez Byass, Valdespino)

[madohora]

Odrębnym andaluzyjskim regionem produkcji jest Montilla–Moriles koło Kordoby, gdzie wina wytrawne typu sherry wytwarza się zarówno metodą biologiczną (pleśniową), jak i chemiczną, przez utlenianie. Wykorzystuje się przeważnie winogrona odmiany Pedro Ximénez, a wino o znacznej zawartości alkoholu nie wymaga już wzmacniania; ogólnie jest lżejsze i delikatniejsze od klasycznego sherry. Z produkcji imitowanego sherry znany był dawniej Cypr.

[madohora]

Sherry można konsumować natychmiast po butelkowaniu. Tradycyjnie pije się je z kieliszków w kształcie kwiatu tulipana, zwanych copita. W piwnicach win (bodegach) jest ono serwowane przez tzw. venenciadora. Za pomocą giętkiego nabieraka, zwanego venencią, dobywa on prosto z beczki schłodzone Fino lub Manzanillę i serwuje do kieliszków degustujących. To stare zajęcie uprawia w Hiszpanii zaledwie kilkadziesiąt osób, a poza jej granicami jedynie wąska grupa, najliczniejsza w Japonii.

[madohora]

W Europie sherry często jest niewłaściwie podawane w niewielkich kieliszkach w temperaturze pokojowej, z dawniej otwartych butelek. Anglicy zwyczajowo piją je przy posiłku, z dużych kieliszków, mocno schłodzone (z lodówki), ze świeżo lub niedawno otwartej butelki.

[madohora]

[madohora]

Pinot noir, spätburgunder, pinot nero – czerwona odmiana winorośli wykorzystywana w przemyśle winiarskim. Nazwę stosuje się również do wina odmianowego wyprodukowanego z tego szczepu.

[madohora]

Odmiana o liściach mniejszych niż cabernet sauvignon, ale większych niż syrah. Grona małe, zwarte, stożkowo-cylindryczne, podobne nieco do szyszek. Uważa się, że etymologia nazwy pinot pochodzi właśnie od szyszkowatego kształtu gron. W uprawie ma tendencję do tworzenia wąskich, niezbyt rozłożystych krzewów. Owoce wrażliwe na szarą pleśń, liście podatne na mączniaka i wirusa wachlarzowatości winorośli. Preferuje gleby wapienne, nie lubi zbyt wysokich temperatur w uprawie. Powoduje to, że pinot noir ma opinię szczepu trudnego i kapryśnego, zarówno w uprawie, jak i winifikacji. Najbardziej naturalnym zastosowaniem dla niego jest produkcja wina czerwonego, mającego charakterystyczny, pełny i bogaty, ale nie ciężki smak. Daje wina zazwyczaj o jaśniejszym kolorze niż inne szczepy czerwone (kolor burgunda). W młodym pinot noir można wyczuć najczęściej nuty czerwonych owoców (wiśnia, truskawka, malina, czerwona porzeczka). Starzejące się wino nabiera aromatów korzennych (wanilia, kokos, dym, dąb, cedr, skóra, trufle, cygara - w zależności od beczek użytych do starzenia wina). Produkuje się z niego również wina różowe, a także białe typu blanc de noir (wina produkowane z soku, bez udziału skórki owoców)

[madohora]

Odmiana pinot noir pochodzi z francuskiej Burgundii, zaś jego uprawa znana jest od dwóch tysięcy lat. U Columelli w De re rustica znajduje się (bardzo zbliżony do charakterystyki współczesnego pinot noir opis winorośli uprawianych na terenie obecnej Burgundii w I wieku naszej ery. Nie jest znane jej pochodzenie.

[madohora]

Austriaccy naukowcy sugerują, że pinot noir może być odmianą powstałą ze skrzyżowania szczepów pinot meunier i traminer, pogląd ten jednak nie znalazł uznania wśród innych enologów. Pinot meunier jest identyczny genetycznie z pinot noir, różniąc się jedynie mutacją komórek naskórka (chimera epidermalna), wywołującą owłosienie wierzchołków pędów i nieco bardziej zwarty wzrost

[madohora]

Pinot gris jest mutantem somatycznym (pączkowym) szczepu pinot noir, o jasnej barwie owoców. Pinot blanc jest najprawdopodobniej dalszą mutacją szczepu pinot gris. Profile DNA wszystkich szczepów z grupy pinot (gris, blanc, moure i teinturier) są niemal identyczne.

[madohora]

Inny biały mutant pinot noir został wyodrębniony w Burgundii w 1936 i jest uprawiany obecnie na małą skalę pod nazwą pinot gouges (od nazwiska hodowcy).

[madohora]

Pinot liébault jest mutantem o ciemnych owocach, o wyższych i bardziej stabilnych plonach niż pinot noir. Szczep ten jest uprawiany w niektórych częściach Burgundii i autoryzowany do uprawy w niektórych apelacjach AOC.

[madohora]

Pinot wrotham jest angielskim mutantem pinot noir, charakteryzującym się jasnym owłosieniem górnej powierzchni liści i szczególną odpornością na mączniaka. Szczep ten został pozyskany ze stanowiska w miejscowości Wrotham w hrabstwie Kent. Według spekulacji brytyjskich enologów winorośl ta najprawdopodobniej została zaintrodukowana w czasach rzymskich. Początkowo był porównywany z pinot meunier, od którego różni się jednak wcześniejszym dojrzewaniem i wyższą zawartością cukru. W latach 80. XX wieku pinot wrotham został sprowadzony do Kalifornii (dolina Napa).

[madohora]

Pinot noir ma długą historię uprawy i wydaje się być szczepem szczególnie podatnym na mutacje. W samej Francji istnieje bardzo wiele lokalnych klonów pinot noir, z czego ponad 50 jest oficjalnie wyróżnionych i opisanych

[madohora]

Gamay beaujolais (nie mylić z gamay) jest wcześnie dojrzewającym, kalifornijskim klonem pinot noir, uprawianym jedynie w Nowym Świecie. Pinot noir précoce (frühburgunder) jest innym, wcześnie dojrzewającym klonem pinot noir, być może identycznym z gamay.

[madohora]

W wiekach średnich w północno-wschodniej Francji uprawne formy pinot noir krzyżowały się spontanicznie z innym powszechnie wówczas uprawianym szczepem gouais blanc. Potomstwo tych krzyżowek charakteryzowało się sporym wigorem (typowym dla hybryd pomiędzy oddalonymi od siebie genetycznie formami rodzicielskimi). Mieszańce te dały początek wielu uprawianym do dziś szczepom, między innymi chardonnay, aligoté, auxerrois, gamay i melon.

[madohora]

W 1925 w Afryce Południowej pinot noir został skrzyżowany ze szczepem cinsaut (znanym lokalnie pod nazwą hermitage). Uzyskano w ten sposób odmianę pinotage.

[madohora]

Impulsem rozwoju produkcji wina w Burgundii we wczesnym średniowieczu był rozkwit życia monastycznego: wino potrzebne było do celów liturgicznych, a brak dostępu do morza ograniczał możliwości łatwego importu. Pierwszy zapis o nadaniu klasztorowi na własność winnicy pochodzi z czasów króla Guntrama z roku 579, lecz dopiero w czasach pierwszych Karolingów powstały duże przyklasztorne winnice (cystersi w Cluny i benedyktyni w Cîteaux). W 1395 książę Burgundii Filip II Śmiały wydał edykt zakazujący uprawy konkurencyjnego szczepu gamay na terenie księstwa. W ten sposób pinot noir został głównym czerwonym szczepem uprawianym w Burgundii. Choć reguły niektórych burgundzkich AOC dopuszczają 15% udział soku z białych szczepów (chardonnay, pinot blanc, pinot gris), to w praktyce czerwony burgund produkowany jest niemal wyłącznie ze szczepu pinot noir. Według danych z roku 2007 powierzchnia uprawy pinot noir w Burgundii wynosiła 10 499 hektarów, co stanowi 36% powierzchni wszystkich winnic w Burgundii.

[madohora]

W Alzacji pinot noir jest jedynym uprawianym szczepem czerwonym. Najczęściej produkuje się z niego lekkie wino różowe, choć znana jest również jego ciemniejsza wersja (pinot noir rouge). Pinot noir w 2008 zajmował 9,6% powierzchni winnic alzackich (1491 hektarów), co przełożyło się na 108 326 hl wina.

[madohora]

We francuskim departamencie Jura pinot noir jest jednym z trzech uprawianych szczepów czerwonych i jest używany do produkcji lekkich win czerwonych, zarówno samodzielnie, jak i w połączeniu ze szczepami poulsard i trousseau. Powierzchnia uprawy nie przekracza 185 ha

[madohora]

W Szampanii pinot noir jest używany jako dodatek przy produkcji win musujących produkowanych ze szczepów chardonnay i pinot meunier. Bywa również przerabiany bez domieszek. Takie szampany określa się terminem blanc de noirs. Powierzchnia uprawy pinot noir w Szampanii w 2008 roku wynosiła 12 503 ha

[madohora]

W Dolinie Loary pinot noir uprawiany jest w apelacjach Sancerre, Menetou-Salon, Reuilly i Touraine. Daje lekkie, owocowe wina, spożywane najczęściej nieco schłodzone.

[madohora]

W Austrii produkcja pinot noir jest skupiona w Dolnej Austrii (293ha) oraz w Burgenlandzie (278ha). Według statystyk jest to siódmy najbardziej popularny w uprawie szczep czerwonych winogron

[madohora]

Pinot Noir jest najbardziej popularną w uprawie odmianą czerwonego wina w Nowej Zelandii, i drugą najbardziej popularną w ogóle, po Sauvignon blanc.

[madohora]

W 2014 roku uprawa pinot noir pokrywała w Nowej Zelandii 5569 hektarów

[madohora]

W Republice Południowej Afryki pinot noir uprawiany jest w regionie Walker Bay i Elgin. Aktualnie w RPA uprawia się około 1200 hektarów pinot noir, co przekłada się na 1,5% upraw winorośli w całym kraju. The Top 5 Pinot Noir Wine Awards często wyróżnia wina pochodzące z RPA[l

[madohora]

We Włoszech tradycyjnie szczep uprawiany jest w rejonach: Tyrol Południowy, Collio Goriziano, Franciacorta, Oltrepò Pavese, Veneto, Friuli i Trentino. Pierwszy raz odnotowano uprawę pinot noir w Tyrolu Południowym w roku 1838

[madohora]

Pinot noir również uprawiany jest w: USA, Hiszpanii, Niemczech, Mołdawii, Australii, Słowenii, Argentynie, Kanadzie i Chile.

[madohora]

Odmiana jest znana pod licznymi innymi nazwami: blauer spätburgunder (Niemcy), pinot nero (Włochy), blauer burgunder (Austria), rulandské modré (Czechy, Słowacja), modri pinot (Słowenia), pinot crni (Chorwacja)

[madohora]

[madohora]

Sylvaner – biała odmiana uprawna winorośli właściwej (Vitis vinifera) pochodząca z Europy Środkowej, uprawiana obecnie przede wszystkim w Niemczech i Alzacji.

[madohora]

Badania DNA wykazały, że 'Sylvaner' jest krzyżówką pomiędzy szczepem 'Traminer' i prymitywnym austriackim szczepem 'Österreichisch-Weiß'. Uważa się, że został wyhodowany w wiekach średnich na terenie Austrii. Nazwa pochodzi od łacińskiego silva (las) lub saevum (dziki) – dawniejsza ampelografia uważała, że szczep ten pochodzi od dzikich gatunków winorośli, często też mylnie na podstawie nazwy uważano Transylwanię za miejsce pochodzenia szczepu.

[madohora]

Pierwsze udokumentowane nasadzenia szczepu we Frankonii wzmiankowane są w połowie XVII wieku. Szczep był używany jako składnik do produkcji półsłodkich win typu Liebfrauenmilch i w latach 60. i 70. XX wieku zajmował około 30% powierzchni niemieckich winnic. Od tego czasu datuje się spadek znaczenia tego szczepu: 10,2% w roku 1980 i 5,2% w 2007. Obecnie uprawia się go na większą skalę tylko we Frankonii (2007 – 1261 ha) i rejonie Saale-Unstrut, gdzie zawsze używany był do produkcji win wytrawnych. Wina te zawdzięczają swój ziemisty posmak podglebiu z wapienia muszlowego. W Hesji Nadreńskiej i Palatynacie z odmiany tej produkuje się niewielkie ilości win słodkich. Szczep ten znany jest w Niemczech pod nazwą Silvaner lub Grüner Silvaner.

[madohora]

W latach 70 XX wieku 'Sylvaner' uprawiany był na ponad 25% powierzchni winnic alzackich, w 2007 już tylko na 9,3%. Spadkowi powierzchni nasadzeń towarzyszy jednak wzrost jakości win produkowanych z tego szczepu. W roku 2006 dopuszczono stosowanie oznaczenia Grand Cru dla apelacji Zotzenberg. 'Sylvaner' w Alzacji może być używany zarówno do produkcji win jednogatunkowych (fr: monocépage), jak i win kupażowanych, określanych terminami Edelzwicker lub Gentil.

[madohora]

Szczep ten znany jest pod nazwą Limbašsky Silvaner i uprawiany na 116 ha w rejonie wsi Limbach, na północ od Bratysławy

[madohora]

W swojej ojczyźnie 'Sylvaner' uprawiany jest tylko na 53 hektarach, z czego większość (34 ha) na obszarze Dolnej Austrii

[madohora]

Szczep, pod nazwą Johannisberger lub 'Sylvaner' uprawiany jest na niewielką skalę w Szwajcarii.

[madohora]

Silvanac zeleni uprawiany jest we wschodniej części kraju, w regionach Srem i Slawonia

[madohora]

Pomimo prób uprawy w Kalifornii i Australii, 'Sylvaner' nie zyskał popularności poza Europą.

[madohora]

Sylvaner' w procesie winifikacji daje łagodne i delikatne wina o wysokiej kwasowości, a jednocześnie moszcz charakteryzuje się dużą zawartością cukru (Mostgewicht(niem.)). Powoduje to, że z tego szczepu można produkować zarówno wina wytrawne, jak i słodkie. Wino plastycznie reaguje na podglebie, odmiana najlepiej udaje się na glebach marglowych, gliniastych i wapiennych. Z uwagi na ich łagodność i delikatną budowę, win z tego szczepu nie postarza się w beczkach dębowych. Wina te pije się zwykle młode, najczęściej jako dodatek do ryb, owoców morza, w Alzacji do choucroute(fr.), a także jako aperitif.

[madohora]

.

[madohora]

Madera (port. vinho da Madeira) – wzmacniane wino portugalskie (od 17 do 22% alkoholu etylowego), słodkie lub wytrawne (od 0 do 150 g cukru na litr), produkowane na atlantyckiej wyspie Madera.

[madohora]

Madera produkowana jest od przeszło 300 lat. Wulkaniczne gleby wyspy dają wysokie plony winogron, mimo dość niewielkiej powierzchni plantacji. Trunek uważany za najtrwalszy na świecie (w obiegu nawet roczniki z czasów napoleońskich), z uwagi na wczesną porę zbioru (drugi tydzień sierpnia) oraz dojrzewanie w stosunkowo wysokiej temperaturze 40-50 °C, przyspieszającej fermentację. Proces ten nazywany jest „maderyzacją” albo „estufagem” (od estufa – cieplarnia, czyli specjalne pomieszczenie, w którym się odbywa). Powodem przetrzymywania madery w podobnych warunkach było znaczne oddalenie wyspy od Europy – przepłynięcie tysiąca kilometrów dzielących ją od brzegów kontynentalnej Portugalii trwało miesiące, podczas których zwykłe wino ulegało zepsuciu

[madohora]

Znany na całym świecie trunek miał swoje okresy świetności i upadku, związane z pojawieniem się chorób winnic (oídio w 1852 oraz filoksera w 1872), jak również obniżenie jakości spowodowane pojawieniem się cieplarni oraz niekontrolowanej konkurencji nieuprawnionych producentów niezależnych. Obecnie, dzięki nowoczesnej technice uprawy winorośli, transportu, reklamy, a także profesjonalizmowi handlowców odzyskuje dobre imię i zaufanie konsumentów na świecie.

[madohora]

Aktualnie wyspa produkuje i eksportuje około 4 milionów litrów szlachetnego wina rocznie. W roku 1999 produkcja i sprzedaż trunku stanowiła 43% całego dochodu z eksportu. Jest to produkt rolniczo-przemysłowy o największym znaczeniu dla gospodarki lokalnej.

[madohora]

Madera jest winem na każdą okazję, w tym do podawania jako aperitif (na pobudzenie apetytu) lub jako wino deserowe. Wyróżnia się następujące rodzaje tego wina:
Zwykłe,
Reserva,
Stare albo 5-letnie (5 anos),
Stara rezerwa (Reserva Velha),
Bardzo stare albo 10-letnie (10 anos),
Do najbardziej cenionych zalicza się 15-, 20- i 40-letnie. Wartościowe są także rodzaje posiadające oznaczony rocznik – im starszy, tym wino szlachetniejsze (choć niekiedy występują odstępstwa od tej zasady).

[madohora]

Odmiana winorośli odpowiada także typowi wina:
Malmsey (Malvasia) – ciemne, najszlachetniejsze, słodkie,
Bual (Boal) – ciężkie o orzechowym posmaku, półsłodkie,
Verdelho – półwytrawne,
Sercial – wytrawne,
Tinta Negra – sprowadzony stosunkowo niedawno na wyspę szczep czerwonych winogron, który w zależności od wysokości, na jakiej jest posadzony, daje winogrona o różnej słodkości; produkuje się z niego wszystkie cztery typy wina.
Starsze, rzadkie dziś odmiany:
Bastardo,
Terrantez – półwytrawne.

[madohora]

[madohora]

wina różowe (pośrednie)

[madohora]

Wino różowe – rodzaj wina nazwany tak ze względu na kolor trunku. Produkuje się je z ciemnych (nazywanych czarnymi) winogron w procesie zbliżonym do tworzenia wina czerwonego. Jest to jeden z najstarszych rodzajów wina, ponieważ było przystępne w produkcji od starożytności przy użyciu maceracji. Wino różowe może przybierać kolory od bardzo jasnego pomarańczu aż po intensywny fiolet, w zależności od użytych odmian i technologii produkcji. Wino różowe jest określane rosé po angielsku, francusku i portugalsku, rosado po hiszpańsku, i rosato po włosku. Cechą charakterystyczną tego wina jest to, że posiada częściowo walory smakowe zarówno białego wina (fermentowanego bez skórek) jak i czerwonego (fermentowanego ze skórkami).

[madohora]

Główne trzy sposoby produkcji win różowych to: maceracja, saignée, oraz mieszanie alkoholi. Wina różowe są i musujące i niemusujące, mają też różne poziomy słodkości – od wytrawnych, przez półwytrawne, po słodkie. Są one produkowane na całym świecie z różnych odmian winogron

[madohora]

Kiedy wino różowe jest głównym produktem, jest ono wytwarzane przy użyciu maceracji. Ciemne winogrona są szypułkowane i mielone, a skórki macerują się w kontakcie z moszczem przez krótki okres, zazwyczaj od dwóch do dwudziestu godzin. Moszcz jest następnie tłoczony, a skórki winogron są wyrzucane przed fermentacją, w przeciwieństwie do wina czerwonego, które fermentuje ze skórkami. Powoduje to, że do alkoholu przedostaje się tylko bardzo niewielka ilość barwnika. Im dłużej skórki się macerują z moszczem, tym ciemniejszy będzie kolor wina.

[madohora]

Jeżeli chce się uzyskać jednocześnie wino różowe i taniczne wino czerwone o ciemnym kolorze, stosuje się metodę saignée (krwawienia), polegającą na odsączeniu części różowego soku z moszczu. W ten sposób pozostały moszcz zawiera mniej soku, jest skoncentrowany i ciemniejszy, dając po fermentacji intensywne czerwone wino. Odsączony sok fermentuje się osobno, i powstaje z niego wino różowe.

[madohora]

Mieszanie czerwonego i białego wina jest procesem rzadkim i potępianym w większości regionów winiarskich, zwłaszcza we Francji, gdzie jest to metoda prawnie zakazana, z wyjątkiem Szampanii. Mimo tego pozwolenia wielu producentów z Szampanii wytwarza wino różowe przede wszystkim metodą saignée.

[madohora]

[madohora]

Typowe białe wina o kwasowym charakterze, są zwykle spożywane do posiłków; niektóre nadają się do dojrzewania w dębinie, natomiast słodkie spożywa się raczej osobno (np. wina późnego zbioru, botrytyzowane, wina lodowe). Współczesne wina czerwone są zazwyczaj wytrawne, podawane do posiłku. Wina dojrzałe bywają spożywane poza posiłkiem, charakteryzują się gładkością i równowagą. Większość win czerwonych nadających się do dłuższego dojrzewania świetnie dojrzewa w dębinie.

[madohora]

W przykładowym podziale win białych można wyróżnić:
wytrawne z owocowymi i kwiatowymi nutami zapachowymi (np. niemieckie rieslingi)
wytrawne, dobrze zbudowane, dojrzewające w dębinie (np. białe burgundy)
półwytrawne z owocowymi i kwiatowymi nutami zapachowymi (np. wina z późnego zbioru z regionu Mozeli)
słodkie, produkowane z winogron porażonych szlachetną pleśnią (np. sauternes).

[madohora]

Przykładowy podział win czerwonych obejmuje:
delikatne wina, stosunkowo mało aromatyczne i mało wyraziste (np. włoski merlot)
łagodne wina o wyraźnie owocowym aromacie i niskiej zawartości garbników (np. australijski shiraz)
rześkie przyprawowe wina, o solidnej strukturze i intensywnym zapachu i smaku, często z nutami przypraw (np. wina z Corbières)
potężne wina, o ciężkiej strukturze, intensywne (np. cabernet sauvignon z Napa Valley).

[madohora]

Wina musujące często dzieli się ze względu na metodę produkcji. Wyróżnia się metodę szampańską (zwaną też klasyczną lub tradycyjną), metodę transferową, metodę zbiornikową (zwaną też metodą Charmata lub Carstensa) i saturację dwutlenkiem węgla polegającą na jego wpompowaniu do kadzi. Jednak charakter takich win często zależy bardziej od czasu kontaktu tych win z drożdżami (dojrzewanie nad osadem – sur lie), ewentualnej fermentacji wtórnej oraz użytej odmiany winorośli[14]. Wina wzmacniane mogą być wytrawne i cierpkie (podawane jako aperitif, do zup i tapas), np. sherry fino, vin jaune lub słodkie i rozgrzewające (podawane do deseru), np. portugalskie porto.

[madohora]

Słodkie wina deserowe spożywa się do lub zamiast deseru. Często mają dużą kwasowość jako przeciwwaga dla sporej słodyczy. Należą tu wina lodowe i niektóre wina wzmacniane, np. porto. Wina na aperitif mają za zadanie zaostrzyć apetyt przed posiłkiem. Mogą do tego celu służyć wytrawne wina wzmacniane jak sherry fino, wytrawne wermuty czy też szampan.

[madohora]

Wino odmianowe to wino opisane nazwą głównej odmiany winorośli, z której zostało wyprodukowane. Niektóre wina odmianowe powstają wyłącznie z jednej odmiany, inne są mieszanką, w której jedna dominuje. Procentowa zawartość dominującej odmiany jest określona przez prawo – na przykład w Kalifornii jest to 75%, w Australii i krajach Unii Europejskiej – 85%. Wina takie produkuje się między innymi w Alzacji

[madohora]

Wino rocznikowe to wino wyprodukowane z winogron zebranych w danym roczniku (według regulacji UE przynajmniej w 85%). Dany rocznik może być postrzegany jako zły lub dobry, co przekłada się na jakość wina[25]. Na rocznikowe i nierocznikowe często dzieli się szampany

[madohora]

Vin primeur lub nouveau to młode wino przeznaczone do spożycia w przeciągu roku od wyprodukowania. Jest zazwyczaj lekko zbudowane, o niskiej zawartości alkoholu. Znanym przykładem jest beaujolais nouveau.

[madohora]

Styl win z Nowego Świata jest zwykle kojarzony z wyższym poziomem alkoholu i aromatem owocowym, nierzadko z charakterem przejrzałych owoców. Styl win Starego Świata kojarzony jest z winami, których charakter determinowany jest przez dojrzewanie, a poziom alkoholu wynosi około 12,5%

[madohora]

Oprócz win gronowych wyrabia się również wina owocowe, zwłaszcza w krajach, w których warunki klimatyczne nie sprzyjają uprawie winorośli. Ich barwa i smak zależy od owoców użytych do produkcji. W Polsce nierzadko takie wina nie postrzega się jako różnych od win gronowych – również klasyfikuje się je na podstawie barwy, zawartości cukrów czy zawartości alkoholu. Do wytwarzania win owocowych wykorzystuje się jabłka, wiśnie, porzeczki, gruszki, śliwki, truskawki, borówki, jeżyny, owoce bzu, owoce dzikiej róży, a nawet kwiaty mniszka.

[madohora]

Moszcz z typowych dla Polski owoców regionalnych często zawiera za mało cukru i za dużo kwasów organicznych, dlatego musi być odpowiednio doprawiany w procesie produkcji. Większość win owocowych nie nadaje się do dojrzewania w dębinie ani długiego dojrzewania w butelce.

[madohora]

Można także spotkać wina o zredukowanej ilości alkoholu lub wręcz całkowicie jego pozbawione. Dealkoholizacja takich win bezalkoholowych może wiązać się z destylacją (np. w warunkach próżniowych), odparowaniem, wymrażaniem, adsorpcją, ekstrakcją lub zastosowaniem procesów membranowych

[madohora]

[madohora]

Winorośl uprawiana jest z przeznaczeniem zarówno na wino, jak i na owoce deserowe lub rodzynki. Niewiele winorośli nadaje się do obydwu zastosowań. Niektóre państwa jak Turcja czy Iran mają bardzo rozwiniętą produkcję winogron przeznaczonych do spożycia i rodzynek, do tego stopnia, że powierzchnie upraw winorośli są tam większe niż w wielu krajach specjalizujących się w produkcji wina.

[madohora]

W winnicach całego świata przeważa uprawa winorośli właściwej (Vitis vinifera) ze względu na wysoką jakość owoców i wyrabianego z nich wina. Spotykane są czasem również krzyżówki winorośli właściwej z innymi gatunkami, zwłaszcza amerykańskimi, które cechują się większą odpornością na choroby i niskie temperatury

[madohora]

Mimo mnogości odmian winorośli, winiarze opierają się często na kilku najważniejszych międzynarodowych odmianach, a kolejne kilkanaście odmian stanowi tylko uzupełnienie. Z trzech szczepów winogron jasnych (chardonnay, sauvignon blanc, riesling) oraz czterech winogron ciemnych (cabernet sauvignon, merlot, pinot noir, syrah) tworzy się 75% rodzajów win na świecie.

[madohora]

W spożyciu wina występuje trend spadkowy w krajach o długich tradycjach winiarskich jak Hiszpania czy Włochy i jednocześnie trend wzrostowy na rynkach, gdzie spożycie wina nie było dotychczas powszechne, np. Dania. W krajach, które z jednej strony produkują wino, z drugiej notują znacznie wyższe spożycie piwa niż wina, jak Niemcy czy USA, spożycie wina utrzymuje się na stałym poziomie.

[madohora]

[madohora]

Wino lodowe – rzadko spotykane słodkie i ekstraktywne wino, produkowane z zamarzniętych (na krzewie) winogron, które następnie są wyciskane przed rozmarznięciem. Często na wino lodowe są przerabiane winogrona, które były pozostawione na krzewie w celu nabrania szlachetnego wariantu pleśni Botrytis cinerea, ale nie zostały nią porażone.

[madohora]

Największym producentem win lodowych jest Kanada, ale dłuższą tradycję ich wytwarzania mają Niemcy, skąd pomysł dotarł do Nowego Świata. Najbardziej znane określenia pochodzą z języków tych właśnie krajów. W Niemczech i Kanadzie grona przeznaczone na Eiswein czy ice wine są zbierane w grudniu i styczniu. Dużą popularnością cieszy się odmiana riesling[3][6]. W przypadku zbiorów w styczniu wyprodukowane wina są datowane w taki sposób, jakby powstały jesienią. W krajach leżących na półkuli południowej surowiec zbiera się w okresie między lutym a czerwcem.

[madohora]

Według niemieckich przepisów winiarskich wina lodowe można produkować tylko z gron, które nadają się do produkcji wina Beerenauslese. Zdolność leżakowania może sięgać 50 lat. W poszczególnych niemieckich regionach winiarskich odsetek win kategorii Eiswein mieści się w zakresie 0-2% produkcji.

[madohora]

W różnych krajach wina oznaczane są odmiennymi nazwami, zawsze jednak nazwa odpowiada tłumaczeniu wyrażenia "wino lodowe", np. niem. Eiswein lub ang. ice wine. Prócz Kanady (z silną pozycją międzygatunkowej krzyżówki, szczepu vidal blanc) i Niemiec, wina tego rodzaju produkuje się m.in. w Austrii, Szwajcarii (vin de glacier, vin du Glacier), Luksemburgu (vin de glace albo äiswäin), Francji (vin de glace), na Węgrzech (jégbor), w Czechach (ledové víno), Stanach Zjednoczonych (zwłaszcza z rieslinga, także na Wschodnim Wybrzeżu), a także w Polsce

[madohora]

Dłużej pozostawione na krzakach grona zabezpiecza się przed ptakami np. siatką.

[madohora]

Wśród nut smakowych win lodowych wyróżnia się przede wszystkim słodkie aromaty miodu, równoważone wysokim poziomem kwasowości, a także zapachy i smaki kojarzone z brzoskwiniami, różami, pigwą i owocami egzotycznymi. W przypadku wina lodowego cechy poszczególnych szczepów winorośli tracą na znaczeniu.

[madohora]

[madohora]

Wino musujące – rodzaj wina o znacznym nasyceniu dwutlenkiem węgla. W przeciwieństwie do klasycznych win, powstający w procesie fermentacji dwutlenek węgla nie uchodzi swobodnie, ale jest zatrzymywany w butelce bądź zbiorniku. Dwutlenek węgla może też być dodawany sztucznie. Najbardziej znanym rodzajem wina musującego jest szampan. Proces produkcji wina metodą szampańską opisał i przedstawił na sesji Royal Society w 1662 Christopher Merret, choć tradycja francuska przypisuje wynalazek wina musującego w latach 90. XVII wieku mnichowi znanemu jako Dom Pérignon.

[madohora]

W zależności od ilości piany rozróżnia się wino musujące, półmusujące (we Włoszech: frizzante) i lekko musujące (we Francji: pétillant, we Włoszech: frizzantino).

[madohora]

Wino musujące należy podawać w temperaturze 4,5-7 °C

[madohora]

[madohora]

Szampan (z fr. champagne, od vin de Champagne) – szczególny rodzaj wina musującego (potocznie – każde wino musujące), powszechnie kojarzony ze świętowaniem i luksusem. Nazwę swą zawdzięcza Szampanii, regionowi w północno-wschodniej Francji, głównemu miejscu jego produkcji.

[madohora]

Szampan jest produkowany bez sztucznego nasycania napoju dwutlenkiem węgla. Dwutlenek węgla tworzy się w nim na skutek naturalnego procesu dojrzewania wina w butelkach. Do butelek nalewa się młode, nie do końca przefermentowane wino, a następnie przechowuje się lekko pochylone w stronę korka butelki w piwnicach, w stałej temperaturze 3-5°C.

[madohora]

W odróżnieniu od szampana, którego nazwa została zastrzeżona w 1911 r., inne francuskie wina musujące produkowane metodą szampańską nazywane są „mousseux”. Z kolei w Szampanii produkuje się również wina o słabej mocy, które noszą inne nazwy: czerwone (Bouzy), białe (Coteaux champenois) lub różowe (rosé des Riceys). Jednak w tej historycznej prowincji produkuje się głównie wina białe musujące ze szczepów winogron chardonnay, pinot noir i pinot meunier, które nazywane są po prostu „szampanem”, bez podawania szczegółów. Wina te uchodzą za doskonałe i dlatego są stosunkowo drogie.

[madohora]

Uprawa winorośli w Szampanii sięga epoki gallo-romańskiej, kiedy Rzymianie posadzili pierwsze krzewy winne w tym regionie. Uprawa winorośli przetrwała dzięki staraniom kleru, w szczególności z Reims i Châlons-en-Champagne.

[madohora]

W epoce feudalnej wina z Szampanii zakwalifikowano do „win francuskich” (vins de France), uważanych za produkty Basenu Paryskiego. Za panowania Henryka IV utrwaliło się w Paryżu określenie „wino szampańskie”, ale w regionie ta nazwa przyjmowała się trudno, ponieważ słowo champagne oznaczało nieużytki, nadające się tylko na pastwiska dla owiec.

[madohora]

W ciągu XVII w. wina z Szampanii zyskiwały coraz więcej zwolenników na dworach królewskich Francji i Anglii na skutek działań kilku rodzin paryskich, które posiadały ziemie w Szampanii. Tamten wiek charakteryzował się także ewolucją win szampańskich zgodnie z upodobaniami konsumentów win szarych, bardzo słabo zabarwionych, które w opinii winiarzy źle dojrzewają w beczkach.

[madohora]

Szampan jest szybko butelkowany od lat 1660. aby zapewnić najlepsze zachowanie aromatu (utoczenie z beczki przed końcem pierwszej fermentacji), ale w zamian stał się on naturalnie gazowany (szczególnie szampany o słabej zawartości alkoholu, słabo zabarwione i utoczone z beczki w okresie równonocy wiosennej). Ta cecha musowania przysparzała wielu trosk winiarzom, do tego stopnia, że szampan nazywany był „winem diabelskim” lub saute-bouchon (wystrzeliwacz korków) z powodu wybuchających butelek lub wystrzeliwanych pod ciśnieniem korków. Z tych powodów, gdyby Anglicy nie stali się zwolennikami tego musującego wina, nie byłby on być może taki jak jest obecnie, ponieważ od tamtej epoki Anglicy zaczęli hurtowo kupować od mieszkańców Szampanii beczki musującego wina, które butelkowali potem sami. To oni stwierdzili, że najlepszym okresem do wytworzenia musowania wina jest wiosna. W roku 1676 poeta londyński pisał: musujący szampan szybko dodaje sił biednym zmęczonym kochankom. W 1670 roku dom Pierre Pérignon (1638-1715), mnich-szafarz opactwa benedyktyńskiego w Hautvillers był pierwszym winiarzem stosującym dobór winogron, który poprawia jakość i eliminuje niektóre wady wina. Także on wprowadził używanie korka z dębu, przywiązanego do butelki włóknem konopnym nasyconym olejem, co pozwala winu zachować świeżość i pianę. Ponadto kazał wzmocnić butelki (wykonywane z grubego szkła), aby uniknąć ich wybuchania. Mimo dokonań tego mnicha, przyczyna musowania wina pozostawała nieznana aż do badań Pasteura nad fermentacją w XIX w. Kopalnie kredy w pobliżu opactwa dom Pérignona były wykorzystywane do przechowywania szampana w stałej temperaturze i wilgotności. Później specjalnie w tym celu wykuwano w pokładach kredy kolejne piwnice na wino. Część z innowacji Pérignona było powieleniem o kilkadziesiąt lat wcześniejszych badań Christophera Merreta

[madohora]

Kanonik Jean Godinot napisał w 1718, że „od ponad 20 lat Francuzi zaczęli gustować w winie musującym” (szampan musujący miał być po raz pierwszy we Francji wprowadzony do sprzedaży w specjalnych butelkach około 1695). Z innych danych archiwalnych wynika, że około 1729 Nicolas Ruinart założył w Reims pierwszy kantor handlujący musującym winem z Szampanii. W 1730 założono podobny zakład „Chanoine Frères” w Épernay.

[madohora]

W XVIII w. szampan zaczął zdobywać międzynarodowe uznanie, dzięki właścicielom słynnych „domów szampana” (maisons de champagne), którzy zapewniali reklamę, np. Florenz-Louis Heidsieck i Claude Moët, później w XIX w. dzięki Pierre-Nicolas-Marie Perriet-Jouët i rodzinie Bollinger. Również niektóre kobiety po śmierci mężów kontynuowały ich działalność, m.in. panie: Pommery, Perrier i Clicquot (nazwana Grande Dame de Champagne – „Wielką Panią Szampana”), które także przyczyniły się do rozsławienia szampana. Talleyrand nazwał szampana „winem cywilizacji”.

[madohora]

Zanim nauczono się „szampanizowania” win białych, stawały się one niekiedy (w pewnych latach) w sposób naturalny musujące. Wiadomo, że naturalnie musujące wina były produkowane w całej Szampanii, jak również w Aube (w okolicach Bar sur Aube), w departamencie Górna Marna, w regionie Bourbonne (wino Soyers, gronowe, wytwarzane z meslier doré miało znaną charakterystykę, zanim te winnice zniszczyła phylloxera).

[madohora]

W 1928 nazwa „szampan” dotyczyła jedynie winorośli uprawianych na powierzchni 8000 hektarów i dających 24 miliony butelek wina.

[madohora]

Szampan jest produkowany w „strefie winiarskiej” (zone viticole) określonej w ustawie z 22 lipca 1927. Ta strefa nie jest jednolita:

[madohora]

Montagne de Reims (departament Marna) : o ekspozycji przeważnie południowej, wzgórza o glebach grubą warstwą pokrywających pokłady kredy. Dominującą odmianą winorośli jest pinot noir. W piwnicach regionu „la montagne de Reims” przechowywany jest szampan, znany z mocy, składu i szlachetności.

[madohora]

Vallée de la Marne (departamenty: Marna, Aisne i Sekwana i Marna) : wzgórza o glebach głównie gliniasto-kredowych z tendencją marglową. Dominującą odmianą winorośli jest pinot meunier. Szampan z regionu „la vallée de la Marne”, dzięki dużemu zróżnicowaniu posiada atrakcyjny bukiet, owocowy i łagodny.

[madohora]

Côte des blancs (departament Marna): tu dominuje jedna odmiana winorośli: chardonnay, jedyna winorośl biała dozwolona w Szampanii. Warstwa kredy pojawia się wszędzie na powierzchni, stanowiąc rezerwuar wody i ciepła w glebie. „La Côte des blancs” produkuje poszukiwany szampan, charakteryzujący się żywotnością i duchem, o aromacie lekkim i delikatnym, symbolizującym wyrafinowanie i elegancję.

[madohora]

Vignoble de l'Aube, Bar-sur-Aube, Bar-sur-Seine (Aube i Górna Marna) : na glebie kredowej o tendencji marglowej uprawiana jest głównie odmiana pinot noir. Szampan z „la Côte des Bar” jest winem z charakterem, harmonijnym i o złożonym aromacie.

[madohora]

Winnice produkujące szampan, o powierzchni nieco mniejszej niż 30 000 ha, są najdalej na północy położonymi winnicami Francji (60 do 80 dni z mrozem rocznie). Swoje bogactwo zawdzięczają rozdrobnieniu, każda wieś stanowi osobne cru, czyli produkuje regionalną odmianę szampana (inny teren i klimat); istnieje 302 takich cru. Ogólnie teren Szampanii jest podzielony na dwie klasy według rodzaju gleby. Stąd też istnieją dwie kategorie szampana: premier cru i grand cru. Podział ten ma znaczenie np. przy ustalaniu ceny jaką dostaje właściciel winnicy za swoje winogrona. Największe piwnice win szampańskich znajdują się w Épernay i Reims.

[madohora]

Uwaga: niektóre parcele produkujące szampan (20 ha) znajdują się w Île-de-France w gminach: Citry, Nanteuil-sur-Marne i Saâcy-sur-Marne (Sekwana i Marna); również w departamencie Haute-Marne znajduje się kilka dziesiątków hektarów takich parceli. Ściśle rzecz biorąc nie jest więc prawdą, że prawdziwy szampan pochodzi wyłącznie z Szampanii.

[madohora]

[madohora]

Winorośl właściwa (Vitis vinifera L.), nazywana także winoroślą winną, latoroślą winną – gatunek z rodziny winoroślowatych. Rośliny występujące w stanie dzikim i będące przodkami roślin uprawnych rosły niegdyś niemal w całym basenie Morza Śródziemnego, w rejonie Kaukazu i dalej na wschód po Turkmenistan. Winorośl uprawna, wyróżniana jako osobny podgatunek, rozprzestrzeniona została szeroko w postaci wielu odmian uprawnych na całym świecie. Z jagód wytwarza się przede wszystkim wina, poza tym wykorzystuje się je do bezpośredniego spożycia (także suszone jako rodzynki), do wyrobu soków, galaretek, dżemów, kwasu winowego i octu winnego. Z nasion tłoczony jest olej.

[madohora]

Zasięg naturalny podgatunku dzikiego winorośli (subsp. sylvestris) obejmował pierwotnie rozległe obszary w basenie Morza Śródziemnego i Azji południowo-zachodniej. Był to jedyny przedstawiciel rodzaju Vitis w Europie i północnej Afryce (najbardziej zróżnicowanego we wschodniej Azji i w Ameryce Północnej). Podczas zlodowacenia północnopolskiego jego refugium był prawdopodobnie rejon Kaukazu oraz południowe krańce Europy tj. Półwysep Iberyjski i Apeniński, gdzie występuje największe zróżnicowanie genetyczne roślin tego gatunku (we Włoszech zwłaszcza na Sycylii). Stanowiska dzikich winorośli rozciągały się w czasach historycznych na rozległym obszarze południowej Europy od Hiszpanii poprzez Włochy, Szwajcarię, Austrię i Węgry, po Rumunię i kraje bałkańskie położone na południe od niej. Mapa zasięgu obejmuje wybrzeża Morza Czarnego i poprzez rejon Kaukazu sięga po południowe wybrzeża Morza Kaspijskiego. Na wschodnich krańcach zasięgu występuje na izolowanych stanowiskach w Turkmenistanie i Tadżykistanie. Gatunek zasiedlał szeroki zakres siedlisk, ale przekształcenia w krajobrazie spowodowane działalnością człowieka ograniczyły występowanie tego taksonu niemal wyłącznie do lasów i zarośli na siedliskach aluwialnych. Dziko rosnące rośliny zostały zdziesiątkowane przez patogeny zawleczone z Ameryki Północnej (zwłaszcza mączniaka i filokserę), a dodatkowo straty powiększyło powszechne w XIX wieku regulowanie europejskich rzek. W efekcie dziko rosnąca winorośl stała się taksonem zagrożonym w Europie, rosnącym w rozproszonych i wątłych populacjach.

[madohora]

O ile sukcesywnie zmniejszał się areał występowania podgatunku pierwotnego winorośli, o tyle taksony udomowione były rozpowszechniane coraz szerzej na świecie i obecnie uprawiane są na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy

[madohora]

Pnącze o długości do 10 m[11], rzadko do 30, a nawet 40 m[12]. Pień drewniejący, tęgi, może osiągać nawet 1,5 m obwodu[13]. Kora szarobrązowa lub brunatna, podłużnie włóknista[14]. Pędy są mniej lub bardziej bruzdowane[11][15], nagie lub z rzadka owłosione[15]. Pędy rozgałęziają się sympodialnie. Pozorna, prosto rosnąca oś główna pędu w istocie jest ciągiem kolejnych bocznych odgałęzień, które rozwijając się spychają dotychczasowe pędy macierzyste w położenie boczne[16]. Winorośl rosnąc czepia się podpór za pomocą widlasto rozgałęziających się wąsów czepnych, stanowiących właśnie takie zepchnięte na bok i zmodyfikowane pędy. Wyróżnia się u winorośli długo- i krótkopędy, przy czym te drugie rozwijają się w kątach liści i zamierają na jesieni aż po znajdujący się u ich nasady pąk kątowy. W kolejnym roku z tego pąka wyrasta długopęd

[madohora]

Skrętoległe, długoogonkowe, dłoniaste i bardzo zmienne. Osadzone są na zwykle nagim ogonku długości od 4 do 8 cm (rzadziej do 10 cm). U nasady mają szybko odpadające przylistki. Blaszka liściowa ma podobną długość i szerokość mieszczącą się w granicach od 5 do 15 cm (rzadko osiągają do 20 cm długości[13]). W ogólnym zarysie blaszka jest zwykle okrągława i na różną głębokość (zwykle dość mocno) dłoniasto klapow. Klapy są 3 lub 5, różnej wielkości, często zachodzące na siebie, a zatoki między nimi są zaokrąglone. Brzegi klap w górnej i środkowej części są grubo i nieregularnie ząbkowane, środkowa klapa jest na szczycie zaostrzona. U nasady blaszka liściowa jest głęboko i wąsko sercowata, z klapami bocznymi często nachodzącymi na siebie. Użyłkowanie jest dłoniaste, u nasady z 5 głównymi żyłkami, każda z 4–5 parami żyłek dalszego rzędu. Blaszka liściowa z wierzchu jest ciemnozielona, początkowo owłosiona, później naga. Od spodu jest jasnozielona i zwykle rzadko, kutnerowato szaro owłosiona, rzadko naga.

[madohora]

Zebrane są w wiechy osiągające zwykle od 10 do 20 cm długości[11]. Kwiatostany wyrastają naprzeciw liścia i ich szypuła ma od 1 do 5 cm długości. Jest naga lub pajęczynowato owłosiona i nierzadko wyrasta na niej nierozgałęziony wąs czepny[15][13]. Kwiaty są niepozorne, drobne, zwykle obupłciowe u podgatunku uprawnego i zwykle rozdzielnopłciowe u podgatunku dziko rosnącego. Osadzone są na szypułkach osiągających do 2,5 mm długości. Mają wcześnie odpadający, drobny 5–działkowy kielich. Korona kwiatu składa się z 5 lancetowatych, żółtozielonych płatków o długości 1,5 mm[13], zrośniętych na szczycie. Podczas rozwoju owocu jest ona odrywana przez rozrastający się słupek, unoszona do góry i odpadająca[12]. Kwiaty słupkowe mają sterylne, krótkie i zielone pręciki[13]. W kwiatach obupłciowych lub pręcikowych znajduje się 5 pręcików o nitkach długości do 1 mm i owalnych, żółtych pylnikach do 0,8 mm długości. Słupek pojedynczy, w kwiatach męskich jest bardzo zredukowany. W kwiatach obupłciowych lub żeńskich składa się z owalnej zalążni, krótkiej szyjki i rozszerzonego znamienia[15]. U nasady zalążni znajduje się 5 miodników[13]. Kwiaty są równoczesne, owadopylne lub samopylne. W Polsce kwitną od czerwca do lipca

[madohora]

Kulista lub podłużna jagoda o średnicy do ok. 2 cm. Jest soczysta, słodka lub słodkokwaśna, u odmian uprawnych ma różne kolory – od jasnozielonkawego poprzez różowy i czerwony do niemal czarnego. Zawiera od 2 do 4 nasion. Nasiona mają kształt gruszkowaty lub owalny, mają dzióbek i osiągają do 6 mm długości. Szypułka owocu wydłuża się i grubieje podczas owocowania.

[madohora]

Winorośl właściwa jest szybko rosnącym, wieloletnim pnączem. Kwitnie na przełomie wiosny i lata. Owoce pojawiają się pod koniec lata i pozostają na roślinie do zimy. Jesienią liście przebarwiają się na kolor złocistożółty. Najstarszy żyjący okaz winorośli właściwej posadzony został przez Lancelota 'Capability' Browna w 1768 roku w ogrodzie przy Hampton Court w Londynie. Okaz odmiany 'Schiava Grossa' ('Black Hamburgh') wciąż plonuje, a jego zrazy oferowane są na sprzedaż.

[madohora]

W wersji bez apostrofów nazwy szczepów winorośli piszemy w języku polskim małymi literami. Polska literatura dotycząca winiarstwa również stosuje się do tej konwencji, za to w źródłach dotyczących ogólnie ogrodnictwa i sadownictwa stosuje się jednak pisownię każdego członu nazwy wielką literą. W publikacjach botanicznych zgodnie z art. 28 Międzynarodowego Kodeksu Nomenklatury Botanicznej oraz Kodem Nomenklatury Roślin Ozdobnych nazwy odmian uprawnych ujmuje się w pojedynczy cudzysłów i zapisuje czcionką prostą.

[madohora]

[madohora]

Nowy Rok, jedno z głównych świąt, obchodzone w najrozmaitszych kulturach i religiach jako wyraz symbolicznego przejścia do nowego cyklu świata; w chronologii — pierwszy dzień roku kalendarzowego,

[madohora]

Nowy Rok, jedno z głównych świąt, obchodzone w najrozmaitszych kulturach i religiach jako wyraz symbolicznego przejścia do nowego cyklu świata; w chronologii — pierwszy dzień roku kalendarzowego,
wyznaczany na różne daty, np. 1 I (Rzym), 25 III (Bizancjum, Ruś średniowieczna), 2. pełnia księżyca po zimowym przesileniu (Chiny); w Kościele katolickim Nowy Rok jest uroczystością Św. Bożej Rodzicielki Marii oraz Światowym Dniem Pokoju.

[madohora]

szampan [fr.], grupa białych win musujących (wysyconych wytworzonym podczas fermentacji dwutlenkiem węgla), produkowanych w Szampanii we Francji, dla których nazwa „szampan” jest zastrzeżona przez fr. przepisy prawne;

[madohora]

wytrawne (brut, sec), półwytrawne (demi-sec) i słodkie (doux); do słynnych marek szampana należą oryginalne wina: Mumm, Veuve Cliquot, Heidsieck; twórcą (2. poł. XVII w.) klas. metody szampanizacji był zakonnik P. Pérignon; popularnie nazwa „szampan” jest stosowana do wszystkich win musujących.

[madohora]

karnawał, staropolska kalka mięsopust [fr. carnaval < wł. carnevale < późnołac. carnelevamen (carnis levamen)], najdłuższy w cyklu rocznym czas świąteczny.

[madohora]

świętem Trzech Króli a środą popielcową rozpoczynającą wielki post; kulminacją i kondensacją karnawału są jego ostatnie dni (3 — kończące się tłustym wtorkiem, 6 — od tłustego czwartku). Karnawał jest zjawiskiem złożonym ze względu na rozmaitość historycznych przejawów i różne proponowane interpretacje. Okresowy charakter karnawału wskazuje na jego związek z kalendarzowymi obrzędami społeczności rolniczej; stąd pochodzi substrat archaicznych wyobrażeń mitologicznych, które karnawał przetwarza w kontekście kultury miejskiej. Historia karnawału, jego formy i znaczenie są obecnie lepiej znane dzięki badaniom zainspirowanym przez wypracowaną w latach 30. XX w., ale ogłoszoną ćwierć wieku później, koncepcję M. Bachtina. Karnawał jest modelowym świętem, święto zaś kwintesencją kultury ludowej; Bachtin zgadza się z ujęciem święta przez współczesną antropologię jako powszechnego uczestnictwa w obrzędowym przekraczaniu zakazów i destrukcji bogactw. Świąteczna swoboda i obfitość wprowadzają inny niż w codziennym życiu rodzaj stosunków międzyludzkich, inne odczuwanie świata, inną estetykę i aksjologię.

[madohora]

Bal (z łac. ballare – tańczyć) – zabawa taneczna, zazwyczaj o poważnym charakterze. Bale najczęściej organizuje się w okresie karnawału. Odbywają się wieczorem i mogą trwać do późnych godzin nocnych, a ich większą część stanowi taniec towarzyski.

[madohora]

Wyróżnia się wiele rodzajów takich imprez, m.in.:

[madohora]

bal kostiumowy i maskowy, zwany także maskaradą; (z wł. mascara ‘maska’, od mascherone ‘morda, pysk’, fr. mascarade ‘zabawa, której uczestnicy noszą maski’)

[madohora]

reduta - publiczny bal maskowy, na który nabywano bilety, (z fr. redoute, z wł. ridotta, ridotto)

[madohora]

bal charytatywny, na który sprzedawano bilety-cegiełki na cele społeczne (na biednych, chorych, inwalidów wojennych etc)

[madohora]

bal debiutantów

[madohora]

bal absolwentów

[madohora]

Do typowych elementów klasycznego balu należą

[madohora]

obecność wodzireja, czyli osoby odpowiedzialnej za zabawy taneczne i konkursy podczas balu, m.in. kotylion, biorący w nich czynny udział, noszący charakterystyczny pęk wstążek przypięty do ramienia,

[madohora]

polonez otwierający bal,

[madohora]

stroje wieczorowe, czyli frak lub smoking dla panów i długa suknia balowa dla pań.

[madohora]

Do rzadko spotykanych dzisiaj elementów tradycyjnych należą:

[madohora]

karneciki dla pań, w których zapisywano partnerów kolejnych tańców,

[madohora]

walc figurowy.

[madohora]

W międzywojennej Polsce bale odbywały się przede wszystkim w okresie karnawału. Organizowały je środowiska ziemiańskie, arystokratyczne, wojskowi, dyplomaci i artyści. Największe bale w Warszawie odbywały się w Hotelu Europejskim, Hotelu Bristol, Resursie Kupieckiej, Resursie Obywatelskiej, w salonach Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Opery Warszawskiej, a także w Szkole Sztuk Pięknych i oficerskim kasynie garnizonowym w alei Szucha

[madohora]

Wyrazem bal określa się dzisiaj, nie do końca słusznie, wszystkie większe imprezy towarzyskie przy muzyce. Po okresie Polski Ludowej powoli odradzają się w Polsce bale w tradycyjnej formule. Organizują je środowiska ziemiańsko–arystokratyczne (Warszawski Bal Debiutantów, Bal Ziemiański) oraz korporacje akademickie (Czarna Kawa Konwentu Polonia i Bal Arkonii). Niektóre elementy tradycyjnego balu występują także w tzw. studniówce, dla młodzieży przygotowującej się do matury.

[madohora]

Sala balowa – duże pomieszczenie, w którym odbywają się imprezy taneczne (bale). Dawniej bale odbywały się w prywatnych rezydencjach. Większość pałaców, dużych dworów i willi posiadało jedną lub kilka (duże rezydencje) sal balowych. W mniejszych dworach i budynkach miejskich role sali balowej pełniła np. bawialnia lub salon.

[madohora]

Sala balowa jest z reguły obszernym pomieszczeniem, wyższym niż pozostałe i obejmującym dwie kondygnacje. Sala balowa była pomieszczeniem reprezentacyjnym, świadczącym o statusie właściciela. Toteż w dawnych rezydencjach była bogato zdobiona freskami i sztukateriami. Do najokazalszych sal balowych w Polsce zaliczyć można sale na zamku w Rydzynie oraz w Łańcucie.

[madohora]

[madohora]

Trzech studentów opowiada sobie o wrażeniach z Sylwestra.
- Ja chłopaki byłem na Majorce - mówi pierwszy - jaki wypas! Plaża, drinki, dziewczyny w bikini...
- A ja byłem w Alpach - mówi drugi - śnieg po pas, narty, a jakie panienki...mmmm
- No stary a ty gdzie byłeś? - pytają milczącego dotąd trzeciego żaka.
- Chłopaki ja byłem w tym samym pokoju, co wy ale ja nie paliłem tego świństwa...

[madohora]

W milenijnego Sylwestra reporter zaczepia gentlemana na ulicy Londynu:
- Jaki pan ma plany na nowe tysiąclecie?
- Dość skromne, przez jego większość będę nieżywy.

[madohora]

- Dzieci moje, ja umieram! Przynieście mi szklankę wody!
- Ojciec, jest pierwszy stycznia, wszyscy umierają, idź se sam przynieś!

[madohora]

Chluśniem bo uśniem!

[madohora]

Napijmy się! Lepiej być znanym pijakiem, niż anonimowym alkoholikiem!

[madohora]

Zdrowie pań! Jak będą zdrowe to nas nie zarażą.

[madohora]

[madohora]

Pod koniec kwietnia w siedzibie Wspólnoty Polskiej przy Krakowskim Przedmieściu 64 odbył się XLI Bal Arkonii. W ten sposób najstarsza z odrodzonych polskich korporacji akademickich wróciła do dawnego zwyczaju organizowania raz w roku wielkiego balu. Wybór miejsca nie był przypadkowy. Przed wojną mieściła się tu Resursa Obywatelska - miejsce wielu bali i przyjęć. Przez wiele lat właśnie tu odbywały się bale arkońskie, do roku 1939 zdążono zorganizować ich czterdzieści. W Księdze Stulecia Arkonii czytamy: Doroczny bal miał oprawę wystawną. Strojem obowiązującym był frak. Przy wejściu paniom wręczano wiązanki kwiatów oraz ozdobne karneciki. Podczas balu roznoszono czekoladki i kruszon. Do tańca grała doborowa orkiestra. Honorowy protektorat nad balem przyjmowali rektorzy wyższych uczelni. Rolę gospodarzy pełnili filistrzy i czynni członkowie korporacji. Bal otwierano tradycyjnym polonezem, który prowadził najstarszy filister, względnie jeden z honorowych protektorów, poczym tańce rozpoczynano walcem. Oprócz tańców współczesnych tańczono chętnie tańce polskie, zwłaszcza kujawiaka. Chwilą szczególnie uroczystą był mazur, do którego Arkonia wystawiała reprezentacyjną szesnastkę, złożoną z najlepszych tancerzy.

[madohora]

XLI Bal Arkonii - rzecz o pierwszym, po wojnie, Balu Arkonii.

Tygodnik Akademicki “Auditorium“, nr 11(32), 17.05.1995

Pod koniec kwietnia w siedzibie Wspólnoty Polskiej przy Krakowskim Przedmieściu 64 odbył się XLI Bal Arkonii. W ten sposób najstarsza z odrodzonych polskich korporacji akademickich wróciła do dawnego zwyczaju organizowania raz w roku wielkiego balu. Wybór miejsca nie był przypadkowy. Przed wojną mieściła się tu Resursa Obywatelska - miejsce wielu bali i przyjęć. Przez wiele lat właśnie tu odbywały się bale arkońskie, do roku 1939 zdążono zorganizować ich czterdzieści. W Księdze Stulecia Arkonii czytamy: Doroczny bal miał oprawę wystawną. Strojem obowiązującym był frak. Przy wejściu paniom wręczano wiązanki kwiatów oraz ozdobne karneciki. Podczas balu roznoszono czekoladki i kruszon. Do tańca grała doborowa orkiestra. Honorowy protektorat nad balem przyjmowali rektorzy wyższych uczelni. Rolę gospodarzy pełnili filistrzy i czynni członkowie korporacji. Bal otwierano tradycyjnym polonezem, który prowadził najstarszy filister, względnie jeden z honorowych protektorów, poczym tańce rozpoczynano walcem. Oprócz tańców współczesnych tańczono chętnie tańce polskie, zwłaszcza kujawiaka. Chwilą szczególnie uroczystą był mazur, do którego Arkonia wystawiała reprezentacyjną szesnastkę, złożoną z najlepszych tancerzy.

Po przeszło pięćdziesięciu latach znowu tańczono poloneza i walca, niestety zabrakło mazura, którego większość gości już nie znała. Jak dawniej obowiązki gospodarzy honorowych przyjęli Ich Magnificencje Rektorzy wyższych uczelni: SGGW - Prof. Jan Górecki, SGH - Profesor Janina Jóźwiak, Akademii Medycznej - Prof. Tadeusz Tołłoczko oraz prezes Wspólnoty Polskiej Prof. Andrzej Stelmachowski. Gości witał prezes Arkonii filister Ignacy Wilski razem z komisarzem balowym Pawłem Jakubowskim. Na początku wszyscy Arkoni odśpiewali mocnymi głosami swój hymn - tzw. “pierwszą oficjalną“ - co zrobiło duże wrażenie na zebranych, poczym rozpoczęły się tańce, trwające aż do białego rana. Na bal przybyło przeszło trzysta osób. Stroje panów były bardziej zróżnicowane niż dawniej: dostrzec można było fraki, smokingi oraz ciemne garnitury, panie zwykle w długich sukniach. Wśród tańczących można było dostrzec I Prezesa Sądu Najwyższego Adama Strzembosza, profesorów Adama Miłobędzkiego, Ryszarda Kiersnowskiego czy Witolda Trzeciakowskiego oraz reżysera Krzysztofa Zanussiego. Bodaj najwytrwalej tańczył dyrektor Instytutu Sztuki profesor Stanisław Mossakowski. Bal zgromadził kilka pokoleń. Różnice wieku nie stanowiły żadnej przeszkody w zabawie, nawet wówczas, gdy rozpoczęły się szybkie współczesne tańce z rock and rollem na czele. Bale urządzane w dwudziestoleciu były dużym wydarzeniem towarzyskim, trudno było się na nie dostać, miały w Warszawie wielką renomę. Pierwszy po tak długiej przerwie bal, w zupełnie nowych warunkach społecznych ale nareszcie w wolnej Polsce, można uznać za bardzo udany. Efektowną i elegancką dekorację z kwiatów przygotował Zbigniew Rusinowski - student V roku Ogrodnictwa, który zadbał też o to, aby każda wchodząca pani dostała różę. Wspaniały wystrój stołów to dzieło przyszłego prawnika rodem z Krakowa - Macieja Pietrzykowskiego, walca figurowego znakomicie prowadził Sławomir Ratajski - wybitny współczesny malarz i wykładowca na Akademii. Ten bal będzie się długo pamiętać - wszystko było w dobrym tonie, bez cienia pretensjonalności, o którą łatwo przy organizowaniu tak dużych przyjęć. Parter, schody, pierwsze piętro i ogród Wspólnoty Polskiej okazały się znakomitym miejscem do tańca, rozmów i odpoczynku. Miejmy nadzieję, że tradycja ta będzie podtrzymywana. Vivat Arkonia!

[madohora]

Samo słowo nie jest rodzime, wywodzi się z języka włoskiego (carnevale) bądź z języka francuskiego (carnaval), ale jego etymologia – jak twierdzi prof. Andrzej Markowski – nie została do końca wyjaśniona.

[madohora]

Najczęściej językoznawcy łączą nazwę karnawał z łacińskim wyrażeniem carne vale (‘mięso, żegnaj’) albo z włoskim słowem carneuale bądź z francuskim określeniem carn-aval, czyli ‘mięsożerstwo’, co by dowodziło tego, że pierwotnie rzecz dotyczyła wyłącznie czasu bezpośrednio poprzedzającego post, czyli trzech ostatnich dni (niedzieli, poniedziałku i wtorku do północy) zwanego ostatkami albo też zapustami bądź mięsopustem (to ostatnie słowo uważa się za kalkę z łaciny, dosłowne przetłumaczenie określenia carnis trivium ‘poniechanie mięsa; rozstanie się z mięsem’).

[madohora]

Inny źródłosłów łaciński rzeczownika karnawał przytacza jednak Władysław Kopaliński w „Słowniku mitów i tradycji Kultury” PWN (1985 r.). Otóż twierdzi on, że słowo karnawał pochodzi od wyrażenia carrus navalis. Tak w starożytnym Rzymie nazywano ponoć łódź na kołach, ukwiecony rydwan boga Dionizosa, pojawiający się na rzymskich ulicach podczas hucznych obchodów powitania wiosny.

[madohora]

Warto bowiem wiedzieć, że zabawy karnawałowe w Europie mają początek w starożytnych obrzędach zimowych i wczesnowiosennych, odprawianych ku czci bogów urodzaju, szczęścia, dobrobytu, słońca życia i światła; przede wszystkim ku czci Saturna (patrona złotego wieku, dobrobytu, sprawiedliwości) oraz właśnie Dionizosa, w Grecji zwanego Bacchusem (boga życia i słońca, patrona wschodzących roślin i kwiatów, a zwłaszcza krzewów winnych i wina).

[madohora]

W wielu krajach, zwłaszcza na wsiach, ludzie gromadzili się przy ognisku i tańczyli, wysoko przy tym podskakując. Panowało bowiem przekonanie, że im się wyżej podskoczy, tym wyżej będzie rodziło zboże.

[madohora]

Być może w każdej z tych etymologii tkwi źdźbło prawdy. Jedno nie podlega dyskusji: przed wiekami karnawał (albo raczej mięsopust, zapusty, ostatki) trwał początkowo krótko, dopiero później zaczęto tak nazywać długi okres zabaw, biesiad, balów, potańcówek lub prywatek czy kuligów zimowych, rozpoczynający się już nierzadko po Sylwestrze (’31 grudnia’) i Nowym Roku (nie czekano do święta Trzech Króli).

[madohora]

Zygmunt Gloger w ten sposób pisze o karnawale w „Encyklopedii staropolskiej”:

Odgłosem i zabytkiem owych czasów są karnawałowe biesiady, tańce i maszkary. Swawole karnawałowe dawały okazje kaznodziejom staropolskim do nazywania ich nie „zapustami”, ale „rozpustami”. Patrząc na te płoche zabawy, jeden z ambasadorów Sulejmana II Wspaniałego, powróciwszy do Stambułu, rozpowiadał, że w pewnej porze roku chrześcijanie dostają warjacyi i że dopiero jakiś proch sypany im potem w kościołach na głowy leczy takową. Kościół, chcąc zapobiedz (dziś pisze się zapobiec), aby zabawy nie przechodziły w grzeszną rozpustę, ustanowił na czas karnawałowy nabożeństwo czterdziestogodzinnem zwane”.

[madohora]

ak oto słowo karnawał zostało synonimem hucznych zabaw i balów. W ciągu stuleci te ostatnie nazywano różnie (wyraz bal pochodzi do francuskiego czasownika ballare ‘tańczyć’). Na przykład w XVII i XVIII w. znano słowa maszkara (z wł. mascara ‘maska’, od mascherone ‘morda, pysk’) imaskarada (z fr. mascarade ‘zabawa, której uczestnicy noszą maski’).

[madohora]

Były to imprezy kostiumowe urządzane pierwotnie jedynie z okazji wesela na dworze królewskim lub na dworach magnackich, a następnie powszechnie. Nazwano je tak dlatego, że na owych balach obowiązkowo wkładano maski, nieraz strasznie brzydkie (dlatego dziś maszkara znaczy ‘straszydło’).

[madohora]

Znano też publiczne bale kostiumowe, reduty (z fr. redoute, z wł. ridotta, ridotto), na które kupowano bilety.

[madohora]

Dziś to znaczenie słowa reduta wyszło z użycia, związane jest wyłącznie z określeniem dotyczącym polowych umocnień obronnych z czasów I wojny światowej.

[madohora]

Z kolei w domach prywatnych organizowano tzw. wieczorki tańcujące, na które zapraszano wąskie grono przyjaciół i znajomych.

[madohora]

Nazwa nie była zbyt udana (to dosłowne tłumaczenie francuskiego wyrażenia soirée dansante, powinno się było raczej mówić wieczór z tańcami albo wieczór taneczny), ale się upowszechniła. Była w obiegu jeszcze do czasów I wojny światowej.

[madohora]

.

[madohora]

Karnawał wywodzi się z kultów płodności i z kultów agrarnych. Od głębokiej przeszłości utrzymywało się przekonanie, że im wyższe będą skoki, tym wyżej będzie rodziło zboże. Między innymi dlatego Karnawał jest tak ściśle związany z tańcami. W wielu krajach europejskich, zwłaszcza na wsiach praktykowano także tańce dookoła ogniska, najczęściej w formie koła.

[madohora]

Przebieranie się w jajko

Chłopcy przebierali się za różne zwierzęta (wół, tur, niedźwiedź, jajko, wilk) tworząc ich stroje lub zakładając na siebie ich skóry.
Oprócz zwierząt pojawiały się postacie Cyganów i Żydów
Wśród parobków istniała tradycja, że jeden z nich przebierał się za żandarma, a inni za dziada i babę z dzieckiem, którzy to musieli słuchać rozkazów pierwszego. Było to około 20 chłopców.
Pojawiały się też postacie urzędników, żandarma, kozaka, sołtysa i muzykanta

[madohora]

Tworzenie kukły

Sierotki:
„Chłopcy biorą płozę od sanek i wbijają w nią kół, na którą zakładają wozowe koło w położeniu poziomem, by się na nim jak na osi obracać mogło- i w obwodzie (dzwonkach tego koła) wywiercają cztery dziury do wbicia w nie kołków. Poczem ukręciwszy ze słomy dwie postaci, tj. chłopca i dziewczyny (zwane Sierotki), ustroją je i na tem kole posadzą, zakładając nogi tych bałwanków słomianych na owe kołki, poczem obracają koło w jeną lub drugą stronę za pomocą owego przyrządu; tak, że widzom zdaje się, jakoby postacie te były żywe i tańczyły”
Koń:
„Konia robią z 4 łubów i drążka (stanowiących przodek i zad jego); z jarzma wyjmują kulę i osadzą takową na łeb koński w drążku. Na konia takiego przykrytego białą płachtą i mającego ogon z konopi wsiada jeden z chłopców tj. stawa pomiędzy owe łuba) a przytwierdzony doń szelkami, skacze na własnych nogach udając cwałującego na małym koniu jazdca co z daleka dość łudzący przedstawia widok.” (Lud Seyra V. str. 301, Oskar Kolberg, str. 74)
Koza:
„ wizerunek kozy [jest] uszyty ze szmat, obwieszony świecidełkami i brzękadłami, utkwiony do wierzchołka drążka”

[madohora]

Wędrówki po domach

przebrani chłopacy wędrowali do chat i po przemowie otrzymywali wykup. Jeśli nic nie dostali, porywali gospodarza i trzymali go tak długo, dopóki nie wykupił się w karczmie[4].
dawali oni do zrozumienia gospodarzom do których zawitają, że jeśli nie wykupią się wołoczebnem, czyli datkiem w gotówce lub produktach to ich krowy nie dadzą im mleka[6].
inni mówili, że jeśli nie dostanie się datków to „robactwo pole psuć będzie”

[madohora]

Tańce

W środę popielcową kobiety zbierają się w karczmie na tańce, po to aby urosły im konopie (Zbiór wiadomości do Antropologii VIII str.365 Parysow)

[madohora]

Piosenki

Wraz z ukazaniem się postaci Zapusta wraz z towarzyszami przed domem lub w drzwiach, przemawiają w izbie:

[madohora]

„Gospodynie:
Jedzie Zapust na koniu
Wywija po moście,
Frasują się komornice
Co będą jeść w poście.

[madohora]

Komornice:
Stoi beczka śledzi,
Niech każda je, w domu siedzi.

[madohora]

Gospodynie:
Jedzie Zapust na koniu
Wywija po moście,
Frasują się komornice
Co będą pić w poście.

[madohora]

Komornice:
Stoi beczka piwa,
Niech każda pije, póki żywa.

[madohora]

Gospodynie:
Jedzie Zapust na wozie,
ciągnie mięso na powrozie:
i przyjechał k`nam k`nam.

[madohora]

Komornice:
Krzyknął: chude gąski mam;
Wypędzie ich na murawkę
Niech zieloną szczypią trawkę,
A tu zima, trawy nie ma!
Gąski pozdychały,
Gosposie się oblizały."

[madohora]

Inne zwyczaje

W ostatnie dni zapustów podchmieleni mieszkańcy wsi chodzą po ogródkach i tam gdzie gospodarz posiada „drzewo w kolcach” zabierają je i oddają do karczmy, otrzymując w zamian trunek skrzętnie nalewany przez samego szynkarza, który naturalnie staje się posiadaczem zrabowanego drewna (I.K. Gregorowicz „Obrazki wiejskie”, Warszawa 1852 tom I str. 229)

[madohora]

we wstępną środę kobiety, które nie wyszły za mąż przypinają się w miejsce koni do sań i obwożą skrzypka po wsi. Przywożą go do dworu, gdzie zostają ugoszczone. Później mają za zadanie odwieźć grajka do karczmy, gdzie mają go „zabić” przez spalenie lub powieszenie. W tym celu obwiązują mu słomą lekko ramiona i golenie i zaplatają słomę tak, by grajek miał czas ją odrzucić, udają też, że go wieszają, ale zostawiają stołek tak by mógł się wydostać

[madohora]

wieczorem w środę do karczmy wjeżdża na koniu postać nazywana Zapustem. Zapust obsypuje głowy komornic popiołem i wygania je miotłą. Gospodyni wywraca naczynie z wódką, zasypuje głowy popiołem i gasi światło. Tak kończą się zapusty i następuje Wielki Post. (Lud Serya V. str. 303)

[madohora]

Sąsiedzi odwiedzają się w każdy dzień u kogoś innego. Każdy je wtedy do syta, podawane jest: mięso pieczone, placki, kiełbasy. We wtorek wieczerze je się wspólnie o 8 po czym tańczy się po domu lub podwórzu. Około 10 każdy udaje się do domu, o 12 domownicy wstają od stołu i każdy udaje się na spoczynek mówiąc: „post, post”

[madohora]

Zarówno zapusty jak i inne zwyczaje Kaszubów mają swoje źródło w dawnej przeszłości i tworzą ich kulturę. Zapusty to czas zabaw i tańców. W tym czasie często spożywa się też duże ilości alkoholu. Panny wystrojone w piękne suknie brały udział w balach, by znaleźć mężów. Okres ten kończy się w ostatki.

[madohora]

Dawniej w zapusty jedzono dużo tłustych dań, bardzo popularne były placki ziemniaczane. Jedzono wiele, jakby chciano zaspokoić głód przed zbliżającym się postem. Ludzie bardzo biedni starali się w tym dniu zjeść choć trochę mięsa wierząc w to, że kto w zapusty nie je mięsa, tego komary przez lato zjedzą. W tym czasie smażono też pączki, faworki i bliny. Taniec, zabawa, śpiewy, to nieodzowne elementy zapustne. Do dzisiaj zachował się tam zwyczaj chodzenia w zapusty przebierańców. Spotkać można wśród nich postacie z kolędowania, niedźwiedzia, konia, bociana, cygana czy żandarma.

[madohora]

Wraz z wybiciem północy kończy się zabawa i rozpoczyna się czas wielkiego postu. Zgodnie ze zwyczajem, we wtorek zapustny piecze się wyjątkowe ciasto, tzw. "popielnik". Ciasto to piecze się z reszty ciasta po pùrclach zôpùstnëch. Na Kaszubach bardzo przestrzega się dni postnych, dlatego też we wtorek zapustny dokładnie myje się wszystkie patelnie i garnki, w których było przygotowywane na zapusty mięso. Dawniej na czas postu patelnie wieszano na płocie lub na kominie. Głównym pożywieniem Kaszubów w czasie postu były krëpe, bùlwe i slëdze. Śledzie były stosunkowo tanie, więc gospodarze mogli sobie pozwolić na zakup całej beczki śledzi, które spożywano w czasie postu.

[madohora]

Zapusty, to czas, w którym na Kaszubach odwiedzało się dalekich krewnych. Rodziny zbierały się i w kilka sań wyruszano na wspólne odwiedziny bliskich. Kaszubskie zwyczaje karnawałowe są bardzo urozmaicone, a wiele z nich przetrwało do dziś.

[madohora]

Widowiskowe karnawały odbywają się w Rio de Janeiro, w Wenecji oraz na Wyspach Kanaryjskich i w Niemczech. Największym po karnawale w Rio pod względem liczby odwiedzających go turystów jest Notting Hill Carnival w Londynie. Co roku w ciągu dwóch dni przyciąga ponad 1,5 mln turystów.

[madohora]

Jednym ze zwyczajów jest Lot Anioła. W 2007 aniołem była włoska pływaczka Federica Pellegrini, natomiast w 2008 amerykański raper Coolio.

[madohora]

Coroczny festiwal w Londynie trwa dwa dni (niedziela i poniedziałek, tzw. Bank Holiday Monday) w sierpniu w dzielnicy Notting Hill.

[madohora]

Centrum niemieckiego karnawału (Karneval) jest północna Nadrenia-Westfalia, gdzie co roku 11 listopada o godz. 11.11 rozpoczyna się tzw. piąta pora roku (tak nazywa się karnawał w Kolonii). Przez kolejne miesiące (w czasie adwentu nie wszędzie) odbywają się posiedzenia karnawałowe, sowicie podlewane alkoholem i intensywne przygotowania stowarzyszeń karnawałowych do karnawałowej parady końcem karnawału. Święto Trzech Króli rozpoczyna powszechny karnawał. W ostatni czwartek karnawału (Weiberfastnacht) w Nadrenii i Westfalii kobiety uzbrojone w nożyce obcinają mężczyznom krawaty, oprócz tego odbywają się też kobiece szturmy na ratusze. Co roku w Weiberfastnacht, punktualnie o godzinie 11.11 kilkadziesiąt tysięcy przebranych w barwne kostiumy kobiet wdziera się do ratuszy w Düsseldorfie, Bonn, Kolonii, Moguncji i innych niemieckich miastach, by obciąć krawaty urzędnikom i otrzymać symboliczny klucz do bram miasta, przejmując na ten dzień symbolicznie władzę. W ostatni poniedziałek (Rosenmontag) odbywają się duże karnawałowe parady, z muzyką, wozami pełnymi przebierańców zrzeszonych w towarzystwach karnawałowych, rzucających słodycze w tłum. Poszczególne regiony mają swoje zawołania (Narrenruf), np. Kölle Alaaf w Kolonii.

[madohora]

Poza powyższym obszarem istnieje zwyczaj świętowania karnawału pod nazwą Fasching, Fastnacht, Fastelabend lub Fasnacht – także poza Niemcami. Np. w Moguncji używa się nazw "Mainzer Fastnacht", "Määnzer Fassenacht" lub "Meenzer Fassenacht".

[madohora]

Karnawał w Binche – w 2003 roku został proklamowany Arcydziełem Ustnego i Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości a w 2008 roku wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

[madohora]

W Danii obchodzone jest święto karnawałowe Fastelavn siedem tygodni przed Niedzielą Wielkanocną.

[madohora]

Karnawał w Nowym Orleanie jest znany jako Mardi Gras, dosłownie "Tłusty wtorek" (Ostatki) – w rzeczywistości chodzi o cały okres karnawału.

[madohora]

Karnawał w Mieście Lublin znany jest tu jako "Carnaval", i jest festiwalem sztuki nowego cyrku i teatru, który odbywa się zazwyczaj w ostatnim weekendzie lipca. Nazwa tego wydarzenia nawiązuje do postaci Sztukmistrza z Lublina, bohatera książki noblisty Izaaka Bashevisa Singera. Patronem jest więc Jasza Mazur, iluzjonista i akrobata z powieści Singera, który przypominać ma o wielokulturowości i wieloreligijnej tradycji miasta. Carnaval Sztukmistrzów z roku na rok przyciąga coraz szersze rzesze artystów, mieszkańców i turystów. Szacuje się, że w edycji z 2019 roku wzięło udział już ponad 200 tysięcy widzów.

[madohora]

[madohora]

„Bal wyprawię, lecz nie u mnie. Trzeba przecież żyć rozumnie!” – mówiła słynna Pchła Szachrajka. I rzeczywiście – im dalej od domu, tym bardziej kolorowo...

[madohora]

Niech zatem będzie jak w Rio de Janeiro! Konkurs szkół samby, platformy z półnagimi tancerkami i tancerzami na sambodromach, tłumy turystów.Początki tamtejszego karnawału sięgają 1723 roku, kiedy to czarni osadnicy z Azorów, Madery i Zielonego Przylądka urządzili swoje święto. W 1840 roku w Rio odbyła się pierwsza maskarada białych, a stroje sprowadzono z Europy. Karnawał był świętem, który zrównywał czarnych z białymi, bogatych z biednymi. Dziś w Rio i w karnawałowych pokazach na całym świecie widzom oferuje się profesjonalne widowisko, które ma swoich „aktorów” i „widzów”, reżysera, efekty specjalne i numery akrobatyczne. A przecież związki karnawału z teatrem są znacznie głębsze i silniejsze, bardzo stare i różnorodne.

[madohora]

Karnawał europejski wywodzi się z antycznych świąt: greckich Dionizji i rzymskich Saturnalii. Podstawowe znaczenie tych wydarzeń zamyka się właśnie w słowie „święto”. To, co zakazane – staje się (w pewnych granicach) możliwe. To, co niewypowiedziane – zyskuje rangę symbolu. By przedstawić tę tajemnicę, Grecy stworzyli dramat i teatr. Szał bachantek rozszarpujących ciało Penteusza w tragedii Eurypidesa to prefigura karnawałowego szaleństwa. Prawdziwy szał bachiczny był dostępny tylko wtajemniczonym i naznaczonym przez Dionizosa. Ten teatralny jest przecież udawany i jako taki dostępny każdemu. Podobnie w karnawale. Przekraczanie pewnych granic (moralnych, obyczajowych, społecznych) – ma tutaj znaczenie symboliczne. Z jednej strony odwołuje się do zachowań mitycznych, z drugiej – pełni taką samą funkcję oczyszczenia jak katharsis w teatrze. Inspiracje antyczne są dostrzegalne do dziś. W Polsce jedną z zabaw karnawałowych było wożenie Bachusa po wsi (konkurowano o tę zaszczytną rolę!). W trakcie słynnego jamajskiego karnawału wielkanocnego w Kingston kandydaci do tytułu króla i królowej calipso śpiewając obrażają się nawzajem. Europejczycy znają zwyczaj wzajemnych wyzwisk (tzw. gefizmata) z komedii Arystofanesa. Rzucano je na moście (stąd nazwa) w atmosferze zabawy, sięgając często po metaforykę erotyczną.

[madohora]

Ludowe występy igrców, grajków, żonglerów, mimów dały początek włoskiej commedia dell’arte. Narodziny słynnego karnawału weneckiego ściśle temu towarzyszyły. Stąd pewnie tak silna pozycja maski, rekwizytu stricte teatralnego, i kostiumu w obchodach tego karnawału. Błądząc w labiryncie uliczek i kanałów weneckich, łatwo można odtworzyć atmosferę miasta z XIII w. Właśnie przemknął chudy, wysoki, wyschnięty Pantalone. Za nim stara się nadążyć gruby, ociężały Brighella niosąc kosz z mięsem – podstawą uczty weneckiej. Ostatecznie polski mięsopust to dosłowne tłumaczenie włoskiego carnevale. Kolombina knuje swoje matrymonialne plany, a Arlecchino wraca do domu okrężną drogą.... W sztukach Carla Goldoniego karnawał trwa non stop, wystarczy przypomnieć znakomitą scenę komiczną w Słudze dwóch panów, kiedy Truffaldino zamawia skromną ucztę dla swojego pana, a Brighella korzysta z okazji i wciska mu nadmiar wszelkiego jedzenia (zapewne nie pierwszej świeżości). Każdy z bohaterów ma swoją charakterystyczną maskę, która pozwala mu się schować za określony typ postaci. Ta teatralna odmiana znajduje też potwierdzenie w istocie karnawału. Przez chwilę nie być sobą. Ma to też praktyczny wymiar – anonimowość w robieniu długów hazardowych, nieustalone ojcostwa w żeńskich klasztorach... Doszło do tego, że powstało specjalne prawo karnawałowe, które zakazywało noszenia przez „maski” jakiejkolwiek broni, zabraniało gry w karty (zakaz wstępu do kasyn w karnawałowych maskach obowiązuje we Włoszech do dziś!). Dwa stulecia później zakazano mężczyznom przebranym za kobiety wstępu na tereny żeńskich zakonów. To były czasy...

[madohora]

Wykorzystuje się też karnawał do wyrażania poglądów politycznych. W lutym 1989 roku Pomarańczowa Alternatywa przygotowała we Wrocławiu happening Karnawał Robotniczy, znakomicie wyczuwając czas wielkich namiętności i wiszącą w powietrzu atmosferę przemiany i odnowy. W Rio de Janeiro przygotowywane są specjalne platformy z ogromnymi dekoracjami (jak np. o dominacji świata arabskiego w branży paliwowej), ale te obce założeniom karnawału wtręty nie zyskują (podobnie jak bożonarodzeniowa szopka z Beckhamem) aprobaty. Dużo lepsze efekty w promocji daje na przykład specjalna kolekcja mody karnawałowej, którą prezentuje Adriana Lima (wygląda bardzo stylowo...). Jednak pierwotne sensy karnawału ulegają zatarciu i komercjalizacji. Nagość, erotyka i zmysłowość (a nie np. egalitarność) stają się jego znakiem rozpoznawczym. (nawiasem mówiąc proces ten dał początek teatrom rewiowym). Wenecja już nie funduje, jak onegdaj dożowie, trzech dorodnych byków, które zabijano uroczyście na Plac Św. Marka, a mięso rozdawano wszystkim chętnym. Pewne elementy karnawału przejęli za to kibice sportowi (szczególnie piłki nożnej) czy uczestnicy hiszpańskiej La Tomatina, tworząc zarazem kolejne widowiska teatralne...

[madohora]

Największą karierę na świecie zrobił balet Michaiła Fokina do suity Camille’a Saint-Saënsa Karnawał zwierząt (tzw. „fantazja zoologiczna”). Jej częścią jest słynna miniatura Umierający łabędź, którą tańczyły m.in.: Anna Pawłowa, Galina Ułanowa, Maja Plisiecka, Alicja Markova, Halina Szmolcówna, Maria Pawińska. Twórcy teatralni chętnie odwoływali się do, znanego choćby z obrazu Pietera Bruegela, toposu walki karnawału z postem. Tak zatytułował swój autorski spektakl Janusz Wiśniewski (premiera w 1984 roku w warszawskim Teatrze Współczesnym), który zamykał jego teatralny tryptyk poświęcony kulturze i tradycji Europy. Nie mogło w nim zabraknąć wizji tych zwalczających się wzajemnie skrajności. Karnawału o pogańskich korzeniach i postu o silnej konotacji chrześcijańskiej. Temu kulturowemu zderzeniu Ewa Wycichowska poświęciła swój ostatni spektakl w Polskim Teatrze Tańca. W mansjonowej przestrzeni tancerze ukazali całe wszechogarniające szaleństwo karnawału i kojące działanie postu. Taki jest przecież sens kalendarza chrześcijańskiego. Już w XV w. jeden z posłów tureckich po wizycie w Rzeczpospolitej donosił Sulejmanowi Wielkiemu: „w pewnej porze roku chrześcijanie dostają wariacyj i dopiero jakiś proch sypany im potem w kościołach na głowy leczy takowe”.
Takie funkcje mogą także pełnić teatr, kino czy opera – wyzwolić od konwenansu i rutyny, dać ucieczkę od codzienności, odkryć ukryte pragnienia i mroki duszy. To tajemnicze regiony i niebezpieczna wiedza. Komu zdarzy się w teatrze, niech przed powrotem do rzeczywistości nie zapomni posypać głowy popiołem. To dopiero zapewnia skuteczność kuracji.

[madohora]

Karnawał czyli zapusty to okres zimowych balów, maskarad, pochodów i zabaw. Rozpoczyna się najczęściej w dniu Trzech Króli, a kończy we wtorek przed Środą Popielcową, która oznacza początek wielkiego postu i oczekiwania na Wielkanoc.

[madohora]

Nazwa karnawał pochodzi od włoskiego carne vale, a słowo to zaczerpnięte z łaciny oznaczało pożegnanie mięsa: „carne” – mięso i „vale” – żegnaj (przed rozpoczynającym się wielkim postem). Oczywiście każdemu z nas karnawał kojarzy się przede wszystkim z Rio de Janeiro.

[madohora]

Karnawał jest od zarania dziejów znany na Kaszubach. Zwyczaje karnawałowe są tu bardzo urozmaicone, a wiele z nich przetrwało do dziś. Zapusty, to czas zabaw i tańców i spożywania… sporych ilości alkoholu. Głównym pożywieniem Kaszubów w czasie postu były krëpe, bùlwe i slëdze. Dawniej w zapusty jedzono jednak dużo tłustych dań, a bardzo popularne były placki ziemniaczane, pączki i faworki. Taniec, zabawa, śpiewy, to nieodzowne elementy zapustne widoczne w każdym zakątku Kaszub. Wedle tradycji panny wystrojone w piękne suknie brały udział w balach i imprezach, by znaleźć mężów. Do dzisiaj zachował się tu zwyczaj chodzenia w zapusty przebierańców. Spotkać można wśród nich postacie z kolędowania: niedźwiedzia, konia, bociana, cygana, czy żandarma. Bawią się zarówno starzy jak i młodzi, a okres ten kończy się w ostatki. Niegdyś zapusty, to także czas w którym na Kaszubach odwiedzało się dalekich krewnych. Rodziny zbierały się i w kilka sań wyruszano na wspólne odwiedziny bliskich.

[madohora]

Karnawał w Puno (hiszp. Fiesta de la Virgen de la Candelaria) – obchody karnawałowe w mieście Puno (Peru) nad jeziorem Titicaca.

[madohora]

Obchody rozpoczynają się 2 lutego (święto Matki Boskiej Gromnicznej). Występują wtedy indiańskie zespoły muzyczne z regionu Puno. Około godziny 14 odbywa się procesja kościelna, a po niej następują wielogodzinne pokazy taneczne. Charakterystyczne są tańce w strojach regionalnych, m.in. w spiczastych czapeczkach chulio. Używane są też miejscowe instrumenty, np. fujarki tarka i kena oraz fletnie Pana. Po tygodniowym cyklu imprez karnawał kończy się Diabladą – festiwalem przebierańców z dominującą postacią diabła/

[madohora]

[madohora]

Od 2010 roku rozwinięciem Festiwalu Sztukmistrzów jest Carnaval Sztukmistrzów. Nazwa wydarzenia nawiązuje do postaci Sztukmistrza z Lublina, bohatera książki noblisty Izaaka Bashevisa Singera. Patronem festiwalu jest więc Jasza Mazur, iluzjonista i akrobata z powieści Singera, który przypominać ma o wielokulturowości i wieloreligijnej tradycji miasta.

[madohora]

Carnaval Sztukmistrzów jest imprezą-wizytówką Lublina, która oddaje duchowość, autentyzm, bogactwo kulturowe i klimat miasta. Podczas festiwalu prezentowana jest światowa sztuka alternatywna i eksperymentalna w połączeniu z teatrem i cyrkiem, a Lublin jest jedynym w Polsce miejscem prezentującym tego typu zjawiska.

[madohora]

Carnaval Sztukmistrzów jest imprezą-wizytówką Lublina, która oddaje duchowość, autentyzm, bogactwo kulturowe i klimat miasta. Podczas festiwalu prezentowana jest światowa sztuka alternatywna i eksperymentalna w połączeniu z teatrem i cyrkiem, a Lublin jest jedynym w Polsce miejscem prezentującym tego typu zjawiska

[madohora]

Od 2009 roku Carnavalowi Sztukmistrzów towarzyszy Urban Highline Festival – najstarszy i największy oficjalny zlotów slacklinerów i highlinerów. Jedyny organizowany w przestrzeni zurbanizowanej – na Starym Mieście i w Śródmieściu Lublina. Festiwal gromadzi dorocznie kilkuset uczestników z całego świata.

[madohora]

W 2020 roku 11. edycja Carnavalu Sztukmistrzów miała być wstępem do nowej formuły festiwalu. Elementem programu 11. edycji, jeszcze przed pandemią, miał być konkurs na polskie cyrkowe produkcje plenerowe. Konkurs zakładał wybór i dofinansowanie produkcji przedstawienia cyrku współczesnego w plenerze. Pandemia pokrzyżowała te plany i jednocześnie zainspirowała twórców do realizacji polskiej edycji festiwalu pod nazwą „Incydent polski”.

[madohora]

„Incydent polski” jako showcase miał za zadanie ukazać aktualną kondycję cyrku artystycznego w Polsce. Na festiwal w nowej, wymuszonej sytuacją formule złożyło się 9 premierowych polskich przedstawień cyrku współczesnego. Program 11. edycji festiwalu dopełniły wydarzenia towarzyszące, jak spektakl akrobatyczny „Prometeusz”, koncert Dziadów Kazimierskich i Rur Wydechowych, wystawa plakatu cyrkowego, czy Kino Carnavalowe. Podsumowanie festiwalu zostało opublikowane w formie publikacji dostępnej online.

[madohora]

[madohora]

Mardi Gras (wym. [maʁ.di ɡʁɑ], fr. tłusty wtorek) – dzień przed środą popielcową, ostatni dzień karnawału.

[madohora]

W Wielkiej Brytanii (oraz Australii i Stanach Zjednoczonych) dzień Mardi Gras znany jest również pod nazwą "Pancake Tuesday" (z ang. naleśnikowy wtorek) lub "Shrove Tuesday" i jak nazwa wskazuje, jest okazją do spożycia naleśników. W Szwecji i innych krajach północnej Europy jada się semle. W Danii świętuje się ostatni poniedziałek karnawału – fastelavn (w Islandii pod nazwą bolludagur).

[madohora]

Zarówno Mardi Gras, jak i Pancake Tuesday mają podobne korzenie do tłustego czwartku: są to dni wielkiego jedzenia i zabawy przed rozpoczęciem wielkiego postu.

[madohora]

W Polsce ostatni dzień karnawału to ostatki, znany w niektórych regionach jako śledzik (w Wielkopolsce podkoziołek). Żegna się wtedy karnawałowe przysmaki, witając postnego śledzia.

[madohora]

Dzień Słodkiej Bułki (bolludagur) obchodzi się na Islandii w poniedziałek, siedem tygodni przed Wielkanocą. Wypada on więc między 2 lutego a 8 marca. W 2004 roku świętować go przypadnie 23 lutego. Islandzka nazwa tego dnia pochodzi od słodziutkich bułek (vatnsdeigsbollur lub bolludagsbollur), głównie z kremem (odpowiednik naszych ptysiów) konsumowanych właśnie wtedy.

[madohora]

Żadnych wzmianek o islandzkich zwyczajach związanych z tym poniedziałkiem, nie ma w źródłach do XIX w. Zwyczaj serwowania specjalnych chlebów i ciast tego dnia jest najwidoczniej konsekwencją wprowadzonego wówczas przez Danię edyktu zabraniającego jedzenia potraw mięsnych począwszy od drugiego dnia przed Wielkim Postem.

[madohora]

W końcu XIX w. zwyczaj sprzedawania słodkich bułek, w poniedziałek w tygodniu "tłustowtorkowym" wprowadzili na Islandię piekarze z Danii i Norwegii.

[madohora]

W tamtych czasach, stosunkowo mało ludzi mogło poszczycić się posiadaniem odpowiedniego pieca, a więc bułki nie mogły być wypiekane w domu, a musiały być kupowane. Piekarze zaś działali tam, gdzie osiedlonych było więcej ludzi. Tak więc zwyczaj jedzenia bułek rozwinął się jedynie w większych miejscowościach.

[madohora]

W bolludagur, islandzkie dzieci starają się "zwlec" z łóżka bardzo wcześnie rano. Jeśli ich rodzice ciągle śpią, dzieci "biją" ich specjalnymi "różdżkami" (bolluvöndur), udekorowanymi kolorowym papierem i wstążkami. Rodzice muszą odpłacić się swoich pociechom, dając im słodkiego ptysia za każde uderzenie różdżką.

[madohora]

Bicie to jest parodią symbolicznego biczowania pokutników na katolickich mszach podczas Tłustego Wtorku. Różdżka i jej "razy" symbolizują też kropidło i skrapianie święconą wodą uczestników mszy w Tłusty Wtorek.

[madohora]

Nieco przed 1870 r, islandzcy studenci uczący się w Danii, sprowadzili do kraju zwyczaj "uwalniania kota z beczki". Kiedyś do zabawy używano żywego kota, później oszczędzono nieco zwierzaki i brano do gry zdechłe "egzemplarze" (koty albo kruki). Beczkę ze zwierzęciem zamykano i wieszano na sznurze. Młodzież przystępowała następnie do okładania beczki kijem lub czymś na jego wzór, do momentu, aż beczka rozleciała się, a zwierzę zostało uwolnione. Wygrywał ten, kto zakończył dzieło pomyślnie. W nagrodę otrzymywał tytuł Kociego Króla - kattarkóngur.

[madohora]

Ok. 1915 r, zwyczaje te zostały przesunięte na Środę Popielcową, która teraz jest dniem "bez szkoły". Obecnie, najczęstszą "zawartością" bitej beczki są cukierki, które w punkcie kulminacyjnym zabawy rozsypują się wprost na uczestniczące w grze dzieci.

[madohora]

[madohora]

Karnawał Notting Hill – coroczny festiwal trwający dwa dni (niedziela i poniedziałek, tzw. Bank Holiday Monday) w sierpniu w dzielnicy Notting Hill. Począwszy od 1959 impreza odbywała się w styczniu, a w 1965 przeniesiono ją na obecny termin.

[madohora]

Pierwszą edycję karnawału, jeszcze pod nazwą Carribean Carnival, zainicjowała działaczka społeczna Claudia Jones. Festiwal wywodzi się z diaspory czarnoskórych imigrantów z Karaibów, w szczególności z Trynidadu, gdzie karnawałowa tradycja jest bardzo silna. Lokalne społeczności marzyły o stworzeniu święta, które zjednoczyłoby karaibskich mieszkańców z dzielnicy Notting Hill. Pod koniec lat 50. Afroamerykanie byli narażeni na ciągłe naciski społeczne. Spotykali się w klubach północnego Londynu, w których mogli się bawić swobodnie. Z biegiem czasu karaibskie społeczności zaczęły dzielić się swoją kulturą z milionem ludzi z całego świata. Współczesny karnawał rozciąga się na długości 5 kilometrów. W paradzie biorą udział przebrane w kostiumy zespoły tańczące w rytm muzyk

[madohora]

Z niektórych z 45 scen słychać również etniczne rytmy. Uczestnicy bawią się na scenach od godziny 9 do 20, a potem przenoszą się do klubów. Podczas Notting Hill Carnival wybierane są najlepsze zespoły oraz orkiestry grające na narodowych instrumentach z Trynidadu i Tobago, a w ramach konkursu Grand Costium Gala wybiera się Miss, Mistera oraz DJ-a karnawału.

[madohora]

Nordyckiego Fastelavn nie można jednak nazwać świętem religijnym. Przeciwnie, Kościół i przed i po Reformacji aktywnie starał się go zabronić. Mimo protestów Kościoła tradycja przekazywana była z pokolenia na pokolenie, a samo święto traktowano bardziej jako wyznacznik zmiany pory roku i rozpoczęcia związanych z tym prac, niż jako zwyczaj religijny.

[madohora]

Charakterystyczną duńską tradycją związaną z Fastelavn jest zabawa w "kota w beczce" (duń. slå katten af tønden). Oryginalnie polegała ona na zawieszaniu na drzewie drewnianej beczki z żywym czarnym kotem i rozbijaniu jej kijami. Dla urozmaicenia czasem zawodnikom zawiązywano oczy lub sadzano na koniach. Wygrywał ten, od czyjego uderzenia odpadło dno beczki. W niektórych rejonach zwycięzca zwolniony był przez cały rok od podatków (ostatni taki przypadek zanotowano w 1743 na Amage). Po rozbiciu pojemnika kota często (chociaż nie zawsze) zabijano – akt przeciwko zwierzęciu miał zapewnić ochronę przed złem (np. zapobiec wybuchnięciu zarazy)

[madohora]

Już w połowie XVIII wieku zaczęły pojawiać się głosy przeciw maltretowaniu kotów z okazji Fastelavn. Świadczy o tym m.in. zachowany wiersz Petera Rammela z 1729 roku: O, gdybym ja był wolny, a wy byliście myszami. Od ok. połowy XIX wieku do beczki wkładano martwego kota, potem, aby nie męczyć prawdziwego zwierzęcia, kukłę kota zrobionego ze szmat. Ostatni przypadek wykorzystania żywego zwierzęcia zanotowano ok. 1880 roku w Reersø[

[madohora]

Zabawa przetrwała do dziś – "kot w beczce" jest niemalże synonimem Fastelavn. Współczesne beczki już tylko ozdobione są wizerunkiem kota, a zawierają łakocie i owoce dla dzieci. Beczkę rozbija się tak samo, jak niegdyś: dzieci ustawiają się w kolejce, każdemu dziecku przysługuje umówiona liczba uderzeń kijem. Ten, czyje uderzenie spowoduje odpadnięcie dna i wysypanie się słodyczy zostaje "kocią królową" (duń. kattedronning), a kto zbije ostatni kawałek beczki zostaje "kocim królem" (duń. kattekongen). Przy odrobinie szczęścia jedno dziecko może zostać naraz całą parą królewską.

[madohora]

[madohora]

Inną zabawą o symbolicznym znaczeniu było "podjeżdżanie do kury (lub gęsi)" (duń. at ride til hanen oraz gåserenden). Polegało to na wieszaniu za nogi kur lub gęsi. Uczestnicy konkursu galopowali konno pod wiszącym wysoko ptakiem i próbowali złapać go za szyję, by urwać mu żywcem głowę. Aby zadanie było trudniejsze, szyje zwierząt wysmarowane były smalcem lub mydłem.

[madohora]

"Rwanie gęsi" miało zapewnić bogate plony w nadchodzącym sezonie. Niektórzy badacze wyrażają jednak opinię, że nie tyle był to zwyczaj o znaczeniu magicznym, ile zwykłe prymitywne czerpanie radości z maltretowania żywej istoty.

[madohora]

Zabawa ta nie przetrwała do dzisiaj w żadnej formie.

[madohora]

[madohora]

Podczas Fastelavn piecze się (lub, dzisiaj, kupuje w ciastkarniach) słodkie bułeczki wypełnione kremem lub pokryte lukrem (duń. Fastelavnsboller), które są tak ważnym elementem jak choinka na Boże Narodzenie. Tradycja pochodzi z końca średniowiecza – wówczas zarezerwowane na Fastelavn białe pszenne bułki z mlekiem lub z kawałkiem masła w środku były niecodziennym smakołykiem.

[madohora]

Aby dostać bułkę, dzieci śpiewają tradycyjną piosenkę:

[madohora]

Tradycja słodkich bułek wiąże się ze zwyczajem zbierania w Fastelavn rózg – młodych gałązek drzew (duń. Fastelavnsris), przyozdabiania ich kolorowym papierem i uderzania nimi chłopców i dziewcząt. Kto tego dnia wstał najwcześniej, przygotował rózgę i uderzył pierwszy, wynagradzany był taką bułką. Dzisiaj to głównie dzieci rózgami budzą w dzień Fastelavn swoich rodziców.

[madohora]

[madohora]

W wielu duńskich miastach do dziś odbywają się z okazji Fastelavn parady. Zwyczaj wziął się z procesji wiodących niegdyś w czasie święta przez całe miasto lub wieś w kierunku miejsc, gdzie miały odbywać się konkursy takie, jak "kot w beczce", "rwanie gęsi" czy popisy jazdy konnej. Uczestnicy procesji byli poprzebierani w królewskie i rycerskie stroje, często przechowywane z roku na rok na tę okazję. Był także klaun (stąd do dziś zwyczaj przebierania dzieci w czasie Fastelavn za rycerzy i klaunów).

[madohora]

Procesje szły od zagrody do zagrody, zapraszając wszystkich mieszkańców do zabawy, a także zbierając pieniądze, żywność i słodkości na wspólny wieczór.

[madohora]

[madohora]

Ale aż do końca 1800 roku nadal można było znaleźć miejsca, w których nadal używano żywego kota.
Jeden z najnowszych przykładów Bicie beczek z żywymi kotami pochodzi z 1880 roku Reersø.
"Zrzucanie kota z beczki" to zwyczaj znany w Danii i Skåne, - wcześniej bicie beczki było również popularne w Holandii,

[madohora]

co mogło być inspiracją dla naszej wersji zwyczaju. W Niemczech koty również nie miały zbyt wiele zabawy dla Ostatków, tutaj używali "katzenschlangen" - rodzaju rytualnego zabijania kotów, gdzie zwierzęta mogły
być na przykład zakopywane żywcem na polu.

[madohora]

Dobrze, że ten zwyczaj nie przetrwał ze względu na zwierzeta

[madohora]

www.detsker.nu/faste/tondeslag.jpg" border="0" alt="https://web.archive.org/web/20080514000833im_/www.detsker.nu/faste/tondeslag.jpg">

[madohora1]

Zaczyna się karnawał
Tańce, hulanki, swawole
A w sądach kar nawał
Ja jednak to pierwsze wolę

Może Wenecja a może Rio
Samba czy Rumba
Pióra we włosach, że ho ho
Ja nie zatańczę - bo ze mnie trąba

[madohora1]

Karnawał, zapusty – okres zimowych bali, maskarad, pochodów i zabaw. Rozpoczyna się najczęściej w dniu Trzech Króli a kończy we wtorek przed Środą Popielcową, która oznacza początek Wielkiego Postu i oczekiwania na Wielkanoc.

[madohora1]

[madohora1]

Widowiskowe karnawały odbywają się w Rio de Janeiro, w Wenecji oraz na Wyspach Kanaryjskich i w Niemczech. Drugim największym, po karnawale w Rio de Janeiro, pod względem liczby odwiedzających go turystów jest Notting Hill Carnival w Londynie. Co roku w ciągu dwóch dni przyciąga ponad 1,5 mln turystów

[madohora1]

[madohora1]

Jednym ze zwyczajów jest Lot Anioła. W 2007 aniołem była włoska pływaczka Federica Pellegrini, natomiast w 2008 amerykański raper Coolio.

[madohora1]

[madohora1]

Centrum niemieckiego karnawału (Karneval) jest północna Nadrenia-Westfalia, gdzie co roku 11 listopada o godz. 11.11 rozpoczyna się tzw. piąta pora roku (tak nazywa się karnawał w Kolonii). Przez kolejne miesiące (w czasie adwentu nie wszędzie) odbywają się posiedzenia karnawałowe, sowicie podlewane alkoholem i intensywne przygotowania stowarzyszeń karnawałowych do karnawałowej parady końcem karnawału. Święto Trzech Króli rozpoczyna powszechny karnawał. W ostatni czwartek karnawału (Weiberfastnacht) w Nadrenii i Westfalii kobiety uzbrojone w nożyce obcinają mężczyznom krawaty, oprócz tego odbywają się też kobiece szturmy na ratusze. Co roku w Weiberfastnacht, punktualnie o godzinie 11.11 kilkadziesiąt tysięcy przebranych w barwne kostiumy kobiet wdziera się do ratuszy w Düsseldorfie, Bonn, Kolonii, Moguncji i innych niemieckich miastach, by obciąć krawaty urzędnikom i otrzymać symboliczny klucz do bram miasta, przejmując na ten dzień symbolicznie władzę. W ostatni poniedziałek (Rosenmontag) odbywają się duże karnawałowe parady, z muzyką, wozami pełnymi przebierańców zrzeszonych w towarzystwach karnawałowych, rzucających słodycze w tłum. Poszczególne regiony mają swoje zawołania (Narrenruf), np. Kölle Alaaf w Kolonii.
Poza powyższym obszarem istnieje zwyczaj świętowania karnawału pod nazwą Fasching, Fastnacht, Fastelabend lub Fasnacht - także poza Niemcami. Np. w Moguncji używa się nazw "Mainzer Fastnacht", "Määnzer Fassenacht" lub "Meenzer Fassenacht".

[madohora1]

.

[madohora1]

Karnawał Notting Hill – coroczny festiwal trwający dwa dni (niedziela i poniedziałek, tzw. Bank Holiday Monday) w sierpniu w dzielnicy Notting Hill. Począwszy od 1959 impreza odbywała się w styczniu, a w 1965 przeniesiono ją na obecny termin.
Festiwal zapoczątkowali afroamerykańscy imigranci z Karaibów, w szczególności z Trynidadu, gdzie karnawałowa tradycja jest bardzo silna. Lokalne społeczności marzyły o stworzeniu święta, które zjednoczyłoby karaibskich mieszkańców z dzielnicy Notting Hill. Pod koniec lat 50. Afroamerykanie byli narażeni na ciągłe naciski społeczne. Spotykali się w klubach północnego Londynu, w których mogli się bawić swobodnie. Z biegiem czasu karaibskie społeczności zaczęły dzielić się swoją kulturą z milionem ludzi z całego świata. Współczesny karnawał rozciąga się na długości 5 kilometrów. W paradzie biorą udział przebrane w kostiumy zespoły tańczące w rytm muzyki. Z niektórych z 45 scen słychać również etniczne rytmy. Uczestnicy bawią się na scenach od godziny 12 do 20, a potem przenoszą się do klubów. Podczas Notting Hill Carnival wybierane są najlepsze zespoły oraz orkiestry grające na narodowych instrumentach z Trynidadu i Tobago, a w ramach konkursu Grand Costium Gala wybiera się Miss, Mistera oraz DJ-a karnawału. Podczas imprezy nie brakuje też punktów gastronomicznych.

[madohora1]

[madohora1]

Dane oraz inne ciekawostki wyszukane za rok 2007

5,7 km - długość trasy
70 - platform z DJ-ami oraz szesnastoma stell bands na "pokładzie ciężarówki"
40 - stacjonarnych systemów nagłośnienia rozmieszczonych w okolicy karnawału
16 000 - granych utworów
300 - straganów z jedzeniem
50 000 - aktywnych uczestników
15 000 - kostiumów
150 000 - pióropuszy
30 milionów cekinów
100 litrów dekoracyjnej farby do malowania ciała
1 milion godzin spędzonych na szycie i dekorowanie kostiumów

[madohora1]

[madohora1]

Konsumpcja:

5 ton kurczaka
30 000 kolb kukurydzy
1 tona ryżu i zielonego groszku
12 000 owoców mango
16 000 kokosów
5 milionów ciepłych i zimnych napojów
10 000 jamajskiego portera
25 000 butelek rumu

[madohora1]

[madohora1]

Als Karneval, Fastnacht oder Fasching (auch fünfte Jahreszeit) bezeichnet man verschiedene Bräuche, um die Zeit vor dem Aschermittwoch in Ausgelassenheit, Fröhlichkeit und überschäumender Lebensfreude zu feiern.
Diese Bräuche haben sich in den zahlreichen Karnevals-, Fastnachts- und Faschingshochburgen mit spezifischen Eigenarten entwickelt. Weitere wichtige Einflüsse sind die Narretei, Lokalpatriotismus und die Verhöhnung der jeweiligen Machthaber zu Beginn des 19. Jahrhunderts. Verspottete man in Mainz die Franzosen, so konnten in Köln die Preußen straffrei verballhornt werden, die nach dem Wiener Kongress das Rheinland und Westfalen annektiert hatten.

[madohora1]

Das Wort Fastnacht und seine regionalen Abwandlungen werden vor allem in Hessen, Rheinland-Pfalz (Rheinhessen, Mittelrhein und Pfalz), dem Saarland, in Franken, in der Oberlausitz sowie in Baden, Württemberg, Bayerisch-Schwaben, im westlichen Oberbayern, der Oberpfalz [1], Luxemburg, der Schweiz, Liechtenstein und den westlichen Landesteilen Österreichs mit Südtirol (Alpenraum) verwendet.

Regional heißt es in Mainz Fas(s)enacht, in Franken Fasenacht, in der Schweiz Fasnacht, in Baden, Württemberg und Bayerisch-Schwaben Fasnet, regional auch F(a)asent und in Luxemburg Fuesend. Weitere sprachliche Ausprägungen sind Fosnet, Foaset und Fassend.

Im niederdeutschen Raum heißt der Karneval plattdeutsch Faslaomt oder Faslam - dabei entspricht der Faslam in protestantischen Gebieten nicht mehr dem, was gemeinhin unter Karneval verstanden wird. Im Großraum Köln wird in der kölschen Mundart auch Fastelov(v)end oder Fasteleer verwendet, während man dort im Hochdeutschen ausschließlich von Karneval spricht.

Volksetymologisch wird das Wort Fastnacht oft an das althochdeutsche fasta (Fastenzeit) und naht (Nacht, Vorabend) angeschlossen und angegeben, der Name bezeichne ursprünglich nur den Tag vor Beginn der Fastenzeit, ab dem 15. Jahrhundert auch die Woche davor. Eine andere Volksetymologie stellt eine Verbindung zum Wort „Fass“ her. Der Vergleich der Dialektwörter ergibt jedoch eine gemeinsame Wortform der Gestalt *fasanaht, die diese Interpretationen widerlegt. Die Bedeutung des Vorderglieds fasa- bleibt unklar. Am wahrscheinlichsten scheint zwar ein Anschluss an eine indogermanische Verbalwurzel *pwos- mit der Bedeutung „reinigen, läutern, fasten“.

Die Fasnacht wird im nationalsozialistischen Sinne von der „Fastnacht“, die in einem liturgischen Kontext verstanden wird, unterschieden. Nach einer Veröffentlichung Hans Strobels in verschiedenen Zeitschriften im Januar 1937 fand von systemtreuer Seite ein konsequenter Begriffsgebrauch von „Fasnacht“ statt und wurde in Österreich und Deutschland verwendet.

[madohora1]

[madohora1]

Das Wort Fasching taucht im Hochdeutschen bereits ab dem 13. Jahrhundert zunächst in den Formen vaschanc und vaschang auf. Etymologisch[2] leitet sich Fasching, Vaschang vom „Fastenschank“ her, also dem letzten Ausschank (alkoholischer Getränke) vor der damals noch strengen Fastenzeit. Darauf verweist auch die mittelniederdeutsche Form vastgang, beziehungsweise die (spät)altnordische Form fostugangr für den Beginn der Fastenzeit. Die Angleichung an Wörter mit -ing ist deutlich jünger.
Vom Fasching spricht man vor allem in Unterfranken - Würzburg (größter Faschingszug Süddeutschlands), Niederbayern und der südlichen Oberpfalz, im Osten Oberbayerns einschließlich München und Österreich (östlich des Arlbergs) im bairischen Sprachraum. In Sachsen und Brandenburg finden sich zwar verbreitet Karnevalsvereine, das Brauchtum an sich bezeichnet man regional jedoch auch als Fasching. Auch im norddeutschen Raum ist Fasching vielerorts die vorherrschende Bezeichnung für die närrischen Tage.

[madohora1]

[madohora1]

Nördlich der Linie Bonn-Erfurt gibt es in Deutschland fast ausschließlich Karnevalsvereine, die Veranstaltung nennt man hingegen in Sachsen und Brandenburg auch Fasching. Verbreitet bezieht man den Karneval jedoch in erster Linie auf den rheinischen Karneval (siehe: Kölner Karneval, Düsseldorfer Karneval, Bonner Karneval, Eschweiler Karneval, Aachener Karneval, Neusser Karneval). In Deutschland ist der Begriff „Karneval“ erstmals Ende des 17. Jahrhunderts, im Rheinland erstmals im Jahr 1728 nachweisbar.[4]

Die Etymologie des Wortes ist nicht eindeutig geklärt. Seit Mitte des 19. Jahrhundert dominierte bis weit ins 20. Jahrhundert hinein auch in wissenschaftlichen Publikationen die erstmals 1855 von Karl Simrock veröffentlichte These, das Wort ginge auf den lateinischen Ausdruck carrus navalis („Schiffskarren“wink zurück, der ein Schiff auf Rädern bezeichne, das bei jährlichen Umzügen zum Wiederbeginn der Schifffahrt durch die Straßen geführt worden sei. Hieraus solle sich auch die Tradition des Narrenschiffs gebildet haben.[5] Diese These gilt inzwischen als eindeutig widerlegt, zumal sich weder in den einschlägigen lateinischen Quellentexten der römisch-vorchristlichen Antike noch in solchen des Mittelalters irgendein Beleg für die Wortverbindung carrus navalis (offensichtlich eine gelehrte Erfindung Simrocks) finden lässt.[6] Die heute geläufigste Vermutung ist die Ableitung vom mittellateinischen carne levare („Fleisch wegnehmen“wink, daraus carnelevale als Bezeichnung für die Fastenzeit („Fleischwegphase“wink; scherzhaft ist die Übersetzung von „carne vale“ als „Fleisch, lebe wohl!“ möglich.[7]

Der Begriff Karneval findet sich auch im internationalen Sprachraum, wird aber sehr unterschiedlich gefeiert. Karnevaleske Strukturen des Maskierens, Verkleidens und ritualisierter Ausgelassenheit lassen sich in allen Kulturen finden. Bekannt sind unter anderem der Karneval in Rio, Karneval in Venedig, der Karneval von Québec, der Karneval in Rijeka, der Mittfasten (Lätare) - Karneval in Stavelot und anderen belgischen Ostkantonen, sowie in Spanien der Karneval von Santa Cruz de Tenerife und der Karneval in Cádiz. Auch in den Südstaaten der USA gibt es eine ausgeprägte Karnevalstradition. Man verwendet hier die französische Bezeichnung Mardi Gras (Fetter Dienstag, Fastnachtsdienstag). Eine ganz eigenständige Vitalität entwickelte der Karneval in Lateinamerika. In Namibia gibt es ebenfalls eine ausgeprägte Karnevalskultur (Karneval in Namibia).

[madohora1]

[madohora1]

Carnival is a festive season which occurs immediately before Lent; the main events are usually during February. Carnival typically involves a public celebration or parade combining some elements of a circus, mask and public street party. People often dress up or masquerade during the celebrations, which mark an overturning of daily life

Carnival is a festival traditionally held in Roman Catholic and, to a lesser extent, Eastern Orthodox societies. Protestant areas usually do not have carnival celebrations or have modified traditions, such as the Danish Carnival or other Shrove Tuesday events. The Brazilian Carnaval is one of the best-known celebrations today, but many cities and regions worldwide celebrate with large, popular, and days-long events.

[madohora1]

[madohora1]

The Lenten period of the Liturgical year Church calendar, being the six weeks directly before Easter, was marked by fasting and other pious or penetential practices. Traditionally during Lent, no parties or other celebrations were held, and people refrained from eating rich foods, such as meat, dairy, fats and sugar. The forty days of Lent, recalling the biblical account of the forty days that Jesus spent in the wilderness, serve to mark an annual time of turning. In the days before Lent, all rich food and drink had to be disposed of. The consumption of this, in a giant party that involved the whole community is thought to be the origin of Carnival.
Carnival is an archaic tradition connected to agricultural and seasonal cycles of every year. It has a purifying significance as well. The primeval cosmic chaos rules the world, time is upset, social ties and social hierarchies are broken , so every kind of transgression is allowed . Supernatural beings and souls come to earth to meet the living beings. Every barrier between the living and the dead is knocked down because the primeval chaos lives again and the historical period died out. A lot of masks take up the images of supernatural beings to exorcize these beings. At the end the ceremony of the "funeral" of Carnival - a purifying ritual - takes place. On this occasion a ritual "will" is often read and a puppet or another image - symbol of "King Carnival " - is burnt , drowned or beheaded. The ritual "funeral" symbolizes the restoration of the cosmic order and the regeneration of time, that 's a " new Creation ", a "new Cosmogony" ( see the works " The Myth of the Eternal Return " , chapter II , and the " Traité d ‘ Histoire des Religions " , chapter XI, by Mircea Eliade ; “ The Golden Bough ” by James George Frazer ). While it forms an integral part of the Christian calendar, particularly in Catholic regions, some carnival traditions may date back to pre-Christian times. The ancient Roman festivals of Saturnalia and Bacchanalia may possibly have been absorbed into the Italian Carnival. The Saturnalia, in turn, may be based on the Greek Dionysia and Oriental festivals. While medieval pageants and festivals such as Corpus Christi were church-sanctioned celebrations, carnival was also a manifestation of medieval folk culture. Many local carnival customs are based on local pre-Christian rituals, for example the elaborate rites involving masked figures in the Swabian-Alemannic carnival. Some of the best-known traditions, including carnival parades and masquerading, were first recorded in medieval Italy. The carnival of Venice was for a long time the most famous carnival. From Italy, carnival traditions spread to the Catholic nations of Spain, Portugal, and France. From France, they spread to the Rhineland of Germany, and to New France in North America. From Spain and Portugal, they spread with Catholic colonization to the Caribbean and Latin America. Other areas have developed their own traditions. In the United Kingdom, West Indian immigrants brought with them the traditions of Caribbean Carnival, however the Carnivals now celebrated at Notting Hill, London; Leeds, Yorkshire, and other places have become divorced from their cycle in the religious year, becoming purely secular events, that take place in the summer months.

[madohora1]

[madohora1]

While the starting day of Carnival varies, the festival usually builds up to a crescendo in the week before lent, ending on Mardi Gras (Fat Tuesday), before Ash Wednesday, the beginning of Lent. In the Ambrosian rite of Milan (Italy), the carnival ends on the Saturday after Ash Wednesday. In areas in which people practice Eastern Orthodox Christianity, Carnival ends on the Sunday seven weeks before Easter, since in Eastern tradition lent begins on Clean Monday.
Most common the season begins on Septuagesima, the first Sunday before Ash Wednesday. In some places it starts as early as Twelfth Night (January 6) or even in November. The most important celebrations are generally concentrated during the last days of the season before Ash Wednesday.

[madohora1]

[madohora1]

The origin of the name "carnival" is disputed. Variants in Italian dialects suggest that the name comes from the Italian carne levare or similar, meaning "to remove meat", since meat is prohibited during Lent. A different explanation states that the word comes from the Late Latin expression carne vale, which means "farewell to meat", signifying that those were the last days when one could eat meat before the fasting of Lent. Yet another translation depicts carne vale as "a farewell to the flesh", a phrase embraced by certain carnival celebrations that encourage letting go of your former (or everyday) self and embracing the carefree nature of the festival. However, explanations proceeding from carne vale seem to be folk etymologies and are not supported by philological evidence. Another possible explanation comes from the term "Carrus Navalis" (ship cart), the name of the roman festival of Isis, where her image was carried to the sea-shore to bless the start of the sailing season.[2] The festival consisted in a parade of masks following an adorned wooden boat, that would reflect the floats of modern carnivals

[madohora1]

[madohora1]

Liés généralement à la fête chrétienne de Mardi gras, les carnavals sont un type de fête relativement répandu en Europe et en Amérique du Sud. On fait dériver le mot carnaval de carne (pour caro, chair) et levare, enlever, parce que l'on mange beaucoup de chair pendant le Carnaval pour se dédommager de l'abstinence imposée pendant le Carême ; d'autres font venir ce mot de caro vale, c'est-à-dire, adieu la chair. Mais ce sont là des étymologies assez fantaisistes. Les linguistes retiennent seulement l'origine italienne : carnevale, composé de carn (chair) et levare (lever, enlever, ôter). Ils consistent généralement en une période où les habitants de la ville sortent déguisés (voire masqués ou bien maquillés) et se retrouvent pour chanter et danser dans les rues, jeter des confettis, éventuellement autour d’une parade.
D'après le calendrier religieux, le carnaval débute à l'Épiphanie (le 6 janvier), date qui marque la fin des fêtes de Noël et s'arrête le mardi gras, veille du début de la période de carême. Les Laetare sont des carnavals de mi-carême. Les saturnales des Romains et les fêtes dionysiaques en Grèce sont des précédents historiques du Carnaval. Le Carnaval est une tradition archaïque liée aux cycles saisonniers et agricoles. L’historien des religions Mircea Eliade écrit ( “ Le Mythe de l ‘ Éternel Retour “ , ed. Gallimard, 1969, p.69): “ Toute Nouvelle Année est une reprise du temps à son commencement , c’est-à- dire une répétition de la cosmogonie . Les combats rituels entre deux groupes de figurants, la présence des morts, les saturnales et les orgies, sont autant d ‘ éléments qui dénotent qu’ à la fin de l’ année et dans l’attente du Nouvel An se répètent les moments mythiques du passage du Chaos à la Cosmogonie ”. Eliade écrit encore (oeuvre citée p.78 ) : “Alors les morts pourront revenir, car toutes les barrières entre morts et vivants sont brisées ( le Chaos primordial n‘ est-il pas réactualisé?) et reviendront piusqu ‘ à cet instant paradoxal le temps sera suspendu et qu ‘ils pourront donc être de nouveau contemporains des vivants”. Eliade souligne que les peuples ont “ d’une manière profonde le besoin de se régénerer périodiquement en abolissant le temps écoulé et en réactualisant la Cosmogonie ”cryingoeuvre citée, p.91). Dans l’ essai " Le Sacré et le profane" (ed. Gallimard, p. 71 – 72) Mircea Eliade écrit : “ L ‘ abolition du temps profane écoulé s’effectuait au moyen des rites qui signifiaient une sorte de “fin du monde” . L ‘extinction des feux , le retour des âmes des morts , la confusion sociale du type des Saturnales , la licence érotique , les orgies , etc. simbolisaient la regression du Cosmos dans le Chaos". Mircea Eliade parle des valeurs cosmologiques du Carnaval même dans son “ Traité d ' Histoire des Religions “ ( " temps sacré " , chapitre XI). Les masques prennent les caractéristiques des êtres surnaturels qui sont les démons et les ésprits des éléments de la nature , c’est pourquoi la masque a une fonction apotropaique. À la fin le temps et l’ordre du cosmos , bouleversés pendant le Carnaval, sont reconstitués (nouvelle Création , nouvelle Cosmogonie) par la cérémonie de la lecture du “testament” et par les “funerailles” du carnaval qui souvent consistent en la brûlure du “Roi Carnaval” représenté par un mannequin ou une poupée de chiffon . D'autres fois l'image du Carnaval est noyée ou décapitée ( à propos de la mort rituelle du Carnaval voir même “ Le Rameau d’ or “ écrit par James George Frazer ). En Allemagne, le carnaval débute en principe le 11 novembre à 11 h 11 et se termine l'année suivante le Mardi gras. En Grèce, il s'appelle Apokriá et se termine le lundi pur. Les travestissements de tous genres, les bals nocturnes et masqués, les promenades du dimanche gras et du mardi gras sont les principaux amusements auxquels on se livre pendant le Carnaval. Le Carnaval de Venise et en général ceux des pays méridionaux sont les plus célèbres et les plus brillants.

[madohora1]

[madohora1]

Traditionnellement, dans le christianisme, le carnaval marque la dernière occasion de célébration des aliments gras et autres avant le début du carême. La période entre le début du carême et Pâques, selon le calendrier de l'Église, est de quarante jours. Traditionnellement, pendant le carême, pas de partis ou d'autres célébrations doivent avoir lieu, et les gens s'abstiennent de manger des aliments riches, tels que la viande, produits laitiers, les graisses et le sucre. Les quarante jours du Carême, rappelant le récit biblique des quarante jours que Jésus passa dans le désert, servent à marquer une certaine période où le croyant chrétien se tourne vers Dieu et la discipline religieuse. Dans les jours précédant le Carême, on doit éliminer tous les aliments et boissons riches en graisse, en sucre ou aux œufs. La consommation de ces aliments avant le début carême est censée être à l'origine du carnaval.

[madohora1]

[madohora1]

Карнава́л (от лат. carne vale — «прощай, мясо» либо лат. car val — «корабль шутов»wink — праздник, связанный с переодеваниями и красочными шествиями. Аналогичен славянской Масленице. Распространен в католических странах и восходит к языческим обычаям Римской империи. По времени обычно предшествует Великому посту, откуда и происходит название. Сопровождается массовыми народными гуляньями с уличными шествиями и театрализованными представлениями. Карнавал появился в IX—X в. К этому времени относятся наиболее ранние упоминания о периодических городских празднествах в разных городах Западной Европы. Первые карнавалы появились в Италии, где раньше всего появились большие независимые города. Затем появились карнавалы во Франции, позже всего — в Германии: Майнц, Дюссельдорф и Кёльне.
Народно-праздничные формы обычно составляли вторую, неофициальную половину праздника, тогда как первая была связана с выполнением определённых церковных ритуалов. Лишь в XVIII и XIX вв. они разделились, и карнавал стал существовать как один из видов массовых развлечений. Главнейшая часть любого карнавала — шествие по главным улицам города. Ведущий его мотив — изобилие, происходящее от древнейших праздников урожая. Оно может быть выражено в огромных кучах сельскохозяйственных продуктов, цветов, кушаний, которыми кормят всех желающих. Всё происходящее во врем

[madohora1]

[madohora1]

●► "Karnawał" – balet do muzyki Roberta Schumanna (1910)◄●
●► "Karnawał" - francuski film◄●
●► Karnawał Robotniczy (luty 1989) – akcja grupy Pomarańczowa Alternatywa◄●

Źródło informacji Wikipedia.pl
Zdjęcia - Wikipedia oraz różne strony internetowe(wyszukane przez google)

[madohora1]

[madohora1]

Poza samymi zabawami karnawałowymi, na całym świecie ważne są pewnego rodzaju akcesoria karnawałowe ściśle związane z samymi zabawami. Oczywiście co kraj to obyczaj i w myśl tej zasady napotykamy na ogromną różnorodność zarówno zabawa jak i rodzajów strojów, mody i poszczególnych akcesoriów.

[madohora1]

[madohora1]

Najbardziej uniwersalnym elementem są suknie karnawałowe dla kobiet i maski. Ogólnie moda karnawałowa, rządzi się swoimi, dość specyficznymi zasadami. Jednym z najwspanialszych elementów jest fakt, że w okresie karnawału każdy z nas może się stać zupełnie kimś innym, niż jest w rzeczywistości. Taki efekt otrzymamy przez samą zmianę stylu, lub poprzez odpowiedni strój i maskę. Królują w tym momencie także peruki karnawałowe, ogólne przebrania karnawałowe i kostiumy na karnawał. Domy mody i projektanci prześcigają się przed karnawałem pomysłami na materiały, kształtem i stylistyką strojów. Szczególnie sukienki karnawałowe muszą być dopracowane jak najbardziej. Oczywiście każdy sezon rządzi się swoimi prawami i reprezentuje swoją odmienność. Czas karnawału jest wyjątkowy także z innego względu, a mianowicie z powodu ogromnej możliwości łączenia stylów, eksperymentów z materiałami, całością fasonu czy makijażem i dodatkami do kreacji. Kreacje i przebrania karnawałowe muszą być lśniące i świecące. Także mężczyzn nie omijają pewne wyznaczniki. Sugeruje się zakup fraków z świecącymi klapami i spodni z lśniącymi delikatnie lampasami, co ma stanowić przeciwwagę dla wszechobecnej biżuterii pań. Jeżeli chodzi o samą długość strojów pań, to swoboda jest dość szeroka. Jednak powinna ona współgrać z całością zamierzenia stylu.
Stroje karnawałowe dla dorosłych dają więc wiele możliwości stylistycznych

[madohora1]

[madohora1]

W tym momencie należy wspomnieć także o dodatkach. Diabeł tkwi w szczegółach, dlatego rola dodatków jest niezmiernie ważna. Dodatki mają przede wszystkim przyciągać wzrok i uwagę oraz sprawiać, że nosząca je osoba czuje się z nimi dobrze. W skład dodatków wchodzą różnego rodzaju broszki, haftki, spinki i tak dalej. Nie należy zapomnieć o elemencie reprezentowanym przez biżuterię. Kobiety prześcigają się nie tylko w samych strojach i przebraniach, ale także właśnie w tej płaszczyźnie. Piękna biżuteria, oczywiście dobrze dobrana do całości stylu, wyróżnia i często bywa nawet obiektem pewnego rodzaju zazdrości.

[madohora1]

[madohora1]

Nieodłącznym elementem balów maskowych jak sama nazwa wskazuje jest maska. W zależności od kraju, regionu i związanej z nimi kultury, maski na karnawał bywają bardzo różne. Od naśladowania postaci historycznych, poprzez postacie z legend i bajek, aż do postaci wynikających z tradycji. Często maski są bardzo wymyślne, a niektóre bale wyłaniają ich najlepszych właścicieli.

[madohora1]

[madohora1]

Często także nieodłącznym elementem maski i samego przebrania są peruki karnawałowe. Pozwalają one na dopełnienie całości przebrania i przeistoczenia się w daną postać w czasie trwania karnawałowej zabawy. Peruki na karnawał także w zależności od podyktowanych potrzeb przybierają najróżniejsze kształty.
Podsumowując temat przebrania i ogólno pojętej mody, praktycznie nie można wyłonić stroju, który byłby niestosowny. Oczywiście jeżeli wybieramy się na bal w strojach wieczorowych, to te reguły jednak są określane, jednak przy okazji balu maskowego, to panuje już praktycznie nieskrępowana dowolność w granicach dobrego smaku.

[madohora1]

Karnawał w Wenecji

[madohora1]

Zabawy karnawałowe odbywające się w Wenecji można zaliczyć jako największą zabawę uliczną z jaką można się spotkać w całej Europie. Przez cały karnawał, codziennie na placu przed bazyliką świętego Marka organizowane są parady maskowe, spośród których wybierana codziennie zostaje najpiękniejsza maska. Oczywiście jedną maskę można założyć tylko jeden raz. Odbywa się to właśnie w tym miejscu ze względu na to, że nawet do dnia dzisiejszego plac świętego Marka jest uważany za najpiękniejszą salę balową w całej Europie, ponieważ po pierwsze jest on bardzo obszerny, a po drugie otoczony jest przepięknymi architektonicznymi wręcz cudami. Zasadniczo dawniej kulminacja całego karnawału w Wenecji odbywała się pomiędzy Tłustym Czwartkiem, a Środą Popielcową, ale w dzisiejszych czasach przebierańców można spotkać na ulicach weneckich już w drugi dzień Świąt Bożego Narodzenia, a prawdziwy wysyp karnawałowych masek i kreacji można zauważyć w Sylwestra i w Nowy Rok. Do Tłustego Czwartku karnawał trochę się chowa i rzadziej można dostrzec przebierańców, za to właśnie przez ten końcowy tydzień karnawału następuje kulminacja i wszyscy się bawią i przebierają. Dotyczy to głównie stałych mieszkańców Wenecji, aczkolwiek turyści również bardzo chętnie biorą w takich zabawach udział lub choćby się im przyglądają.

[madohora1]

W 2007 roku, karnawał wenecki obchodzono szczególnie hucznie, ponieważ poświęcono go trzechsetnej rocznicy urodzenia słynnego włoskiego komediopisarza o nazwisku Carlo Goldoni. Na placu świętego Marka jak i w słynnych włoskich teatrach i operach, wystawiano jego sztuki. Udział w tym przedsięwzięci wzięło aż tysiąc czterystu artystów, w tym muzyków i aktorów, którzy składali się aż na trzydzieści grup muzycznych i dwadzieścia grup teatralnych, dlatego też na karnawał do Wenecji w 2007 roku zjechało się mnóstwo gości tak z Włoch jak i z innych krajów. Był to zdecydowanie najhuczniej obchodzony karnawał w całej Europie. Można było posłuchać różnych stylów muzycznych od muzyki klasycznej, poprzez na przykład jazz aż do najsłynniejszych utworów, które wykonywał kiedyś Frank Sinatra, także każdy miał okazję znaleźć coś dla siebie.

[madohora1]

[madohora1]

Drugim miejscem poza placem świętego Marka w Wenecji, gdzie również prowadzone są najrozmaitsze zabawy karnawałowe, jest tak zwany Piazzetta, czyli mały placyk bezpośrednio sąsiadujący z dużym placem przed bazyliką. Zabawy odbywające się na placyku również mają w sobie niesamowitą magię, ponieważ widać stamtąd białą fasadę kościoła znajdującego się po drugiej stronie kanału świętego Marka. Jest to przepiękny kościół San Giorgio Maggiore znajdujący się na wyspie San Giorgio, dlatego też tak jeden plac jak i drugi przez wzgląd na otaczające je budowle są miejscami wręcz magicznymi i ciężko wyobrazić sobie piękniejszą scenerię dla takich zabaw. Zresztą placyk świętego Marka tak naprawdę nie ustępuje urodą dużemu placowi przed bazyliką i jest on przepięknie ozdobiony, między innymi dwoma kolumnami znajdującymi się u końca placyku, które zostały w XII wieku przywiezione z Konstantynopola, z czego na jednej kolumnie znajduje się posąg świętego Teodora, który był ówczesnym patronem Wenecji, a na drugiej kolumnie znajduje się obowiązujące do dziś godło tego pięknego miasta, czyli skrzydlaty lew

[madohora1]

[madohora1]

W dniach kulminacyjnych karnawału weneckiego zamaskowane postacie można spotkać praktycznie wszędzie, w każdym zakątku i uliczce w Wenecji i zwyczaj nakazuje, aby pozdrowić taką zamaskowaną osobę skinieniem głowy, dlatego też turyści wybierający się na karnawał do Wenecji, powinni najpierw zapoznać się z tamtejszą kulturą i tradycjami, aby kogoś przypadkiem nie urazić czy nie popełnić jakiejś znaczącej gafy. Dodatkowo wybierając się do tego pięknego miasta warto zaopatrzyć się w szczegółową mapę Wenecji, ponieważ spacerując po zaułkach i uliczkach i oglądając przepiękne scenki odgrywane przez zamaskowane postaci, można łatwo się zgubić. A ze względu na to, że w czasie karnawału miasto często bywa zalane wodą czy zamglone, o zgubienie nietrudno, zresztą często się takie przypadki zdarzają.

[madohora1]

[madohora1]

Co więcej na czas karnawału, władze miasta znoszą obowiązujące zakazy i normy, aby ułatwić uczestnikom zabaw pełną swobodę. Oczywiście wszystko w granicach rozsądku, ponieważ wiele czynów, które są zakazane, takimi pozostaje nawet w czasie karnawału. Dodatkowo zniesienie części zakazów umożliwia anonimową zabawę przebierańcom, którzy mogą robić w jej trakcie to, co z reguły bywa niedozwolone. Przebieranie się traktuje się nawet do dnia dzisiejszego nie tylko jako sposób anonimowej zabawy, ale także i jak sposób terapii grupowej poprzez grę. Zresztą jest to podobno bardzo skuteczne i przynosi zestresowanym ludziom dużą poprawę samopoczucia. Dlatego też karnawału nie powinno się traktować tylko jako zabawy, ale posiada on także szereg innych właściwości. Najczęściej spotykane scenki na ulicach przedstawiane są przez zwykłych ludzi, którzy wyśmiewają trudy i absurdy życia codziennego. Kiedyś konkretne grupy społeczne odstawiały konkretne scenki, na przykład ludzie biedni wyśmiewali w ten sposób bezkarnie swoich przełożonych, czy też na odwrót, ludzie bogaci wyśmiewali przebrani w wiejskie stroje plebs i wieśniaków. W dzisiejszych czasach kiedy to już zaniknął taki podział na konkretne grupy społeczne, przebrani i zamaskowani uczestnicy karnawału odstawiają inne scenki, które raczej wyśmiewają obecne absurdy życiowe i parodiują osoby znane i sławne. W ten sposób do dzisiejszego dnia rozładowuje się napięcia i niweluje stresy związane z codziennym, szarym życiem i dlatego też jest to tak popularna forma rozrywki, co oczywiście przekłada się bezpośrednio na wielkość i różnorodność weneckiego karnawału. Istnieje także zasada totalnej anonimowości i przede wszystkim nietykalności przebierańców, co więcej kwestię tę regulują specjalne przepisy prawa, które surowo karają osoby łamiące nietykalność biorących udział w zabawie i to nie tylko dlatego, żeby zapewnić pełen komfort i bezpieczeństwo wszystkim uczestnikom wszelkich zabaw, ale także dlatego, że za maską jest się totalnie anonimowym i nigdy nie wiadomo, czy nie kryje się za nią jakaś ważna dla miasta czy kraju osobistość.

[madohora1]

[madohora1]

Jeśli chodzi zaś o kostiumy i maski w które przebierającą się osoby biorące udział w zabawach karnawałowych, prawdopodobnie ich pochodzenie ma swoje źródło w starożytnym teatrze, aczkolwiek przebieranie się na karnawał dużą popularność zyskało dopiero w okolicach XVI – XVII wieku. Stroje te w szczególności wyróżniają się wręcz artystycznym wykonaniem, a także tym, że przedstawiają one historyczne czy literackie postaci, które to biorą udział w konkretnych scenkach. Bardzo ważne jest odpowiednie dobranie stroju do odgrywanej scenki, ponieważ nie można odgrywać parodii na przykład wieśniaków będąc ubranym w strój bogacza. Bardzo popularnym do dziś kostiumem jest kostium doktora zarazy z maską, która charakteryzuje się ogromnym nosem, który ma przedstawiać średniowiecznych lekarzy weneckich w czasie epidemii dżumy. W dzisiejszych czasach obok klasycznych, tradycyjnych strojów, które można spotkać na ulicach Wenecji, bardzo popularne są także nowoczesne stroje i fryzury karnawałowe, które ukazują kunszt artystyczny nowoczesnych krawców i fryzjerów oraz oczywiście stylistów i specjalistów od makijażu.

[madohora1]

[madohora1]

Dzięki temu, że karnawał wenecki z roku na rok staje się coraz bardziej popularny, odżyła w mieście sztuka tworzenia specjalnych masek karnawałowych robionych ręcznie, choć niestety poprzez wolny rynek zbytu i otwarte na import granice sprawiają, że rynek tak w Wenecji jak i w innych miastach w których odbywają się zabawy karnawałowe, zalewany jest masowo produkowanymi na Wschodzie maskami, które jednak są dość tandetne i nie mogą się nawet równać wyglądem z oryginalnymi, ręcznie robionymi maskami, choć niestety poprzez ogólnie panującą na całym świecie biedę, wielu ludzi w ramach oszczędności kupuje produkowane seryjnie maski. Pracownię najsłynniejszego producenta masek w Wenecji, można znaleźć w pobliżu słynnego weneckiego mostu o nazwie Rialto.

[madohora1]

MASKA WENECKA

[madohora1]

Koniec zabawy karnawałowej ogłasza się zawsze o północy z wtorku na środę, która jest Środą Popielcową i dzieje się to przy pomocy dzwonów bijących właśnie o północy w dzwonnicy bazyliki świętego Marka i w tym właśnie momencie wszyscy zebrani tam zdejmują maski, ponieważ zaczyna się Wielki Post. Czasem nawet godzinę przed północą, zresztą miało to miejsce także w 2007 roku, odbywa się przepiękny pokaz sztucznych ogni, aby odpowiednio zwieńczyć zakończenie karnawału.

[madohora1]

Karnawał we Włoszech

[madohora1]

We Włoszech celebrowanie karnawału jest już wielo wiekową tradycją i sięga wielu wieków wstecz. W tym pięknym kraju każde miasteczko posiada swoje własne odrębne tradycje i zabawy, związane z celebracją karnawału i dlatego też jest to bardzo interesujące zagadnienie ze względu na swoją różnorodność. Włoski karnawał naprawdę cieszy się ogromnym powodzeniem tak wśród turystów, jak i wśród samych Włochów, którzy bardzo chętnie biorą udział w przeróżnych zabawach i maskaradach karnawałowych. Takich zabaw jest bardzo wiele rodzajów i ciężko nawet by było wszystkie te zabawy wymienić z nazwy. Dlatego właśnie włoski karnawał cieszy się tak powszechnym powodzeniem, ponieważ jest on bardzo kolorowy i różnorodny.
Dzięki temu, że każde większe włoskie miasto posiada swoje odrębne tradycje, można przyjrzeć się osobnym tradycjom celebracji karnawału, z czego na największą uwagę zasługuje karnawał z Wenecji.

[madohora1]

[madohora1]

Karnawał bardzo ciekawą formę przybrał na Wyspach Kanaryjskich. Wiąże się on bardzo ściśle z wieloletnią tradycją pożegnania sardynki. W czasie trwania święta przewozi się drewnianą rybę z wyznaczonego miejsca nad brzeg morza i dokonuje się jej rytualnego spalenia. Całości towarzyszy udawany żal po sardynce oraz wspaniała zabawa. Po spaleniu następuje właściwy moment rozpoczęcia szampańskiej zabawy. Pokazy fajerwerków i wspaniała zabawa trwa kilka dni.
W swojej formie karnawał na Wyspach Kanaryjskich bardzo przypomina karnawał rodem z Brazylii. Jednak samba wymieniona została tutaj na narodowy taniec, a mianowicie flamenco. Mieszkańcy przebierają się, a i o spotkanie parady nie trudno

[madohora1]

Karnawał we Francji

[madohora1]

We Francji organizuje się liczne imprezy i festyny. Szczególnie wyróżnia się tradycja z Nicei, a mianowicie wozy mimów, którzy przedstawiają żywe obrazy. Także bale maskowe są tradycją francuską. W dniu Kwiatowej Bitwy ludzie skrywający twarze za maskami obrzucali się jajkami i mąką. Dzisiaj odbywa się to już wyłącznie za pomocą ogromnej ilości konfetti.

[madohora1]

Karnawał w Niemczech

[madohora1]

W niemieckiej Nadrenii karnawał ma szczególne znaczenie. Sami nadreńczycy mówią o karnawale jako o piątej porze roku. Bardzo podobnie jak przy zabawie w Brazylii, towarzystwa karnawałowe przygotowują się dłuższy czas do właściwej zabawy. Przez cały okres odbywa się ogromna ilość zabaw, festynów oraz balów. Momentem kulminacyjnym jest tak zwany różany poniedziałek. W ten dzień kobiety poprzebierane za różne osoby przechadzają się po ulicach miast obcinając mężczyzną krawaty za pomocą zdobionych nożyczek. Malują także na tą okazję bardzo obficie usta, aby móc zostawić widoczny ślad na policzkach złapanych przechodniów. Także mężczyźni się przebierają, a w czasie festynów królują kiełbaski z grila i oczywiście, jak przystało na Niemcy, piwo.

[madohora1]

Karnawał w Wiedniu

[madohora1]

Jednym z bardziej dystyngowanych rodzajów karnawałów to karnawał odbywający się w Wiedniu. Co roku ściśle w samym Wiedniu odbywa się około trzystu oficjalnych balów. Oczywiście w tym okresie cała Austria jest roztańczona i poświęcona zabawie, jednak sposób spędzania sylwestra jest bardzo charakterystyczny właśnie w Wiedniu. Ogólnie rzecz biorąc same ramy trwania karnawału dla wiedeńczyków są trochę inne niż w innych zakątkach świata. Uważa się powszechnie, że karnawał w Wiedniu rozpoczyna się wraz z nastaniem sylwestra. Jako sam wyznacznik uznawany jest bal cesarski organizowany w Hofburgu. Mieszkańcy Austrii traktują w odmienny sposób także sam okres adwentu. Uważają oni go za okres radosnego oczekiwania na narodziny Chrystusa, dlatego też w praktyce już w listopadzie organizowane są pierwsze bale.
Punktem szczytowym sezonu karnawałowego jest duży bal w Staatsoper (opera), który tradycyjnie odbywa się w ostatni czwartek karnawału. Uczestniczy w nim ponad trzy i pół tysiąca par i obfituje w osobistości takie jak politycy, monarchowie oraz gwiazdy telewizyjne czy muzyczne. Jest to impreza praktycznie zarezerwowana dla wielkiego świata gwiazd i wytwornego towarzystwa. Mimo że faktycznie otwarty jest on dla wszystkich, to sama cena biletów jest na tyle zaporowa, że nie wielu zwykłych Kowalskich może sobie pozwolić na uczestniczenie w tej imprezie. Sam bal dzięki transmisji telewizyjnej może obejrzeć za to każdy ciekawski widz.
Hofburg WiedeńCiekawym faktem jest organizacja własnych bali przez konkretne grupy zawodowe. Nie są to imprezy zamknięte i może w nich uczestniczyć każdy, kto wykupi bilet. Najczęściej takie bale karnawałowe organizowane są w Hofburgu z bardzo prostego powodu. Powodem tym jest, że tylko to miejsce jest w stanie pomieścić tak dużą ilość równocześnie bawiących się osób. Zabawa trwa nie w jednej ale ponad dwudziestu salach, a w każdej gra inna orkiestra na żywo. Rytuałem, a dzisiaj właściwie już tradycją, jest przechodzenie z sali do sali. Nie jest to wbrew pozorom łatwe, ponieważ obecność kilku tysięcy osób owocuje dość dużym ściskiem zarówno na parkietach jak i holach i przejściach. Także sama forma i przebieg balu urządzanego według tradycji wiedeńskiej przyporządkowana jest pewnym regułom. Młodzież, która pierwszy raz zagościła na balu, czyli tak zwani debiutanci rozpoczynają polonezem każdy wiedeński bal.

[madohora1]

[madohora1]

Jednym z najbardziej znanych form karnawałowych w Brazylii jest zabawa w Rio de Janeiro. Ogólnie przyjęło się mówić, że karnawał brazylijski jest jednym z najbardziej barwnych wydarzeń na świecie. Tradycje karnawału w Brazylii sięgają pierwszej połowy siedemnastego wieku, a dokładniej daty około 1641. Sama zabawa w Rio de Janeiro trwa pięć dni ale bez względu na porę dnia, jest równie dynamiczna. Forma opiera się głównie na wielkiej paradzie i sam początek dokonuje się od przekazania uczestnikom karnawału kluczy do miasta. Tradycją rozpoczęcia jest także pokaz sztucznych ogni zakrojony na ogromną skalę. Zabawa trwa oczywiście w każdym miejscu Rio ale centralnym punktem pozostaje betonowa konstrukcja w formie stadionu z trybunami, zwana sambodromem. Pojawiają się w tym miejscu kolejni tancerze reprezentujący poszczególne szkoły samby. Oczywiście poza sambodromem można w niezliczonej liczbie miejsc spotkać korowody czy stacjonarnie tancerzy samby. Często takie tańce organizowane są przez amatorskie szkoły samby i nie ustępują poziomem i barwnością głównej imprezie. Przez cały okres karnawału takie roztańczone korowody przemierzają ulice miast i miasteczek.

[madohora1]

Karnawał w Brazylii

[madohora1]

Jak łatwo się domyślić przygotowanie samej zabawy i show wokół niej zajmuje mnóstwo czasu i należy włożyć w to ogrom pracy. Przez cały rok szkoły samby pracują ciężko na wyniki swojego przyszłego występu. Trud z całego roku przełoży się na około godzinne przedstawienie, które pozwoli na chwilę chwały danej szkoły w dniu karnawału. Tradycja wielu szkół jest dość długa, dlatego też wymyślne stroje na karnawał, ozdoby i całokształt często nawiązują do takiej tradycji. Platformy szkół samby roją się od tancerzy, ludzi grających na różnych instrumentach, zwłaszcza bębnach i śpiewających. Stroje także spełniają pewien rodzaj kanonu. Mają być wymyślne, świecące i pełne ozdób, a przede wszystkim bardzo skąpe. Bardzo wyróżniają się zwłaszcza nakrycia głowy tancerzy. Swoim kształtem reprezentują najróżniejsze wizje artystyczne i naprawdę często są wspaniałymi dziełami sztuki. Co więcej nie obowiązują ich żadne ograniczenia, co uwidacznia się na przykład poprzez ich wielkość dochodzącą czasem do półtora metra wysokości. Ciekawym faktem jest szeroka możliwość brania czynnego udziału w korowodzie karnawałowym. Warunkiem jest wcześniejszy przyjazd i zapisanie się do jednej ze szkół samby. Cudzoziemcy są bardzo mile widziani w tej formie. Daje to możliwość szerokiej popularyzacji samej samby jak i karnawału w Rio de Janeiro, a także ściągnięcia dużej ilości turystów oraz funduszy

[madohora1]

Karnawał w Polsce

[madohora1]

Polska nie pozostaje w tyle za innymi krajami w kwestii karnawałowego szaleństwa. Już od dawnych czasów polski karnawał, nazywany zapustami, obfitował w dobrą zabawę i mnogość wydarzeń. W naszym kraju podobnie jak i w innych krajach okres ten był czasem poczęstunków, dużej ilości tańca i szeroko rozumianej zabawy. Zwłaszcza jeżeli chodzi o ówczesne polskie miasta zabawy były bardzo huczne i wystawne. Panował czas ucztowania przed mającym nastąpić postem.

[madohora1]

[madohora1]

Także do nas zawędrował zwyczaj organizacji balów maskowych, nazywanych redutami. Także wieś bawiła się w czasie karnawału. Jeżeli chodzi o szlachtę, to ulubioną rozrywką były wielkie kuligi, które zmierzały od dworu do dworu oraz oczywiście późniejsze bale z ucztami i parkietem do tańca. Także ludność wiejska celebrowała nastanie karnawału. W granicach możliwości jedzono, pito i tańczono przez cały okres trwania karnawału. Wszystkie osoby, które przebierały się, były chętnie przyjmowane w domach. Goszczono ich i oglądano przedstawiane występy, wierząc że wieszczą one rychłe nadejście wiosny i obudzenie się przyrody do życia.

[madohora1]

[madohora1]

Karnawał w Krakowie

[madohora1]

Rynek w Krakowie był szczególnym miejscem także imprez karnawałowych. Pod koniec karnawału organizowano tak zwane ścięcie mięsopusta. Związane było to oczywiście z nastaniem postu, a mięsopust to nic innego jak słomiana kukła, którą wcześniej obnoszono po licznych uliczkach i placach Krakowa. Kraków do dzisiejszego dnia jest centrum szaleństwa karnawałowego. Ogólne tradycje wyrastające z bardzo dużej liczby studentów i młodych ludzi sprzyjają szampańskiemu spędzaniu karnawałowego czasu. Mnogość organizowanych imprez zarówno zamkniętych jak ogólnodostępnych jest tak duża, że każdy może wybrać po kilka, które będą mu odpowiadać. Zwłaszcza wcześniej wspomniani studenci lubują się w organizacji i uczestniczeniu w zabawach karnawałowych. Nie można oczywiście przyjąć, że tylko studenci biorą czynny udział w zabawach. Prawdą jest, że całe społeczeństwo krakowskie hucznie bawi się w okresie karnawału. W Internecie, gazetach i innych mediach pełno jest ogłoszeń firm i lokali gastronomicznych. Kraków żyje sylwestrem. Z ogromnej wcześniej oferty ogłoszeń można wybrać nie tylko zwykłe zabawy czy bale, ale także różnego rodzaju maskarady, bale przebierańców czy bale z zabawami, konkursami i tak dalej. Społeczność Krakowa uwielbia się bawić także na imprezach plenerowych. Bardzo często organizowana są takie na rynku krakowskim. Na rozkładanej w sąsiedztwie sukiennic scenie występują artyści związani z muzyką, kabaretem czy teatrem. Czasami zdarzają większe wydarzenia na krakowskich błoniach, które ściągają tysiące ludzi.

[madohora1]

[madohora1]

Warto wspomnieć przy okazji Krakowa także rzesze turystów lub po prostu przyjezdnych z całej Polski ale także z zagranicy. Przyjeżdżają oni, ponieważ doceniają klimat panujący w tym mieście, a wcześniej wspomniana bogata oferta i związany z tym szeroki wybór imprez potęguje jeszcze bardziej tą sytuację. Wiele bardziej atrakcyjnych lokali czy imprez jest zarezerwowanych długo przez okresem karnawału, nie rzadko wszystkie miejsca zostają zarezerwowane jeszcze na jesień wcześniejszego roku. Niewątpliwie Kraków ze swoimi uliczkami, stylowymi kamienicami i unikalnym społeczeństwem oraz rzeszą międzynarodowych turystów jest miejscem magicznym, które sprzyja dobrej zabawie i dzięki temu co roku ściąga co raz większą liczbę ludzi, między innymi w okresie karnawału. Także władze miasta zauważyły potrzebę szerszej popularyzacji imprez karnawałowych w mieście. W tym roku przygotowano ponad czterdzieści dużych wydarzeń przy udziale miasta. W skład tych wydarzeń poza koncertami plenerowymi i w salach organizowane są barwne parady i pochody, seanse i tradycyjne bale kostiumowe. Same obchody karnawałowe rozpoczęły się już wpisującą się w tradycję Paradą Karnawałową, w której wzięło udział ponad trzystu aktorów, figur i modeli postaci związanych z polskimi zapustami. Dodatkowym atutem zabaw karnawałowych Krakowa, jest udostępnianie z inicjatywy miasta wielu wydarzeń w formie wstępu wolnego, co dodatkowo podnosi atrakcyjność krakowskiego karnawału.

[madohora1]

Karnawał w Warszawie

[madohora1]

Nasza polska stolica wcale nie pozostaje w tyle za Krakowem. Warszawa postawiła przede wszystkim na nowoczesną formę, a dokładniej na liczną organizację koncertów znanych i lubianych zespołów muzycznych i nierzadko także kabaretów. Ilość koncertów organizowanych z inicjatywy miasta jest ogromna, a należ wspomnieć także o mnogości imprez muzycznych organizowanych przez prywatne kawiarnie czy kluby. Zwłaszcza te drugie prześcigają się między sobą ściągając co większe gwiazdy. Polacy, jak pokazuje doświadczenie, uwielbiają bawić się w plenerze. Mimo że pora roku w czasie karnawału niczym nie przypomina klimatu Rio de Janeiro, to nie przeszkadza to naszym rodakom znakomicie bawić się i cieszyć z okresu karnawałowego. Dlatego też imprezy plenerowe niepodzielnie królują w czasie warszawskiego karnawału.

[madohora1]

[madohora1]

Warszawa szczególnie zwraca uwagę na kreacje karnawałowe i modę. Zauważa się mnogość stylu i nie tyczy się tego tylko bawiących się kobiet, jak się powszechnie przyjęło sądzić, ale także panów. Oczywiście mowa tutaj o balach poza maskaradami czy balami maskowymi. Karnawał warszawski szczególnie kładzie nacisk na trendy mody silnie czerpiąc wzorce z mody amerykańskiej czy włoskiej. Często maski na karnawał, przebrania karnawałowe i temu podobne ściśle odwzorowane są z tych z karnawału weneckiego czy bali w Wersalu.
Ogólnie rzecz biorąc poza dystyngowanymi balami, na których goszczą gwiazdy estrady, ludzie świata polityki i temu podobnie, prowadzonych jest wiele imprez w bardziej tradycyjnym, na przykład maskowym wydaniu. Także i w Warszawie ogrom lokali ogłasza się w mediach z ofertą organizacji bali. Zwłaszcza bardzo wiele ofert można znaleźć w Internecie. Wprawdzie większość najatrakcyjniejszych bali jest już zarezerwowanych często już na pół roku wcześniej, jednak przyjeżdżając w karnawale do Warszawy spokojnie możemy się załapać na wymarzoną zabawę.
Siłą karnawału organizowanego w Warszawie jest także mnogość wydarzeń nie związanych ściśle z tradycją, ale ogólnie bardzo ciekawych. Organizowane są zajęcia na lodowiskach i po halach czy tego podobne wydarzenia. Najbardziej zbliżone do karnawału są na przykład zajęcia nauki tańca na lodzie na wzór jazdy figurowej. Tutaj także z pomocą przyszło miasto, udostępniając te atrakcje lub całkowicie na zasadzie wstępu wolnego lub za symboliczną opłatą.
Miasto nie zapomniało także o swoich najmłodszych mieszkańcach. W tym roku szczególnie dużo organizowanych jest wydarzeń dla młodszych dzieci i młodzieży. Ciekawym elementem jest włączenie się do organizacji klubów tanecznych, które zajmują się nauką samby. Wprawdzie nie na tak dużą skalę jak w Rio de Janeiro ale następują co rok szersze próby popularyzacji w Warszawie spędzania sylwestra z sambą. Niestety pora roku odpowiadająca w naszym kraju zabawie karnawałowej nie pozwala na dokładne odwzorowanie parad i pochodów z Brazylii. Nie przeszkadza to jednak w zabawie w klubach i szkołach tańca.

Ważne okazało się także uruchomienie oficjalnych stron informacyjnych. Są one niezmiernie przydatne dla samych mieszkańców Warszawy jak i przyjezdnych. Zwłaszcza ta druga grupa chętnie korzysta z publikowanych informacji na temat organizowanych imprez, balów maskowych oraz co ważne wolnych miejsc na tego typu wydarzeniach.

[madohora1]

Karnawał

[madohora1]

Na bal się wybrać miałam
W ofertach wręcz przebierałam
Ta mi nie pasuje, ta znowu nie dla mnie
Wiem! Ja karnawał spędzę w pidżamie
A ona jest miękka, ciepła, flanelowa
Już na podusi złożona moja głowa
Zamykam oczy...bo tak dziś wolę
A tam tańce, hulanki, swawole...
Debiutantki tańczą angielskiego walca
Po cichu, leciutko suną dziś na palcach
Wytrzeszczam oczy. O co chodzi? Nie wiem niestety
A oni tańczą jakieś menuety
Suną po sali. Schodzą się rozchodzą
Tańczą dorośli, tańczą razem z młodzią
Tango fokstrota i chociaż nie pora
Ktoś zatańczył nawet rock and rola
Jeden młodzieniec mnie urzekł na tej scenie
Już chcę do niego skierować zaproszenie
"Biały walc" orkiestra zarządziła
I tutaj...ja się...obudziłam

[madohora1]

[madohora1]

Nie wiem czy jestem tego pewna ja
Lecz mówią że karnawał od tego dnia trwa
A jak to bywa w karnawale
Jest praca ale są też zabawy i bale

[madohora1]

[madohora1]

• Tak na Nikiszowcu witano Nowy Rok

[madohora]

[madohora]

ZABYTKOWA RÓWNIA KRUPOWA ZDEWASTOWANA PO SYLWESTRZE - Gazeta - 02.01.2023

[madohora]

[madohora]

SYLWESTER WYNATURZEŃ - Gazeta - 02.01.2023

[madohora]

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 664 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 20 osób/km² (wśród 1310 gmin Owernii Saint-Nectaire plasuje się na 324. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 169.).

[madohora]

Uczestnicy soboru, pozostając w ramach nakreślonych przez Biblię i grecką filozofię, przekształcili samo jądro doktryny chrześcijańskiej. Decyzje podjęte w Nicei przez wielu chrześcijan zostały uznane za groźną innowację. Spowodowało to długoletni konflikt religijny, naukowy, społeczny i polityczny. Umiarkowani przedstawiciele obu stron tego konfliktu doprowadzili w roku 381 do przyjęcia na soborze w Konstantynopolu kompromisu, który polegał na korekcie nicejskiego wyznania wiary. W korekcie tej odrzucono nicejską tezę o Bogu w jednej hipostazie, zastępując ją sformułowaniem o Bogu w trzech hipostazach

[madohora]

Święto Tết (Tết Nguyên Đán) – wietnamski Nowy Rok oparty na chińskim kalendarzu, przypada w styczniu lub lutym.

[madohora]

Podobna mozaika panowała w państwach włoskich i niemieckich. W Anglii do roku 1066 rozpoczynano rok na Wielkanoc, a następnie, od 1155 – w dniu 25 marca. W Polsce i w Hiszpanii świętowano Nowy Rok w Boże Narodzenie.

[madohora]

Pierwsze wytwórnie pojawiły się w okresie Muromachi-Ashikaga (1333–1573), co pozwoliło władzom siogunatu na uzyskiwanie dochodów, dzięki wprowadzonym podatkom od produkcji tego trunku. Dobrze prosperującym przemysłem wytwórczość sake stała się dopiero jednak w okresie Edo (1603–1868). To wówczas opracowano metodę dodawania destylowanego alkoholu do sake w celu uzyskiwania odpowiedniego smaku i ochrony przed pogorszeniem jakości

[madohora]

Pod auspicjami obu tych instytucji odbywa się wiele imprez i kampanii promujących sake i tradycje Japonii. Od 1911 roku organizowane są coroczne konkursy. Wytwórnie nagradzane są za osiągnięcia w udoskonalaniu metod produkcji, poprawie jakości trunku i pobudzaniu zainteresowania społeczeństwa.

[madohora]

sokujō-moto (速醸酛) – nowoczesna metoda, wynaleziona około 1900 roku, przyspieszająca produkcję, polegająca na dodawaniu do mieszanki drożdżowej małej ilości kwasu mlekowego. Tak produkowana sake ma zazwyczaj lżejszy smak, niż te wytworzone metodami kimoto lub yamahai

[madohora]

Sake najlepszej jakości, znane jako „specjalnego oznaczenia” (tokutei-meishō-shu 特定名称酒) stanowią 25% rynku. Poniżej wymieniona klasyfikacja sake określona została przez rząd japoński[43]. Poniżej niektóre z nich:

[madohora]

daiginjō-shu (大吟醸酒) – wyjątkowa ginjō-shu wytwarzana z ryżu spolerowanego tak, że usunięto co najmniej 50% zewnętrznej części ziarna. Wytwarzana wyjątkowo precyzyjnymi i pracochłonnymi metodami. Trunek oferowany w wersjach z dodatkiem destylowanego alkoholu lub bez dodatku. Są to najlepsze i najdroższe rodzaje sake;

[madohora]

Ama-zake (甘酒), dosł. „słodka sake”, ale jest to odmiennie traktowany, tradycyjny, słodki napój (drink) ze sfermentowanego ryżu o niskiej zawartości alkoholu

[madohora]

Popularnym symbolem kojarzącym się z sake jest kula robiona z liści kryptomerii japońskiej zwana sugitama (杉玉). Kiedyś wieszano je przed wejściami do wytwórni, gdy rozpoczynano produkcję nowej sake. Początkowo liście są zielone, lecz z czasem brązowieją, co symbolizuje dojrzewanie sake

[madohora]

w dniu 30 czerwca pije się natsugoshi-no-sake, aby usunąć „nieczystości” nagromadzone w pierwszej połowie roku. Rolnicy japońscy mają wówczas tradycyjną przerwę po zakończeniu sadzenia ryżu na swoich polach. Piją sake, życząc sobie łagodnego lata i obfitych zbiorów jesienią

[madohora]

Zgodnie z tradycyjną symboliką japońską, brzoskwinie, irysy i chryzantemy posiadają moc odpędzania nieszczęść oraz poprawiania zdrowia i witalności. Z tego powodu ceremonialne picie różnych rodzajów sake w powiązaniu z nimi jest kontynuowane w zgodzie z rytmem pór roku i utrzymaniem zwyczajów

[madohora]

ŚWIĘTO ŚW. TRZECH KRÓLI.
Uroczystość ta zowie się po łacinie Epiphania
Christi (Zjawienie się Chrystusa). W tym bowiem
dniu objawiła się trojaka chwała i trojakie Bóstwo
Chrystusa.
Najpierw objawił się Chrystus poganom w ten
sposób, że dziwna gwiazda i nadprzyrodzone świa
tło zawiodło trzech mędrców do Betleem, aby Bo
gu-Człowiekowi złożyli cześć i trojaką ofiarę, mia
nowicie jako Bogu kadzidło, jako królowi złoto a
jako człowiekowi mirę.
Po drugie: Głos Ojca Niebieskiego w czasie
chrztu w Jordanie obwieścił światu, że Chrystus jest
Synem Bożym, słowami: Ten jest Syn mój najmil
szy, tego słuchajcie! (Mateusz 3). . .
Po trzecie: Na godach w Kanie Galilejskiej
Chrystus sam pierwszym cudem okazał, że jest Bo
giem, mając władzę nad przyrodą.

[madohora]

Produkowane jest w wyniku fermentacji alkoholowej bezbarwnego miąższu winogron o jasnej lub ciemnej skórce w taki sposób, aby otrzymać żółtą barwę i klarowność końcowego produktu. Różnorodność białego wina wynika z użycia rozmaitych szczepów winogron, metod winifikacji i zawartości cukru resztkowego.

[madohora]

chardonnay – pochodzi z Burgundii; udaje się w regionach bardzo różnorodnych pod względem klimatycznym i geologicznym, m.in. we Francji, USA, Australii, RPA

[madohora]

[madohora]

Sambodrom otwarto w 1984 roku i od tego czasu stał się sceną największych karnawałowych parad. Mierzy 700 m długości i może pomieścić 90 000 widzów.

[madohora]

Wydawałoby się że nie ma bardziej przyzwoitego tańca niż walc. Tymczasem kiedy w Wiedniu po raz pierwszy zatańczono walca w obecności dworu damy ostentacyjnie opuściły salę balową, uważają publiczne obejmowanie się w tańcu za niemoralne. Inni sugerowali że ciągłe wirowanie może wywołać choroby.

[madohora]

Trynidad i Tobago
Największy karnawał na Karaibach. Impreza odbywa się w poniedziałek i we wtorek przed Popielcem. Mówi się, że gdy mieszkańcy wyspy nie bawią się na ulicach z okazji tego święta, to wspominają poprzedni karnawał i przygotowują się na nadchodzący. Podczas obchodów najczęściej słychać afrykańską muzykę calypso. Z tej okazji przybywa tu około 800 tysięcy osób. Uczestnicy obchodów mogą pokonać 10-kilometrową trasę parady oraz podziwiać konkurs bębniarzy grających na stalowych bębnach. Tu także wybiera się królową i króla karnawału. Największym wydarzeniem jest natomiast J’ouvert – o drugiej w nocy uczestnicy zabawy malują ciała kolorowymi farbami i tańczą na ulicach do świtu. Kostiumy karnawałowe często są tak duże i bogato zdobione, że muszą być podtrzymywane przez specjalne konstrukcje.

[madohora]

Niewiele osób wie, że tradycja świętowania ostatniego tygodnia przed Wielkim Postem została zaczerpnięta od pogan. W ten sposób żegnano zimę i witano (...) wiosnę. Owo „Święto łakomczuchów” przypada w ostatni czwartek przed Środą Popielcową i przypomina nam o rychłym zakończeniu karnawału. Choć jest to
dzień, gdy możemy bezkarnie zajadać się słodkimi pączkami, faworkami lub innego rodzaju słodkościami, to jednak w średniowieczu popularne było spożywanie w tym dniu mięsa, wina i chleba nadziewanego skwarkami albo słoniną. Gdy w XVI wieku rozpowszechnił się słodki zwyczaj, zaczęto wymyślać różne
alternatywy. Jedną z nich jest chowanie orzecha w którymś z pączków. Ten, kto go znajdzie, może cieszyć się szczęściem i pomyślnością. Znane są również konkursy w ilości zjedzonych pączków, które mają na celu wywołanie uśmiechu u widowni i uczestników. Nie możemy zapomnieć, że gdy byliśmy mali, czekaliśmy ze zniecierpliwieniem na ten dzień. Jeśli mieliśmy udane dzieciństwo, to na pewno pamiętamy
zapach słodyczy babcinej kuchni. Coś takiego świętuje się raz w roku, więc warto (niezależnie od diety czy preferencji żywnościowych) choć symbolicznie skosztować jednego faworka. W końcu jesteśmy osobami, które zasługują na odrobinę przyjemności w tym świecie goniącym za idealnością.

[madohora]

SYLWESTER NA ŚLĄSKU - Wyborcza - 29.12.2022

[madohora]

Maraton ulubionych filmów lub seriali to pomysł, który przypadnie do gustu każdemu. Dodatkową atrakcją może być wspólne przygotowanie przepysznych przekąsek oraz wygodnego miejsca do oglądania. Przydadzą się tutaj wygodne poduchy, ciepłe koce i przygaszone światło, popcorn lub inne ulubione smakołyki zapewnią świetnie spędzenie czasu w domowym kinie.

[madohora]

TEGO NIE POSTANAWIAJ - Interia - 31.12.2022

[madohora]

Wachlarz służył czasem za notatnik

[madohora]

[madohora]

[madohora]

MIESZKAŃCY O PLANACH NA SYLWESTRA - Radio Em - 31.12.2022

[madohora]

[madohora]

Zimne ognie przeważnie mają formę cienkiego metalowego drutu pokrytego w połowie lub 3/4 masą, która paląc się wytwarza duże ilości iskier. Masa ta ma zawsze odcień szary. Większość zimnych ogni ma formę prostego drutu, ale zdarzają się również zimne ognie w innych kształtach.

[madohora]

SYLWESTROWA MOC PRZEBOJÓW - Wyborcza - 01.01.2023

[madohora]

AWANTURA NA SYLWESTRZE MARZEŃ - www.msn.com.pl - 01.01.2023

[madohora]

W jetlnej z melin warszawskich szumnie witano rok nowy. Pod wpływem wypitego alkoholu, jednego z
uczestników ruszyło sumienie, więc odzywa się:
— Bracia kochani, jakby to dobrze było, żebyśmy się z tym nowym rokiem stali innymi ludźmi.
Na to obecny fałszerz paszportów
oświadczył:
— Zrobione! Jutro przygotuję wam wszystkim paszporty na nowe nazwiska.

[madohora]

SYLWESTER W KATOWICACH. TYSIĄCE LUDZI POD SPODKIEM - Radio Katowice - 01.01.2018

[madohora]

[madohora]

Data rozpoczęcia karnawału jest stała. Zacznie się on 6 stycznia

[madohora]

Niegdyś kojarzona z pożegnaniem zimy i powitaniem wiosny, współcześnie obchodzona m.in. w Rosji na Białorusi i na Ukrainie. Kościół prawosławny przyjął ją, jako święto religijne, przypadające na siedem tygodni przed Wielkanocą

[madohora]

SPRAWDŹ PROPOZYCJE NA SYLWESTRA - Moje Katowice - 01.10.2020

[madohora]

Nazwa pochodzi od włoskiego carnevale, z łaciny: carnem levāre ("mięso usuwać") bądź caro, vale ("żegnaj mięso"). Pokrewne nazwy to starowłoskie carasciale z łaciny carnem laxāre, rumuńskie cârneleagă z carnem ligat, oraz hiszpańskie carnestolendas z caro tollenda. Wszystkie oznaczały pożegnanie mięsa przed rozpoczynającym się wielkim postem. Inna etymologia tej nazwy, każe szukać jej źródeł w łac. carrus navalis wóz w kształcie okrętu, który uczestniczył w procesji świątecznej ku czci bogini Izydy a później Dionizosa w starożytnym Rzymie.

Karnawał wywodzi się z kultów płodności i z kultów agrarnych. Od głębokiej przeszłości utrzymywało się przekonanie, że im wyższe będą skoki, tym wyżej będzie rodziło zboże. Między innymi dlatego Karnawał jest tak ściśle związany z tańcami. W wielu krajach europejskich, zwłaszcza na wsiach praktykowano także tańce dookoła ogniska, najczęściej w formie koła.

[madohora]

*

[madohora]

Jak ten czas leci, dopiero co był karnawał a już niedziela Palmowa i Wielkanoc.

[madohora]

Karneval neboli masopust (v původním slova smyslu „opuštění masa“ (slovo karneval pochází nejspíš z italského carne levare, „dát pryč maso“, tedy začátek postního období před Velikonocemi. Začíná 6. ledna a končí na Popeleční středu. Někdy to jsou poslední dny před koncem karnevalu, kdy lidé organizují různé hlučné výstupy, zábavy a parády. Lidově též fašank.
V současném slova smyslu jde o taneční zábavy, hýření, lidové zábavy v maskách, maškarní bály.
Nejznámějším karnevalem ve světě je karneval v Rio de Janeiro a je následován Santa Cruz de Tenerife.

[madohora]

Jedna z hypotéz:
Carrus navalis- jiz starorecky Rim-Buh "Bachus"-plodu a vina
ze staré toskánštiny: carnovale
z italštiny carnem levare, znamená splnění církevního přikázání tím, že po Popeleční středě nebude požíváno maso

[madohora]

Zaś mi w życiu coś niy wyszło
Potańcować by sie przyszło
A jak by tak niy szło dali
To nojlepi w karnawale

[madohora]

Karnawał i jako wyraz i jako zwyczaj pochodzi z włoskiego. Włosi przed nastaniem Wielkiego Postu, który dawniej na całym Półwyspie Apenińskim ze ścisłością był obchodzony, chcieli sobie pohulać za całe czterdzieści dni i biesiadując, pijąc i bawiąc. Dawniej słynęła Wenecja z obchodów karnawałowych. We Francji nie obchodzi się już tak hucznie karnawału a w Niemczech już zupełnie spokojnie. U nas karnawał rozpoczyna się także z nowym rokiem. Ulicznych zabaw i zgromadzeń nie ma wcale, wszystko odbywa się pod dachem. Cechami naszego karnawału są
- zabawy
- maskarady
- kuligi
- pączki
Najhuczniejszymi dniami zabaw są Tłusty Czwartek czyli ostatki w karnawale, zapustna niedziela i ostatni poniedziałek i wtorek.

Opis zwyczajów z 1919 roku

[madohora]

KARNAWAŁOWY BAL INTEGRACYJNY FUNDACJI ISKIERKA - Polskie Radio Katowice - 20.02.2014

[madohora]

BAL CHARYTATYWNY U WOJEWODY - Trybuna Górnicza - 28.02.2014

[madohora]

UDANY BAL U WOJEWODY - Gazeta Wyborcza - 02.03.2014

[madohora]

Bale, bale od miesiąca
Już karnawał dobiegł końca
Jeszcze dziś ostatni raz
Zaraz postu będzie czas....

[madohora]

[madohora]

No .., Jakże tam karnawał ?
... Pytano pana Jana ...
... A niech go wszczyscy djabli l Oto ... proszę pana Byłem na kilku balach Z córkami i żoną . . .
Zgniecono mi szapoklak . .
Palto zamieniono,
Nowiuteńkie kalosze Komuś się przydały,
Zgubiłem rękawiczki A . . córki zostały

[madohora]

W Ameryce szał karnawałowy ogarnął wszystkich Yankesów. Tańczą na zabój wszyscy bogaci, biedni, młodzi, starzy, panny, kawalerowie, żonaci wdowy, chłopcy, dziewczęta, a nawet i dzieci. Królewicz „Karnawał“ objął rządy na krótki zimowy czas w całej swej okazałości i potędze. Kaskady śmiechu, świalła z kryształu olśniewające suknie, fraki, smokingi i maski lo obecne barwy i jedyne troski rozbawionych Amerykanów.
Niewyczarpani w pomysłach na rozlicznych redutach karnawałowych silą się na najdziwaczniejsze maski i kostjumy maskaradowe, któremi z zamiłowaniem przystrajają się nadobne Yankeski. Na jednym z balów Nowojorskich wielkie zainteresowanie wzbudziła pewna maska wkostjumie mumji egipskiej

Opis z roku 1925

[madohora]

Staropolskie zabawy

Huczne to, a buńczuczne bywały staropolskie zabawy karnawałowe! Do najulubieńszych należały ku- ligi i szlichtady. Zazwyczaj rozpoczynały się one już od drugiego dnia świąt B. Narodzenia, a trwały do Popielca. Krewni, znajomi, przyjaciele zbierali się w jednym z dworów salacheckich, stamtąd zaś, gwarną drużyną, czyniono najazd na domostwa okolicznych ziemian. Z muzyką, z pieśnią wesołą wyruszał kulig ochoczo; sadzono się na świetne sanie, drogiemi zasłane futrami, na uprzęże złociste, dywdyki wschodnie, stroje wspaniałe! Często kulig cały przywdział charakterystyczną odzież jakową, udawając bądź wesele krakowskie, bądź żydów, bądź cyganów lub też wreszcie hordę tatarską. Hajducy z kagańcami smolnemi przyświecali w drodze. Część gromady rozbawionej w saniach, część konno, na perskich, arabskich i polskiej rasy koniach, gnała z kopyta, żartami i śpiewami drogę skracając.
Kuligi takie przebiegały powiaty, ba 1 województwa całel Oprócz zabawy miały one i tę dobrą, stronę, ź;e łączyły w jedną gromadę, daleko nieraz od siebie mieszkającą, szlachtę. Zwaśnieni godzili się, bywało, urazę topiąc w winie, możniejsi z uboższymi bratali się w wirze kuligowej uciechy; niejedno małżeństwo doszło do skutku, wiążąc się krewieństwem rodziny na dwu przeciwnych krańcach województwa mieszkające. Cały kraj bawił się, łączył ze sobą, porozumiewał się wzajemnie, jak wielka jedna rodzina. A na przyjaźń raz zawiązaną liczyć było można; sojusz taki trwał już do zgonu i splamiłby klejnot szlachecki, ktoby drucha i pobratymca w niewoli opuścił. Jak popularne były kuligi, dowód w tem, że Królestwo Ichmość udział w nich miewali niekiedy. W roku 1695, 20 styczynia odbył się wspaniały kulig w Warszawie. Wezwani goście zjechali się do pałacu Daniłowiczów, gdzie była później bibljoteka Załuskich. O trzeciej z południa trębacze dali sygnał i cały orszak wyruszył w następującym porządku: 24 tatarów konno ze służby królewicza Jakóba; dziesięcioro sań, każde zaprzężone w cztery konie szydłem t. j. koń za koniem, na każdych sankach inna kapela, a więc: żydzi z cymbałami, trębacze, Ukraińcy z teor- banami, fajfry, janczarska muzyka i tp, dalej jechało 107 sań, każde zaprzężone w czwórkę; sanie były pokryte kobiercami drogiemi lub lamparciemi, Iwiemi, tygrysiemi, sobolemi futrami. - Konie ustrojone w pióra, czuby, chwasty, kokardy, opony kosztowne, obok sań młodzież dworska jechała konno. Na końcu w saniach siedziało 8 młodzieńców, którzy rozrzucali wiersze ułożone przez Ustrzyckiego
i Chróścińskiego. Oddział drabantów królewskich zamykał orszak. Zajechano naprzód do dworu sapieżyńskiego, potem do Radziwiłłowej, siostry Jana 111-go, do wojewody Potockiego, do młodego Lubomirskiego, do Ujazdowa. Wszędzie tańczono chwilę i ruszano dalej. Ostatni zajazd był do Wilanowa „gdzie oboje Królestwo lchmość byli gościom radzi z całego serca“. Częstowano wszystkich, nawet służbę dworską. Cała kal- wakata wracała przy pochodniach; tych było 8001 Dziś zmieniły się czasy; o kuligach ani słuchu dzisiaj; w książkach tylko starych zachowały się wspomnienia o nich, a w muzeach i w skarbcach rodzinnych przechowują po dzisiaj owe sanie o dziwacznych kształtach. Tak było dawniej. Dziś zmieniły s?ę czasy, zmienili się ludzie i zmieniły zabawy. W salach balowych i na dancingach tańczy się nowe tańce, które nie są ani zdrowe ani estetyczne. Mazura, poloneza, polkę i walca wypędzono z sal, a ktoby z obecnych na zabawie odważył się tańczyć dawne tańce — bywa wyśmiany. Jest jednak nadzieja, że w przyszłości wrócą jeszcze te dawne piękne polskie tańce.

1928

[madohora]

Riesling – biała odmiana winorośli pochodząca z doliny Renu w Niemczech. Jest aromatycznym gatunkiem winorośli o kwiatowym, niemal perfumowanym bukiecie i wysokiej kwasowości. Wykorzystywany jest do produkcji win wytrawnych, półsłodkich i musujących. Rieslingi zazwyczaj są czyste odmianowo i nie są poddawane dojrzewaniu w dębowych beczkach. W roku 2004 oszacowano, że riesling jest dwudziestą najczęściej uprawianą odmianą winorośli (łączny areał 48,7 tys. hektarów z tendencją rosnącą), jednak pod względem ważności wśród białych win gatunkowych plasuje się zazwyczaj w obrębie pierwszej trójki razem z odmianami chardonnay i sauvignon blanc. Riesling cechuje się wysoką ekspresją terroir, co oznacza, że na właściwości rieslingów wyraźnie wpływa miejsce, z którego pochodzą owoce.

[madohora]

Jedna blondynka do drugiej:
- Jak spędziłaś Sylwestra?
- Sam zszedł.

[madohora]

Nazwa pochodzi od włoskiego carnevale, z łaciny: carnem levāre ("mięso usuwać") bądź caro, vale ("żegnaj mięso"). Pokrewne nazwy to starowłoskie carasciale z łaciny carnem laxāre, rumuńskie cârneleagă z carnem ligat, oraz hiszpańskie carnestolendas z caro tollenda. Wszystkie oznaczały pożegnanie mięsa przed rozpoczynającym się wielkim postem. Inna etymologia tej nazwy, każe szukać jej źródeł w łac. carrus navalis wóz w kształcie okrętu, który uczestniczył w procesji świątecznej ku czci bogini Izydy a później Dionizosa w starożytnym Rzymie.

[madohora]

Założeniem festiwalu, który w roku 2008 nosił nazwę Festiwal Sztukmistrzów, jest jego ludyczny charakter oraz próba prezentacji współczesnych widowisk kuglarskich i cyrkowych z kręgu nowego cyrku. Podczas tego wydarzenia ulice miasta ożywają za sprawą ulicznych artystów, odbywają się spektakle oraz warsztaty z popularnych dyscyplin kuglarskich. Impreza obejmuje także przedstawienia teatralne, cyrkowe przedstawienia uliczne angażujące publiczność, występy buskerów ożywiające przestrzeń miasta oraz performance, instalacje i koncerty kapel ulicznych. Na potrzeby Carnavalu w latach 2008–2015 reżyserowana była Wielka Parada utrzymana w charakterze parad karnawałowych.

[madohora]

takie jak martwy ptak lub popiół. W ostatnim czasie stały się smakołykami takimi jak jabłka i tym podobne.

[madohora]

[madohora]

Fastelavn wywodzi się z chrześcijańskiej tradycji karnawału, nazwa święta pochodzi z dolnoniemieckiego słowa vastelavent("wieczór przed świętem"). Początkowo Fastelavn było ostatnią okazją do zabawy przed nadejściem wielkiego postu. Dzieci przebierają się w kostiumy i gromadzą słodycze.

[madohora]

***

[madohora]

[madohora]

[madohora]

No a teraz bardzo szybko Karnawał się skończy bo już 7 lutego będzie Tłusty Czwartek

[madohora]

No już tylko kilka dni do końca karnawału

[krojcokznikisza]

I koniec karnawału

[madohora]

No i mamy zielony karnawał

[madohora]

[madohora2]

[madohora]

***

[madohora]

Są takie miejsca gdzie Karnawał trwa rok cały
Dlaczego myśmy się na takie zwyczaje nie załapali

[madohora]

Na bal się wybrać miałam
W ofertach wręcz przebierałam
Ta mi nie pasuje, ta znowu nie dla mnie
Wiem! Ja karnawał spędzę w pidżamie
A ona jest miękka, ciepła, flanelowa
Już na podusi złożona moja głowa
Zamykam oczy...bo tak dziś wolę
A tam tańce, hulanki, swawole...
Debiutantki tańczą angielskiego walca
Po cichu, leciutko suną dziś na palcach
Wytrzeszczam oczy. O co chodzi? Nie wiem niestety
A oni tańczą jakieś menuety
Suną po sali. Schodzą się rozchodzą
Tańczą dorośli, tańczą razem z młodzią
Tango fokstrota i chociaż nie pora
Ktoś zatańczył nawet rock and rola
Jeden młodzieniec mnie urzekł na tej scenie
Już chcę do niego skierować zaproszenie
"Biały walc" orkiestra zarządziła
I tutaj...ja się...obudziłam

[madohora]

I znowu bal
Na tysiąc par
Och jak mi żal

[madohora]

REKTOR ZAPRASZA NA WIELKO BAL DO DWORKU POD LIPAMI - Wyborcza - 30.01.2015

[madohora]

TAŃCZYLI CAŁĄ NOC I UZBIERALI 20 000 ZŁOTYCH - Wyborcza.pl - 02.02.2015

[madohora]

BAL Z RÓŻĄ W DWORKU POD LIPAMI - Radio Katowice - 31.01.2015

[madohora]

„Paleta barw” – bal karnawałowy dla dzieci

17 lutego 2015 r. w godz. 16.30–19.30 w Domu Oświatowym Biblioteki Śląskiej odbędzie się bal karnawałowy dla dzieci.

[madohora]

Tak mi się zdaje
Jeszcze trochę w karnawale

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

I tak wszystko idzie po mału
Dzisiaj koniec karnawału

[madohora]

I tak wszystko idzie po mału
Dzisiaj koniec karnawału

[madohora]

Zawsze i wszędzie dzień nowego roku był świetnie obchodzony i był uważany jako czas życzeń, upominków, oświadczeń. W tym czasie życzenia zastąpiły bileciki z życzeniami.

[madohora]

W owym czasie istniał też zwyczaj obierania Króla Migdałowego (grochowego) - zwyczaj pochodzący z Francji, zachowany w Polsce w wielu możnych domach. Zwyczaj polegał na tym, że w święto Trzech Króli rozdawano ciasto a komu się trafił kawałek z migdałem zostawał Królem. Dostawał wiązki kwiatów, dobierał sobie Królową. W XVII wieku zabawa ta stopniowo zanikała.

[madohora]

2 luty jest dniem ofiarowania pańskiego czyli oczyszczenia N.M.P, gromniczną zwanej iż w ten dzień święcone bywają świecie woskowe, które gromnicami zowią dla tego że wielu ma w nich nadzieję ochrony od gromu piorunów. Dawniej z zapaloną gromnicą obchodzono kąty domowe, gumna i obory. Dziś też koniec kolędy, przeto niegdyś jasełka w całej okolicy bywały wystawiane. W kościele na nieszporach chłopcy śpiewali pieści kolendne za co im z chóru jabłka, obwarzanki, orzechy, grzybki i śliwki suche rzucano.

[madohora]

9 lutego W 1888 przypadała NIEDZIELA STAROZAPUSTNA zwana też SIEDMDZIESIĄTNICA, dlatego że od niej wtedy post się zaczynał i do niej do Wielkiej Nocy blisko 70 dni się liczy. Z tejże przyczyny i nastęone NIEDZIELE - SZEŚĆDZIESIĄTNICA, PIĘĆDZIESIĄTNICA, CZTERDZIESTNICA były zwane.

[madohora]

W ostatnią niedziele lutego przypadała Niedziela Zapustna. Wyraz Zapust wywodzi się od wyrazu Pust, który oznaczał Bachusa - dzień ten określany był jako ostatni dzień pusty (rozpusty, pustoty) a post jakoby popust. Trzy dnie ostatnie do popielca, ostatki lb dnie szalone są zwane. Huczna wesołość od innych dni je odróżnia. Żarłoczne biesiady, uczty, na trzy zbyty wesołe zabawy,maszkary, tańce i widowiska zajmowały czas szalony. W Krakowie już w Tłusty Czwartek Cąber Babski się zaczynam. Zgromadzały się przekupki od staragarzów, dziewki i służebne, hultajki wszystkie razem w rynku pod orła. Tam obrawszy między sobą jedną, która rej wodzić czyli marszałkować miała, podzielone na roty zaczynały taniec z wielkim okrzykiem i śpiewając różne pieśni cąbrowe. Marszałkowa przodkowała. Obwód rynku był kołem tańca, któren robiły. Uciekali przed nimi młode chłopaki, bo gdy którego pochwycić zdołały przywiązywały go do kloca, mszcząc się że w bezżeńswie kończył zapusty. W wieniec go grochowy stroiły u przymuszały ciągnąc kloc po rynku krzycząc Cąber! Cąber! aż im się okupił.

[madohora]

Do zabaw zapustnych należały dialogi, które żaki szkolne wyprawiały w teatrach albo i w domach prywatnych, zwano je komedyjami. Wystawiały dialogi celne, przypadki z dziejów ale najwięcej rozśmieszały krotochwile, które oddzielały jeden akt od drugiego a czasem tych aktów było i 10. Pozwalano sobie wówczas na różne żarty ale ludzie byli skłonniejsi do śmiechu niż dzisiaj (to stwierdza autor artykułu opublikowanego w 1888 roku a jak to się ma do dzisiejszych czasów?)

[sylwek2016]

Zapraszamy na Bal Karnawałowy w OSP Meszna 18 lutego 2017 w okolicach Bielska-Białej. www.karnawalbielsko.pl

[madohora]

KATOWICKI KARNAWAŁ KOMEDII - Radio Katowice - 06.02.2016

[madohora]

.

[madohora]