KRAKÓW

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

.

[madohora]

.

[madohora]

,

[madohora]

,

[madohora]

.

[madohora]

[madohora]

,

[madohora]

,

[madohora]

.

[madohora]

.

[madohora]

,

[madohora]

,

[madohora]

,

[madohora]

.

[madohora]

.

[madohora]

.

[madohora]

.

[madohora]

Rynek Główny – główny rynek Starego Miasta w Krakowie, regularny, kwadratowy, u zbiegu 11 ulic, wytyczony w 1257 na północ od Okołu i jego przedpola; na wschód od Rynku Głównego wytyczono Mały Rynek (rynek pomocniczy)

Rynek Główny zajmuje cztery kwartały miasta lokowanego na prawie magdeburskim, wytyczonego w układzie szachownicowym; ma kształt kwadratu 200 × 200 m, w części południowej dostosowanego do przedlokacyjnej zabudowy Okołu[3]. Przez rynek przebiega Droga Królewska, główny trakt komunikacyjny miasta średniowiecznego, wiodący od Bramy Floriańskiej przez Stare Miasto i Okół na Zamek Królewski na Wawelu[3]. Od strony wschodniej przylega do niego plac Mariacki, otaczający kościół Mariacki[3].

W południowej części rynku, u lejkowatego wylotu ulicy Grodzkiej, położony jest niewielki kościół św. Wojciecha, w północnej części wschodniego bloku przyrynkowego wznosi się kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (Mariacki), kościół farny (od 1223). Obie świątynie, pierwotnie romańskie, zostały ufundowane przed lokacją Krakowa.

Historia Rynku sięga XIII wieku; jest największym (4 ha powierzchni) placem Krakowa, a także jednym z największych rynków w Europie (w Polsce większe są w Olecku – ponad 5,5 ha i Latowiczu – ok. 4,3 ha, natomiast rynki w Tarnogrodzie i Wrocławiu są nieco mniejsze).

[madohora]

Sukiennice w Krakowie – zabytkowy budynek sukiennic znajdujący się w centralnej części Rynku Głównego w Krakowie.

[madohora]

Gotyckie Sukiennice 1358-1555
Nowe, gotyckie sukiennice wystawił król Kazimierz III Wielki przed 1358. Środkowa hala o długości 108 m i szerokości 10 m z dwóch stron miała dostawione dwa rzędy kramów na głębokość 7,5 m. W osi długiej było to 18 kramów, które nakryte były sklepieniami, a otwarte do wnętrza ostrołukowymi lub półkolistymi portalami. Od strony południowej i północnej wybudowano zdwojone, ostrołukowe arkady. Przypominały one już kształtem obecne sukiennice. Budowla ta przetrwała jako gotycka do 1555 roku, kiedy spłonęła..

[madohora]

W 2010 r. otwarto oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, Podziemia Rynku Głównego, do którego wejście znajduje się w Sukiennicach. Zwiedzający wędrują pod ziemią wokół Sukiennic szklanymi pochylniami i kładkami, zawieszonymi ponad dawnymi traktami, w tym brukami średniowiecznych Sukiennic

[madohora]

Budowla jest jednonawowa, nakryta eliptyczną kopułą, z prosto zamkniętym prezbiterium. Do nawy przylegają dwie nisze (pastoforia). Od północy do kościoła przylega zakrystia w formie zbliżonej do półkolistej absydy, od południa – prostokątna kaplica Kadłubka. Do wnętrza świątyni prowadzi późnobarokowy portal (2. połowa XVIII). Wyposażenie wnętrza jest barokowe, z ok. połowy XVIII wieku. W ołtarzu głównym znajduje się XVII-wieczną kopię obrazu Matki Boskiej Większej. Kopuła jest współcześnie polichromowana przez Eugeniusza Czuhorskiego. W tęczy wisi XV-wieczny krucyfiks. Kaplica ma sklepienie kolebkowe z lunetami, znajduje się w niej obraz Kadłubka przypisywany Szymonowi Czechowiczowi'

[madohora]

Wśród budynków na Rynku, ratusz wyróżniał się swoją sylwetką: wysoka wieża, zwieńczona kiedyś gotyckim hełmem z zegarem, z przylegającym korpusem zamkniętym trójkątnym szczytem i spichlerz. Dawniej znajdowały się w nim Izba Pańska, Izba Ławnicza i w podziemiach więzienie z izbą tortur

[madohora]

[madohora]

Jest kościołem gotyckim, budowanym w XIV i XV wieku. Położony jest przy północno-wschodnim narożniku Rynku Głównego, na Placu Mariackim. Kościół znajduje się na trasie Małopolskiej Drogi św. Jakuba z Sandomierza do Tyńca

[madohora]

W 1443 (lub 1442) roku miało miejsce silne trzęsienie ziemi, które spowodowało runięcie sklepienia świątyni

[madohora]

W latach 1887-1891, pod kierunkiem Tadeusza Stryjeńskiego, wprowadzono do wnętrza wystrój neogotycki. Świątynia zyskała nową polichromię projektu i pędzla Jana Matejki, z którym współpracowali: Stanisław Wyspiański i Józef Mehoffer – autorzy witraży w prezbiterium i nad organami głównymi

[madohora]

Elewacja zewnętrzna
W wysmukłych murach prezbiterium znajdują się wydłużone, ostrołukowe okna, ozdobione są motywami roślinnymi, a klucze rzeźbami figuralnymi o tematyce symbolicznej. Równie bogatą dekorację rzeźbiarską prezentuje 21 figur, umieszczonych na konsolach, podtrzymujących gzyms wieńczący mury magistralne budowli. Na ścianie kaplicy pw. św. Jana Nepomucena znajduje się zegar słoneczny wykonany w technice sgraffitowej przez Tadeusza Przypkowskiego w 1954 roku

[madohora]

Korpus nawowy tworzy nawa główna z parą naw bocznych, do których przylegają kaplice. Korpus składa się z czterech przęseł, wewnątrz nakryty jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym z wyjątkiem wzniesionych później kaplic, których sklepienia mają zróżnicowany układ żeber

[madohora]

Kaplica św. Antoniego

Dawniej pod wezwaniem św. Stanisława i Sądu Bożego, zwana także Kaplicą Złoczyńców. Tutaj przygotowywano całą noc przestępców skazanych na śmierć, których rankiem wyprowadzano w asyście duchownych na miejsce kaźni. Barokowy ołtarz pochodzi z lat 1741-42; w kaplicy pochowano ks. Szymona Białogórskiego

[madohora]

Kaplica Przemienienia Pańskiego

Ufundowana w 1439 roku przez mieszczanina Jerzego Szwarcza. W kaplicy uwagę zwraca barokowy ołtarz z roku 1747, projektu Franciszka Placidiego. W nim została zastosowana złudzeniowa perspektywa panoramicznie wykonanych skał, do których prowadzą schodki po obu stronach ołtarza. Po prawej stronie epitafium gen. Henryka Ignacego Kamieńskiego poległego w bitwie pod Ostrołęką. Polichromia jest dziełem Jana Bukowskiego. W kaplicy ma miejsce stała adoracja Najświętszego Sakramentu

[madohora]

Kaplica św. Jana Nepomucena

Została wzniesiona w 1435 przez Franciszka Wiechonia z Kleparza. W podziemiach znajdują się groby donatorów kościoła książąt: oświęcimskich, raciborskich, zatorskich oraz Piastów śląskich. Naprzeciw wejścia znajduje się klasycystyczny nagrobek Piotra Dunina - starosty zatorskiego, zmarłego w roku 1788 i jego żony Zofii z Małachowskich. Polichromia ścian jest dziełem Jana Bukowskiego i Włodzimierza Tetmajera i przedstawia historię chrześcijaństwa na ziemiach Słowian

[madohora]

[madohora]

Nr 1. Kamienica "Pod Murzynami" – niegdyś zwana także "Pod Etiopy", gdyż taką właśnie nazwę nosiła mieszcząca się tu na początku XVI w. apteka. Pierwsze, narożne piętro wspiera pochodząca z XVI w. płaskorzeźba przedstawiająca dwóch Murzynów. To tą kamienicą zachwycał się Konstanty Ildefons Gałczyński w wierszu "Zaczarowana dorożka" ...Przystanęliśmy pod domem "Pod Murzynami" (ach, dużo bym dał za ten dom).... Po pożarze w 1821 kamienica została odbudowana i wtedy dodano trzecie piętro połączone z całością

[madohora]

Nr 7. Kamienica "Pod Matką Boską" – ma wczesnorenesansowe godło, sień i wiele obramień renesansowych, podobnych do wawelskich. Na fasadzie, we wnęce, na wysokości I piętra, znajduje się renesansowa Madonna, stąd nazwa kamienicy

[madohora]

Nr 13. Kamienica "Amendzińska" – należała kiedyś do dzierżawcy olkuskich kopalń srebra – Amandiego. Kamienica ma attykę neoklasyczną, ale stropy wewnątrz są renesansowe. Wewnątrz również znajduje się kolumna renesansowa z roku 1508 oraz XVI-wieczny gotycko-renesansowy kominek

[madohora]

Nr 22. Kamienica "Pod Barankiem" – zbudowana została dopiero w XVII w., swój obecny wygląd zawdzięcza przebudowie w 1880 roku

[madohora]

Nr 37. W tej kamienicy Henryk Frist założył w 1895 r. Salon Sztuki. Sprzedawano tu obrazy, a także ich reprodukcje ścienne i na kartkach pocztowych. Salon później przejął i prowadził jego syn dr Józef Frist

[madohora]

[madohora]

W roku 1882 ocalono Bramę przed wyburzeniem po raz drugi. Uczynił to książę Władysław Czartoryski. Postanowił utworzyć w baszcie nad bramą, rodową kaplicę Czartoryskich. Rada miasta wyraziła zgodę pod warunkiem, że brama i baszta będą miały wygląd taki jak w połowie XVIII wieku. W 1889 ukończono kaplicę i konsekrował ją kardynał Albin Dunajewski.

Ponownie rozebranie bramy planowano na początku XX wieku, gdy w mieście uruchamiano tramwaj elektryczny. Linia miała biec przez bramę, ale tramwaj nie mieścił się w niej. Ostatecznie postanowiono pogłębić przejazd i bramę ocalono

[madohora]

[madohora]

*

[madohora]

Babie Lato - Sielanka

Ot jest galicyjski raj
Tam gwarzy zdrój, tu szumi gaj
Na wrzosach perlą się łzy rosy
Rozkosznie śmieją się niebiosy
Człek żyje tu bez żadnej troski
- Nie wierzysz?...Patrz w "Gazecie Lwowskiej!"

Jakżeś i piękna o Galicjo
Wyblanszowana ex officio
Pomalowana na różowo
Dyturambicznie - urzędowo
C.k Rubensów pędzlem picta
- Od "wstępnych" aż...aż po edykta!

Błękitów żadna nie ćmi chmurka
Skowronek ponad skibą furka
To Officiosus co arfianą
Piosenkę są niestemplowaną
Wita rozkosznie babie lata
- I dobrą pensję bierze za to!...

Z kwiatuszków, z trawek, z wrzosów
Zbierają miody, roje pszczółek
To sztajermaty, co wśród pracy
Brzęczą wciąż "Płaćcie o Polacy!"
Wiruje w słońcu pszczółek balet
- W egzekucyjny zbrojny palet...

Autor:"Szczutek" - 1878

[madohora]

W Austrii

W Austrii dobrze jest i kwita
Nie ma się co nawet spierać
To rzecz jasna i niezbita
Wolno rodzić się, umierać
Możesz sobie zagrać panie
Na trąbie, na fortepianie
Pić piwo, jeść, spać do syta
W Austrii dobrze jest i kwita.
W Austrii dobrze jest i kwita
Czy to w zimie, czy w jesieni
Nie zziębnie ci dłoń odkryta
Bo ją ciągle masz w kieszeni
To płacisz podatki
To dodatki, to dokładki
Stemple co dwa sążnie, myta
W Austrii dobrze jest i kwita...

Autor: "Szczutek" 1879

[madohora]

Słuchaj synu

Słuchaj synu co ci powiem i uważaj na me rady
Kraj to mniejsza! Kraj jest krajem a ty synu strzeż posady
Kiedy stałeś się "figurą" dość masz zasług niezawodnie
Więc uważaj odtąd tylko abyś istnieć mógł wygodnie

Miękki fotel dostojeństwa jeśli go posiędziesz trwale
Niech wytępi w tobie mrzonki o ogólnym ideale
Bo ideał jest abstrakcją a konkretem stanowisko
A ty stoisz zbyt wysoko aby mieszać się w igrzysko
Niech cię także nie rozdrażnia szept ironii, gniewne krzyki
Tyś figurą a figura śmie pomiatać głos publiki...
Palce trzymaj przed oczyma, przed uszyma trzymaj palce
O zrób siebie ślepym, głuchym gdy zżymają się zuchwalce

Idź tą drogą a spokojne wegetować możesz synu
Na co tobie dyplomacji, polityki, walki, czynu?
Niechaj inni sił próbują w falach tego oceanu
Piękny to maszt: "rozum stanu" trwalszym jednak jest "spryt stanu"

Autor: "Szczutek" 1884

[madohora]

W poniedziałek poznał Manię
Cały wtorek cierpiał, zwlekał
W środę rano słał wyznanie
Na odpowiedź w czwartek czekał
Po piątkowym - po harbuzie
Miał w sobotę w łeb wypalić
Lecz w niedzielę poznał Rózię
Jął cholewki do niej smalić....

[madohora]

Czemuż się ty małpeczko tak za ogon trzymasz
Boisz się go zrosić chociaż rosy nie masz
Rosy nie ma to prawda rzecze małpka młoda
Zarosić się to mniejsza - lecz dziś taka moda
Na to powie na ucho starsza, zawstydzona
Choć to moda, nieładnie podnosić ogona.

[madohora]

Wyższa idea

Winniśmy wyższe czcić idee
Umocnić niemi głębie ducha
Nie patrząc czy się kto z nas śmieje
Czy świat z nas drwi, czy świat nas słucha
Dziś wyższych celów wśród nas mało
Apatia mózgiem mas owłada
Duch zginął gdzieś zostało ciało
Wątlejsze niźli mara blada
Ogólnem życiem - nie odrębnym
Myśmy raz zacząć żyć powinni
Inaczej będziem pustym bębnem
Na którym bębnić będą inni

Choć nagadałeś mi tak wiele
Uważam pogląd twój za blady
Ja jeszcze wyższe wiedz mam cele
Bo szukam piąty rok...posady

D_ś

[madohora]

Donna Klara i Don Diego
Byli piękni, zdrowi, młodzi
I kochali się nawzajem
Bo i cóż to szkodzi?

On do sal ją chciał wprowadzić
Jaśniejących złotem obić
Lecz pałacu nie miał jeszcze
Więc cóż mieli robić?

Rzekł: O bella! chodź na łąkę
Będziem w trawkach, ziołach siedzieć
Więc pobiegli przeto razem
Nic nie można wiedzieć!

W lat trzy może, lat piętnaście
Donna Klara i Don Diego
Gdzieś zniknęli...Niebo łkało
No więc i cóż z tego?

Los tych dwojga zakochanych
Co tak byli piękni, młodzi
Czas już zatarł....Bo i wreszcie
Co to nas obchodzi?.

[madohora]

Kraszewska

W okresie istnienia Rzeczypospolitej Krakowskiej, w przekonaniu wielu pamiętnikarzy, a i z dzisiejszego punktu widzenia patrząc alkohol był niezwykle tani i swoją taniością przywodził do zguby zwłaszcza niższe stany. Roiło się w tym czasie podobno w Krakowie od nałogowych pijaków, co jeden z ówczesnych obserwatorów życia kładzie na karb owej wspomnianej "taniości wódek, szynkarstwa tak rozszerzonego, że choćby jeść brakło to za to było gorzałki po uszy". Wielce spektakularną figurą popędu do gorzałko była niejaka Kraszeska vel Kraszewska, która swoim zachowaniem bulwersowała opinię publiczną Krakowa w latach dwudziestych XIX wieku. Bo i rzeczywiście była to osoba umiejąca skupić na sobie uwagę. Kraszewska - pisze z niejakim oburzeniem K. Girtler - niepokoiła przechodzących, bo co dzień prawie pijana zaczepiała, nawet goniła przechodzących, bo co dzień prawie pijana zaczepiała, nawet goniła przechodzących. Kobieta już stara, wszelkie cechy upadku przez pijaństwo nosiła na sobie, głowa bez nakrycia, włosy rozczochrane, kiecka brudna, często pierś naga, okropność! Idąc ta kobieta przez miasto i od szynkowni do szynkowni śpiewała na cały głos, różne krakowiaki, piosenki a póki nogi niosły to sobie podrygała., chwyciwszy się pod boki tańczyła na bruku. Sam pamiętnikarz miał niezbyt przyjemną przygodę z Kraszewską, którą tak opisuje:"Szliśmy raz z Julianem Dorau obok muru klasztornego św, Jędrzeja w Grodzkiej ulicy, ni stąd ni zowąd jak baba wyskoczy i wpada międy nas i łap za Juliana: "Kocham cię, boś ładny chłopcies". Julian ją odepchnął u byłaby nas do Rynku po swojemu ze śpiewem prowadziła, ale szczęściem mój wyżeł Nullus porwał babę za spódnicę i szarpał a my w nogi w Kanoniczną ulicę."
Kraszewska za nic miała krakowskie autorytety, na zwracane uwagi zazwyczaj odpowiadała: "A ja sobie pani, pani! A cóżeś ty to takiego? Żem się upiła? To za swoje własne pieniądze, ja lepsza od was wszystkich, złodzieje Wolnego Miasta Krakowa! Ja sobie pani, pani, ha, ha"
Schodzono jej z drogi ale nie zawsze z powodzeniem.
Ulubionym obiektem jej ataków był rewizor policyjny Długoszewski. Onże z racji swojego zawodu miał Kraszewską na uwadze. Niemal nie spuszczał jej z oka "do prządku przywoływał, gromił słowy a gdy to nie pomagało do kozy pakował". Chyba rzeczywiście na Kraszewską nie było rady, gdyż perspektywa kozy nie zdołały ugiąć hardego animuszu tej sekutnicy, bo i wtedy, kiedy ją dwóch policjantów na rozkaz Długoszewskiego prowadziło do kozy, ona mu się jeszcze przedrzeźniała, wyśmiewając swą ulubioną pioseneczką: "Siekiereczka z toporzyskiem, Długoszewski z krzywym pyskiem".
Podobno w młodości była Kraszewska dość urodziwa, lecz już wtedy znano ją jako grubiankę i kłótnicę. Jedyna osoba, która - wedle anegdoty - poskromiła Kraszewską, był generał Paweł Grabowski. Zdarzenie to opisuje S. Mieroszewski następująco:
"Grabowski, człowiek delikatny i ugrzeczniony, jak każdy dworak z czasów Stanisława Augusta będą świadkiem straszliwej zwady między Kraszewską a jedną z jej koleżanek, przekupek krakowskich począł im przedkładać iż paniom nie przystoi aby się od ostatnich szkalowała. Lecz to przedłożenie taki tylko skutek odniosło, że pan generał z ust Kraszewskiej:
"całuj mnie e d..." oberwał
Na to Grabowski:
"A dlaczego nie, jeśli tłusta, biała, umyta"
A Kraszewska tą odpowiedzią skonfundowana, języka w gębie zapomniawszy dygnęła generałowi.
Przez szereg lat Kraszewska niemal dzień w dzień dostarczała krakowianom niezbyt budujących widoków. "Policja kazała ją sprzątać z miasta i gdy tylko policjant obaczył ją z daleka, przywoływał drugiego, brali ją do aresztu, ona się opierała, broniła i często nieśli ją z potarganą odzieżą, wierzgającą nogami, obnażoną prawie, z wielką obrazą obyczajności.
Podobny tryb życia, a zwłaszcza nadużywanie alkoholu, nie zapewnia długowieczności. Rychło Kraszewska zmarła, a pamięć o jej wyczynach z czasem przybladła.

[madohora]

KRAKOWSCY RADNI CHCĄ UREGULOWANIA DLA HULAJNÓG - Eska.pl - 28.04/2019

[madohora]

KRAKÓW. NIEJASNE OKOLICZNOŚCI ŚMIERCI TAKSÓWKARZA - Interia - 28.04.2019

[madohora]

II. Zamek na Wawelu

[madohora]

VII. Stradom - przedmieście od południa

[madohora]

Dzielnica II Grzegórzki

[madohora]

Dzielnica VII Zwierzyniec

[madohora]

Dzielnica XII Bieżanów-Prokocim

[madohora]

Dzielnica XVII Wzgórza Krzesławickie

[madohora]

W 1745 roku spłonęła cała dzielnica koło Nowej Bramy i Mikołajskiej wraz z zameczkiem Tarnowskich na Gródku, dwie baszty miejskie i domy księży od Marii Panny

[madohora]

W 1509 spłonął Stradom wraz z trzema kościołami

[madohora]

W 1587 roku spłonął Kleparz, Garbary, Smoleńsk po Groble

[madohora]

W 1786 podczas oblężenia Krakowa spłonęły przedmieścia Krakowa - Kleparz, Wielopole, Lubicz, Wesoła, Biskupie, Krupniki, Garbary, Smoleńsk i Nowy Świat

[madohora]

W Krakowie znajdują się główne siedziby m.in.: Polskiej Akademii Umiejętności, Narodowego Centrum Nauki, Instytutu Nafty i Gazu – Państwowego Instytutu Badawczego, Instytutu Zootechniki – Państwowego Instytutu Badawczego, Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, dowództwa Sił Specjalnych RP będącego jednocześnie jednym z kilku dowództw sił specjalnych NATO, Centrum Operacji Lądowych – Dowództwa Komponentu Lądowego, Polskiego Związku Narciarskiego, Centrum Eksperckiego Kontrwywiadu NATO, Narodowe Centrum Radioterapii Hadronowej.

[madohora]

W okresie rozbicia dzielnicowego Kraków był siedzibą księcia seniora, z czasem jednak książęta krakowscy stracili faktyczne zwierzchnictwo nad innymi władcami piastowskimi. W 1241 r. miasto zostało zniszczone podczas najazdu mongolskiego. Mogło to zadecydować o niepowodzeniu pierwszej lokacji Krakowa, którą najprawdopodobniej planowano na początku XIII wieku. W dniu 5 czerwca 1257 r., wzorując się na Wrocławiu, książę Bolesław V Wstydliwy, jego matka Grzymisława i żona św. Kinga nadali miastu przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim w Koperni koło Pińczowa. Zasadźcami byli trzej wójtowie: Gedko Stilvoyt, Jakub z Nysy i Dytmar Wolk z Wrocławia. Nowo wytyczone miasto zostało zasiedlone głównie przez przybyszów ze Śląska i Niemiec, co tłumaczy fakt posługiwania się językiem niemieckim przez mieszczaństwo krakowskie do XVI w. Wtedy też powstał charakterystyczny szachownicowy układ miasta, w który wpasowano zachowane elementy wcześniejsze (ul. Grodzka, kościół Mariacki). Pomiędzy Krakowem a Wawelem istniała osada Okół, dawne podgrodzie, która została wcielona do Krakowa przez króla Władysława Łokietka po buncie wójta Alberta.

[madohora]

12 lipca 1903 r. Kraków nawiedziła powódź – największa od 1813. Stan Wisły w mieście osiągnął 4 m 52 cm. Zagrożony zerwaniem był most Podgórski, woda zagroziła też gazowni miejskiej. Od Podgórza, przez tereny Zawiśla, Zwierzyniec, Błonia krakowskie, aż do Nowej Wsi i Łobzowa powstało ogromne rozlewisko z połączonych wód Wisły, Wilgi i Rudawy. W zalanych dzielnicach komunikacja odbywała się łodziami i tratwami. Pod wpływem tej klęski żywiołowej postanowiono przeprowadzić regulację Rudawy w połączeniu z wytyczeniem jej nowego koryta. Projekt został zrealizowany w latach 1903–1910. Nowe ujście Rudawy zostało umieszczone pod kątem prostym do Wisły, skutkiem czego odcięta została część zabudowań klasztoru Norbertanek. Zburzono też ostatni w Krakowie młyn. Znacznym zmianom uległo również bezpośrednie otoczenie klasztoru – powstał nasyp i grobla z nową drogą oraz wysoki most. Przemiany te spowodowały liczne protesty miłośników zabytków. W latach 1910–1915 ogłoszono i częściowo wprowadzono plan regulacyjny Wielkiego Krakowa, w ramach którego włączono w granice administracyjne Krakowa znajdujące się w jego otoczeniu miasta, osady i wsie.

[madohora]

Zagrabiono i wywieziono do Niemiec wiele dzieł sztuki, z których duża część nie powróciła do kraju. Kraków odniósł niewielkie straty podczas bombardowania miasta przez lotnictwo Armii Czerwonej.

[madohora]

W Krakowie istnieje kilkanaście teatrów, wśród nich pierwszy polski publiczny stały teatr zawodowy, Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej, jeden z najstarszych w Polsce, który posiada status narodowej instytucji kultury. Ponadto działają m.in. Teatr im. Juliusza Słowackiego, Teatr STU, Teatr Nowy, a w Nowej Hucie: Teatr Ludowy i Teatr Łaźnia Nowa. Działa też szereg mniejszych, często niezależnych teatrów. W 2008 r. wzniesiono budynek Opery Krakowskiej przy ul. Lubicz. Zespół Opery występował wcześniej w budynku Teatru im. J. Słowackiego

[madohora]

Na przełomie XIX i XX wieku teatr przy placu Św. Ducha przeżywał najlepszy okres w swojej historii. Była to w znacznym stopniu zasługa pierwszych dyrektorów - doskonale zorientowanych w europejskich trendach oraz rodzimych talentach - Tadeusza Pawlikowskiego, Józefa Kotarbińskiego oraz Ludwika Solskiego. Jednym z wyróżników krakowskiej sceny był nowoczesny repertuar. Oprócz tradycyjnego zestawu tytułów sięgano po najnowsze osiągnięcia dramaturgii światowej - grywano Ibsena, Maeterlincka, Hauptmanna, Strindberga, Wilde’a, Czechowa. Nastąpiła ekspansja autorów pokolenia Młodej Polski. Wokół Teatru Miejskiego skupiało się artystyczne środowisko miasta. O wyjątkowej randze krakowskiej sceny zadecydował Stanisław Wyspiański. Ten najwybitniejszy polski artysta przełomu stuleci, poeta i malarz, genialny inscenizator obdarzony wizjonerską wyobraźnią, wystawił w Teatrze Miejskim większość swych dzieł. Jego dokonania stawiane są w jednym szeregu z osiągnięciami najwybitniejszych twórców wielkiej reformy europejskiego teatru. Dotykały i współczesności, i historii, uderzały w narodowe wady, prowokowały, porażały nową estetyką. Legendarna prapremiera Wesela 16 marca 1901 roku - to jedno z najważniejszych wydarzeń w całej historii polskiej kultury. Jako inscenizator Wyspiański łączył dwa najważniejsze nurty ówczesnego krakowskiego teatru - fascynację nową sztuką oraz silne, choć nie pozbawione krytycyzmu zainteresowanie literaturą romantyczną. W 1901 roku, jako pierwszy, wystawił wszystkie części Dziadów A. Mickiewicza. Była to jedna z historycznych prapremier wielkiego repertuaru romantycznego w Teatrze Miejskim. W roku 1905 Wyspiański starał się o dyrekcję Teatru. Władze miasta, choć oficjalnie uznawały wielkość artysty, nie zdecydowały się na powierzenie mu krakowskiej sceny, co zbulwersowało ówczesną opinię publiczną. Rywalizację z Wyspiańskim wygrał wybitny aktor i reżyser, Ludwik Solski. Nie zburzyło to ich przyjaźni - Solski po objęciu dyrekcji od razu zaprosił poetę do współpracy i wystawił wiele jego dramatów.

[madohora]

Lata osiemdziesiąte należały do wyjątkowo trudnych. Trwającą zaledwie kilka miesięcy dyrekcję Andrzeja Kijowskiego przerwał stan wojenny. W 1982 roku kierownictwo artystyczne objął Mikołaj Grabowski. Na małej scenie wystawiał m.in. eksperymentalne dramaty Bogusława Schaeffera, na dużej realizował niepokorne spektakle w ironiczny sposób portretujące polskie społeczeństwo, poszukujące źródeł narodowych kompleksów i uprzedzeń – m.in. Trans-Atlantyk W. Gombrowicza i Listopad H. Rzewuskiego. Wizerunek Teatru określiły w tych latach także przedstawienia Rudolfa Zioły – Mały bies wg F. Sołoguba, Psie serce wg M. Bułhakowa, Oni Witkacego, ukazujące świat ludzi rozdartych między upodleniem a wzniosłością. We wrześniu dyrekcję objął Jan Paweł Gawlik. Budzące wiele kontrowersji okoliczności odwołania Mikołaja Grabowskiego sprawiły, że jego następca stanął w obliczu poważnych trudności w artystycznym zarządzaniu teatrem. W repertuarze Gawlik starał się nawiązywać do tradycji – wystawiano m.in. Wyspiańskiego, Słowackiego, Rydla, Bałuckiego, a z literatury obcej m.in. Bułhakowa, Gogola, Dürrenmatta. Za jego kadencji rozpoczęto starania o remont znajdującego się w tragicznym stanie technicznym budynku. W roku 1989 dyrekcję objął na kilka miesięcy Jan Prochyra. Okres PRL zakończył się przy placu Św. Ducha kryzysem. Groźba zamknięcia teatru, skłócony zespół i paraliż organizacyjny sprawiły, że o Teatrze im. J. Słowackiego znów było głośno – niestety, z pozaartystycznych powodów.

[madohora]

[madohora]

W niedzielę, 9 września odbyła się uroczystość nadania nazwy skweru Andrzeja Wajdy przy Teatrze im. Juliusza Słowackiego. W uroczystości udział wzięła Krystyna Zachwatowicz-Wajda oraz Prezydent Miasta Krakowa, Jacek Majchrowski. 4 lipca podczas sesji Rady Miasta Krakowa zadecydowano o tym by upamiętnić jednego z najwybitniejszych twórców światowego kina Andrzeja Wajdę, nadając jednemu z miejskich skwerów jego imię. Prośba ta wyszła od Jerzego Kalafarskiego. Projekt uchwały został poparty przez prezydenta miasta Krakowa, Jacka Majchrowskiego, a następnie zatwierdzony przez radnych.Andrzej Wajda to jeden z najwybitniejszych twórców światowego kina, autor wielu niepowtarzalnych dzieł filmowych m.in. „Popiół i diament”, „Wesele”, „Danton”, „Człowiek z marmuru”, „Człowiek z żelaza”, „Katyń”, „Wałęsa, człowiek z nadziei”, znakomity reżyser teatralny związany z Teatrem Starym w Krakowie, laureata Oscara przyznanego za całokształt twórczości w 2000 r. oraz wielu nagród filmowych za wybitne osiągnięcia w dziedzinie kinematografii: m.in. Złotej Palmy w Cannes za film „Człowiek z żelaza” w 1981 r., Cezara – nagrody Francuskiej Akademii Sztuki i Techniki Filmowej dla filmu „Danton” w 1983 r., Nagrody Kyoto za działalność na rzecz rozwoju nauki, techniki i myśli ludzkiej w 1987 r., Felixa – europejskiej nagrody za całokształt twórczości w 1990 r., Złotych Lwów na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji za całokształt twórczości i wybitny wkład w historię kina w 1998 r., Złotych Niedźwiedzi na Międzynarodowym Festiwalu filmów w Berlinie w 2006 r. Był założycielem i fundatorem Muzeum Techniki i Sztuki Japońskiej „Manggha” w Krakowie. Za zasługi dla Krakowa został odznaczony Srebrnym Medalem „Cracoviae Merenti” w 1995 r. Andrzej Wajda zmarł 9 października 2016 r. Miał 90 lat. Został pochowany na cmentarzu Salwatorskim.

[madohora]

Towarzystwo Strzeleckie „Bractwo Kurkowe” w Krakowie (Krakowskie Bractwo Kurkowe, Szkoła Strzelecka, Towarzystwo Strzeleckie Krakowskie) – krakowska organizacja kurkowa, istniejąca od XIV w., początkowo funkcjonująca jako paramilitarna organizacja cechowa, dzisiaj prowadząca przede wszystkim działalność o charakterze społecznym, co roku organizująca konkurs na króla kurkowego.

[madohora]

Bractwo Kurkowe było wielokrotnie obdarowywane nadaniami i przywilejami – zarówno władz miejskich Krakowa, jak i królewskimi (m.in. w 1593 król Zygmunt III Waza zwolnił krakowskich królów kurkowych od ceł od wwożonych na teren Rzeczypospolitej towarów, a w 1635 król Władysław IV Waza zwolnił ich na okres ich „panowania” od wszelkich podatków). Przywileje te bractwo zaczęło jednak tracić w drugiej połowie XVIII w., po części z uwagi na kiepską sytuację finansową miasta, po części zaś z uwagi na próby reformy państwa (np. zastąpiono zwolnienie z płacenia ceł jednorazową nagrodą).

[madohora]

Powstanie krakowskie na kilka lat przerwało działalność bractwa, sam Celestat w 1847 został zajęty na szpital wojskowy. Powrócił w ręce bractwa dopiero w 1851, gdy odwiedził go cesarz Franciszek Józef I – wówczas też na powrót zaczęto wybierać królów kurkowych.

[madohora]

Wybuch II wojny światowej ponownie przerwał działalność Towarzystwa. Skarby bractwa zostały ukryte, Celestat został zajęty na koszary. Formalne rozwiązanie Towarzystwa nastąpiło w 1940 na mocy dekretu generalnego gubernatora Hansa Franka. Gospodarowanie Niemców doprowadziło do dewastacji Celestatu (m.in. w reprezentacyjnej sali urządzona była odwszalnia). Sytuacja ta nie zmieniła się w 1945 – nowe władze umieściły w Celestacie początkowo urząd repatriacyjny. Bracia kurkowi mimo to wznowili działalność Towarzystwa (pod nazwą Towarzystwo Strzeleckie „Bractwo Kurkowe”), jednak już w 1946 Urząd Wojewódzki zadecydował o jego rozwiązaniu. I choć odwołanie od tej decyzji przyniosło skutek, odwlekło to tylko w czasie upadek bractwa – 28 czerwca 1951 Wojewódzka Rada Narodowa nakazała likwidację Towarzystwa (jako zbędnego w nowej sytuacji politycznej i grupującego elementy obce klasowo, ponadto padł zarzut kolaboracji z hitlerowcami). Tym razem odwołania nie odniosły skutku. Celestat został przekazany klubowi sportowemu, zaś Ogród przejął skarb państwa; w 1955 odsłonięto w nim pomniki Lenina i Stalina. Pamiątki Towarzystwa bracia przekazali do zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa.

[madohora]

SIEDZIBA BRACTWA KURKOWEGO W KRAKOWIE

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W Paryżu brał czynny udział w życiu emigracyjnym, wstępując do Towarzystwa Demokratycznego Polskiego i zakładając Zgromadzenie księży zmartwychwstańcow. Nie dał się nakłonić do modnego wówczas towianizmu. W 1846 r. ożenił się z Zofią Rosengardtówną, uczennicą Chopina. Od 1853 r. był członkiem Rady Szkoły Narodowej Polskiej w Battigniolles. Z jego pomocy skorzystał w Paryżu młody Władysław Bełza. Pod koniec życia Zaleski przeprowadził się do swojej córki, do Villepreux, gdzie ostatecznie stracił wzrok. Tam również zakończył życie.

[madohora]

Gdy na górach świta dzionek
A w dolinie śrebrzy rosa,
I ja śpiewam, jak skowronek
I ja lecę pod niebiosa.

Lecę — gonię wspomnień marę,
Z kwiatów życia wieniec plotę;
Piękność, miłość, czucie, wiarę,
Na ogniwo spajam złote.

Świat odbija moja dusza,
Jak zielony brzeg krynica;
Wszystko piękne tkliwie wzrusza,
Wszystko tkliwe ją zachwyca.

Łza na krótko oko ciemi,
Częściéj płoną w nim rozkosze;
Bo co ziemskie, rzucam ziemi,
Co niebieskie, w niebo wznoszę.

Z niewcielonych gdzieś tam światów,
Garnę myśli — uczuć skarby;
Z nowych dolin, z nowych kwiatów,
Do obrazów zbieram farby.

Oto w słońcu płoną łany,
Tchem wiośnianym pieści ranek;
Czemuś tęsknie zadumany,
Czegoś szukam, jak kochanek.

Wszystko kwitnie, wszystko woni,
Sympatyczne czucia wznieca;
Kwili słowik u jabłoni
Zapłonionéj jak dziewica.

Brzmią śpiewacy polni, leśni,
Pierś podnosi rzewność błoga;
Przyrodzenie wielbię w pieśni,
W przyrodzeniu wielkość Boga!

Brzmią śpiewacy... i na przemian,
To na dole, to na górze;
To dla niebian, to dla ziemian,
Wtórzą dla mnie; dla nich wtórzę,

Tak przebiegam różne tony,
Piérwéj z sercem dźwięk pogodzę;
I czyściejszy upiękniony,
Po samotnéj puszczam drodze.

Myśl méj pieśni nie przekwita,
Jako niebo, serce, wiosna;
Wiecznie świéża, rozmaita
I dziewicza i miłosna.

Coraz w gaju śpiew ucicha,
Wolnie buja kilka chwilek;
I z wonnego róż kielicha
Piję balsam, jak motylek.

Znowu lecę między ziółka,
Między gaje, łąki, wody;
Biorę miody, a jak pszczółka,
Nie dla siebie biorę miody.

Gdy w polocie mym znienacka,
Coś mię draśnie, lub ukole;
Widzę w koło piękne cacka
I jak dziécię koję bole.

Nie wyrzekam nigdy zbytnie,
Błogo w lubym żyję błędzie;
Wiosna kwitła, więc odkwitnie,
Lecz gdzieindziéj kwitnąć będzie.

Czara życia nie wciąż miodna:
Gdy cykutę spełnić trzeba,
Chrześcijanin, spełnię do dna
I — wesoło pojrzę w nieba.

Duch nie zgaśnie przez skonanie...
A dla ziemi — u mogiły:
Kilka piórek pozostanie,
Co ku niebu mnie wznosiły.

Bohdan Zaleski

[madohora]

W latach 1852–1858 studiował u Władysława Łuszczkiewicza i Wojciecha Stattlera w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie, której później był dyrektorem (od 1873). Jego uczniami byli m.in. Maurycy Gottlieb, Jacek Malczewski, Józef Mehoffer i Stanisław Wyspiański.

[madohora]

W roku 1871 wybudowano pomnik Kazimierza Wielkiego na Rynku w Bochni z inicjatywy Jana Matejki.

Z okazji jubileuszu 600-lecia śmierci św. Kingi w 1892 roku Jan Matejko namalował obraz, który obecnie można oglądać w podziemnej ekspozycji Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka. Artysta przedstawił postać św. Kingi w niecodzienny sposób, a modelem do postaci była hr. Katarzyna Potocka. Św. Kinga była żoną Bolesława Wstydliwego, po jego śmierci wstąpiła do klarysek w Starym Sączu. W sztuce najczęściej przedstawiana jest zatem jako młoda kobieta w bogatym stroju książęcym lub jako osoba starsza w zakonnym habicie. Na obrazie Jana Matejki widać połączenie obu tych konwencji, a więc kobietę w wieku około 60 lat nie w habicie, lecz w szatach księżnej z atrybutami takimi jak: modlitewnik, różaniec, pastorał, widok klasztoru w Starym Sącz

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Brama Floriańska (Brama św. Floriana) – średniowieczna brama z basztą, położona na Starym Mieście w Krakowie u końca ulicy Floriańskiej, przy skrzyżowaniu z ulicą Pijarską. Stanowi pozostałość po dawnych murach miejskich. Jest jedną z ośmiu krakowskich bram obronnych obok Sławkowskiej, Grodzkiej, Wiślnej, Mikołajskiej, Rzeźniczej (na Gródku), Szewskiej, Nowej i Pobocznej.

[madohora]

Liczy 34,5 m wysokości (do gałki hełmu). Znajdującą się nad wejściem (od strony Plant) płaskorzeźbę z orłem piastowskim wykonał Zygmunt Langman według projektu Jana Matejki. Zastąpiła ona w 1820 roku wcześniejszego orła. Od strony miasta widnieje płaskorzeźba z XVIII wieku wyobrażająca św. Floriana. Barokowe zwieńczenie Bramy Floriańskiej zostało wykonane w 1660 roku. Przy portalu bramnym do dziś zachowały się prowadnice na kratę. Wewnątrz bramy znajduje się klasycystyczny ołtarz z początku XIX w. z późnobarokową kopią cudownego obrazu Matki Boskiej Piaskowej.
Obecnie brama wchodzi w skład trasy turystycznej Mury Obronne.

[madohora]

Ulica została wytyczona już na planie lokacyjnym w 1257 i jej nazwa nie zmieniła się przez ponad 700 lat, zmieniały się natomiast domy przy niej stojące. Początkowo były gotyckie, później przebudowano je w stylu innych epok: renesansu, baroku itd. Ponad 20 kamienic przy ul. Floriańskiej wyróżnia się bogactwem architektury i wystroju wnętrz. Podczas prac remontowych robotnicy budowlani, odnawiając wnętrza kamienic, natrafiają na zamurowane portale, polichromowane stropy, zasypane gruzem gotyckie piwnice. Zabiegi konserwatorskie przywracają dawny wygląd starym kamienicom.

[madohora]

Nr 3. Kamienica „Ciechanowska” – ma polichromie Michała Stachowicza z drugiej połowy XVIII w. Kamienica powstała już w XIV w. co potwierdzają badania archeologiczne. W 1544 r. jej właścicielem był Marcin Siennik, botanik, tłumacz, rajca i lekarz Zygmunta Augusta. W 1821 r. dom podwyższono o III piętro, a elewacji nadano kształt klasycystyczny. Manierystyczny portal przypisuje się Janowi Michałowiczowi z Urzędowa.

[madohora]

Nr 9. Kamienica „Nagatowska” – w XVI w. należała do Adama Nagothy'ego, autora spisu broni cechowej, przechowywanej w poszczególnych basztach miejskich i od jego nazwiska pochodzi jej nazwa. Do dziś zachowało się jej wnętrze, pełne renesansowych, malowanych stropów, polichromii i portali.

[madohora]

Nr 14. Hotel „Pod Różą” – obecna nazwa pochodzi z końca XIX w. Ze znanych osobistości mieszkali tu m.in.: Franciszek Liszt, car Aleksander I, wielki książę Konstanty Pawłowicz. Wejście do hotelu zdobi wykonany z piaskowca portal kolumnowy z ok. 1550 r. z łacińską sentencją „STET DOMUS HAEC, DONES FLUCTUS FORMICA MARINOS EBIBET ET TOTUM TESTUDO PERAMBULET ORBEM”, która po polsku brzmi: „Niech dom ten przetrwa w tak odległe lata, dopóki mrówka morza nie wypije, a żółw całego nie obieży świata”. W gotyckich piwnicach hotelowych odkryto mur z XIII w. W końcu XVI w. kamienica należała do Prospera Provano – założyciela pierwszej polskiej poczty w Krakowie.

[madohora]

Nr 24. Kamienica „Podedzwony” – nad wejściem do niej znajduje się godło – trzy dzwony. W 1510 r. kamienica ta była własnością odlewnika Marcina Kannegisera, później przez wiele lat mieszkali tu konwisarze, odlewnicy, ślusarze, kotlarze. Na początku XIX w. kamienica zmieniła właściciela przez licytację. Kupił ją Józef Weiss, który w 1830 r. odnowił ją, a na znak, że teraz mieszka tu kupiec win – otoczył dzwony w godle obramieniem z winogron, liści i kotwic, a na samych dzwonach dał datę 1830 i monogram.

[madohora]

Nr 41. Kamienica ta to „Dom Jana Matejki” – została zbudowana w XVI w. i po niewielkich zmianach i nadbudowach II i III piętra na przełomie XVII i XVIII w. oraz w XIX w. dotrwała do naszych czasów. W 1794 r. stała się własnością krakowskiej rodziny Rossbergów, z której pochodziła matka Jana Matejki – Joanna Karolina. Tu urodził się, żył, tworzył i umarł polski malarz historyczny Jan Matejko. Gdy został właścicielem tej kamienicy, zaprojektował wspólnie z architektem Tomaszem Prylińskim w 1872 r. nową fasadę domu. 2 września 1880 r. cesarz Franciszek Józef odwiedził Jana Matejkę w jego tutejszej pracowni. Cesarzowi towarzyszyli namiestnik Andrzej Potocki i prezydent Krakowa Mikołaj Zyblikiewicz. Wizytę tę sportretował na akwareli Juliusz Kossak. Po śmierci Matejki, przyjaciele mistrza wykupili kamienicę i urządzili w niej muzeum pamiątek po artyście. W roku 1904 stało się oddziałem Muzeum Narodowego.

[madohora]

[madohora]

Sukiennice podlegały przez wieki wielu przemianom i ich obecny kształt w niczym nie przypomina dawnych sukiennic. Już w roku 1257 książę Bolesław Wstydliwy przy lokacji Krakowa zobowiązał się postawić kamienne kramy sukienne. Stanowiły one podwójny rząd kramów, tworzących jakby uliczkę pośrodku Rynku. Sukiennice w tej postaci przetrwały do połowy XIV stulecia.

[madohora]

[madohora]

W 1853 odkrywca heminy (chloroheminy, kryształków Teichmanna): krystalicznej postaci barwnika krwi. Dopiero od momentu tego odkrycia polskiego uczonego była możliwa jednoznaczna ocena plam pozostawionych na miejscu przestępstwa, jako pochodzących od człowieka lub będących wynikiem działania innych substancji. Badania Teichmanna otworzyły drogę dla wszystkich późniejszych chemicznych badań nad hemoglobiną.

[madohora4]

Kraków rynek - wspaniały, czworoboczny o powierzchni 11 400 sążni kwadratowych. W dawnych czasach dzielił się na dwie części. Południową zwaną węglowym targiem oraz północnym zwanym kurzym targiem. W nim stoi wieża, pamiątka po pięknym starodawnym ratuszu.

[madohora]

[madohora]

Pomnik, o wysokości 10 m, przedstawia poetę stojącego na postumencie u stóp którego, na wielostopniowym cokole znajdują się cztery alegorie: Ojczyzna, Męstwo, Nauka i Poezja. Na cokole umieszczona została dedykacja: „Adamowi Mickiewiczowi Naród”.

[madohora]

Figura stoi bardzo dobrze, silnie i pewnie, uwydatniając maje statyczny, a tak charakterystyczny ruch „króla naszych poetów Wzniesienie i zwrot głowy, pysznie na barkach osadzonej, manifestuje wybornie intenćye rzeźbiarza. To nie przypadek zdziałał, ale wola; tak czuł artysta —tak chciał i tak zrobił. Figura sama, śledzona pod płaszczem, nie jest za krótką — nie jest za grubą, — wina spo czywa tu w rozkładzie mas płaszcza, fałdów grubych, w rozszerzeniu i przedłużeniu całości w ogólnem znacze niu; nieopraeowaniu draperyi, w braku nadania tejże lekkości, powiewności, powietrza—w szczegółach. Płaszcz, jak to już wyżej powiedziałem, winien jedynie uzupełnić sylwetę, winien być środkiem pomocniczym do zaokrą glenia tejże, do wzbogacenia figury, a nie zatracać ani ruchu, ani charakterystyki postaci. O ile wdzięczniej przedstawiałaby się postać wieszcza, gdyby spód figury był odsłoniętym, uwidocznionym, na co materyał taki, jak bronz, w zupełności pozwalał

[madohora]

Dzięki opatynowaniu, co bardzo na korzyść ca łości wychodzi, ginie znaczna część drobnych półświateł i przejść delikatnych, jakie w skończonej rzeźbie widzieć zwykliśmy. Całość, pod ciemnym tonem patyny, uogól nia się i nie razi bynajmniej pretensyonalnością. Jest w tej całości harmonia bardzo pięknego ogółu, dzięki proporcyom i stosunkom, o których już wyżej mówiłem. Nie śmiem tego twierdzić, czy osłabienie objętości trzpie nia nie byłoby korzystniejszem dla pleców figur i grup, u dołu pomnika będących, a tak niewolniczo trzymają cych się ścian trzpienia—ale wydaje mi się, że tak! Pociągnęłoby to za sobą zwężenie figury głównej, co może przyczyniłoby się do nadania finezyi sylwecie. A posądzam, że piękna parabola, jaka zewnętrzne linie pomnika zamyka, nic na tem stracićby nie mogła. Zbyt szybko może przebiegłem i nie dość długo zastanawiałem się nad podniesieniem tych dodatnich stron pojedynczych części pomnika, hojną dłonią przez artystę rozsypanych, obok których tak często spotykać się daje to, co nazywam genialnymi błędami. Tych kilka rzuconych uwag, jak i miarę krytyki, zastosowałem do wysokiego zadania i szerokiego talentu p. Rygiera, który jakkolwiekbądź w traktowaniu poszczególnych części po mnika kierował się z rzadko spotykaną dziś w sztuce szczerością, nie brawurował skarbnicą bogatych moty wów szesnastego stulecia; pozostaje jednak nerwowem dzieckiem wieku dzisiejszego i uniknąć nie może pewnej afektacyi tak w układzie ciała, jak i draperyi

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Najważniejsze pomieszczenia dawnego ratusza to:

Izba Rady, zwana Izbą Pańską (dodatkowo pełniła także funkcje sali sądowej), mieściła się ona na drugiej kondygnacji
Izba Ławnicza (po pożarze Domu Ławników)
Izba Kupiecka
Izba Wójtowska
Sala Ratuszna
Gmach Królewski
kabaty ratuszowe (tzw. dłużnica miejska)
dziedziniec straceń – między kabatami i ratuszem (służył za miejsce straceń)
kaplica ratuszowa
inne izby

[madohora]

7 sierpnia 1937 w ratuszu odsłonięto tablicę ze słowami Józefa Piłsudskiego z 10 października 1919[4].

Po II wojnie światowej, w 1946 zburzono neogotycki odwach utożsamiany z wrogim panowaniem austriackim oraz niemieckim. Obecnie po Krakowskim Ratuszu pozostała jedynie wieża ratuszowa wraz z piwnicami. Pozostałości te są systematycznie odnawiane i remontowane. Prace architektoniczne prowadzone były w następujących latach:

1962–1967 (odrestaurowanie piwnic)
1983–1987 (przebudowanie piwnic dla potrzeb ówczesnego Teatru Maszkaron, dzisiejsza Scena pod Ratuszem Teatru Ludowego)
1997–1998 (remont piwnic)

[madohora]

XIX WIEK

1 marca 1817 na posiedzeniu Zgromadzenia Reprezentantów Wolnego Miasta Krakowa podjęto decyzję o zburzeniu części gmachu ratusza, w której znajdował się spichlerz. W końcowej części uchwały czytamy: Wieża jednak ratuszowa, miejsce dla głównej warty, czyli hauptwach i korpus starego ratusza od strony wieży ma pozostać w całości. W roku 1820 przystąpiono do rozbiórki spichlerza, w wyniku której zarysowały się mury właściwego ratusza, co w konsekwencji doprowadziło do zburzenia całego gmachu. Pozostała tylko wieża. Wkrótce i nad nią zawisło poważne niebezpieczeństwo. W roku 1821 na łamach „Pszczółki Krakowskiej” ukazał się artykuł Soczyńskiego, senatora Wolnego Miasta Krakowa, pt. Myśl o upięknieniu Krakowa, w którym postulował on wyburzenie wieży. W artykule czytamy m.in.: ...ten gotyk zegarowy, któren sam przez się jako mało wart pozostać nie może, a chęć użycia go czy to końcem wzniesienia budowli nowej, czy też połączenia z Hallą nabawiłby i niezmiernych kosztów i nieprzyzwoitości, śmiesznością lub niesmakiem mniej wykraczających. Pomysłu tego nie zrealizowano, dzięki czemu wieża pozostała w dalszym ciągu jedyną pamiątką po dawnym ratuszu. Józef Muczkowski po latach napisał o niej następujące słowa: Wiek cały stała opuszczona, jak wieczny wyrzut dla wandalów, którzy ją tak haniebnie osierocili

[madohora]

[madohora]

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ JADWIGI na Stradomiu. Założony został w 1360 roku wraz ze szpitalem przez Kazimierza Wielkiego dla kanoników Grobu Chrystusowego (Miechowitów). Kościół przebudowany w 1375 roku przez królową Elżbietę. Po pożarach kilkakrotnie odnawiany. W 1976 roku przerobiony na komorę celną a następnie na komendę wojskową.

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO MACIEJA I MATEUSZA - wystawiony około 1425 roku przez Stanisława Reya, proboszcza parafii św. Szczepana. Wybudowany u wylotu ulicy Żydowskiej. Od 1583 roku do 1772 roku był we władaniu Jezuitów. Zburzony w 1801 roku.

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO PIOTRA NA GARBARACH - wystawiony przez ks. Jana Welsa - proboszcza parafii św. Szczepana w roku 1498 wraz z urządzeniem cmentarza ogólnego przy nim. Kilkakrotnie ucierpiał w pożarach i kilkakrotnie po tych pożarach odbudowanych. Zburzono go w 1801 roku.

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO SZCZEPANA - Kościół stał na purl=https://pl.wikipedia.org/wiki/Plac_Szczepa%C5%84ski_w_Krakowie]Placu Świętego Szczepana[/url]. Zbudowany w XIII wieku, otoczony dookoła cmentarzem. Za murem od strony ulicy Szczepańskiej był budynek szkoły parafialnej. W 1797 roku parafia została przeniesiona do kościoła oo Karmelitów na Piasek a w 1802 kościół został zburzony.

[madohora]

ŚWIĘTEGO WAWRZYŃCA - ufundowany w końcu XIII wieku. W 1439 roku przydzielony był do kościoła Bożego Ciała. W 1640 roku rozebrano drewniany kościół a w to miejsce postawiono murowany. Na początku XIX wieku kościół został zburzony

[madohora]

[madohora]

Kościół św. Anny – zabytkowa, barokowa kolegiata rzymskokatolicka położona przy ulicy św. Anny 13 w Krakowie. Jest kościołem akademickim Uniwersytetu Jagiellońskiego, a także kościołem parafialnym dla parafii św. Anny. Posługę sprawują księża diecezjalni.

[madohora]

Trzeci kościół (1703 – obecnie)

W 1703 roku biskup Kazimierz Łubieński konsekrował kościół. Pod koniec XVIII w. wieże zyskały nowe, późnobarokowe hełmy projektu księdza Sebastiana Sierakowskiego, nawiązujące swoim kształtem do hełmu Wieży Zegarowej na Wawelu.

Kapituła kolegiacka wygasła w XIX wieku. 27 września 1993 roku ks. Franciszek Macharski ponownie erygował kapitułę, jednocześnie mianując prepozyta, kustosza, penitencjarza i czterech kanoników gremialnych.

Biskup Karol Wojtyła, a późniejszy papież Jan Paweł II, często nawiedzał świątynię. Odprawiał msze święte, wygłaszał rekolekcje i spotykał się ze studentami. Spowiadał wiernych, co zostało upamiętnione przez tabliczkę przytwierdzoną nad kratkami konfesjonału w lewej części kościoła. Prywatnie pielgrzymował do grobu św. Jana z Kęt. W dniach 19-21 grudnia 1960 roku wygłosił w kościele kazania dla narzeczonych pt. Budować dom na skale. Już jako papież odwiedził kolegiatę w niedzielę, 8 czerwca 1997 roku, w ramach VI podróży apostolskiej do Polski.

[madohora]

Transept

W prawym czyli południowo-wschodnim ramieniu transeptu znajduje się konfesja św. Jana Kantego zawierająca szczątki kanonizowanego w 1767 patrona Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jest to monumentalny kamienny, barokowy ołtarz autorstwa Baltazara Fontany. Trumnę ze szczątkami świętego dźwigają 4 postacie mężczyzn wykute w kamieniu, symbolizujące 4 wydziały Akademii Krakowskiej:

Teologiczny
Filozoficzny
Prawny
Medyczny

Na 4 kolumnach ustawionych dookoła ołtarza stoją posągi 4 świętych Janów - imienników profesora:

Jan Chrzciciel
Jan Ewangelista
Jan Chryzostom
Jan Damasceński

Na trumnie stoi rzeźbiarskie popiersie Jana Kantego wykonane w XIX w. przez Franciszka Wyspiańskiego.

Polichromie na ścianach przedstawiające sceny z życia św. Jana Kantego wykonał Innocenti Monti, a Gloryfikację św. Jana z Kęt na sklepieniu namalował Karol Dankwart z Nysy.

Po bokach konfesji umieszczono wota, wśród których znajdują się buńczuki tureckie zdobyte przez Jana III Sobieskiego pod Wiedniem w 1683.

W lewym ramieniu transeptu znajduje się odsłonięty w 1823 klasycystyczny pomnik Mikołaja Kopernika, który ufundował i zaprojektował ks. Sebastian Sierakowski. Jest to pierwszy pomnik tego uczonego w Polsce. Znajduje się tutaj również stiukowa Pietà autorstwa Baltazara Fontany oraz malowidła wyobrażające: Chrystusa w Majestacie, Arma Christi, Ofiarę Abrahama i Węża Miedzianego, Odnalezienie Krzyża przez cesarzową Helenę i Podniesienie Krzyża przez cesarza Herakliusza. Na ścianie epitafium Juliusza Słowackiego ufundowane przez jego matkę. Wykonał je Edward Stehlik i Władysław Oleszczyński (medalion). W transepcie pochowani są dwaj słudzy boży: Jerzy Ciesielski (w południowo-wschodnim ramieniu transeptu) i biskup Jan Pietraszko (w północno-zachodnim ramieniu transeptu)

[madohora]

Fasada

Dwukondygnacyjna fasada z dolomitu przypomina rzymski kościół Santa Susana Carla Maderny, ale są w niej też echa fasady głównego kościoła jezuickiego Il Gesù w Rzymie.

W niszach znajdują się posągi świętych jezuickich: św. Ignacego Loyoli, św. Franciszka Ksawerego, św. Alojzego Gonzagi oraz św. Stanisława Kostki dłuta Dawida Heela, a nad portalem głównym godło zakonu jezuitów; w górnej kondygnacji św. Zygmunt i św. Władysław. Fasadę wieńczy herb fundatora, króla Zygmunta III (wizerunek Orła ze Snopem na piersi).

Ogrodzenie placu z rzeźbami apostołów zostało zaprojektowane przez Kacpra Bażankę, a wykonane w roku 1722 przez Dawida Heela z wapienia pińczowskiego. Dziś, na miejscu XVIII-wiecznych, bardzo zniszczonych oryginałów, znajdują się ich współczesne kopie (także z wapienia pińczowskiego), wykonane przez Kazimierza Jęczmyka. Przyczyną tego stanu są kwaśne deszcze wymywające twarze rzeźb.

[madohora]

Nawy boczne

Nawy boczna północna składa się z kaplic: Męki Pańskiej, Matki Boskiej Loretańskiej, św. Ignacego Loyoli.

Nawa boczna południowa składa się z kaplic: Wieczerzy Pańskiej, Michała Archanioła, Trójcy Świętej.

W kaplicy Wieczerzy Pańskiej znajduje się nagrobek Brzechffów (projekt: Kacper Bażanka, 1716)

Oświetlenie wnętrza zostało podporządkowane teatralizacji sprawowania liturgii w baroku: światło miało skupiać się na księdzu odprawiającym mszę świętą, a boczne filary wspierające kopułę miały stwarzać wrażenie kulis teatralnych.

W 1638 roku przy kościele Jezuici założyli największą w ówczesnej Polsce kapelę muzyczną. Śpiewało w niej od 80 do 100 osób.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Według tradycji został on wybudowany w końcu XI w. przez księcia Władysława Hermana jako dziękczynienie po urodzeniu się jego syna Bolesława Krzywoustego, które mieli zawdzięczać modłom i darom zanoszonym do prowansalskiego opactwa St. Gilles. Pod obecnym kościołem gotyckim nie odnaleziono jednak żadnych reliktów romańskich, a trudno oczekiwać, iż świątynia fundowana z takich powodów, byłaby drewniana. Z tego powodu część badaczy skłania się ku przypuszczeniu, że pierwotnie wezwanie św. Idziego nosił dzisiejszy kościół św. Andrzeja, a pierwszym budynkiem na tym miejscu była świątynia gotycka.

[madohora]

Kościół Świętego Idziego wystawił w 1064 roku Władysław Herman na pamiątkę urodzenia się syna Bolesławowi Krzywoustemu. Święty Idzi był patronem niepłodnych niewiast. Mały kościółek najpierw został oddany w ręce Benedyktynów a później Akademia Krakowska. W 1588 roku za panowania króla Zygmunta III przeszedł w ręce Dominikanów. W XV wieku za tym kościołem stał dom nazywany Dębno. Należał on do rodziny Dębińskich. A obok położona była wieża z bramą Grodzką.

[madohora]

[madohora]

W latach 1645-1647 przebudowano całkowicie gotycki korpus kościoła. Podczas potopu szwedzkiego został on doszczętnie zrujnowany.

Obecna wczesnobarokowa świątynia została wzniesiona w latach 1659-1680. Jest to budowla trójnawowa, bazylikowa z transeptem i kopułą pogrążoną w dachu kościelnym, o czym zapewne zdecydowały względy strategiczne. Ewentualny ostrzał prowadzony z dział wzgórza wawelskiego mógłby naruszyć i zrujnować konstrukcję kopuły kościelnej, gdyby ta znacząco wyróżniała się ponad dachem świątyni. Nową budowlę wzniesiono według projektu architekta Krzysztofa Mieroszewskiego.

Z zabudowaniami bernardyńskimi sąsiadował niegdyś cmentarz kościelny obwiedziony murem, na którego teren wiodła brama od strony ul. Stradomskiej. Była to budowla barokowa o trzech portalach, z których środkowy był wyższy i ozdobniejszy od pozostałych. Bramę wieńczyło siedem posągów świętych z figurą Matki Boskiej Niepokalanego Poczęcia pośrodku. Obiekt powstał w roku 1767. Na początku XIX w. w rejonie kościoła Bernardynów rozpoczęto prace wyburzeniowe. Zburzono jeden korytarz klasztorny, kuchnię, sartorię, westiarnię oraz zabudowania gospodarcze na wielkim podworcu. W tym też czasie likwidacji uległ stary cmentarz z częścią ogrodzenia. Po roku 1830 przestała istnieć także brama oraz bezpośrednio do niej przylegające fragmenty muru. Jedyną pamiątką po zburzonej budowli jest obecnie figura Matki Bożej, która stoi na kolumnie pośrodku placyku – dawnego cmentarza – w narożniku ulic Stradomskiej i Bernardyńskiej, u podnóża Wawel

[madohora]

Wzgórze mogło pierwotnie nazywać się wądół, wąwał, wąwelze względu na krasowy charakter wapieni, z których jest zbudowane, jak i na liczne jaskinie (np. Smocza Jama). Według pełnej fantastycznych etymologii Kroniki wielkopolskiej słowo Wawel miało pochodzić od Wøwel (pierwotnie Bøbel) (stąd dzisiaj rekonstruuje się tę formę jako „wąwel” z nosowym o, czyli „ǫ” i zestawia z podobnie brzmiącymi wąwóz, wądół, u Brücknera od „wąwał”=wąwóz, słabość tej teorii tkwi w mało logicznym wywodzeniu nazwy wzgórza, a więc struktury geologicznej wypukłej od wgłębnej). Według tejże Kroniki wielkopolskiej nazwa Wawel mogła również oznaczać zgrubienie na szyi spowodowane niedoborem jodu w wodzie wywołujące powiększanie tarczycy. Inni uważają, że owo „wąwel” oznaczało „wyniosłość wśród mokradeł”, którymi otoczone było wzgórze, od „wą” (odpowiednik dzisiejszego „w”) i „wel” (wilgoć, woda) co oznaczało miejsce położone „w wodzie, otoczone wodą”, według Stanisława Rosponda wąwel = ąd, tj. „miejsce wyniosłe i suche wśród łąk błotnistych, ostrów oblany wodą” od psł. *vъlь = stpl. wel, wla (stąd: Wleń). Zestawia się tutaj „Wąwel” z nazwami miejscowymi typu Wąwelnica, Wąwolnica, Wąwelno jednak nie tłumaczy procesu fonetycznego, który miałby doprowadzić do przejścia ą→a (Jan Długosz Wąwolnicę dwukrotnie podaje jako Wanwelnycza, wcześniej w 1325-1327 r. zapisano Wanvelnitia[12], w 1377 r. Wanwelnicza, jeszcze w 1531 r. Vanwelnicza, czyli z protezą samogłoski nosowej w postaci „an”, a brak takich zapisów w stosunku do Wawelu). Dawniej doszukiwano się też genezy nazwy w zgodnościach bałto-słowiańskich, litewskiemu rdzeniu au, av, va, avr, var, vavr, babr, miał odpowiadać ruski varъ, polski wał, stąd według Mikołaja Akielewicza nazwa wsi Wawr, Wawer → Wanwoł, Wąwel, Wawel, tj. miejsce obwarowane. Istnieje także teoria, jakoby nazwa Wawel pochodziła od nazwy Babel (s-c-s Вавилонъ, stąd również współczesne rosyjskie Вавилон, tr. Wawilon, czyli Babilon, częsta w średniowieczu oboczność w:b, m.in. grecka beta (obecnie wita), zobacz: Korbea, Kordoba).

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W latach 1904–1907 Stanisław Wyspiański i Władysław Ekielski opracowali plan zabudowy wzgórza, noszący nazwę Akropolis. Ta nigdy niezrealizowana idea zakładała umieszczenie na Wawelu m.in. siedziby Sejmu i Senatu, Muzeum Narodowego, Akademii Umiejętności i kurii biskupiej. Całość miała wzorować się na starożytnej architekturze – autorzy założyli wybudowanie np. teatru greckiego czy posągu Nike.

[madohora]

[madohora]

Ulica Kanonicza należy do obrębu Starego Miasta. Posiada nieregularny przebieg. Położona jest pomiędzy ul. Senacką i ul. Podzamcze, po północnej stronie Wzgórza Wawelskiego.
Początkowo trakt ten był określany jako ulica Grodzka. Po raz pierwszy nazwa "ulica Kanonicza" - "canonicorum" została zapisana w aktach miejskich w 1401 roku. Wiązała się ona z tym, że w 2 połowie XIV wieku zaczęły powstawać tu dwory kanoników kapituły krakowskiej. Byli oni dożywotnimi właścicielami domów przyznawanych im przez kapitułę.
W średniowieczu ulica Kanonicza należała do Okołu - osady położonej pomiędzy lokacyjnym Krakowem a Wawelem. Prowadziła ona do głównego wejścia na Wzgórze Wawelskie. Południowy wylot ulicy otrzymał formę leja w celu dostosowania go do wjazdu na zamek. Pomiędzy wylotem ulicy a Wawelem płynęła rzeka Rudawa. Jej koryto biegło wzdłuż dzisiejszej ulicy Podzamcze. Na drugą stronę rzeki prowadził drewniany most. Środek pierzei wschodniej jest otwarty na Plac św. Marii Magdaleny. Na placu znajdował się nieistniejący już kościół św. Marii Magdaleny. Wzdłuż zachodniej pierzei ulicy ciągnął się średniowieczny mur obronny. Jego zarys stwierdzono w oficynach znajdujących się po tej stronie ulicy. Od strony południowej mur kończył się Furtą Poboczną, nazywaną od XVII wieku Porta Lateranea, czyli Bramą Poboczną. Pozwalała ona przedostać się poza mury, nad Wisłę. Brama mieściła się na terenie obecnej posesji przy ul. Kanoniczej nr 25. Mury były otoczone przez bagna i stawy, nazywane popularnie Żabikruk lub inaczej Żabiskrzek.

[madohora]

[madohora]

Kamienica nr 5 (Dom Kapitulny)

To jeden z najstarszych domów; został gruntownie przebudowany po pożarze z 1455. Inicjatorem przebudowy był Jan Długosz, który w tym przypadku wykorzystał zapis testamentowy kardynała Zbigniewa Oleśnickiego. Był to budynek piętrowy, jednotraktowy (zachowane są kamienne obramienia okien z filarami międzyokiennymi z herbem Oleśnickiego – Dębno i portal schodkowy oraz ozdobny wątek ceglany z dekoracją rombową z zendrówek na parterze fasady). Dom ten nazywany jest też Domem Długosza. Mieszkał w nim znany dziwak ks. Andrzej Trzciński. W wyniku gruntownej przebudowy w 2 połowie XVI w. budynek otrzymał charakter nowożytny (między innymi założono portal wejściowy i zbudowano arkadowe galerie w dziedzińcu – nie zachowały się). Zbudowano również niewielką oficynę, przyległą od północnego muru granicznego. Przed połową XVIII w. przybyło drugie piętro. Wtedy także zamurowano arkady w ryzalicie. Z tego też czasu pochodzi portal główny. Na początku XX w. część galerii podwórzowej na 1. piętrze otrzymała wystrój neorenesansowy (stolarka, ceramiczne posadzki, polichromia stropu zapewne autorstwa Henryka Uziembły). Domowi pierwotny kształt przywróciła rewaloryzacja trwająca w latach 1977–1979. Na parterze kamienicy mieści się Cricoteka. Założona w 1979 przez Tadeusza Kantora w związku z planowanym wyjazdem Teatru Cricot 2 do Florencji. Władze Krakowa oddały wówczas do dyspozycji Kantora Galerię BWA, w której ulokowano Biuro i Archiwum Cricot 2. W latach 1980–1993 Cricoteka nosiła oficjalną nazwę – Ośrodek Teatru Cricot 2, od 1993 – Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora. Początkowo Ośrodek zajmował się organizacją pracy i tournée teatru. W roku 1984 uzyskał status samodzielnej instytucji państwowej. Od momentu zakończenia działalności przez teatr (1992) i nadania Ośrodkowi statusu instytucji dokumentującej twórczość T. Kantora (1993), zbiory Cricoteki są prezentowane na wystawach plastycznych w kraju i za granicą. Prócz dokumentacji teatralnej dorobku Kantora Cricoteka przechowuje i wystawia obiekty, kostiumy i instalacje ze spektakli Cricot 2
8 lutego 1994 otwarto Aneks Cricoteki: Galerię-Pracownię T. Kantora przy ul. Siennej 5/7. W 1994 r. Ośrodkowi przekazano część pałacu pod Krzysztofory przy ul. Szczepańskiej 2 (biura i Galerię Grupy Krakowskiej). Od 1 stycznia 1999 roku Cricoteka podlega władzom samorządowym województwa małopolskiego. Planowane jest jej przekształcenie w Muzeum Tadeusza Kantora.

[madohora]

Kamienica nr 11 (Kamienica Mikołaja Poraja)
Dom ten powstał w 1 połowie XV w. z fundacji kanonika Mikołaja Poraja. W 1. połowie XVI w. został przebudowany i z tego czasu pochodzi, gruntownie przerobiony w 1. połowie XIX w., portal wejściowy. Na XVII w. przypada budowa oficyny zachodniej, mieszczącej niegdyś stajnie (północna oficyna pochodzi z XIX w.). W XVIII stuleciu dobudowano drugie piętro, natomiast przebudowa zrealizowana w latach 1830–1836 zadecydowała o aktualnym wyglądzie budynku, zwłaszcza fasady. Fasadę tę zdobi biegnący nad parterem fryz z orłami napoleońskimi. Kamienicę przebudował wtedy architekt Ignacy Hercok. W budynku mieści się terenowe biuro Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Kult św. Józefa

Kult świętego Józefa w Krakowie sięga samych początków miasta. Najstarsza, znana księga liturgiczna, znajdująca się w katedrze wawelskiej – pergaminowy kodeks w końca XI wieku – zawiera modlitwę do świętego Józefa – Żywiciela Pana. Tak w Krakowie, jak i w całym kraju powszechnie czczono świętego Józefa jako Żywiciela Pana, nawet wtedy, gdy papież Pius V w roku 1570 wprowadził wezwanie „Sponsus Beatae Mariae Virginis” czyli „Oblubieniec Najświętszej Maryi Panny”. Fakt ten jest zrozumiały w kontekście naszych dziejów. Cały kraj, a szczególnie Kraków, przechodził wiele wojen. W związku z tym szerzyły się choroby i głód, które dziesiątkowały miasto. Bardzo tragiczna sytuacja zaistniała na przełomie XVII i XVIII wieku w związku z wojnami szwedzkimi. W tym właśnie czasie magistrat Krakowa skierował do Stolicy Apostolskiej prośbę o przyznanie miastu szczególnego patronatu świętego Józefa. Ojciec święty Klemens XI pozytywnie ustosunkował się do tej prośby i w dniu 23 marca 1715 roku przyznał miastu szczególny patronat świętego Patriarchy.

W Krakowie od połowy XVII wieku istniały dwa ośrodki kultu świętego Józefa. Były to: kościół pod wezwaniem świętego Michała Archanioła i świętego Józefa karmelitów bosych oraz kościół pod wezwaniem świętego Józefa sióstr bernardynek. Obydwa kościoły znajdowały się przy obecnej ulicy Poselskiej, która wówczas nosiła nazwę: „ulica świętego Józefa”. Po kasacie w roku 1798 klasztoru karmelitów bosych, kult świętego Józefa skoncentrował się przy kościele sióstr bernardynek i tak jest do dzisiaj.

W ołtarzu głównym kościoła znajduje się łaskami słynący obraz świętego Józefa. Obraz ten – według tradycji przekazanej przez kronikę klasztoru – otrzymał w 1627 roku od papieża Urbana VIII biskup Jakub Zadzik. Papież ten, przekazując biskupowi obraz, miał go zobowiązać do wybudowania w Krakowie kościoła pod wezwaniem świętego Józefa. Biskup podarował obraz swej siostrze zamierzającej założyć w Krakowie nowy klasztor. Został on umieszczony w pierwszym drewnianym kościółku, a następnie przeniesiony do nowego murowanego. Ołtarz główny, w którym znajduje się obraz świętego Józefa, ufundował ksiądz Franciszek Leśniowicz, oficjał pilecki, jako wotum dziękczynne za przywrócenie wzroku dzięki świętemu Józefowi, czczonemu w tym miejscu.

Obraz, w kształcie pionowego prostokąta o wymiarach 254X127 cm, został namalowany olejno na płótnie około 1600 roku. Przedstawia on świętego Józefa, który prowadzi za rękę młodocianego Jezusa, lekko pochylając ku Niemu głowę. Chrystus, przedstawiony jako mniej więcej 12-letni chłopiec idący u prawego boku swego Opiekuna, w prawej dłoni trzyma mały kolisty wiklinowy koszyczek zawierający narzędzia ciesielskie, zaś lewą ujmuje dłoń świętego Józefa. Obie postacie kroczą na tle pejzażu. Cała kompozycja tchnie ciszą, a jednocześnie stłumionym napięciem. Święty Józef wyraźnym gestem i z zatroskaną twarzą kieruje w prawo młodocianego Jezusa, który podążając lekkim krokiem ze swym Opiekunem, jednocześnie zwraca się ku lewej stronie, patrząc poważnie przed siebie. Chłopięcy Chrystus pragnie iść własną drogą, inną niż wskazuje święty Józef, świadomy swego posłannictwa. Sytuację tę potęguje kontrast jasnej twarzy Jezusa i ciemnego oblicza świętego Józefa. Cechy formalno – stylistyczne wskazują na manierystyczny charakter i miejsce powstania: północne Włochy, ale nie jest znany jego autor. Obraz, kilkakrotnie przemalowywany, został poddany gruntownej konserwacji w roku 1972, dzięki której odzyskał swój pierwotny wygląd.

[madohora]

Gdy w 1850 roku osiemnastego lipca wybuchł w Krakowie pożar, uległ temu żywiołowi także klasztor bernardynek. Ogień szerzył się, a z nim spustoszenie w przerażający sposób. Cały korytarz przyległy do ściany kościoła gorzał wraz z celami znajdującymi się przy nim. Od chórku, tuż przy wielkim ołtarzu, oddzielały go tylko cienkie drzwi, na których dotąd istnieje wymalowany obraz św. Teresy od Jezusa. Ta zaś za życia swojego gorliwie szerzyła cześć św. Józefa, niemniej okazała się troskliwą o Niego w obecnym zdarzeniu, gdyż nie przepuściła ognia, który gdyby tylko za te drzwi się przedarł, byłby niewątpliwie pochłonął cały kościół. Tak więc siostry dotąd podziwiają ten cud, a wiarygodne zakonnice, które były tego świadkami mówiły, że nawet kilka dni po tym pożarze mury były gorące.

[madohora]

Z zachowanych dokumentów wynika, że papież Pius VI w dniu 3 stycznia 1794 roku udzielił odpustu zupełnego wszystkim wiernym, którzy wstępowali do kościoła świętego Józefa, pomodlili się w intencjach wskazanych przez papieża i przystąpili do sakramentów świętych. Odpust ten, z upoważnienia miejscowego ordynariusza, zatwierdził ksiądz Mikołaj Wybranowski, kanonik katedralny, oficjał i wikariusz generalny. On też ogłosił go wiernym. Podobnego odpustu i pod tymi samymi warunkami udzielił wiernym modlącym się w tym kościele ten sam papież 17 kwietnia 1804 roku. Z upoważnienia ordynariusza zatwierdził ten odpust 18 maja 1804 roku i ogłosił go wiernym sufragan krakowski, biskup Józef Olechowski.

[madohora]

W dniu 3 lutego 1936 roku przy kościele zostało kanonicznie erygowane przez arcybiskupa Adama Stefana Sapiehę „Pobożne Stowarzyszenie Dobrej Śmierci ustanowione pod wezwaniem świętego Józefa” na wzór podobnego Stowarzyszenia założonego w roku 1913 w kościele świętego Józefa w Rzymie. Celem Stowarzyszenia jest modlitwa za konających, znajdujących się nieraz w niebezpieczeństwie utraty zbawienia wiecznego, oraz o szczęśliwą śmierć dla siebie i członków Stowarzyszenia. Stowarzyszenie nie posiada zewnętrznej organizacji, łączność jego członków jest tylko duchowa, modlitewna. Mimo tego jest ono żywotne do dzisiaj. Świadczą o tym dwie księgi zawierające nazwiska członków. Wpisywały się do niego nieraz całe rodziny. W roku 1994 została wydana nowa karta wpisowa do Stowarzyszenia, założona została nowa księga wpisowa i w tym roku w uroczystość świętego Józefa zapisało się 178 osób. Nadal przybywa członków Stowarzyszenia. Wierni przychodzą do furty klasztornej, aby się zapisać, przysyłają też z różnych stron Polski listy zawierające nieraz kilkanaście nazwisk nowych członków.

[madohora]

Kościół jest barokowy, jednonawowy, sklepiony kolebkowo. Od północnej strony do bryły kościoła przylega klasztorna kaplica, z prowadzącym doń późnobarokowym drewnianym portalem.

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ TRÓJCY (DOMINIKAŃSKI) - zgodnie z podaniem pierwszy kościół stanął w tym miejscu na boźnicy pogańskiej w XII wieku. Był to kościół drewniany pod wezwaniem Świętej Trójcy ufundowany przez któregoś z biskupów krakowskich. W tym samym czasie we Włoszech powstał zakon dominikanów i Iwo Odrowąż poprosił o przesłanie do Polski braci zakonnych. Przybyłych do Krakowa w roku 1222 braci zakonnych osadził biskup Iwo przy kościele Świętej Trójcy postawiwszy im obok drewniany klasztor. Podczas najazdów tatarskich wszystkie budowle drewniane w mieście zostały spalone. Po pożarze zarówno klasztor jak i kościół odbudowano ale już jako murowany. W krypcie kościoła został pochowany Leszek Czarny. Kościół utrzymywany i remontowany był z różnych datków.

[madohora]

Nowy, gotycki kościół oraz klasztor dominikanie zaczęli wznosić po najeździe Tatarów w 1241 roku. Pierwotnie była to trójnawowa hala, którą następnie, na przełomie XIV i XV wieku, przebudowano na kościół bazylikowy. Do połowy XIX w. jednym z charakterystycznych elementów wyglądu zewnętrznego świątyni była murowana wieża-dzwonnica, stojąca wolno przed fasadą kościoła u wylotu ul. Stolarskiej. Po pożarze miasta w 1850 roku z kościelnej dzwonnicy pozostały jedynie przepalone mury, które zostały rozebrane podczas prac przy odbudowie kościoła. W 1876 roku w miejsce wieży dostawiono do fasady świątyni neogotycką kruchtę. Osłaniała ona gotycki, XIV-wieczny portal głównego wejścia, który został odnowiony w 1893 roku M.in. wymieniono wówczas szereg zniszczonych fragmentów kamiennych

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Jego dzisiejsza postać w niczym nie przypomina placu sprzed kilkuset lat. Początkowo nie był tak bardzo odseparowany od Rynku Głównego, bowiem pomiędzy kościołem Mariackim, a Małym Rynkiem nie istniała Wikarówka (wzniesiono ją dopiero w XVIII wieku) - trzeba również wziąć pod uwagę, że do okresu rozbiorów kościół Mariacki otoczony był cmentarzem...

[madohora]

• Mały Rynek, dom nr 7 - kamienica Penitencjarzy, a także Wikariuszy i Altarystów kościoła Mariackiego, wyróżniająca się późnobarokową (XVIIIw.) fasadą i drewnianymi krużgankami (XVIIw.) na dziedzińcu. Kamienicę wzniesiono w XIV wieku, wiele razy przebudowywano, ostatnich poważnych zmian dokonano w latach 60-tych XX wieku, wtedy to m.in. usunięto nadbudowane w XIX wieku trzecie piętro - tak więc obecny, wyróżniający się, łamany dach jest konstrukcją sprzed niecałych 40-tu lat.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty – zabytkowy kościół rzymskokatolicki sióstr prezentek znajdujący się przy ulicy św. Jana 7 w Krakowie ze znajdującym się w nim cudownym Obrazem Matki Bożej Świętojańskiej.

[madohora]

[madohora]

Na zewnętrznej ścianie prezbiterium, od ul Sławkowskiej, znajduje się kopia (wykonanej ok. 1500) Golgoty: gotycki krzyż z Chrystusem oraz figury Matki Boskiej Bolesnej i św. Jana Ewangelisty. Pierwotnie ta rzeźba wisiała w tęczy kościelnej i według tradycji miała przemówić do bł. Michała Giedroycia, który jest pochowany przy ołtarzu głównym. Do nawy południowej przylega kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej, w której ołtarzu mieści się cudowny obraz Madonny.
Drewniany ołtarz główny wykonano około 1618 roku w warsztacie snycerza Baltazara Kuncza. Figura Anioła między prezbiterium a nawą główną jest dziełem Baltazara Fontany lub artysty z kręgów oddziaływania Fontany. W kościele znajduje się również ambona w kształcie serca z krzyżem. Emblemat taki był symbolem zakonu marków, którzy nosili go na habicie.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Kościół Przemienienia Pańskiego, Pijarów - ta przepiękna późnobarokowa świątynia, wzniesiona została w latach 1714-1727 na podstawie projektu Kaspra Bażanki, wybitnego architekta, autora wielu krakowskich budowli [m.in. kościoły OO. Pijarów na Pijarskiej i OO. Misjonarzy na Stradomiu, a także ogrodzenia przed kościołem św. Piotra i św. Pawła]. Pijarzy osiedlili się w Krakowie w 1654, zajmując się od tego czasu nauczaniem i organizowaniem szkół, starając się również wznieść własną świątynię, co w ówczesnych, ciężkich dla Krakowa czasach, nie było łatwe.

Wewnątrz budowli podziwiać można oryginalną dekorację sklepienia nawy głównej, która wyobraża jeszcze jedno piętro z niebem pełnym świętych i aniołów, jej autorem jest Franciszek Ekstein z Moraw. Wnętrze kościoła, zdobią także obrazy XVIII-wiecznych artystów: Szymona Czechowicza i Andrzeja Radwańskiego.

Fasada, dzieło Franciszka Placidiego powstała w latach 1759-1765, jest bezwieżowa złożona z trzech kondygnacji. Na kamiennej balustradzie fasady kościoła [dobudowanej również wg projektu Franciszka Placidiego] stoi marmurowe popiersie [z 1893] wybitnego reformatora szkół polskich oraz współautora Konstytucji 3 Maja - ks. Stanisława Konarskiego, a w prawym, wewnętrznym murze świątyni, zamurowane jest serce tegoż księdza.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny (Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy) – prawosławna cerkiew parafialna znajdująca się w Krakowie na Starym Mieście, w kamienicy przy ulicy Szpitalnej 24. Świątynia należy do dekanatu Kraków diecezji łódzko-poznańskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

[madohora]

Wnętrze cerkwi ozdobione jest wieloma ikonami, zarówno zabytkowymi (m.in. XIX-wiecznymi, przedstawiającymi św. Mikołaja i św. Serafina z Sarowa), jak i współczesnymi, autorstwa Jerzego Nowosielskiego (przedstawiającymi Matkę Bożą, św. Jana Teologa, czy sceny z życia św. Mikołaja Cudotwórcy). Znajdująca się w cerkwi Golgota jest również dziełem Jerzego Nowosielskiego. Nad Golgotą znajdują się kopie ikon (wykonane przez Stefana Wiśniewskiego): Matki Bożej „Wszystkich Strapionych Radość” oraz Świętych Cyryla i Metodego. Za ołtarzem znajdują się witraże, wykonane przez krakowskich artystów plastyków. Na drugim piętrze znajduje się refektarz, pokryty polichromią autorstwa profesorów Jerzego Nowosielskiego i Bogdana Kotarby, przedstawiającą poczet polskich świętych.

[madohora]

RYNEK W DESZCZU

[madohora]

STACJA WYPOŻYCZANIA ROWERÓW W KRAKOWIE

[madohora]

[madohora]

BARBAKAN

[madohora]

BRAMA FLORIAŃSKA

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Reformaci przybyli do Polski w 1622, w Krakowie na przedmieściu Garbary osiedlili się w 1625. Kościół ukończono w 1640 dzięki ofiarności Zuzanny Amendówny, która przekazała w testamencie z 1644 także zachowany do dziś w ołtarzu bocznym słynący cudami obraz Madonny. Ten pierwszy kościół Reformatów spłonął w czasie potopu szwedzkiego.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Księgi klasztorne mówią, iż pochowano tutaj 730 osób świeckich i 250 zakonników. Zakonnicy spoczywają pod prezbiterium kościoła bez trumien, bezpośrednio na ziemi i piasku. W kryptach spoczywają fundatorzy kościoła i jego darczyńcy, m.in.: biskup Mikołaj Szembek, burgrabia krakowski Mikołaj Goskowski, starościna barcicka Urszula Morszkowska. W szklanej trumnie pochowany jest o. Sebastian Wolicki. Spoczywa tu także Domicella Skalska, która była w kościele zatrudniona jako służąca przez 20 lat, a do swojego pochodzenia przyznała się krótko przed śmiercią w 1864. W kryptach uwagę zwraca też postać żołnierza napoleońskiego pochowanego w pełnym mundurze.

[madohora]

Na zewnętrznej ścianie prezbiterium, od ul Sławkowskiej, znajduje się kopia (wykonanej ok. 1500) Golgoty: gotycki krzyż z Chrystusem oraz figury Matki Boskiej Bolesnej i św. Jana Ewangelisty. Pierwotnie ta rzeźba wisiała w tęczy kościelnej i według tradycji miała przemówić do bł. Michała Giedroycia, który jest pochowany przy ołtarzu głównym. Do nawy południowej przylega kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej, w której ołtarzu mieści się cudowny obraz Madonny.

[madohora]

Coś tutaj nie gra architektonicznie

[madohora]

SZCZEGÓŁY NA KTÓRE NIE ZWRACAMY UWAGI

[madohora]

KRAKÓW ULICA SŁAWKOWSKA

[madohora]

KRAKÓW ULICA SŁAWKOWSKA

[madohora]

Obecnie gmach zajmuje Wydawnictwo Literackie. W latach 1986-1990 przeprowadzono kompleksową konserwację domu, przywrócono oryginalne wyposażenie, które jedynie częściowo zrekonstruowano. W miejscu, w którym znajdował się sklep papierniczy, od kwietnia 2006 roku firma Akrybia prowadziła Księgarnię Pod Globusem. Zadanie to przejmuje od niej w 2010 spółka Liberglob kontynuując tradycje księgarskie.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Na fasadzie kościoła widnieje obraz Matki Boskiej Łaskawej pochodzący z XIX wieku.
W 2015 roku, podczas przeprowadzanych prac konserwatorskich fasady, dokonano jej przemalowania. Nastąpiła wówczas zmiana kolorystyki fasady z białej na intensywnie różową. Zmiana ta nawiązuje do barokowej kolorystyki fasady[

[madohora]

WIEŻA RATUSZA

[madohora]

GŁOWA NA RYNKU W KRAKOWIE - www.kawiarniany.pl - 02.02.2020

[madohora]

[madohora]

W XVIII w. pałac zmieniał właścicieli. Od 1764 roku właścicielami pałacu byli Massalscy. W 1799 r. zakupił go Jacek Kluszewski, starosta brzegowski, który już wcześniej w sali na drugim piętrze urządzał spektakle teatralne – pierwsze w Krakowie przedstawienia w teatrze stałym. Po zajęciu miasta przez Austriaków w 1796 r., w pałacu zamieszkał gubernator terenów przyłączonych do monarchii Habsburgów. Pierwszym gubernatorem był Wacław Margelik, który na wieść o szykującej się polskiej demonstracji uciekł konno z pałacu, krzycząc, że jest ścigany durch das polnische Regiment Ruchawka (przez polski pułk Ruchawka). W dniu 9 sierpnia 1796 r. zamieszkał w pałacu ks. Karol von Auersperg, delegat rządu austriackiego do odebrania hołdu od obywateli krakowskich. Jego uroczysty przejazd przez Rynek Główny uwiecznił malarz Michał Stachowicz. Na obrazie przedstawiony jest także ówczesny wygląd rezydencji. Przed 1808 rokiem przebudowano barokową fasadę, zlikwidowano balkony i kartusze, zmieniono formy otworów w związku ze zamianą niskiego trzeciego piętra (mezzanina) na pełną kondygnację. W następnych latach Pałac Spiski był siedzibą administracyjnych władz austriackich, a parter zajmowały eleganckie sklepy (m.in. sklep jubilera Modesa). W 1828 r. w budynku znaleziono renesansowy nagrobek z czerwonego marmuru przeznaczony dla Sebastiana Lubomirskiego (zm. 1613 r.), który został następnie umieszczony przez Potockich w kaplicy kościoła w Krzeszowicach. Po 1847 roku zmieniono dach na dwuspadowy. W latach trzydziestych XIX w. rezydencja należała do hr. Jana Mieroszewskiego, ordynata mysłowickiego. Pałac Spiski w tym okresie usiłował rywalizować z pałacem „Pod Baranami” Potockich, gdyż Mieroszewski zgromadził w nim cenną kolekcję obrazów pochodzących z galerii królewicza Jakuba Sobieskiego oraz ze zbiorów biskupa krakowskiego Jana Pawła Woronicza. W pałacu znalazły się również antyczne meble, stara broń oraz zabytki egipskie i etruskie. Wydatki związane z teatralnymi zainteresowaniami Mieroszewskiego doprowadziły jednak do utraty przez niego pałacu już w połowie XIX w. W 1877 r. budynek stał się ponownie własnością książąt Lubomirskich

[madohora]

Tuż przed wybuchem I wojny światowej do pałacu przeniesiono z Krzysztoforów sklep towarów kolonialnych i lokal „śniadankowy” firmy Antoniego Hawełki. Na pierwszym piętrze zachowała się z tego czasu sala tzw. Tetmajerowska, stanowiąca część pomieszczeń restauracyjnych. Sala ta została ozdobiona przez Włodzimierza Tetmajera fryzem przedstawiającym legendę o mistrzu Twardowskim. Po przeniesieniu biur starostwa, w 1902 r. górne piętra gmachu zajęło gimnazjum żeńskie, które działało tam do 1939 r., kiedy to zostało usunięte przez niemieckie władze okupacyjne. W 1945 r. cały pałac przejęły na swoją siedzibę związki zawodowe. Wielokrotne przebudowy i częste zmiany właścicieli doprowadziły do tego, że Pałac Spiski utracił wiele ze swojego dawnego reprezentacyjnego wyglądu.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny (Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy) – prawosławna cerkiew parafialna znajdująca się w Krakowie na Starym Mieście, w kamienicy przy ulicy Szpitalnej 24.
Świątynia należy do dekanatu Kraków diecezji łódzko-poznańskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

[madohora]

W 2. dekadzie XXI w. przeprowadzono gruntowny remont XV-wiecznych piwnic budynku, w których planowane jest zlokalizowanie Centrum Sztuki Sakralnej im. Jerzego Nowosielskiego[

[madohora]

Za ołtarzem znajdują się witraże, wykonane przez krakowskich artystów plastyków.

[madohora]

[madohora]

Jest to jedno z największych osiągnięć sztuki pomnikowej w Polsce. Autor pomnika, aby wybrać dla niego dogodne miejsce, woził makietę po wszystkich placach Krakowa. Znalazł je w pobliżu kościoła Franciszkanów przy placu Wszystkich Świętych.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Z tych czasów ciemnej dlas przeszłości nic nam nie pozostało, prócz kilku podań i mogił uważanych za groby Krakusa i córki jego Wandy, która po odniesionóm zwycięztwie nad jakimś książątkiem niemieckim, chcącym ją przy musem zaślubić, na podziękowanie bogom utopiła się w Wiśle.

[madohora]

takiego Krakowa, starczały także ruiny na Wawelu z spalonego w dniu 15 Września 1702 przez Szwe dów pałacu królewskiego, oczernione dymem jakby w przywdzianej żałobie. Po pół wiekowym letargu a nie życiu, nowe klęski na Krakow sprowadziła Konfederacya Barska; Rosy- anie obiegli Kraków, bili się z Konfederatami w oko licach, spalili jego przedmieścia, a nareszcie po przy puszczonym szturmie w d. 17 Sierpnia 1768 roku stali się panami Krakowa. W następnych czterech latach toczącćj się wojny, Kraków, kilkakrotnie to wojska rosyjskie, to konfederackie zajmowały, po rzucały, i znowu działo się w niem to, co za cza sów wojny Szwedzkiej, i znowu Kraków był wielkim szpitalem, wielkie/n cmentarzem. Upadła Konfederacja Barska, a zawistny los, co chłostał Kraków przez dwa wieki już nieszczęściami, nowe mu zgotował, bo w r. 1773, kiedy Galicya prze szła pod rządy Austryi, a Kraków stał się miastem granicznem, utracił i te małe korzj T ści, jakie ciągnął z przybywających tamtejszych obywateli i z handlu tranzytowego. Wtedy jego mieszkańcy dla szukania gdzieindziój utrzymania porzucili miasto, także w ro ku 1792 zaledwie ich 5396 zostało. Stanisław Poniatowski dla ulgi zubożałego miasta, wyznaczył na wydatki 300 dukatów corocznie z wła snych dochodów. Okropna przemiana losów! T— 8 — sam Kraków, co tylokrotnie skarbami swojemi niósł ratunek krajowi, przyszedł do tój nędzy, źe 300 du katów jałmużny odbiórał. Po powstaniu Kościuszki, Kraków dostał się wpo- dziale Austryi, i był pod jej rządami do roku 1809, w którym, przyłączony został do księstwa Warszaw skiego. Po upadku Napoleona Kongres Wiedeński, uczy nił go w roku 1815 wolnem, niepodległóm i ściśle neutralnem i był takim aż do dnia 15 Listopada roku 1846, w którym przeszedł pod rządy Austryi i jest miastem, mającem wraz z swemi przedmieś ciami domów 2,450 ludności 39,701 i herb taki.

[madohora]

Rynek wspaniały czworoboczny, mający powierzchni 11,400 sążni kwadratowych. W dawnych czasach dzielił się na dwie części z tych południowa zwała się węglo wy targ, a północna kurzy targ. W nim stoi wió- ża z zegarem, sierota po pięknym starożytnym

[madohora]

SUKIENNICE, WIDOK NA KOŚCIÓŁ MARIACKI

[madohora]

W domu pod L. 495 i 6 na drugiem piętrze Wny Wincenty Kirchmajer syn, sądząc z tego co już po siada, a widząc jego staranność i znawstwo, pięknego zbioru obrazów i starożytności spodziewać się może my. Już dziś w nim zajmują obrazy olejne Magda leny przez Guido Reniego. Kain i Abel przez Car- ravagio. Pojedynek na balu Hogartha. Scena z polo wania Audry. Zabawa wiejska przez Watteau i Lu dwik XIV Gaspara Netschar. Pomiędzy kilkoma pię kne m i robotami pastelowemi odznacza się portret Stanisława Augusta niewiadomego artysty ale zapewne w Polsce robiony

[madohora]

PRZEMIENIENIA PAŃSKIEGO księży Pijarów, postawiony ze składek, do któ rych najwięcej przyczyniła się Elżbieta z książąt Lubomirskich Sieniawska kasztelanowa krakowska, a ukończony w głównych częściach w roku 1728 — facyata i ozdoby r. 1760. Wystawiony jest w stylu zupełnie nowym i podoba się znawcom przez miłą harmonią wewnętrznego składu. W ołtarzu wielkim jest dziś obraz Przemienienia Pańskiego alfresco ma lowany , w roku 1851 przez młodego Krakowianina Władysława Łuszezkiewicza. W bocznych zaś ołta rzach obrazy Matki Boskiej z widokiem ówczesnego Krakowa. Zdjęcie z krzyża, Sw, Antoniego, Sw. An ny i Sw. Jana Nepomucena, są pędzla znakomitego malarza krakow'ianina Czechowicza, inne zaś są pędzla Andrzeja Radwańskiego także krakowianina. Pod tym kościołem jest drugi prawie tak wielki kościół, w nim jest ołtarz z obrazem Chrystusa w O- grojcu. Do tego prowadzi 26 schodów marmurowych, naśladujących (Skalia Rzymskie) w każdym z tych są rehkwije, a w pierwszym trzynastym i najwyższym cząstki krzyża świętego

[madohora]

Ulica Szczepańska tak zwana od kościoła Sgo Szczepana, który stał na będącym dziś placu po za tą ulicą. Pierwszy dom wchodząc w tg ulicę po prawej stronie był aż do początku XIX wieku własnością spolszczonej a Pols ce tak zasłużonej rodziny Morsztynów. W niój to nieszczęśliwy kochanek naszej królowej Jadwigi Ar- cyksiąże Wilhelm chroniąc się za przybyciem Ja giełły, w kominie ukrytym siedział. W domu tym na piei wszem piętrze w 7 pokojach sklepionych z pięk nem! sztukateryami, zamieszkuje W. Jan Dr. Radzi- woński i posiada w nich z prawdziwem znawstwem zebrane obrazy olejne, pomiędzy któremi celują z re ligijnych : N. Marya z Chrystusem otoczona świętymi pędzla malarza zwanego Palma vecchio. Święta fa milia Polidora Wenecyanina. N. Panna Marya przez Andrzeja del Sarto. Sw. Magdalena Franciszka Gessi. Z innych obrazów zaś: Wyjście z lasu Jana Both.— Powrót z paszy Piotra Biomen. Danae Kopi z Co- reggia przez Franciszka Parmigiano. Sąd Parysa przez Henryka van Balen. Krajowidok przez Sebastyona 1 ranc. Potyczka Polaków' nacierających na Tatarów Filipa Ruqendas. Śmierć Virginii przez Leona Bra- mera. Krajowidok przez Omeganga. Widok nadreń- ski Jana Griffier. Sianozbiór Brikla. Popiersie wie śniaczki Rzymskiój Fryderyka Amerlinga,

[madohora]

Drugim gmachem posiadanym przez Akademią na tćj ulicy, jest KOLEGIUM FIZYCZNE postawione na miejscu dawnej bursy Smieszkowskićj i trzech innych kamienic podług planu Feliksa Rad wańskiego profesora Akademiii po roku 1791. W Ko legium tern wykładane są przedmioty z wszystkich wydziałów i pomieszczone następne gabinety: Fizy czny, Mineralogiczny z 6261 minerałów i 1200 głazów Zoologiczny z 5400 rozmaitych gatunków zwierząt, Che miczny, Farmakognostyczny i Anatomiczny z 1228 pre paratami, Fizyologiczny Weterynaryi, z których każdy ma odpowiednie a niektóre godne przedmioty widzenia. T

[madohora]

Ulica Wiślna. Zwana ztąd, że do Wisły prowadzi. W pamiętnej klę sce ogniow'dj roku 1850 cała jój strona lewa i po łowa prawej od plantacyj spaliła się. Tu stoi kościoł ŚWIĘTEGO NORBERTA wymurowany wraz z klasztorem roku 1636 przez Dorotę Kącką, ksienią Norbertanek na Zwierzyńcu w którym do roku 1803 mieszkały. Dziś kościół ten jest parafialnym dla wyznawców obrządku grecko katolickiego; w małym tym kościółku, nie ma nic do widzenia. Gdzie teraz dom pod L. 300 stała od roku 1400 bursa dla ubogiój młodzieży, wystawiona przez Mi kołaja Isnera a później przez Annę Jagielonkę upo sażona, zkąd Jagielońska zwana. Zamykała tę ulicę nie wysoka baszta z przejazdem formująca Bramę Wiślną.

[madohora]

Ulica Grodzka, Zwana ztąd że prowadzi do Grodu czyli do zamku, w dawnych wiekach, zwana także św Jędrzeja; w u- biegłych latach następne w niej zaszły zmiany: Prze robiono na dom kaplicę święt. Piotra wystawioną około r. 1663 przez Stanisława Garwaskiego kan. kr. a stojącą na rogu ulicy św. Jozefa. Zburzono koś ciół św. Magdaleny wystawiony przez Wysza bi skupa krakow, stojący naprzeciw kościoła św. Ję drzeja, bursę Długosza przy kościele św. Piotra, kościół Wszystkich Świętych wraz z szkołą stojący na prost ulicy szerokiej. Rozszerzono ją przez zburzenie muru otaczającego kościół św. Jędrzeja, a głównie po pożarze w roku 1850 przez zburzenie i cofnięcie o kilka łokci facyat wszystkich domów' z lewój strony między Rynkiem a ulicą szeroką. Przez to ulica ta, dawniój wąska, pokrzywiona stała się prostą, i jasną. Przy ulicy tej po lewój ręce a na pla cu który w XIV wieku zwano Okoł stoi kościół: ŚWIĘTEGO PIOTRA , wybudowany na miejscu, na któróm stał kościół te go świętego przez pożar w roku 1485 zniszczony Zygmunt III rozpoczął go budować dla Jezuitów ró- u • a z darów jego i innych wielbicieli blisko wpoi wieku bo roku 1036 ukończonym został wraz fTfr* 1 KoIegium - G«wnym prowadzicielem ych budowli byt architekt Jan Maria llernardonus jezuita mediolańczyk f 1605 tu pochowany. Jezuici kTTm w Ł0ŚCI ° 1 aż d ° sweg0 Z ' vini « cia w ™- * następnych Jatach najprzód w r. 1787 oddany , , xx Cys(ersom f ^ ^ ^ W h obrocony był „a magazyny wojskowe, i to w dziewiętnastym wieku! Nakoniec w roku 1813 no ujęciu Krakowa przez Rossyą, wojska jój, tu swe nabożeństwa odprawiały. Wśród tych przemian zna cznemu uległ zniszczeniu i byłby pomnożył ruiny kraju naszego gdyby za rządów Wolnego Miasó Krakowa me był reparowanym i przeznaczonym na c.io P araflaln y> przez co zyskał nad sobą ciągłą opiek?. Kościół św Piotra wybudowanym jest w sty lu Paladiusza; jego facyata kamienna rozkwita mnó stwem architektonicznych piękności, wyjednywających przebaczenie ,za błędy w niój popełnione, prze ciw ioice architektonicznej. Sam gmach zbudowany w forme knyźa ,w przecięciu którego rami wznosi się wyniosła kopuła, piękny utwór sztuki bu- dowania, pomnażająca nietylko wspaniałości kościoła ale i Krakowa. Ołtarz wielki jest cały marmurowy, piękne jego gzymsy spoczywają na czterech słupach znacznej wielkości. Obraz w nim jest kopią obrazu Czechowi cza, tu zniszczonego, a jest pędzla Józefa Brodow skiego. W grobie przed tym ołtarzem spoczywają: ksiądz Piotr Skarga, obrońca wiary ojców naszych i wzór ojczystych mówców, zmarły 1612 r. i dwóch bisku pów krakowskich: Jędrzej Trzebicki f 1679 i Stani sław Dąbski f 1700. Pierwszy zasłużony Bogu, kra jowi i ludzkości, drugi skalany intrygami w bezkró lewiu po Sobieskim. Skarga ma tu kamienny na grobek który w roku 1844 Bractwo Miłosierdzia po łożyło swemu założycielowi, Irzebicki ma okazały, ale skażonego smaku. W nawie prawej jest kaplica z ołtarzem przechowującym do sto świętych relikwij a między temi, głowę i żebro św. Stanisława Kostki, syna i patrona Polski, przywieziona z Rzymu przez księdza Achacego Grochowskiego sekretarza Zygmunta III. W ołtarzu tym obraz N. Panny Ma ryi przeniesiony ze zburzonego kościoła Wszyst kich Świętych, uważany przez pobożny lud Krakowa kowski jako obdzielający łaskami. Wchód do tój ka plicy stanowi pomnik grobowy Jana Klemensa Bra- nickiego f 1773, Hetmana W. Koronnego, ostatnie go potomka tój wygasłój a zasłużonej krajowi rodzi- ny, tu w’ grobie spoczywającego. W nim obraz przed stawia go w bitwie pod Beresteczkiem roku 1651, a portrety obok zachowują nam rysy jego i żony Ale ksandry córy Stefana Czarnieckiego, która płakała, że będąc kobietą, nie może być uczestniczką zwy - cięztw i chwały ojca. Nie godzi się omijać w tym kościele pomników i grobów Rafała Kazimierza Makowieckiego kasztelana kamienieckiego zmarłego roku 1683, którego cnoty i uczucia najlepiej wykrywa ten czyn, iż prochy przodków uwiózł z Podola opanowanego przez Tur ków i tu w J grobie złożył, aby miały milszy spoczy nek. I Czarnieckiego Andrzeja, zmarłego 1649 roku burgrabiego krakowskiego, którego cnoty, nauki i od waga uczyniły przyjacielem Władysława IV, a któ rego portret w nagrobku przedstawia, przodków na szych pobożność i ubiór- Nakoniec Szczepana Hum- berta architekta, który testamentem w roku 1827 40,000 przekazał dla biednój młodzieży, sposobiącćj się na rzemieślników.

[madohora]

Z drugićj strony tój ulicy a naprzeciw kościoła św. Piotra jest gmach Akademicki nabyty w ro ku 1403 od Sędziwoja Szubina starosty krakowskie go, zwany KOLEGIUM PRAWNE, niegdyś mieszkanie professorów i szkoła prawna, dziś w niem bióro akademickie, a sala przyozdobiona por tretami Akademików 7 , miejsce posiedzeń Akademii i Towarzystwa Naukowego. Wielki pożar w r, 1719 pochłonął Kolegium Jezuickie święt. Piotra, bursę prawników 7 , naprzeciwko wszystkie domy stojące w tym kwadracie i połową ulicy Kanonnój; Akademia wewspo- mnionóm Kolegium prawnóm poniosła stratę do mi liona cenioną. Przy Kolegium dom narożny wzniósł i zamieszkiwał około r. 1450 znany w dziejach koś cioła i xkkademii swej mądrości Jan Elgot rektor Aka demii, który potem Akademii darował. Dom przecznicą oddzielony od kościoła ś w\ Idzie go był mieszkaniem wielu zasłużonych mężów kra jowi, bo był od XV w'ieku pałacem Prymasów pols kich a w roku 1797 na koszary w r ojskow 7 e zajęty

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘT. IDZIEGO wystawił w roku 1064 Władysław Herman król fiasz / zawdzięczając wstawiennictwu tego świętego, (do którego grobu w Saint-Gilles we Fran- cyi słał prośby przez posłów), urodzenie syna Bolesława Krzywoustego; zkąd tego świętego nie wiasty niepłodne w Polsce obrały za Patrona. Koś ciół ten nie po królewsku wystawiony, dający nam wyobrażenie pierwiastkowych budowli naszych koś ciołów, ale królewskiemi funduszami uposażony, po siedli najprzód Benedyktyni, po nich Akademia Kra kowska, a od r. 1588 od Zygmunta III nieprzychyl nego jój, księża Dominikanie. Nie masz w tym koś ciółku ani w budowie, ani w zamieszczonych ozdo bach siadów fundacyi wieku XI. Dopióro z później szych wieków pozostały pamiątki i tak: godne są widzenia w nim obrazy ze szkoły staroniemieckiej, przedstawiające na tle złocistem historyą Męki Zba wiciela i historyą św, Katarzyny Seneńskiej i trzy ołtarze drewniane rzeźby starożytnój i ławki kamien ne odznaczające się starożytną i nie bez zalety ro botą a do tego wykonaną przez naszego rodaka, gdyż na nich wyrzniętóm jest „ In fab. Leopoli. “ Za tym kościołem stojący Dom w XV wieku zwał się Dębno, ztąd iż .należał do rodziny Dębińskich. Obok tego zamykała tę ulicę wieża znakomitój wy sokości z przejazdem przez nią zwana bramą Grodz ką, do której w roku 1655 szturmującego Gustawa Króla Szwedzkiego odparł mężny Czarniecki, a w ro ku 1768 szturmującego jenerała Apraxina, Czarniecki marszałek w Konfederacyi Barskiój województwa Kra kowskiego, a w r. 1702 przez niekarnośc Wielopol skiego starosty krakowskiego Karol XII Król Szwedzki miał ją opanować.

[madohora]

KOŚCIÓŁ MATKI BOSKIEJ ŚNIEŻNEJ

[madohora]

Ulica Żydowska zwana w XVI wieku po łacinie S p e c u 1 a t o r u m a po niemiecku Spiegler-gasse.

[madohora]

[madohora]

[madohora]