KIELCE

[madohora]

Od 1994 członek PAU; filmy dokumentalne (m.in. Byłem żołnierzem 1970, Dworzec 1980, Gadające głowy 1980) i fabularne, realizowane często metodą paradokumentalną, głównie o współczesnych problemach społeczno-obyczajowych i politycznych (Blizna 1976, Amator 1979, Przypadek 1981), a także psychologiczno-metafizycznych (Podwójne życie Weroniki 1991, tryptyk Trzy kolory — Niebieski, Biały, Czerwony 1993); filmy telewizyjne (Personel 1975, Spokój 1976); cykl współczesnych moralitetów Dekalog (m.in. Krótki film o miłości 1988); liczne nagrody, m.in. po raz pierwszy przyznana 1988 Europejska Nagroda Filmowa Felix za Krótki film o zabijaniu (1987).

[madohora]

Publicysta, ewolucja poglądów
Jako publicysta Kołakowski był w 2. połowie lat 50. i w latach 60. zaangażowany z jednej strony w polemikę z katolicyzmem i, szerzej, światopoglądem religijnym (Szkice o filozofii katolickiej 1955, Notatki o współczesnej kontrreformacji 1962), z drugiej zaś — w próbę „humanizacji” marksizmu, redefinicji lewicowości (jako „postawy permanentnego rewizjonizmu rzeczywistości”) i, w efekcie, w krytykę ograniczeń wolności intelektualnej w „realnym socjalizmie” (wyrazem tego był np. głośny szkic Czym jest socjalizm?, napisany dla „Po prostu” X 1956, ale skonfiskowany przez cenzurę; druk w: Pochwała niekonsekwencji. Pisma rozproszone z lat 1955–1968, t. 2, Londyn 1989; tom ten zawiera najważniejsze „rewizjonistyczne” teksty Kołakowskiego). Wiele artykułów i esejów Kołakowskiego z tego okresu było przedmiotem burzliwych sporów i polemik, a nawet bezpardonowych ataków na autora; niektóre — jak np. Kapłan i błazen („Twórczość” 1959 nr 10) — stały się kanonicznymi tekstami polskiej humanistyki. Tym 2 kierunkom publicystyki odpowiadały 2 obszary zainteresowań naukowych Kołakowskiego: historia nowożytnej myśli religijnej (zwłaszcza XVII-wiecznej) oraz historia idei (szczególnie krytyczna refleksja nad racjonalizmem i założeniami cywilizacji współczesnej). Na obydwu obszarach można zaobserwować znamienną ewolucję poglądów Kołakowskiego w kierunku coraz większego zrozumienia dla religijnych poszukiwań człowieka, podkreślenia roli sacrum w kształtowaniu się i trwaniu cywilizacji oraz opisywania napięć między wiarą religijną a rozumem.

[madohora]

„Jednakowoż wiemy teraz na pewno, że gdy po planetach będą się przechadzali pierwsi wysłannicy Ziemi, inni jej synowie (...) będą marzyć o kawałku chleba”

[madohora]

Wczesna twórczość
Debiutował 1946 na łamach czasopism powieścią fantastycznonaukową Człowiek z Marsa, wierszami lirycznymi, artykułami popularnonaukowymi i opowiadaniami o tematyce sensacyjnej i wojennej. Powieść współczesna Szpital Przemienienia (napisana 1948), rozszerzona wskutek nacisków wydawcy o 2 tomy zgodne z politycznymi wymogami epoki stalinizmu, ukazała się jako Czas nieutracony (1955). Te okoliczności skłoniły Lema do poświęcenia się fantastyce naukowej. Już w kilku pierwszych utworach objawił niezwykłą wyobraźnię, ulegając umiarkowanie nakazom socrealizmu (Astronauci 1951, Obłok Magellana 1955). W 1957 Lem rozpoczął nowy etap twórczości, stając się wkrótce klasykiem światowej fantastyki naukowej.

[madohora]

Recepcja twórczości
Stanisław Lem jest najbardziej znanym pisarzem polskim na świecie. Jego książki, w przekładzie na 37 języków, ukazały się w nakładzie łącznym ponad 28 mln egzemplarzy, były też ekranizowane (m.in. film Solaris w reżyserii A. Tarkowskiego, nagrodzony w Cannes 1972, również w reżyserii S. Sodenbergha). W 1996 otrzymał Order Orła Białego.

[madohora]

John Lenon

[madohora]

John Winston Ono Lennon (ur. 9 października 1940 w Liverpoolu, zm. 8 grudnia 1980 w Nowym Jorku) – brytyjski muzyk, kompozytor, piosenkarz i autor tekstów.

[madohora]

8 grudnia 1980 roku został zastrzelony przez Marka Davida Chapmana.

[madohora]

czł. zespołu The Beatles, po którego rozwiązaniu sam tworzył i nagrywał piosenki, często przy współpracy żony, jap. artystki awangardowej Y. Ono; 1971 zamieszkał z nią w Nowym Jorku; znany ze swych antywojennych wystąpień (pieśń Give Peace a Chance 1969), szokujących akcji polit. i prowokacji obyczajowych; nagrał ponad 20 płyt (m.in. albumy: Imagine 1971, Walls and Bridges 1974; przeboje: Power to the People, Woman is the Nigger of the World); zmarł postrzelony przez chorego umysłowo wielbiciela.

[madohora]

25 I 1913
urodził się w Warszawie
1924–37
uczył się gry na fortepianie, skrzypcach oraz kompozycji
1959–65
członek zarządu Międzynarodowego Towarzystwa Muzyki Wspołczesnej (SIMC)
1963
ukończył 3 Poematy Henri Michaux
1970
Koncert fortepianowy
1983–86
skomponował trzy części Łańcucha
1983
skomponował III Symfonię
1990
odbył się pierwszy Międzynarodowy Konkurs Kompozytorski im. W. Lutosławskiego w Filharmonii Narodowej w Warszawie
1994
odznaczony Orderem Orła Białego
7 II 1994
zmarł w Warszawie

[madohora]

Ważniejsze kompozycje
Inne kompozycje: na orkiestrę — symfonie II–IV (1967–92), Uwertura smyczkowa (1949), Muzyka żałobna (1958), Gry weneckie (1961), Livre pour orchestre (1968), Preludia i fuga na 13 instrumentów smyczkowych (1972), Mi-parti (1976), Novelette (1979), Łańcuch I–III (na orkiestrę kameralną 1983, na skrzypce i orkiestrę 1985, na orkiestrę 1986), Interludium (1989); Koncert wiolonczelowy (1970), Koncert na obój, harfę i orkiestrę (1980), Koncert fortepianowy (1988); Trio na obój, klarnet i fagot (1945), Recitativo e arioso na skrzypce i fortepian (1951), Preludia taneczne na klarnet i fortepian (1953, także w wersji na orkiestrę smyczkową, harfę, fortepian i perkusję), Kwartet smyczkowy (1964), Partita na skrzypce i fortepian (1984, na skrzypce i orkiestrę 1989), Przeźrocza na zespół kameralny (1988); na fortepian: Bukoliki (1952), 3 Utwory dla młodzieży (1953); wokalno-instrumentalne: 2 fragmenty z Requiem na głosy solowe, chór i orkiestrę (1937, Lacrimosa, także na głos i organy), 20 Kolęd polskich na głos i fortepian (1946), 6 Piosenek dziecięcych na głos i fortepian do słów J. Tuwima (1947, przerobione na głos i orkiestrę kameralną oraz na chór dziecięcy i orkiestrę), 2 pieśni dziecięce na głos i fortepian: Spóźniony słowik i O panu Tralalińskim do słów J. Tuwima (1947, zinstrumentowane na głos i orkiestrę), Słomkowy łańcuszek, cykl pieśni dziecięcych na głos i zespoły instrumentów (1951), 5 Pieśni do słów K. Iłłakowiczówny (1958), 3 Poematy Henri Michaux na chór i orkiestrę kameralną (1963), Paroles tissées na tenor i orkiestrę (1965), Les espaces du sommeil na baryton i orkiestrę (1975), Chantefleurs et chantefables na sopran i orkiestrę (1991).

[madohora]

W komediach i melodramatach kreowała typ prostolinijnej i bezbronnej kobiety-dziecka uosabiającej seks, a zarazem poszukującej wielkiego uczucia; ważniejsze filmy: Przystanek autobusowy J. Logana (1956), Książę i aktoreczka L. Oliviera (1957), Pół żartem, pół serio B. Wildera (1959), Skłóceni z życiem J. Hustona (1960); jej postać przeszła do legendy, którą podtrzymują ciągle nie wyjaśnione okoliczności śmierci.

[madohora]

Niemen Czesław

[madohora]

Okudżawa Bułat Sz., ur. 9 V 1924, Moskwa, zm. 12 VI 1997, Paryż,
ros. pisarz i piosenkarz, pochodzenia gruzińsko-ormiańskiego;

[madohora]

Maria Teresa Pawlikowska-Jasnorzewska z d. Kossak, primo voto Bzowska, secundo voto Pawlikowska, tertio voto Jasnorzewska (ur. 24 listopada 1891 w Krakowie, zm. 9 lipca 1945 w Manchesterze) – polska poetka i dramatopisarka dwudziestolecia międzywojennego. Luźno związana ze Skamandrem.

[madohora]

W 1872–78 uczył się gry na fortepianie u J. Śliwińskiego i J. Janothy, gry na puzonie oraz teorii muzyki u G. Roguskiego w Instytucie Muzycznym Warszawskim, skąd był dwukrotnie wydalany, m.in. za samowolne odbycie 1876 podróży koncertowej po prowincjonalnych miastach północnej Polski i Rosji.

[madohora]

Działalność polityczna i społeczna
Działalność polityczną i społeczną rozpoczął Paderewski przed I wojną światową, łożąc m.in. znaczne sumy na cele dobroczynne i publiczne — wspomagał działalność organizacji polonijnych w USA, 1910 odsłonił w Krakowie ufundowany przez siebie Pomnik Grunwaldzki; nawiązał wówczas kontakty z R. Dmowskim; po wybuchu I wojny światowej założył wraz z H. Sienkiewiczem w Szwajcarii Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce i Polish Relief Fund w Londynie; zwolennik orientacji antyniemieckiej. Rozwinął ożywioną działalność na rzecz niepodległości Polski, organizując ponad 300 wieców i spotkań połączonych z koncertami; 1917–18 przedstawiciel paryskiego Komitetu Narodowego Polskiego w USA, uczestniczył tamże w organizowaniu polskich ochotniczych oddziałów wojskowych; I 1917 złożył prezydentowi USA memoriał o Polsce i potrzebie jej odbudowy. Przyjazd Paderewskiego do Poznania 26 XII 1918 stał się bezpośrednią przyczyną wybuchu powstania wielkopolskiego 1918–19; popierany przez KNP i ugrupowania centrowo-prawicowe, 16 I 1919 objął funkcję premiera i ministra spraw zagranicznych w pozaparlamentarnym rządzie, nie utożsamiał się jednak z żadną orientacją polityczną; był delegatem Polski na konferencję pokojową w Paryżu, podczas której dążył do przyłączenia do Polski Śląska, Gdańska, Warmii i Mazur; 28 VI 1919 podpisał traktat pokojowy z Niemcami. Krytykowany, głównie przez PSL „Piast” i konserwatystów, za podpisanie dodatkowego traktatu o ochronie mniejszości narodowych, forsowanie statutu o autonomii dla Galicji Wschodniej oraz popieranie polityki wschodniej J. Piłsudskiego — 9 XII 1919 podał się do dymisji. Od II 1920 poza krajem; 1920–21 był delegatem Polski przy Lidze Narodów; początkowo utrzymywał kontakty polityczne z Narodowym Zjednoczeniem Ludowym, następnie z Chrześcijańsko-Narodowym Stronnictwem Ludowym; po zabójstwie 1922 prezydenta G. Narutowicza odsunął się od udziału w życiu politycznym kraju. W latach 30., pod wpływem generała W. Sikorskiego, uczestniczył w próbach tworzenia antysanacyjnej koalicji, a 1936 był współzałożycielem Frontu Morges; IX 1937 postulował ogłoszenie amnestii, powołanie rządu zaufania narodowego i przeprowadzenia demokratycznych wyborów parlamentarnych. Po wybuchu II wojny światowej kandydat na urząd prezydenta RP; od 1940 prezes Rady Narodowej w Paryżu i Londynie. Zmarł 29 VI 1941 w Nowym Jorku, został pochowany na cmentarzu Arlington w Waszyngtonie, jego prochy sprowadzono 1992 do Polski i złożono w krypcie katedry Św. Jana w Warszawie.

[madohora]

Penderecki Krzysztof, ur. 23 XI 1933, Dębica, zm. 29 III 2020, Kraków,
kompozytor, dyrygent i pedagog muzyczny

[madohora]

występy od 1935 w Paryżu zapoczątkowały jej popularność; od 1936 nagrania płytowe, koncerty w radiu, 1939 sukcesy w musicalu, 1940 występy w specjalnie dla niej napisanej sztuce J. Cocteau Le bel indifférent; role w filmach: Montmartre sur Seine (1945), Neuf garçons un coeur (1947), Etoile sans lumière (1947) i in.; po 1947 koncerty w Stanach Zjedn. oraz w krajach eur.; obdarzona silnym, pełnym ekspresji, dram. głosem, zyskała sławę jednej z najwybitniejszych piosenkarek świata; do najpopularniejszych piosenek w jej repertuarze należały m.in. L’accordéoniste, La vie en rose, Milord, Padam, padam, a zwłaszcza Je ne regrette rien; pamiętniki (Ma vie 1964).

[madohora]

Twórczość powojenna
Polityczne zaangażowanie malarza uwidoczniło się także w obrazach tworzonych po II wojnie światowej, potępiających wojnę w Korei (Masakra w Korei 1951) i propagujących idee pacyfistyczne (malowidła ścienne Wojna i Pokój w tzw. Świątyni Pokoju w Vallauris 1952). Powojenna twórczość Picassa odznaczała się różnorodnością poszukiwań formalnych i wątków tematycznych, nie miała jednak wcześniejszej oryginalności, a niekiedy bliska była manieryczności; do najciekawszych prac należą nacechowane erotyką i zmysłowością reinterpretacje słynnych dzieł malarstwa europejskiego, m.in. D. Velázqueza (Las meninas 1957) czy E. Maneta (seria Śniadanie na trawie 1959–61).

[madohora]

Paweł Pierściński fotografował od 1952. Zadebiutował na wystawie fotografii artystycznej w Częstochowie (1955). W 1962 uzyskał dyplom mgr. inż. budownictwa lądowego na Politechnice Warszawskiej. Od 1962 roku wiceprezes do spraw artystycznych Świętokrzyskiego Towarzystwa Fotograficznego. Od 1964 roku członek ZPAF. Był współorganizatorem i kierownikiem Delegatury ZPAF w Kielcach (1975) oraz założycielem i twórcą Okręgu Świętokrzyskiego ZPAF (1978). W 1982 został członkiem honorowym ZPAF. Był również członkiem honorowym wielu stowarzyszeń fotograficznych w Polsce, m.in. członkiem honorowym Fotoklubu Rzeczypospolitej Polskiej, członkiem honorowym Towarzystwa Fotograficznego im. Edmunda Osterloffa w Radomsku[4], a także honorowym prezesem Okręgu Świętokrzyskiego ZPAF. Był działaczem Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, Instruktorem Fotografii PTTK, działaczem fotografii krajoznawczej PTTK, członkiem Komisji Fotografii Krajoznawczej Zarządu Głównego PTTK, członkiem Rady Programowej Centrum Fotografii Krajoznawczej PTTK im. Waldemara Dońca[5], laureatem Nagrody Honorowej im. Fryderyka Kremsera, członkiem Kapituły tej nagrody

[madohora]

Siergiej Prokofjew

[madohora]

Marcel Proust (ur. 10 lipca 1871 w Paryżu, zm. 18 listopada 1922 w Paryżu) – francuski pisarz, autor powieści W poszukiwaniu straconego czasu.

[madohora]

Był synem wybitnego lekarza. Od dzieciństwa cierpiał na dokuczliwą astmę, która wpłynęła na szczególny tryb życia, jakie prowadził, i była przyczyną jego przedwczesnej śmierci. Studiował prawo, filozofię i literaturę. Od najwcześniejszych lat pasjonował się literaturą, sztukami pięknymi i muzyką. Pozostawał pod wielkim wpływem myśli estetycznej J. Ruskina, dokonał przekładu jego pism (La Bible d’Amiens 1904, Sésame et les lys 1906). Był częstym gościem salonów paryskich, pisał kroniki do gazet. Zadebiutował 1896 tomem Les plaisirs et les jours (ze wstępem A. France’a), obejmującym ogłaszane wcześniej w czasopismach teksty prozą i wiersze. Po kilku latach pracy (od 1895) nad autobiograficzną powieścią Jan Santeuil zaniechał jej pisania (odnaleziona wiele lat po śmierci Prousta i opublikowana 1952, wydanie polskie 1969); znajduje się w niej już zarys pewnych motywów i postaci głównego dzieła — W poszukiwaniu straconego czasu. Pisarz wykazywał niezwykłe zdolności naśladowcze; stąd seria pastiszy na łamach „Le Figaro” (1908, wydane w tomie Pastiches et mélanges 1919), relacjonujących — stylem H. de Balzaca, G. Flauberta, Ch.A. Sainte-Beuve’a i in. — proces fałszerza diamentów.

[madohora]

Marceli Proust

[madohora]

Igor Fiodorowicz Strawinski (ros. Игорь Фёдорович Стравинский; ur. 5 czerwca?/17 czerwca 1882 w Oranienbaumie, zm. 6 kwietnia 1971 w Nowym Jorku) – rosyjski kompozytor, pianista i dyrygent. Jeden z najwybitniejszych kompozytorów i symfoników XX wieku.

[madohora]

Paryż — współpraca z Les Ballets Russes
Na pierwsze kompozycje Strawinskiego zwrócił uwagę impresario baletowy, S. Diagilew; dla jego zespołu, Les Ballets Russes, kompozytor napisał balety wystawiane w Paryżu: Ognisty ptak (1910), Pietruszka (1911) i Święto wiosny (1913). Od 1910 przebywał w Szwajcarii, 1915 debiutował w Genewie jako dyrygent. W 1920–39 działał we Francji, wiążąc się z artystyczną elitą Paryża (J. Cocteau, A. Gide, P. Picasso, H. Matisse, N. Gonczarowa, L. Miasin, K. Jooss, B. Niżyńska, Ida Rubinstein i in.). W 1925 odwiedził Stany Zjednoczone; 1934 otrzymał obywatelstwo francuskie po nieudanej próbie uzyskania obywatelstwa polskiego (Strawinski, legitymując się polskimi korzeniami, chciał odzyskać swą posiadłość w Uściługu, który po I wojnie światowej znalazł się w granicach państwa polskiego).

[madohora]

Okres trzeci — technika serialna
Okres trzeci rozpoczął się ok. 1952, gdy Strawinski zainteresował się techniką serialną. W Kantacie na sopran, tenor, chór żeński i mały zespół instrumentalny (1952) kompozytor zbliżył się do kierunku reprezentowanego przez A. Schönberga i A. Weberna; techniką serialną posłużył się też w Septecie (1953), In Memoriam Dylan Thomas na tenor, kwartet smyczkowy i 2 puzony (1954) i w balecie Agon (Nowy Jork 1957). Niezależnie od meandrów stylistycznych charakterystyczne dla całej twórczości Strawinskiego są: mistrzowska instrumentacja, motoryczność, asymetria rytmiczna, polirytmia, krótkie motywy melodyczne, stanowiące reakcję na „nieskończoną melodię” R. Wagnera, często występująca politonalność, w sferze zaś estetyki — przeciwstawienie się tradycji neoromantycznej.

[madohora]

25 IX 1906
urodził się w Petersburgu
1926
prawykonanie I Symfonii
1927
II Symfonia zwana Październikową
otrzymał wyróżnienie w I Konkursie Chopinowskim w Warszawie
1930
opera Nos
1934
opera Lady Macbeth mceńskiego powiatu (2. wersja pt. Katarzyna Ismajłowa 1963)
1936 i 1948
krytykowany przez Stalina i ideologów socrealizmu
1941
przebywał w Leningradzie podczas niemieckiej blokady, VII Symfonia zw. Leningradzką
1949
oratorium Pieśń o lasach
1957
XI Symfonia „Rok 1905”
9 VIII 1975
zmarł w Moskwie