Tychy

[madohora]

Tychy (niem. Tichau) – miasto na prawach powiatu położone na południu Polski, w województwie śląskim, w południowej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP). Od 20 września 2007 jest częścią Górnośląskiego Związku Metropolitalnego (jest jednym z miast założycielskich). Tychy zajmują 26. pozycję pod względem liczby ludności w Polsce i 46. pod względem powierzchni.

[madohora]

Najstarsza wzmianka źródłowa o Tychach pochodzi z 1467 r. - Tichi, w 1527 r. w kontekście polskim - w Tyssech = w Tyszech, w 1845 r. Tychów jak Kraków (gdyż niemieckie Tichau). Nazwa dzierżawcza od imienia Tych (zdrobnienie od Tymoteusz, podobnie jak Zych od Zygmunt) stąd nazwa rodowa Tychy. Mniej prawdopodobną byłaby etymologia od niemieckiego Teich=staw, z późniejszym spolszczeniem na Tych(y).

[madohora]

TYCHY. PARK WODNY. WKRÓTCE OTWARCIE - Radio Katowice - 24.04.2018

[madohora]

USTAWILI ŁAWKĘ, KTÓRA CZERPIE ENERGIĘ ZE SŁOŃCA - Wyborcza - 07.11.2019

[madohora]

*

[madohora]

POFABRYCZNE ŚLĄSKIE OSIEDLE STAŁO SIĘ PEREŁKĄ - Wyborcza - 21.03.2021

[madohora]

[madohora]

W PIWNICACH TYSKICH BROWARÓW POWSTAŁ PUB - www.katowice24.info - 16.02.2022

[madohora]

[madohora]

W TYCHACH POWSTAŁ ZIELNIK MIEJSKI. MIESZKAŃCY MOGĄ USZCZKNĄĆ ZIÓŁ DLA SIEBIE - Wyborcza - 29.05.2022

[madohora]

[madohora]

Tychy był wcześnie znany ze swojego piwa, jego pierwszy browar został otwarty w 1629 roku, a później do produkcji samochodów. W 1951 roku miasto Nowe (Nowe) Tychy zostało rozpoczęte w ramach socjalistycznego projektu prac publicznych mających na celu przyjęcie 130 000 pracowników przemysłowych i złagodzenie niedoboru mieszkań w Górnym Śląsku. Nowe miasto zostało zbudowane, aby zapewnić dobre mieszkania dla górników Górnego Śląska; jest całkowicie mieszkaniowe i dobrze położone, z jeziorem Paprocańskie na jednym końcu i dużym parkiem na drugim. Nowe i stare miasta są pod jedną administracją.

[madohora]

Pierwsza wzmianka o Tychach pochodzi z 1467 roku. Znajduje się ona w tzw. protokolarzu miasta Pszczyna, w którym zapisywano między innymi informację o wydatkach pszczyńskiej rady miejskiej. Pod datą 1467 zapisano w języku łacińskim zdanie: "Dominikowi z Tychów daliśmy 5 groszy za gonty".
Najstarsze znane ślady pobytu człowieka na terenie obecnych Tychów pochodzę jednak już ze starszej epoki kamienia (na ziemiach polskich jest to okres od ok. 310 000 do 40 000 lat temu). Dowodem średniowiecznego osadnictwa na tym obszarze jest odkryty w okresie międzywojennym, badany przez archeologów w latach sześćdziesiątych XX wieku, cmentarz na terenie Cielmic, obecnie dzielnicy Tychów.
Pierwszy drewniany kościół w Tychach wybudowano około 1500 roku. W źródłach pisanych informacja o nim pojawia się dopiero pod datą 1529. Obecnie jest to kościół pw. św. Marii Magdaleny. Z kolei z roku 1629 pochodzi pierwsza wzmianka na temat Browaru Książęcego w Tychach. Był on własnością rodów panujących na ziemi pszczyńskiej. Do nich należała również między innymi Huta Paprocka założona na początku XVIII wieku w sąsiedztwie gminy Paprocany.
W listopadzie 1868 do Tychów dotarła kolej żelazna – uruchomiono linię kolejową łączącą Czechowice-Dziedzice, Tychy i Murcki z Szopienicami. W 1887 roku uruchomiono fabrykę celulozy w Tychach-Czułowie. W 1897 roku w Tychach założono drugi browar – Browar Obywatelski.
Po zakończeniu I wojny światowej wielu mieszkańców Tychów i sąsiednich gmin brało udział w powstaniach śląskich 1919-1921. Według wielu historyków wybuch I powstania śląskiego nastąpił w Paprocanach (wówczas samodzielna gmina), w nocy z 16 na 17 sierpnia 1919 roku. W 1922 roku po plebiscycie i III powstaniu śląskim Tychy weszły w skład państwa polskiego ( 83,5% głosów za przyłączeniem do Polski). Naczelnikiem gminy Tychy został wybrany Jan Wieczorek. W 1934 roku Tychy uchwałą Śląskiej Rady Wojewódzkiej z dnia 20 listopada 1933 roku stały się gminą wiejską na prawach miejskich.
W latach II wojny światowej Tychy wraz z polską częścią Górnego Śląska przyłączono do Rzeszy Niemieckiej. Dnia 28 stycznia 1945 roku Armia Czerwona wkroczyła do Tychów.
W latach 1945-54 siedziba wiejskiej gminy Tychy. 4 października 1950 roku Prezydium Rządu przyjęło uchwałę o rozbudowie Tychów. Miesiąc później, dnia 8 listopada, Prezes Rady Ministrów wydał rozporządzenie w sprawie nadania gminie Tychy ustroju miejskiego z dniem 1 stycznia 1951 roku. W granice miasta włączono Paprocany i Wilkowyje. Rozpoczęła się budowa miasta Nowe Tychy, które spełniać miało rolę miasta-sypialni dla Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Pierwsze wybudowane osiedle mieszkaniowe zostało oznaczone literą A. Następne osiedla mieszkaniowe nazywane były według kolejnych liter alfabetu. Autorem projektu osiedla A był Tadeusz Teodorowicz-Todorowski. Generalnymi projektantami miasta Nowe Tychy byli architekci Hanna Adamczewska-Wejchert i Kazimierz Wejchert.
W 1973 roku do Tychów przyłączono gromady Cielmice, Jaroszowice, Urbanowice, część Bierunia Starego. W 1975 roku w granice miasta włączono Bieruń, Lędziny, Imielin, Wyry, Gostyń, Chełm Śląski. W 1977 roku wyłączono z Tychów gminy Imielin, Chełm Śląski i część Kopciowic. W 1991 roku doszło do podziału wielkich Tychów, z granic miasta wyłączono pięć gmin: Bieruń, Bojszowy, Kobiór, Lędziny i Wyry.
W 1997 roku w Tychach utworzono Podstrefę Tyską Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. W tym samym roku otwarto w Tychach Wyższą Szkołę Zarządzania i Nauk Społecznych. W listopadzie 2004 roku zostało otwarte Tyskie Muzeum Piwowarstwa, w kwietniu 2005 roku – Muzeum Miejskie w Tychach

[madohora]

Stary Młyn w Tychach

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

DETALE ARCHITEKTONICZNE

[madohora]

Stare Tychy – dzielnica w Tychach, która jest najstarszą częścią miasta. Przed rozbudową miasta w lach 50. XX wieku stanowiła jego centrum. Tutaj, około roku 1480, wybudowany został pierwszy niewielki kościół w Tychach – św. Marii Magdaleny. Znajduje się tu również Browar Książęcy założony w 1629 roku oraz Bank Spółdzielczy w Tychach założony w 1900 roku. W tej dzielnicy pojawił się również pierwszy dworzec kolejowy i pierwsze kino w Tychach "Halka", która istniała do czasu wybudowania kina "Andromeda" zamkniętego w grudniu 2008 roku. W tej dzielnicy znajduje się też Teatr Mały – jedyny teatr w mieście. Na terenie tamtejszego Browaru Książęcego znajduje się Tyskie Muzeum Piwowarstwa oraz Muzeum Miejskie.
Atrakcją starotyskiego rynku jest fontanna z wydrami. Przy rynku znajduje się rzymskokatolicka parafia pw. św. Marii Magdaleny. Dzielnica ta graniczy z Czułowem, Radziejówką, Mąkołowcem, Wilkowyjami, Śródmieściem oraz Wartogłowcem.

[madohora]

Osiedle "Anna" (zwane też Osiedlem A) – dzielnica miasta Tychy. Zaprojektował je Tadeusz Teodorowicz-Todorowski wg planu zaakceptowanego przez władze w marcu 1951 roku. Osiedle dla 6100 osób rozplanowano na powierzchni 18 ha wzdłuż osi Północ – Południe i Wschód – Zachód. Na skrzyżowaniu obu osi umiejscowiono plac centralny z domem kultury (gdzie pierwsze próby z zespołem Dżem (grupa muzyczna) odbywał Ryszard Riedel ), którego relacja do placu była wzorowana na schemacie Piazza del Campidoglio w Rzymie projektu Michała Anioła. Znajdujący się na osiedlu pomnik młodej robotnicy z kielnią zaprojektował Stanisław Marcinów (uczeń Xawerego Dunikowskiego). W odróżnieniu od innych osiedli socrealistycznych osiedle A ma charakter kameralny, budynki nie są wysokie i posiadają zróżnicowany detal (gmerki), a dachy pokryte zostały dachówką. Na parcelach znajdujących się pomiędzy blokami zlokalizowano obiekty usługowe: przychodnię zdrowia, żłobek, przedszkole, szkołę.

[madohora]

[madohora]

TUTAJ ZAZNACZONA GRAFIKA NA DOMACH - W JEDNYM MIEJSCU KTOŚ NIEFRASOBLIWIE TO ZAMALOWAŁ (dla mnie było to za wysoko, dlatego bez zdjęcia)

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

DOM Z ELEWACJĄ NA KSZTAŁT PRUSKIEGO MURU

[madohora]

Pomnik Powstańca Śląskiego na Placu Wolności. Zbudowana przed wojną postać z szablą, w czasie działań wojennych zniszczona przez hitlerowców. Został w roku 1958 odbudowany w nieco zmienionej, bardziej odpowiadającej socjalistycznym warunkom postaci przez Augusta Dyrdę. W 2006 r. ten sam autor zrekonstruował oryginalny wygląd pomnika.

A mnie chyba bardziej zachwyciło drzewo niż sam pomnik

[madohora]

Śródmieście – Dzielnica Tychów, gdzie zlokalizowane są najważniejsze urzędy i granicząca z Paprocanami. Do 1990 roku nazwy ulic związane były z pierwszymi literami nazw osiedla. Nazwy osiedli pochodzą od pierwszych liter żeńskich imion, dlatego wszystkie osiedla projektowane przez Państwo Wejchertów są oznaczane tylko literami np. A – Anna, B – Balbina, C – Celina, H – Honorata itp. Nowsze osiedla nazywane już są nieco inaczej – (Balbina, Cztery Pory Roku, Tarasy Kopernika).
Przez Śródmieście przebiega al.Niepodległości oraz jedna z największych ulic miasta – al. Bielska, która wspólnie z ul. Katowicką tworzy główną trasę przelotową przez miasto na kierunki Katowice – Bielsko-Biała. Na uwagę zasługuje również ul. Żwakowska z ul. Stoczniowców 70, które łączą Śródmieście z Sublami i Glinką – dzielnicami miasta. Bardzo istotne znaczenie stanowią trakty komunikacyjne łączące Śródmieście z Paprocanami. Wymienić tu należy: ul. gen. W. Sikorskiego, al. marsz. J. Piłsudskiego i al. Jana Pawła II.

[madohora]

Paprocany – dzielnica Tychów położona w południowej części miasta. Graniczy ze Śródmieściem i z Cielmicami. Paprocany znane są z festiwalu im. Ryśka Riedla, Portu Pieśni Pracy (jednego z największych festiwali szantowych w południowej Polsce), Jeziora Paprocańskiego oraz licznych gatunków flory i fauny. Miejsce walk powstańczych podczas I powstania śląskiego. Do 1950 roku miejscowość była siedzibą gminy Paprocany.

[madohora]

Tuż przy południowo-zachodnim brzegu jeziora (już w granicach gminy Kobiór), znajduje się zabytkowy Zameczek Myśliwski w Promnicach. Natomiast na północno-wschodnim brzegu jeziora, znajduje się kompleks wypoczynkowy.

U zbiegu ulic: Sikorskiego i Parkowej znajduje się obelisk upamiętniający urodzonego tu rzeźbiarza Augusta Kissa.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Huta Paprocka - kuźnica żelaza założona w 1703 roku przez panującego na ziemi pszczyńskiej barona Baltazara Erdmanna Promnitza w pobliżu wsi Paprocany (obecnie dzielnica miasta Tychy) przy ul. Nad Jeziorem 44. W 1775 roku książę pszczyński Fryderyk Erdmann Anhalt-Köthen rozbudował hutę i nazwał ją imieniem swego syna - Ludwig. W 1778 roku August Kiss (ojciec rzeźbiarza Augusta Kiss) został jej zarządcą. W 1835 roku inżynier John Baildon zmodernizował zakład. W 1856 zainstalowana została maszyna parowa. Huta została zamknięta w 1878 roku. Pozostałości po Hucie Paprockiej tj. 3 budynki, które umiejscowione są nad Jeziorem Paprocańskim oraz Rzeką Gostynką są w administrowaniu Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w Tychach. Teren jest własnością Skarbu Państwa; ma powierzchnię 4562 m2. W 2009 roku została wyrażona zgoda przez wojewodę śląskiego na jej sprzedaż. Od kilkunastu miesięcy właścicielem jest prywatna osoba.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Na razie do Tych możemy się dostać tylko autobusem 688 - chodzi mi o to, że na inne do końca marca potrzebny jest tyski bilet (mówię tutaj o miesięcznych), to ma się zmienić podobno od 1 kwietnia. Oprócz tego można tam dojechać autobusem 1,4

[madohora]

ośr. przem.; rozwinięty przemysł środków transportu (Fiat Auto Poland, Isuzu Motors Poland — silniki wysokoprężne, Delphi Polska Automotive Systems — układy kierownicze, liczne firmy produkujące akcesoria samochodowe), elektrotechniczny, elektroniczny, drzewny, papierniczy, poligraficzny (drukarnia spółki Agora-Poligrafia), spoż. (Tyskie Browary Książęce, fabryka serów topionych Sertop); elektrociepłownia; ośr. oświat. i kult.; Wyższa Szkoła Zarządzania i Nauk Społ. (od 1997), studia inżynierskie na Wydziale Transportu Politechniki Śląskiej (od 2000), Nauczycielskie Kolegium Języka Ang.; teatr; węzeł kol. i drogowy. Wokół miasta lasy, na południu zbiornik retencyjny (Jez. Paprocańskie).

[madohora]

Tychy, miasto, Śląskie województwo(prowincja), południowa . Leży na linii kolejowej Bielsko-Białej na południowym krańcu dzielnicy przemysłowej Górnego Śląska i jest otoczony lasami Pszczyna.

[madohora]

Życie kulturalne: Organizacja różnorodnych wydarzeń kulturalnych, koncertów, festiwali i imprez może sprawić, że Tychy staną się miejscem ożywionym i inspirującym.