Nie tylko na Śląskim Szlaku XVII

[madohora]

Przystąpiono zatem do porządkowania zabudowy także w miejscach nie strawionych przez ogień, wiele kamienic odmalowano przy tej okazji, szczególnie te, które sąsiadowały z odbudowanymi domami. Spalony obszar miasta stał się miejscem rozwoju w Krakowie nowych form architektonicznych, etapem w stopniowym przechodzeniu od klasycyzmu do historyzmu, uważanym za wyznacznik nowoczesnych standardów estetycznych i funkcjonalnych. Zabudowa ta stała się więc wzorem do naśladowania przy modernizacji budynków w innych częściach miasta, które nie uległy zniszczeniu w czasie pożaru

[madohora]

[madohora]

Nie posiadał się ze szczęścia młody właściciel Pławniowic i tamtejszego pałacu, że wreszcie wraca do domu. Przez kilka
długich lat walczył na wojnie z Niemcami. Wracając z niej zatrzymał się na popas i odpoczynek w dużym, bogatym dwo-
rze. Właściciel tego bogatego dworu był już w podeszłym wieku, ale miał piękną i młodziutką żonę i dwoje małych dzieci.
Między młodymi wnet zawiązała się nić sympatii. Gospodyni zatrzymywała gościa, a on z przyjemnością przedłużał swój
pobyt. Nie można było jednak w nieskończoność nadużywać gościnności, toteż młody mężczyzna zdecydował się wreszcie opuścić przyjazny dwór. Nie zdołał jednak ujechać daleko, gdy dopędziła go konno właścicielka. W tajemnicy przed
wszystkimi opuściła męża i dzieci. Zaklinała teraz ukochanego, że żyć bez niego nie może, a jeśli ją odepchnie, nie wróci
do domu, lecz utopi się w stawie.
Młodzieniec zaskoczony i zakłopotany takim obrotem sprawy, nie chcąc mieć jej na sumieniu, zabrał kobietę do swoich
włości w Pławniowicach. Tu nakazał służbie, by traktowała panią jako jego żonę, by o nią dbała tak, aby niczego jej nie
brakowało. Sam zaś niespodziewanie nocą opuścił dom. Dla ukochanej zostawił list informujący, że musiał nagle wyje-
chać na wezwanie księcia i wolałby już nie wrócić, gdyż niepokoi go sumienie z powodu krzywdy wyrządzonej jej mężowi
i dzieciom. Ponieważ jednak opuściła ich z miłości do niego — zostawia jej cały swój majątek, by dysponowała nim jak
własnym. Był to straszny cios dla zakochanej kobiety. Nie myślała jednak wracać do rodziny. Zdecydowała, że będzie
czekać na ukochanego. Mijały lata, a pan Pławniowic nie wracał. Wtedy, czekając go daremnie, postanowiła przebłagać
Boga za swe winy i zbudować na wzgórzu kościół. Na ten cel przeznaczyła pieniądze, które zabrała z domu i część majątku
z Pławniowic.
Kościół rósł szybko i wkrótce zaczął dominować nad okolicą. Wreszcie, gdy wszystko było już gotowe, odetchnęła z ulgą,
wierząc, iż tym sposobem zmazała winę wobec własnej rodziny. Nastał dzień, w którym miały się odbyć w nowej świątyni
pierwsze oficjalne uroczystości. Gdy wszystko przygotowano, rozpętała się straszna burza. W kościół uderzył grom i cała
budowla zapadła się na zawsze pod ziemię. Starzy ludzie opowiadają, że w Wielkanoc słychać czasem spod ziemi głosy
zapadniętych kościelnych dzwonów.
•••
Ôkropicznie rod bōł mody właściciel Pławniowic i tamtyjszego dwora, że już szoł nazod do dōm. Pora rokōw bōł na
wojnie z Germanami. Po drōdze zatrzimoł sie z koniami we wielkim dworze na popas i ôdpoczynek. Pōn tego bogatego
dwora mioł swoji lata, ale mioł gryfno modo baba i dwoje małych dziecek. Fest go ugościli, a paniczowi ze Pławniowic
ôkropicznie się to podobało i bōł tymu rod, że może tam ôstać. Podobała mu sie tyż gospodyni, a i ôna bōła mu rada tym
tuplym. Trocha zeszło, ale panicz niy mōg przeca za dugo tam siedzieć, bo by im się zmierznył. Wziōn i pojechoł. Jak bōł już na drōdze, usłyszoł za sobom rajtowanie kōnia. Ganc zgupioł, jak ujrzoł, że na kōniu gzuje ku niymu ta modo ze dwora.
Dowiedzioł sie, że żodnymu nic niy pedziała, ôstawiyła chopa i dziecka, fest mu przaje i chce śnim być. Niy może już bez
niego żyć, a jak jōm niy bydzie chcioł, to sie utopi. Karlusowi aże halt pizło. Niy chciał jōm mieć na sumiyniu i wzniōn jōm
do Pławniowic. W doma przikozoł sużbie, coby jōm szanowała, keby to bōła jego baba. Nic ji niy może brakować. Ale
sumiynie fest go gryzło, niy umioł sie z tym poradzić. We nocy ôroz wyjechoł. Ôstawiōł ulubiōnyj pismo, w kerym napi-
soł, że musi stawić się u ksiyńcia i może być, że już nazod niy przijedzie. Tak bydzie lepi, bo wiy, że ukrzywdziōł jeji chopa
i dzieci. Miarkuje, że zrobiyła to ze miłowanio i bezto zostawio ji cołki majōntek, by miała sie dobrze. Modo pani ôgromnie
sie tym przejyna. Niy chciała nazod jechać do chopa i dziecek, ale zaparła sie, że bydzie na umiłowanego czekać. Rok za
rokym mijoł, a właściciel Pławniowic niy przijyżdżoł nazod. Jankor targoł serce mody pani, boła sie tyż Bożygo gniewu
i żeby Pōnbōczka przebłagać, postanowiyła za piniōndze, kery prziwiezła ze sobōm i ze czyńści majōntku z Pławniowic
— zbudować na gōrce kościōł. Kedy kościōł bōł już gotowy, mody pani zrobiło sie lży. Zdało sie, że Pōnbōczka przeprosiy-
ła za to, że ôstawiyła dzieci i chopa. Prziszoł dziyń poświyncynio kościoła. Jak już wszystko bōło fertig, naroz zrobiła sie
ćma, zamloło, zagrzmioło, a pierōny praskały. Jedyn piznōł we kościōł i cołko świōntynia zbulyła sie i zapadła pod ziymia.
Starziki ze Pławniowic godajōm, że na Wielkanoc idzie słyszeć spod ziymi zwōny.

[madohora]

Downo, downo tymu, na końcu Prziszowic przi drōdze na Szywołd wjechała w maras fōra ciōngniōno bez woły. Fōrmōn za
nic niy umioł śniōm wyjechać z ciynżki ciapulyty. A tu nocka — cima naobkoło. Biydny chop niy wiedzioł, co robić. Rymnōł
na kolana i zaczōn Pōnbōczka prosić, coby mu pomōg. Narozki na niebie pokozoł sie bioły krziż i cysorz Konstantyn. Chop
pokłoniōł mu sie aże do ziymi i durch rzykoł. Za jakiś czas dźwignōł gowa, ale krziża już niy bōło. Ucholkoł sie trocha,
a potym juzaś sprōbowoł wycingnōńć fōrmōnka z marasu. Dziwowoł sie fest, że terozki wołōm szło tak leko. Skuli tego, że
Pōnbōczek mu tak pomōg, postawiōł we tym miejscu krziż, a niyskorzi postawiyli kościōłek Świyntego Krziża.

[madohora]

-
kowali, że na kōniec uradziyli, że zbudujōm go akuratnie pojśczotku miyndzy tymi wsiami. Skludziyli cegłōwki, cymynt,
wopno, kamiynie i zaczli robić. Jak prziszli na miejsce — patrzōm, a wszystki te klamoty sie straciyły. Na bauplacu ôstoł
sie yno srogi kamiyń. Narozki patrzōm, a tu rak wloz pod kamiyń i zaczōn go smyczyć na strōna Chechła. Jak za nim poszli
— ujrzeli, że za jedna nocka rak przekludziōł wszysko, co prziniyśli na budowa.
Wtedy już isto miarkowali, że to Pōnbōczek dowo im znak, iże kościōł majōm budować w Chechle. Do dzisiok stoi tam
piykny kościōł świyntygo Walyntego — patrōna ôd tych, co sie miłujōm...

[madohora]

Przez las w Rudzińcu, tam gdzie stoi ocalały po wielkim pożarze krzyż, biegła droga, którą pielgrzymi szli na Górę Świętej
Anny. Przy drodze stała karczma.
Pewnego razu zatrzymała się przy niej pielgrzymka. Ludzie oparli krzyże, chorągwie i figury o ściany i weszli do środka dla
rozrywki i ochłody. Położyli modlitewniki i różańce na stoły, raczyli się piwem i dobrym jedzeniem. W głowach zaszumia-
ło, muzyka zagrała, niejeden brzydkie słowo rzucił.
Nagle zerwał się wiatr, zahuczało, błysnęło i zaczął padać ulewny deszcz. Z wielkim trzaskiem ziemia się rozstąpiła i kar-
czmisko wraz z pielgrzymami zapadło się pod nią. Do tej pory przy drodze na łące, niedaleko drewnianego krzyża, który
ocalał po wielkim pożarze, znajduje się wgłębienie, a spod ziemi słychać jęki grzeszników.
Nie pamiętali oni o tym, że najpierw powinności, a później przyjemności.
W Rudzińcu we lesie stoi krziż. To tam sie zatrzimoł wielki pożar. Kole krziża, drogōm leśnōm chodzili pōntniki na Góra
Świynty Any. Kole drōgi stoła gospoda.
Jedyn roz pōńć zatrzimała sie przi tyj karczmie. Pōntniki oparli krziże, chorōngwie i figury, kere niyśli, ô ściana i wleźli rajn
do gospody. Położyli ksiōnżeczki do rzykanio i rōżańce na stoły, zaczli pić piwo i jeść. W gowach im sie zawrōciyło, muzy-
kanty grali, a niyjedyn łowdy kedy zapieroniōł.
Narozki blyskło, zahuczało, zaczło loć. Ze srogim larmym ziymia sie ôtwarła i gospoda ze pōntnikami pod nia sie zapadła.
Ôd tego czasu na łōnce, kaj stoji krziż, kery sie ôstoł po wielkim pożarze, jest srogo ducka, a spod ziymi nikerzy słyszōm
jynk grzysznikōw. Boroki, zapomnieli sie, że nojprzōd trza dbać ô powinności, a potym myśleć ô przijymnościach.

[madohora]

ZAPROSZENIE NA SPACER KRAJOBRAZOWY Z OKAZJI DNIA KRAJOBRAZU - www.gov.pl - -06.10.2025

[madohora]

[madohora]

Zapewne niejedna osoba umawiała się ze znajomymi na Rynku Głównym w Krakowie „przy Głowie”. Jest to w tym względzie alternatywa dla „Adasia” i Empiku. Jednakże kiedy powstała owa rzeźba przedstawiająca głowę i przez kogo została wykonana?

[madohora]

Tuż przy Wieży Ratuszowej na Rynku w Krakowie stoi, a właściwie leży niezwykła rzeźba - ogromna ludzka głowa. Jest to rzeźba "Eros Bendato", podarowana miastu w 2005 roku przez polskiego rzeźbiarza światowej klasy - Igora Mitoraja.

[madohora]

Styl Mitoraja - artysty światowej klasy
Styl Igora Mitoraja jest rozpoznawany na całym świecie, głównie za sprawą ust, które mają kształt jego ust i są swoistym „podpisem”. Rzeźby Mitoraja stoją m.in. w Paryżu, w Rzymie, Mediolanie, Lozannie, Londynie, w USA i Japonii. W Polsce są ponadto w Warszawie czy Poznaniu. Artysta urodzony w 1944 roku zmarł w 2014 roku w Paryżu. My całkiem przypadkowo natknęliśmy się na jego dzieła także w Wenecji.

[madohora]

Styl Mitoraja jest rozpoznawany na całym świecie. Elementem charakterystycznym są usta – zawsze mają kształt ust rzeźbiarza, są jego „podpisem”. Rzeźby Mitoraja stoją na reprezentacyjnych placach miast m. in. w Paryżu na La Défense, w Rzymie, Mediolanie, Lozannie, Londynie, Scheveningen koło Hagi, w USA i Japonii. W Polsce są w Warszawie, Poznaniu i w Krakowi.
Artysta zmarł w 2014 w Paryżu.

[madohora]

Powstała jako upamiętnienie czynu Walentego Badylaka, który w proteście przeciwko przemilczeniu przez władzę zbrodni katyńskiej, przywiązał się łańcuchami do hydrantu przy zachodniej części krakowskiego Rynku Głównego i dokonał 21 marca 1980 roku aktu samospalenia

[madohora]

Studzienka Imienia Walentego Badylaka ☩Walenty Badylak ur. 1904 zm. 1980☩
W tym miejscu w dniu 21 marca 1980 roku Walenty Badylak żołnierz Armii Krajowej dokonał dramatycznego aktu samospalenia w proteście przeciwko demoralizacji młodzieży zniszczeniu rzemiosła oraz przeciwko zmowie milczenia wokół zbrodni dokonanej na polskich oficerach w Katyniu przez komunistyczno-bolszewickich ludobójców Nie mógł żyć w kłamstwie zginął za prawdę.

[madohora]

Jak informują nasi słuchacze, z hydrantu zniknęła tabliczka pamiątkowa opisująca czyn Badylaka. Oficjalne zawiadomienie w tej sprawie nie wpłynęło do krakowskiej policji, ale mimo to funkcjonariusze podjęli działania w tej sprawie.

[madohora]

Czyn Walentego Badylaka upamiętniono już w 1990 roku
W 1990 roku pod studzienką im. Walentego Badylaka umieszczono tablicę pamiątkową odsłoniętą przez jego wnuka, księdza Wojciecha Badylaka. W 2004 roku hydrant odrestaurowano i dodano kolejną tabliczkę poświęconą Badylakowi.
Napis na niej głosi:

[madohora]

Nie mógł żyć w kłamstwie, zginął za prawdę”. Przypominamy postać piekarza, byłego żołnierza AK, który w proteście podpalił się na krakowskim Rynku.
„Na wysokości Ratusza zauważyłem płomień - po przekątnej płyty rynku w okolicy studzienki wodnej. (…) Nie widziałem z daleka o co w ogóle chodzi. Zauważyłem, że jakiś stojący człowiek jakby palił się. Nigdy dotąd takiego zjawiska nie obserwowałem. Widziałem biegnąc, że jakiś człowiek kręci się wokół palącego i że palący upadł na ziemię i nadal pali się cały. Po dobiegnięciu zapytałem nie wiem kogo co się stało. (…) Ktoś powiedział mi, że ten człowiek na oczach obecnych podszedł do studzienki, okręcił się łańcuchem i podpalił" [zachowano pisownię oryginału]

[madohora]

Funkcjonariusz dokładnie opisał to, co wydarzyło się na Rynku ok. godz. 7.55. Nie wspomina tylko, że spalił się Walenty Badylak, były żołnierz Armii Krajowej i Kedywu. Dwa dni przed wyborami do Sejmu PRL i Wojewódzkich Rad Narodowych zdecydował się zaprotestować w tak drastyczny sposób przeciwko ukrywaniu przez komunistów prawdy o zbrodni dokonanej przez Sowietów na polskich oficerach w Katyniu

[madohora]

Z metalowej tabliczki z wyrytym napisem, którą znaleziono na szyi Badylaka, wynikało, że oddał życie "za Katyń, za demoralizację młodzieży, za zniszczenie rzemiosła". Miał 76 lat.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W kwietniu 1846 roku podczas rewolucji krakowskiej w rezydencji mieściło się dowództwo powstańczej Gwardii Narodowej.

[madohora]

Pałac Pod Baranami gościł wiele znakomitości. W 1709 przebywał tu carewicz rosyjski Aleksy, w 1809 książę Józef Poniatowski, w 1810 król saski i książę warszawski Fryderyk August, w 1880 gościł w pałacu cesarz Franciszek Józef I.

[madohora]

Po wielu latach, w karczmie pod nazwą Rzym, bies dopadł w końcu Twardowskiego. W czasie uprowadzenia tenże miał modlić się do Marii (lub według innej wersji śpiewać kościelną pieśń), przez co diabeł zgubił go po drodze. Twardowski wylądował na Księżycu, gdzie przebywa po dziś dzień, obserwując poczynania ludzi na Ziemi. Inna z legend mówi, że diabeł uwolnił Twardowskiego, gdyż w cyrografie zawarte było, że może zabrać jego duszę, gdy ten w Rzymie wypowie jego imię. A jak głosi legenda – imienia tego nikt nie znał. Twardowski zwrócił na to diabłu uwagę, gdy ten zabierał go ze sobą. Puścił więc diabeł Twardowskiego, on zaś zamiast spaść na ziemię, wylądował na księżycu. Jest tam do dzisiaj.

[madohora]

Jan Twardowski pozostawił po sobie dwie księgi, pracę o magii oraz encyklopedię nauk, z których żadna jednak nie przetrwała do dnia dzisiejszego. Przedmiotem utożsamianym z postacią Twardowskiego jest zwierciadło magiczne tzw. Lustro Twardowskiego przechowywane w zakrystii kościoła parafialnego w Węgrowie.

[madohora]

Ratusz stanowiła kamienna, początkowo dwukondygnacyjna (później trzykondygnacyjna) budowla wzniesiona na planie prostokąta o wymiarach 30 na 10 metrów. Do budynku od południowego wschodu przylegała wieża ratuszowa, przestrzeń pomiędzy ratuszem a wieżą zajmował wewnętrzny dziedziniec, zamknięty z dwóch pozostałych stron przez mur z galerią dla straży i kabaty/kazamaty czyli więzienie. Do ratusza od strony północnej przylegał spichlerz, a od południowej – wieża ratuszowa. Główne wejście do ratusza znajdowało się od strony Sukiennic. Nad bramą wisiały trzy kamienne tarcze z herbami Rzeczypospolitej, Wielkiego Księstwa Litewskiego i Krakowa. We wnętrzu ratusza na parterze znajdowała się obszerna sień z kominkiem, schodami i drzwiami do Izby Pańskiej

[madohora]

Po wyburzeniu ratusza w 1820, zabytkowy portal i drzwi z Izby Pańskiej zdeponowano w budynku przy ul. Grodzkiej 52, a w 1856 wstawiono je do Collegium Maius.

[madohora]

Kongregacya Kupiecka, jedna z najdawniejszych Korporacyji krakowskich
sięgająca założeniem początków XV stulecia, bo r. 1410, dzieląc pomyślną i złą dolę miasta,
przetrwała do dni naszych. Kupiectwo krakowskie zjednoczone w kongregacyi kupieckiej
chlubnie jest zapisane na kartach historyi starego Krakowa, nie tylko z czasów niepodległości Narodu,
ale i później nie wyłączając czasów Wolnego Miasta i doby po zajęciu Krakowa prze Austryę.
Zasiadali oni ongi w przeważnej części na krzesłach radzieckich i ławniczych,
a ślady ich działalności obywatelskiej przetrwały wieki, stanowiąc chlubę mieszczaństwa krakowskiego
jako tegóż żywioł rdzenny i kulturalny (...)

[madohora]

[madohora]

Hejnał mariacki – tradycyjny sygnał trębaczy, zwyczajowo grany z północnej wieży kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Krakowie. Pierwotnie pełnił funkcję sygnału strażniczego, informującego o otwieraniu i zamykaniu bram miasta oraz o zagrożeniu. Obecnie jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Krakowa i Polski

[madohora]

Na obszarze całego miasta starano się zlikwidować gontowe dachy i inne, łatwopalne elementy wyposażenia, podobnie jak większość drewnianych budynków. Jednak te zmiany wprowadzone były bardzo powoli, co głównie wiązało się z wysokimi kosztami, jakie należało ponieść. Szczególnie dużych nakładów wymagała wymiana dachów na nowe, wykonane z ognioodpornych materiałów. Jeszcze w 1867 roku ponad 75% krakowskich domów krytych było gontem. Sytuacja zmieniała się stopniowo, wraz z rozwojem budownictwa w Krakowie, i tak w 1890 liczba ta wyniosła 31,5%, a dziesięć lat później już tylko 7%

[madohora]

Gruntownych zmian wymagał system obrony przeciwpożarowej, który okazał się już przestarzały i niewydolny. Wkrótce, w końcu lipca i na początku sierpnia 1850 roku, władze miasta zaczęły wydawać liczne zarządzenia dotyczące zabezpieczenia Krakowa przed kolejną pożogą. Oprócz wspominanej już instrukcji budowlanej były to regulacje nakazujące usunięcie wszelkich niepotrzebnych przedmiotów ze strychów i zaopatrzenie budynków w sprzęty do walki z ogniem. Zreorganizowano też straż pożarną, podwyższając pensje i tworząc stałe posterunki w mieście oraz zakupiono w Wiedniu nowe sikawki, które jednak okazały się kiepsko wykonane. Ponadto przez długi jeszcze czas w straży służyło niewiele osób (w 1863 roku było czterdziestu dwóch strażaków) i z konieczności dalej opierano się w walce z ogniem na mieszkańcach, którzy zresztą po wielkim pożarze chętniej i liczniej zgłaszali się w razie alarmu[an]. Pomocą w trudniejszych sytuacjach służyło także wojsko ze swoim sprzętem

[madohora]

W 1866 roku ochotnicza straż została przekazana pod zarząd magistratu, a w dwa lata potem wprowadzono w niej jednolite umundurowanie. Jednocześnie przymierzano się do powołania zawodowej straży, jednak minęło nieco czasu, nim udało się tego dokonać. Dopiero w 1873 roku powstała Miejska Zawodowa Straż Pożarna. Poza walką z ogniem zajmowała się również ratowaniem życia w czasie wypadków, pomocą ludności oraz sprzątaniem ulic i placów. Jej naczelnikiem mianowano Eminowicza, a jego dotychczasowi podkomendni, ochotnicy, pełnili odtąd służbę pomocniczą. W skład zawodowej straży weszło sto osób. Poza naczelnikiem było jeszcze czterdziestu pompierów (operatorów pomp gaśniczych), pięćdziesięciu pomocników i dziewięciu woźniców. W ciągu następnych lat funkcjonowała dość sprawnie, sukcesywnie choć skromnie wzmacniana sprzętem, a w 1879 roku oddano do jej użytku nową strażnicę

[madohora]

Wydarzenie upamiętniała coroczna msza święta, odprawiana 18 lipca w kościele Mariackim, przy okazji której bito w dzwon Zygmunt. Informacji o jej przebiegu dostarcza Kronika miejscowa „Czasu”. Po raz pierwszy msza odbyła się w 1851 roku z polecenia Rady Miejskiej. Uczestniczyły w niej władze cywilne i wojskowe, a celebrans, biskup Łętowski, zapowiedział, że co roku pożar będzie upamiętniany w ten sposób. Miała to być zarazem zachęta do wsparcia odbudowy kościołów Dominikanów i Franciszkanów

[madohora]

Z upływem lat jednak liczba osób pojawiających się na mszy była coraz mniejsza. Niewielu mieszkańców Krakowa zgromadziło się już w 1856 roku, sześć lat po pożarze, podobnie było na przykład w 1864 czy 1874 roku[122]. Dziennik zauważał jednak i sytuacje wyjątkowe, kiedy liczba ludzi zgromadzonych w kościele Mariackim była duża, jak choćby w 1889 lub 1906 roku. W większości numerów „Czasu” pojawiają się tylko krótka, jednozdaniowa informacja o rocznicowej mszy. Niekiedy umieszczano jedynie zapowiedź, a czasem nie pojawiała się żadna wzmianka, choć nie można z całą pewnością stwierdzić, że w takich przypadkach wotywa nie odbyła się. W każdym razie tradycja rocznicowych mszy utrzymała się aż do pierwszego dziesięciolecia XX wieku. Ostatnia informacja o niej pochodzi z 1908 roku

[madohora]

Dnia 18 lipca 1850 r. o godzinie 1 z południa powstał ogień w Młynach Rządowych przy ulicy Krupniczej, którą w większej połowie zniszczywszy mocą wiatru przeniósł na róg Ulicy Gołębiej, zkąd szerząc się z niesłychaną szybkością ogarnął Ulicę Gołębią, Wiślną, Bracką, Franciszkańską, Szeroką, Stolarską, Śgo Józefa od strony południowej, Grodzka po obu stronach w długości od Ulicy Śgo Józefa do Rynku Głównego, Mały Rynek od strony południowej, wreszcie Rynek Główny od strony południowo-wschodniej. Tym sposobem zgorzało nieruchomości 163 № między któremi Pałac Biskupa Krakowskiego, oraz cztery kościoły jako to Śgo Norberta, Franciszkanów, Dominikanów, Bernardynek, czyli Śgo Józefa, trzy ostatnie wraz z klasztorami do nich należącymi. Ku pamięci tak okropnej klęsce, ku uczczeniu wszystkich Dobroczyńców którzy z darami swojemi pospieszyli hojnie i skwapliwie już to dla niesienia pomocy nieszczęśliwym pogorzelcom pozbawionym wszelkich zasobów, już to dla odbudowania zniszczonych Świątyń Pańskich i Domów, napis ten w ścianie tego gmachu, również pożarowi uległego, a na nowo odbudowanego, położonym został 1853 r

[madohora]

Krakowie! Smutna z ciebie stała się pustynia./ O Twej dawnej świetności przebrzmiały marzenia.../ Połowa twoich domów w gruzach pogrzebiona,/ Przez mieszkańców opuszczona,/ Z których okien wygląda okropne zniszczenie,/ A przepalonym ścianom grozi zawalenie.../ A tam, gdzie piękny gród wznosił swe mury,/ Gdzie brzmiał śmiech szczęścia i wesołe pienie,/ Ze skopconych zgliszczów został gruz ponury,/ A na ulicach zasiadło głuche milczenie.../ O Jeruzalem

[madohora]

Istnieje bardzo bogaty materiał ikonograficzny, upamiętniający czy też dokumentujący pożar, zniszczenia, jak i późniejszą odbudowę. Zachowały się prace wielu artystów, znanych, jak i anonimowych, miejscowych i przyjezdnych, wykonane wieloma różnymi technikami. Występują zatem obrazy olejne, akwarele, rysunki (ołówkiem, piórem czy kredką), drzeworyty, akwaforty, staloryty, litografie, akwatinty i chromolitografie. Stosunkowo duża liczba tych prac była efektem powszechnego zainteresowania pożarem i odbudową, rozmiar zniszczeń i widok ruin inspirował też artystów, którzy kierowali się także pragnieniem utrwalenia tego co się zachowało. Szczególnie dużo uwagi poświęcono spalonym kościołom Dominikanów i Franciszkanów, które w ten sposób zyskały bogatą dokumentację ikonograficzną. Wśród twórców, których dzieła mają szczególnie dużą wartość dokumentacyjną, należy wymienić Teodora Stachowicza, Bogumiła Gąsiorowskiego, Karola Balickiego, Aleksandra Płonczyńskiego, Maksymiliana Cerchę, Józefa Kurowskiego, Adama Gorczyńskiego, Jana Kantego Stróżeckiego, Jędrzeja Brydaka czy Aleksandra Gryglewskiego. Oprócz polskich artystów warto wspomnieć o cudzoziemcach, którzy także uwiecznili widoki budowli strawionych przez ogień. Byli to Johann Wenzel Zinke i François Stroobant. Zinke wykonał grafiki do publikacji Kościoły krakowskie wydane w stalorytach z treściowym ich opisem, wydanej przez Walerego Wielogłowskiego w 1855 roku. Jego prace nie odznaczają się wysokimi walorami artystycznymi, lecz mimo to są dobrym źródłem ikonograficznym. Z kolei Stroobant był belgijskim malarzem, grafikiem, rysownikiem i ilustratorem. Przebywał w Krakowie na przełomie 1858 i 1859 roku, zaproszony przez biskupa Łętowskiego. Wykonane wówczas akwarele (wśród nich widok spalonego kościoła Świętej Trójcy) były podstawą grafik do albumu Starożytne gmachy Krakowa, wydanego w 1862 roku

[madohora]

Powstały specjalne plany miasta z zaznaczonym zasięgiem pożaru. Pojawiły się one już wkrótce po tym wydarzeniu. Plan de la ville de Cracovie (w skali 1:5000), opracowany przez M. Niewiarowskiego, wydawano w Genewie na rzecz krakowskich pogorzelców

[madohora]

PAŁAC PEŁEN SEKRETÓW - Interia - 21.09.2025

[madohora]

[madohora]

Architekt krakowski – tak mawiał o sobie Jan Zawiejski, który – pełniąc w latach 1900-1914 funkcję architekta miejskiego – przyczynił się w znacznym stopniu do ukształtowania przestrzeni dwudziestowiecznego Krakowa. Powstała na początku wieku koncepcja planu regulacji Wielkiego Krakowa do dziś widoczna jest w jego urbanistycznym i komunikacyjnym układzie. Wystawa Muzeum Historycznego Miasta Krakowa w Kamienicy Hipolitów została oparta na przekonaniu, że „architektura jest jak tekst, w którym zapisano opowieść o mieście: o relacjach łączących mieszkańców, ich zbiorowej tożsamości, o gospodarce, nowoczesności czy o władzy”. Jaką zatem historię wyczytamy z dorobku Jana Zawiejskiego, autora m.in. budynku Teatru Miejskiego (obecnie Teatr im. Juliusza Słowackiego), przebudowy krakowskiego magistratu, a także kilkunastu utrzymanych w duchu historyzmu gmachów szkolnych i kamienic w centrum? Co pozostało z tytułowego „myślenia miastem” – spójnej wizji rozwoju przestrzennego sprzed blisko stu lat i jak w codziennym życiu odnosimy się dziś do wspólnego dziedzictwa? (Dorota Dziunikowska, miesięcznik „Karnet”)

[madohora]

LUBSZA
Ta góra jest mi lubsza, czyli jak powstała Lubsza
Po lewej stronie szosy prowadzącej z Piasku do Lubszy w powiecie
lublinieckim, widać dość wyniosły pagórek, prawie zupełnie pokryty
wysokim i bardzo starym, przeważ nie liściastym lasem. Pagórek ten, przez
okoliczną ludność pospolicie zwany jest Grójcem lub Górą Grójecką
z daleka na przechodzącego tędy wędrowca ponure czyni wrażenie. Nazwa
pagórka prawdopodobnie wywodzi się od „grodu - grodzice”, co
w narzeczu okolicznej ludności z czasem przekształcone zostało na Grójec.
Na wierzchołku Grójca znajduje się głęboki na 20 metrów parów -
jama, którego długość wynosi mniej więcej 100 a szerokości 50 metrów. Na
dnie i po bokach jamy widać ogromne głazy granitowe. Głazy mchem
obrosłe i zupełnie sczerniałe dowodzą ze przed bardzo dawnymi laty
musiało tam istnieć jakieś stare zamczysko, które później
z niewytłumaczonych i niestwierdzonych w żadnych dokumentach
powodów zniknęło z powierzchni, pozostawiając po sobie jedynie gruzy.
Ową wyżej opisana jamę oraz bardzo piękne podanie ludowe, po dziś dzień zachowane wśród ludności całego powiatu lublinieckiego, mówiące nam
o nader smutnej tragedii miłosnej, która rozegrać sie miała kiedyś na
Grójcu.
Podanie to podajemy poniżej według autentycznych opowiadań starych
ludzi z Lubszy, Kamieńskich Młynów i położonej tuż koło Grójca
Babienicy.
W niepamiętnych czasach znajdowała się na Grójcu wspaniały zamek
obronny, którego pan i dziedzic zaliczał się do najbogatszych a zarazem
najwaleczniejszych rycerzy Ziemi Śląskiej. Bogactw swych i licznych
folwarków dorobił się orężem na służbie u obcych monarchów. Niestety
jego małżonka, przecudnej urody kobieta, dopiero po dwudziestoletnim
pożyciu małżeńskim porodziła mu jedyną córkę, która po dojściu do
odpowiednich lat, jak jej matka, na daleka okolicę zasłynęła urodą,
wdziękami i wszelkimi cnotami. To też nie dziwi, że o każdej porze roku
z dalekich stron na zamek zjeżdżały się mnogie i świetne orszaki rycerskie,
aby podczas urządzanych turniejów oddać pokłon przez wszystkich
uwielbianej młodej dziedziczce. Ona jednak na wszystkie starania
szlachetnych rycerzy odpowiadała smutnym uśmiechem i jeszcze
smutniejszym spojrzeniem pięknych a często załzawionych oczu. Nie
pomogły groźby, ni namowy i prośby rodziców, aby wieniec i serce oddała
jednemu z rycerzy - bohaterów. Dziedziczka pozostawała twardo przy
swoim, tylko skryte łzy zdradzały, ze gryzie ją jakiś serdeczny ból.
Pewnego dnia przydybała ją matka w odległej altance ogrodu
zamkowego w objęciach młodego koniucha - dziedzica. Parobczaka psami
wyszczuto z zamku; córkę zamknąć kazał ojciec do turmy. Jednak przy
pomocy starej powiernicy schadzki odbywały się nadal. Aż pewnego razu,
kiedy rycerz z całym dworem i małżonką wyjeżdżał do pobliskiego
Koszęcina, na jakąś uroczystość kościelną, niespodziewanie wróciwszy na
zamek, po raz drugi przydybał oboje kochanków. W niemej wściekłości
przebił koniucha mieczem, na córkę zaś rzucił straszne przekleństwo, aby
z zamkiem zapadła się na dno piekieł, poczym w dzikim galopie puścił się
za oddalającym się orszakiem. Wróciwszy po kilku dniach ujrzał już tylko
głazy i otchłanną przepaść. I wówczas to pełen rozpaczy, zwracając się
w stronę dzisiejszej Góry Luboszyckiej miał wyrzec słowa:
- Ta góra jest mi lubsza!
Tak ziściło się przekleństwo ojcowskie i stąd miała powstać na początku
niniejszego opowiadania wymieniona wioska Lubsza.

[madohora]

NAJSTARSZE MIASTO W POLSCE A TURYŚCI WCIĄŻ JE OMIJAJA - Gazeta - 02.11.2025

[madohora]

XX PIELGRZYMKA PRZEWODNIKÓW DO PIEKAR ŚLĄSKICH - Gość - 09.11.2025

[madohora]

Odwach Ratuszowy – wartownia zlokalizowana niegdyś na Rynku Głównym w Krakowie przy wieży ratuszowej, wybudowana w 1782, zburzona w 1879, odbudowana latach 1881–1882 i ponownie zburzona w 1946 roku.

[madohora]

[madohora]

W latach 1943–1944 część piwnic została wyburzona. Część zachowanych pomieszczeń zaadaptowano w latach 1961–1967 na działalność kawiarnianą. W drugiej części utworzono scenę teatralną. Działał tam Teatr Satyry Maszkaron. Na jego potrzeby dokonano adaptacji piwnic podczas remontu w latach 1983–1987. Od 1996 scena została przejęta przez nowohucki Teatr Ludowy, który utworzył tam swoją małą scenę o charakterze komediowo-kabaretowym – tzw. „Scenę Pod Ratuszem

[madohora]

Spichlerz był dwa razy większy od ratusza i w przeciwieństwie do niego był koloru jasnego. Miał attykę pokrytą malaturami z wizerunkami królów. W podziemiach spichlerza znajdowała się Piwnica Świdnicka.

[madohora]

Dom Ławników – budynek przylegający do krakowskiego ratusza na Rynku Głównym w Krakowie. Wzniesiony w XIV wieku. Przylegał (razem z dwoma innymi obiektami, tj. Domem Notariusza oraz Szmatruzem) do budynku ratusza od północy (linia A-B) na wysokości środkowego wejścia do krakowskich sukiennic. Po pożarze w 1555, wcielony do Spichlerza Miejskiego wybudowanego w latach 1561–1563 jako jedna z jego izb zwana Izbą Ławniczą, która została wyburzona wraz z ratuszem w 1820 roku.

[madohora]

[madohora]

W dniu 1 marca 1817 roku na posiedzeniu Zgromadzenia Reprezentantów Wolnego Miasta Krakowa uchwalono m.in., co następuje: Ponieważ część gmachu starym Ratuszem zwanego od dawna na spichrze obrócona w stanie opustoszałym znajduje się; te więc spichrza mają być zburzonymi kosztem skarbu i materiał na fabrykę skarbową użyty. Gdy trzy lata później przystąpiono do realizacji tej uchwały, tj. do wyburzania spichlerza, mury właściwego ratusza zarysowały się na tyle poważnie, że musiano rozebrać i sam ratusz, zostawiając jedynie wieżę i obszerne piwnice[4]. W 1820 roku ratusz został zburzony mimo pierwotnych zamiarów wyburzenia jedynie spichlerza. Niektóre elementy zabytkowe zostały zdeponowane w innych krakowskich budynkach (np. portal i drzwi z Izby Pańskiej od 1856 roku w Collegium Maius, galeria portretów sztalugowych z Izby Ławniczej w Instytucie Technicznym, następnie w Szkole Sztuk Pięknych, od 1913 roku w Sali Portretowej magistratu przy placu Wszystkich Świętych). Myśl o odbudowie ratusza kilkakrotnie powracała w ostatnich dekadach XIX i na początku XX w. W roku 1829 nastąpiła zagospodarowanie przestrzeni po zburzonych kabatach, wtedy też rozbudowano odwach. W latach 1881–1882 wzniesiono nowy, neogotycki odwach.

[madohora]

Pierwsza wzmianka o wieży ratusza pochodzi z 1383. Obecna wieża została zbudowana na początku XV wieku, ale nie później niż w roku 1444[. W 1434 prace przy wieży prowadził kamieniarz Jan z Torunia. Wieża był pokryta ołowianą blachą malowaną na zielony kolor.

[madohora]

1 marca 1817 na posiedzeniu Zgromadzenia Reprezentantów Wolnego Miasta Krakowa podjęto decyzję o zburzeniu części gmachu ratusza, w której znajdował się spichlerz. W końcowej części uchwały czytamy: Wieża jednak ratuszowa, miejsce dla głównej warty, czyli hauptwach i korpus starego ratusza od strony wieży ma pozostać w całości. W roku 1820 przystąpiono do rozbiórki spichlerza, w wyniku której zarysowały się mury właściwego ratusza, co w konsekwencji doprowadziło do zburzenia całego gmachu. Pozostała tylko wieża. Wkrótce i nad nią zawisło poważne niebezpieczeństwo. W roku 1821 na łamach „Pszczółki Krakowskiej” ukazał się artykuł Soczyńskiego, senatora Wolnego Miasta Krakowa, pt. Myśl o upięknieniu Krakowa, w którym postulował on wyburzenie wieży. W artykule czytamy m.in.: ...ten gotyk zegarowy, któren sam przez się jako mało wart pozostać nie może, a chęć użycia go czy to końcem wzniesienia budowli nowej, czy też połączenia z Hallą nabawiłby i niezmiernych kosztów i nieprzyzwoitości, śmiesznością lub niesmakiem mniej wykraczających. Pomysłu tego nie zrealizowano, dzięki czemu wieża pozostała w dalszym ciągu jedyną pamiątką po dawnym ratuszu. Józef Muczkowski po latach napisał o niej następujące słowa: Wiek cały stała opuszczona, jak wieczny wyrzut dla wandalów, którzy ją tak haniebnie osierocili..

[madohora]

Na parterze w sali, która służyła niegdyś do przechowywania zasobnego skarbca i insygniów władzy rajców znajduje się zestaw 14 gmerków z 1444 roku, będący europejskim unikatem.

[madohora]

W pomieszczeniu na 3 piętrze znajdują się archiwalne fotografie autorstwa między innymi Ignacego Kriegera. Na ostatnim, 4 piętrze atrakcję stanowi stary mechanizm zegarowy ufundowany w 1967 przez Izbę Rzemieślniczą w Krakowie.

[madohora]

W podziemiach kościoła znajduje się ekspozycja związana z historią Rynku

[madohora]

Kwiaciarki

[madohora]

KWIACIARKI ZAGROŻONE - www.tvn.pl

[madohora]

Krakowskie kwiaciarki

[madohora]

Pomnik Mickiewicza

[madohora]

W pierwszej połowie XV wieku dobudowano kaplice boczne. Większość z nich była dziełem mistrza Franciszka Wiechonia z Kleparza. W tym też czasie podwyższona została wieża północna, przystosowana do pełnienia funkcji strażnicy miejskiej. W 1478 roku cieśla Matias Heringkan pokrył wieżę hełmem. Na nim w 1666 roku umieszczono złoconą koronę.

[madohora]

W XVIII wieku na polecenie archiprezbitera Jacka Augustyna Łopackiego wnętrze gruntownie przerobiono w stylu późnego baroku. Autorem tych prac był Francesco Placidi. Wymieniono wtedy 26 ołtarzy, sprzęt, wyposażenie, ławy, obrazy, a ściany ozdobiono polichromią pędzla Andrzeja Radwańskiego. Z tego okresu pochodzi również późnobarokowa kruchta.

[madohora]

Od początku lat 90. XX wieku prowadzone były kompleksowe prace restauracyjne, w wyniku których kościół odzyskał swój wspaniały blask. Ostatnim akcentem remontowym była wymiana pokrycia dachu w 2003 roku.

[madohora]

SZTUKA WSPÓŁCZESNA KRÓLUJE NA PODBESKIDZIU - www.tvp.pl - 10.11.2025

[madohora]

[madohora]

Wedle tradycji w tym miejscu miał głosić kazania św. Wojciech, a na pamiątkę tego wydarzenia miał powstać drewniany kościółek. Wezwanie może sugerować wzniesienie kościoła niedługo po kanonizacji św. Wojciecha co nastąpiło w 999 roku.. Podczas badań archeologicznych odsłonięto pod obecną budowlą relikty wcześniejszego murowanego kościoła z początku XI wieku, a więc czasów Bolesława Chrobrego, Kościół ten zastąpił kolejny kościół romański z końca XI wieku, a więc z czasów Bolesława Śmiałego.. Partie jego murów są widoczne w dolnych częściach obecnego kościoła

[madohora]

PIERWSZY JARMARK ŚWIĘTOMARCIŃSKI W ŻORACH - www.tvp.pl - 11.11.2025

[madohora]

NAJBARDZIEJ NIEBEZPIECZNY HOTEL EUROPY - Gazeta - 16.11.2025

[madohora]

Prawdopodobnie najsłynniejszym mitycznym stworzeniem w Polsce jest Smok Wawelski, który podobno terroryzował mieszkańców Krakowa dawno, dawno temu. Legendy o nim sięgają XII wieku, a według najpopularniejszych opowieści ta fantastyczna istota zamieszkiwała jaskinię pod Zamkiem Wawelskim. Mieszkańcy miasta składali smokowi w ofierze zwierzęta, aby powstrzymać jego gniew, ale czasami ofiary te nie wystarczały. Wtedy smok:

[madohora]

Z biegiem lat przeszłość odeszła w zapomnienie, a dziś Smok Wawelski jest cenionym symbolem Krakowa. Przed jaskinią, w której podobno kiedyś przebywał (trafnie nazywaną Smoczą Jamą), znajduje się jego rzeźba z 1969 roku autorstwa Bolesława Chromego. Uwaga, rzeźba… zieje ogniem co trzy minuty!

[madohora]

Wąż podobno mieszkał na zalesionym wzgórzu , w miejscu, gdzie dziś znajduje się ulica Żmigród. Co ciekawe, nazwa tej ulicy oznacza nic innego jak… „miasto Węża” lub „miasto chronione przez Węża”.

[madohora]

To porządny duch, zamieszkujący stare zwały węgla w kopalniach. To naprawdę porządny duch, trzeba go tylko pilnować, żeby go nie rozgniewać. Pomaga górnikowi w pracy, przychodzi z pomocą, gdy trzeba podnieść wykolejony wózek z węglem i postawić go z powrotem na tory, pomaga w odcinaniu ogromnych brył węgla, a jeśli górnik jest śmiertelnie narażony na zawalenie się stropu, puka i bije w umówiony sposób, aby ostrzec.

[madohora]

Fasada świątyni ujęta jest w dwie wieże:

[madohora]

W 2013 ze względu na zły stan techniczny wieżę zamknięto dla zwiedzających. Ponowne jej udostępnienie nastąpiło w kwietniu 2015, po zakończeniu prac związanych z montażem nowej instalacji elektrycznej, grzewczej oraz wodno-kanalizacyjnej oraz po zamontowaniu nowej – metalowej – klatki schodowej.

[madohora]

Do wnętrza świątyni, od strony frontowej, prowadzi barokowa kruchta. Powstała w latach 1750–1753, według projektu Franciszka Placidiego. Kształt jej jest wzorowany na formie architektonicznej Grobu Chrystusa. Drewniane drzwi ozdobione zostały rzeźbionymi głowami proroków, apostołów i polskich świętych. Wykonał je w 1929 Karol Hukan.

[madohora]

[madohora]

Po obu stronach prezbiterium ustawiono nakryte baldachimami stalle. Wykonane zostały w 1586, a następnie w 1635 uzupełniono je zapleckami, które Fabian Möller ozdobił płaskorzeźbami ze scenami z życia Chrystusa i Marii. Na stallach prawych przedstawienia: Drzewa Jessego, Narodzin Marii, Ofiarowania Marii, Zaślubin ze św. Józefem, Zwiastowania, Nawiedzenia św. Elżbiety oraz Bożego Narodzenia. Na stallach północnych (lewych) znajdują się rzeźby: Obrzezanie, Hołd Trzech Króli, Ofiarowanie Jezusa w świątyni, Pożegnanie z Matką, Zmartwychwstały Chrystus ukazuje się Marii, Wniebowzięcie Matki Boskiej, Koronacja oraz Matka boska z dzieciątkiem w otoczeniu symboli z Litanii Loretańskiej. Na chórku organy 12-głosowe.

[madohora]

Nawa główna o wysokości 28 metrów nakryta jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Polichromię wykonali w latach 1890–1892 Jan Matejko, Józef Mehoffer i Stanisław Wyspiański, który zaprojektował również witraże.

[madohora]

Przy głównym wejściu oraz obok ołtarzy znajdują się nakryte baldachimami stalle radnych, ławników, syndyków i możnych rodów krakowskich z XVII wieku. Nawę główną i prezbiterium dzieli, umieszczony na tęczy (projektu Jana Matejki), krucyfiks – dzieło uczniów Wita Stwosza.

[madohora]

żółw – lenistwo;
dwa walczące smoki – gniew;
smok pożerający jaszczurkę – obżarstwo;
smok – chciwość;
dwie małpy – nieczystość;
wąż – zazdrość;
paw – pycha.

[madohora]

Po południowej (prawej) stronie znajduje się późnobarokowy ołtarz (zamykający prawą nawę boczną) z 1735, w którym jest kamienny krucyfiks, będący dziełem Wita Stwosza. Sam krucyfiks powstał na przełomie lat 80. i 90. XV wieku na zlecenie królewskiego mincerza Jana Olbrachta – Henryka Slackera. Wizerunek Chrystusa charakteryzuje się naturalizmem i doloryzmem. Artysta silnie podkreślił cierpienie męczeńskiej śmierci, lecz także jej zbawczy, triumfalny aspekt. Jezus ma otwarte oczy skierowane ku osobie modlącej się, co może poświadczać dewocyjny charakter tego dzieła. Tło krzyża stanowi srebrna blacha z widokiem Jerozolimy, wykonana w 1723 przez Józefa Ceyplera.

[madohora]

Dawniej pod wezwaniem św. Stanisława i Sądu Bożego, zwana także Kaplicą Złoczyńców. Tutaj przygotowywano całą noc przestępców skazanych na śmierć, których rankiem wyprowadzano w asyście duchownych na miejsce kaźni. Barokowy ołtarz pochodzi z lat 1741–1742; w kaplicy pochowano ks. Szymona Białogórskiego.

[madohora]

Zbudowana w latach 1423–1441, ufundowana przez Marka Noldenfessera (rajcę krakowskiego). Wyposażenie barokowe z XVIII wieku. Polichromię ścian wykonał Jan Bukowski.

[madohora]

Wcześniej pod wezwaniem św. Aleksego. Zbudowana została w XV wieku i z tego też czasu pochodzi rzeźba Chrystusa, umieszczona w ołtarzu bocznym. W ołtarzu głównym znajduje się kopia obrazu jasnogórskiego z 1638 roku, jednak według legendy została ona namalowana na podstawie oryginału, który został poddany konserwacji w Krakowie dwa wieki wcześniej. Obraz ten został ukoronowany papieskimi koronami 15 grudnia 1968 roku przez kard. Stefana Wyszyńskiego. Z prawej strony znajduje się spiżowa płyta Erazma Danigiela.

[madohora]

Ulokowana na piętrze nad kruchtą. Znajduje się w niej wykonany prawdopodobnie przez Stanisława Stwosza tryptyk z legendą św. Stanisława.

[madohora]

Kościół Mariacki posiadał organy już pod koniec XIV wieku. Pierwsza wzmianka na temat organów pochodzi z 1399 roku
Obecne organy główne są efektem licznych przebudów instrumentu wykonanego w 1800 przez krakowskiego organmistrza Ignacego Ziernickiego.
W 1908 gruntownej przebudowy instrumentu w duchu romantycznym dokonała firma Aleksandra Żebrowskiego, działająca najpierw we Lwowie, a później również w Krakowie. Nowy instrument, liczący 46 głosów rozdysponowanych pomiędzy 3 manuały i pedał, był z pewnością największym i najnowocześniejszym instrumentem nie tylko w Krakowie, ale w całej ówczesnej Galicji.
W latach 1952–1973 organy główne stopniowo rozbudowywano, modyfikując przy tym trakturę i łącząc je z organami w prezbiterium i nawie południowej (ostatecznie główny kontuar posiadał 4 manuały i 92 głosy, wliczając w to organy w prezbiterium i nawie południowej).
W latach 1987–1989 usunięto większą część organów Żebrowskiego i wybudowano częściowo nowy instrument, przywracając pierwotnie mechaniczną trakturę gry. Pracami kierował prof. Jan Jargoń, a wykonała je firma organmistrzowska Włodzimierza Truszczyńskiego z Warszawy. Od tego momentu instrument posiada 56 głosów, 3 manuały i pedał oraz połączenie z organami w prezbiterium.
Obecne organy główne niewiele przejęły z romantycznego brzmienia, a wykonywanie na nich muzyki barokowej i współczesnej jest dość problematyczne. Dobudowano także nowy pozytyw balustradowy, łamiąc przy tym stylistyczną jedność zachodniego chóru muzycznego. To efekty ostatniej, w dużej mierze nieudanej przebudowy, która do dziś wywołuje liczne kontrowersje.
Oprócz organów głównych w bazylice znajdują się jeszcze dwa interesujące instrumenty o typowo romantycznej stylistyce brzmieniowej:
organy Kazimierza Żebrowskiego w prezbiterium (12 głosów, z 1912),
organy Tomasza Falla w nawie południowej (7 głosów, z 1898).
W maju 2015 roku Archidiecezjalna Komisja Muzyki Kościelnej oceniła stan organów w bazylice. Zdecydowano o przeprowadzeniu gruntownego remontu wszystkich instrumentów. Konkurs wygrała firma Rieger Orgelbau. 15 grudnia 2018 roku zostały oddane do użytku oraz poświęcone przez arcybiskupa Marka Jędraszewskiego wyremontowane organy w prezbiterium. Podczas prac powiększono instrument o 2 głosy, rozdzielono dyspozycję na 2 manuały, odnowiono szafę organową, stół gry, miech, piszczałki oraz wszystkie uszkodzone elementy
Firma Rieger jest również odpowiedzialna za budowę nowych organów w nawie głównej. Według projektu nowy instrument będzie posiadać 62 głosy, rozdzielone na 4 manuały i pedał. 7 zabytkowych głosów ma pochodzić ze starego instrumentu. Budowa ma zakończyć się w 2021 roku. Do głównych organów ma zostać podłączony instrument w prezbiterium

[madohora]

Kościół Mariacki

[madohora]

HEJNAŁ MARIACKI

[madohora]

Czas z krakowskiego obserwatorium podawany był za pomocą radia na całą Polskę. Ostatni sygnał czasu z Krakowa nadano 1 kwietnia 1984 roku. Ponieważ był zbyt kosztowny, od tej pory transmitowano go z Warszawy. Bezpośrednio po nim płynęła grana na żywo melodia hejnału z wieży kościoła mariackiego. Pierwszy raz melodia w Polskim Radiu popłynęła 16 kwietnia 1927 roku. Obecnie sygnał czasu nadawany z Laboratorium Czasu i Częstotliwości Głównego Urzędu Miar oraz hejnał transmitowane są codziennie w Programie I Polskiego Radia.

[madohora]

Historia ta nie jest bardzo stara, została wymyślona w latach 20. XX wieku. Jej autorką jest Aniela Pruszyńska, która – podczas kolacji z Erikiem P. Kellym – w odpowiedzi na pytanie swojego gościa dlaczego melodia hejnału tak nagle się urywa – naprędce skonfabulowała historię o tatarskiej strzale. W formie pisanej legenda po raz pierwszy jest wzmiankowana w powieści Erica P. Kelly’ego Trębacz z Krakowa z 1928.

[madohora]

W 1961 roku cenzura komunistyczna na krótki czas zażądała zmiany oficjalnej nazwy hejnału z „mariacki” na „krakowski”.

[madohora]

Nietypowym, jedynym w historii hejnału, było jego wykonanie jednocześnie przez czterech hejnalistów. Okazją była 130 rocznica Krakowskiej Zawodowej Straży Pożarnej obchodzona 5 czerwca 2003 roku. Transmisję na żywo granego na cztery strony świata hejnału przeprowadził Program I Polskiego Radia.

[madohora]

Wykonawcami hejnału są zwyczajowo funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej, specjalnie przeszkoleni do codziennego wykonywania hejnału z wieży Bazyliki Mariackiej. Dwudziestoczterogodzinne dyżury pełni jednocześnie dwóch hejnalistów wykonując utwór po 48 razy w ciągu doby

[madohora]

Z Kościołem Mariackim w Krakowie związana jest tragiczna legenda. Otóż dwaj bracia budowali wieże kościoła, każdy swoją. I tak jeden budował solidnie i powoli, drugi był bardzo szybki i wkrótce stanęła wysoka wieża nakryta przepięknym hełmem. Nagle ten, który ukończył już budowę, przeraził się, że jego brat może wznieść o wiele piękniejszą i solidniejszą. Zazdrość zagościła w sercu mężczyzny i postanowił zaprosić brata do gospody. Tam go upił, po czym zadał mu ciosy nożem. Ukrył ciało, a mieszkańcy próżno czekali na wykończenie wieży. Nikt nie wiedział, co robić, postanowiono więc tylko nakryć hełmem niegotową budowlę. Zorganizowano następnie uroczystość poświęcenia - i wówczas w jednym z okienek wyższej wieży pojawił się jej budowniczy, który oznajmił zgromadzonym mieszkańcom, że nie jest godzien żyć, bo z zazdrości zabił swojego brata i... wbił sobie nóż w serce.
Nóż ten znajdziecie Państwo w krzyżu Sukiennic. A tak na prawdę, to wisi on ku przestrodze mieszkańców i przypomina, że Kraków jest miastem, w którym stosuje się karę śmierci.

[madohora]

- Pochodzenie noża wiszącego w Sukiennicach tłumaczy jedna z ulubionych legend młodych turystów. Dotyczy ona czasów, gdy podczas panowania Bolesława Wstydliwego podjęto decyzję o budowie dwóch wież w kościele Mariackim. Zlecenia podjęło się dwóch braci – mówi Piotr Pyzik z biura podróży Baobab.

[madohora]

Miejsca w Krakowie logo
PL
Strona głównaLegendy
22 czerwca 2016
Nóż w krakowskich Sukiennicach
Legendy
ciekawostkilegendynóżRynek GłównySukiennice
Zapewne znajdzie się wiele osób, które setki razy przechodziły przez krakowskie Sukiennice i nie zwróciły uwagi na pewien szczegół którym jest… tytułowy nóż w Sukiennicach. Zastanawiacie się gdzie on się znajduje? Wisi on na łańcuchu po prawej nad wejściem vis-à-vis pomnika Adama Mickiewicza.

[madohora]

W roku 1530 w tym samym miejscu [nad Morzem Bałtyckim – red.] wyłowiono Biskupa Morskiego. Głowa tego monstrum miała przypominać mitrę biskupią. Kiedy król polski stał się jego właścicielem, kazał go wypuścić do morza, gdyż, jak mówią, stworzenie to przejawiało wielkie upodobanie do wody morskiej.

[madohora]

Kolejną istotą na naszej liście jest Syrena Warszawska , która (jak sama nazwa wskazuje) jest pół kobietą, pół rybą. Według najpopularniejszych legend o niej, dawno temu płynęła w górę Wisły z Bałtyku, aż znalazła wyjątkowo piękne miejsce, w którym postanowiła zamieszkać. Tam śpiewała tak pięknie, że miejscowi rybacy pokochali ją, mimo że uwalniała złowione ryby z ich sieci. Niestety, chciwy kupiec złapał i zniewolił syrenę, chcąc zarobić, prezentując śpiewające stworzenie na jarmarkach. Na szczęście syn rybaka usłyszał jej płacz i wraz z przyjaciółmi uwolnił ją z niewoli. Wdzięczna za to, syrena obiecała, że ​​w zamian zawsze będzie chronić osadę rybaków. Nie trzeba dodawać, że tą osadą jest obecnie Warszawa , miasto, którego oficjalnym symbolem jest Syrena Warszawska…

[madohora]

Oprócz warszawskiej Syrenki, z Warszawą i wodą wiąże się jeszcze jedna mityczna istota: Złota Kaczka. Podobno to cenne stworzenie zamieszkiwało staw ukryty głęboko w piwnicach Pałacu Ostrogskich przy dzisiejszej ulicy Tamka . Legenda głosi, że kaczka była w rzeczywistości zaczarowaną księżniczką, gotową obdarować wielkim bogactwem śmiałego poszukiwacza przygód, który zdoła ją odnaleźć. W różnych wersjach legendy to biedny szewc lub żołnierz w końcu odkrywa magicznego ptaka.

[madohora]

Dziś o wiele łatwiej jest znaleźć Złotą Kaczkę niż w odległej przeszłości. Jej figurka stoi obok Pałacu Ostrogskich, malowniczej barokowej budowli z XVII wieku, w której mieści się Muzeum Fryderyka Chopina.

[madohora]

Jednak prawdziwym powodem strachu przed Bazyliszkiem nie były jego ostre pazury. Jego najgroźniejszą bronią były sowiopodobne oczy, które świeciły na czerwono i żółto. Jednym spojrzeniem bestia potrafiła zamienić człowieka w kamień. Wielu zginęło, próbując uwolnić Warszawę od uciążliwego Bazyliszka, który według niektórych relacji siał spustoszenie w mieście, wzniecając pożary i zabijając zwierzęta. W końcu śmiałek niosący lustro zszedł do piwnicy przy ulicy Krzywe Koło , a gdy mityczne stworzenie zobaczyło swoje odbicie, zostało zabite własnym spojrzeniem.

[madohora]

Gryf Włocławski
Innym polskim miastem z własnym fantastycznym stworzeniem jest Włocławek , miejsce znane dziś z keczupu. Legenda głosi, że włocławski Gryf, pół-lew, pół-orzeł, wybrał właśnie miejsce, w którym stoi miasto. Legenda głosi, że dawno temu szlachcic o imieniu Włodzisław szukał miejsca na nową osadę. Jednak pomimo wielokrotnych prób nie mógł znaleźć odpowiedniego miejsca. Zniechęcony tym faktem Włodzisław udał się na samotny spacer. Wtedy właśnie spotkał Gryfa, który przemówił do niego tymi słowami:

[madohora]

Numerator rzepy
Kolejną mityczną istotą na naszej liście jest, podobnie jak gryf, hybryda różnych zwierząt. Wierzono, że ma głowę orła z porożem jelenia, trąbę i przednie łapy lwa oraz tylne nogi kozy. Mówi się, że wędrował po Karkonoszach, górach leżących na pograniczu Polski i Czech, niedaleko Niemiec. Położenie siedliska sprawiło, że stworzenie miało wiele nazw w różnych językach. W języku polskim istota ta nazywa się „Liczyrzepa” (co tłumaczy się jako „liczyciel rzepy”), Niemcy nazywają ją „Rübezahl”, a w Czechach „Krkonoš”. Liczyrzepa był uważany za „ducha gór”, który władał szczytami, lasami i jeziorami Karkonoszy.

[madohora]

Stolemy
Z naturą ściśle związani byli również mityczni Stolemiowie (lub Stolemy, jak można by ich nazwać po angielsku), olbrzymy z Kaszub . Jak można się spodziewać, żyli oni dawno temu i przypisuje im się ukształtowanie terenu tego regionu, słynącego z licznych jezior i wzgórz.

[madohora]

Ludzie próżnujący cały dzień tam leżą, piją

a żywią się z nierządnicami bardzo rozpustnie:
dzieweczek i niewiast uczciwych pod zasłoną tańca
albo jakiej innej gry do siebie proszą, a w ten czas
o ich stateczność pilno starają. A gdzież swarów,
guzów, ran, ochronienia, zabijania, przytrafia się
jako w karczmach

[madohora]

Po remoncie piwnic ratuszowych w latach 1961-1967 otwarto w niej Kawiarnię Ratuszowa, która nawiązywała wystrojem i tradycjami do średniowiecznej Piwnicy Świdnickiej. Współcześnie w lokalu funkcjonuje "RestroBar Ratuszowa".

[madohora]

17 sierpnia 1940 r. pomnik został zniszczony przez hitlerowców okupujących miasto. Po wojnie został zrekonstruowany z elementów odnalezionych w 1946 r. na złomowisku w Hamburgu. Elementy kamienne wykonano z granodiorytu kośmińskiego wydobywanego w Piławie Górnej na Dolnym Śląsku. Odsłonięcie zrekonstruowanego pomnika nastąpiło 26 listopada 1955 roku, w setną rocznicę śmierci wieszcza

[madohora]

W latach 1355–1365 dzięki fundacji Mikołaja Wierzynka (mieszczanina krakowskiego i stolnika sandomierskiego) wzniesiono obecne prezbiterium.

[madohora]

W powiecie lublinieckim, niedaleko Lubszy, wznosi się dość wysokie
wzgórze. To Grójec. Przed wielu wiekami stał tam zamek zamożnego
rycerza. Miał on prześliczną córkę. Na próżno jednak pragnął rycerz, by
córka wyszła za mąż, za potężnego magnata, ona kochała biednego
wieśniaka i jemu pragnęła być wierną.
Obawiając się gniewu ojca widywali się młodzi jedynie w niedzielę i to
w czasie, gdy rodzice dziewczyny i wszyscy domownicy byli na sumie
w pobliskim kościele. Kiedy więc w pewną niedzielę córka znowu chciała
się wymówić od pójścia do kościoła na mszę św., ojciec po bezskutecznych
namowach wpadł w straszny gniew i w uniesi eniu rzucił klątwę:
Jeśli nie pójdziesz do kościoła, niech cię ziemia pochłonie!
A rozzłoszczona matka dorzuciła:
- Mijasz kościół, do którego nigdy z nami jechać nie chcesz, bo
z diabłem trzymasz. A jeśli tak, to lepiej żebyś z całym zamkiem się
zapadła, żeby cię już moje oczy oglądać nie musiały.
Dziewczyna, przestraszona tym przekleństwem, z miejsca ruszyć się nie
mogła, a gdy rodzice jej do kościoła odjechali, stała się rzecz okropna:
zamek wraz z dziewczyną zapadł się pod ziemię.
Spełniły się słowa klątwy rodzicielskiej dosłownie. Duża jama na
wzgórzu świadczyła jedynie o tym, że istniał w tym miejscy zamek. Odtąd
rycerz unikał tego miejsca. Osiedlił się na innym wzgórzu, widocznym
z Grójca. A gdy wybudował sobie nowy dwór powiedział takie słowa:
- Ta góra jest mi Lubsza!
Od tego momentu mamy wieś i parafię, która zwie się Lubsza.

[madohora]

Ołomuniec jest miastem stosunkowo przyjaznym turystom. Dzięki wielu znakom kierującym do najważniejszych obiektów nie będziemy mieć problemu z dotarciem do wyznaczonych sobie miejsc. W kilku punktach umieszczono też tablice informacyjne z wbudowanymi głośnikami, dzięki którym zapoznamy się z historią miasta (niestety tylko w języku czeskim).

[madohora]

Część interesujących miejsc położona jest poza ścisłym centrum. O ile do dawnego klasztoru jezuitów Hradisko dojdziemy piechotą (od katedry około 1,5 kilometra), to do Bazyliki Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny Svatý Kopeček będziemy musieli jechać autobusem.

[madohora]

Katedra św. Wacława
Wieże monumentalnej, gotyckiej katedry widać już z daleka. To jeden z najważniejszych kościołów na całych Morawach. Budowę pierwszej świątyni rozpoczął już książę Sobiesław. Prace zakończono w XII wieku, a po pożarze z 1264 roku nadano jej rys gotycki. Całość była gotowa w XIV wieku, ale w kolejnych latach wprowadzano istotne poprawki (zmieniono prezbiterium i wzniesiono kaplice).

[madohora]

Z tego okresu pochodzi niższe i wyodrębnione prezbiterium bez ambitu oraz freski pokrywające wnętrze kościoła.

[madohora]

Wstęp do katedry jest bezpłatny, ale zwiedzanie możliwe jest wyłącznie poza godzinami mszy świętych. Świątynia czynna jest od rana, a aktualne godziny otwarcia znajdziecie na oficjalnej stronie katedry.

[madohora]

Na lewym skrzydle umieszczono tablicę upamiętniającą zamordowanie króla Czech i Polski Wacława III. Opis śmierci władcy znajdziemy w kilku kronikach w tym u Jana Długosza. Mimo pewnych różnic autorzy są zgodni co do tego, że Wacław III został zabity gdy odpoczywał w czasie popołudniowego upału (szykując się do wyprawy na zbuntowaną Polskę). Strażnicy ujrzeli biegnącego z zakrwawionym mieczem niemieckiego rycerza Konrada von Potenstein, który krzyczał o śmierci króla. Wzięto go za mordercę i zabito na miejscu. Mimo wątpliwości nigdy nie przeprowadzono śledztwa, które mogłoby wyjaśnić okoliczności tragedii.

[madohora]

Na zwiedzenie wystawy warto zarezerwować sobie przynajmniej godzinę. Na miejscu dostępne są przewodniki audio w języku polskim. Bilet normalny kosztuje 250,00 Kč (41,60 zł) i pozwala na zwiedzenie kolekcji stałej, galerii oraz Pałacu Biskupa Zdíka. Ten ostatni czynny jest tylko w sezonie letnim. Dodatkowo dostępne są samodzielne bilety do każdej z atrakcji. Muzeum jest nieczynne w poniedziałki.

[madohora]

Niestety do naszych czasów nie przetrwał oryginalny zegar. Obecny mechanizm, jak i poruszające się figurki (raz dziennie o 12 w południe!), pochodzą z lat 50. XX wieku. Zamiast postaci dawnych mieszczan i przedstawicieli innych stanów zobaczymy tu m.in. robotników, chłopów, naukowców i sportowców.

[madohora]

Fontanny na Górnym Rynku
Nieopodal ratusza stanęła Fontanna Cezara (Caesarova kašna) - wykonana w 1725 roku według projektu Wenzela Rendera, zrealizowanego przez Jana Jiříego Schaubergera. Całość nawiązuje do pomnika Konstantyna Wielkiego wykonanego przez Berniniego. Rzecz jasna znalazło się tu miejsce dla wielu elementów symbolicznych, jak chociażby pies mający oznaczać wierność miasta ówczesnym władzom.

[madohora]

Kolejnym wodotryskiem na placu jest Fontanna Herkulesa, która pierwotnie znajdowała się w miejscu słynnej Kolumny Trójcy Przenajświętszej. Rzeźba Herkulesa walczącego z hydrą powstała w 1687 roku, a jej autorem był również Michał Mandik. Co ciekawe artysta zostawił swoja sygnaturę na ciele potwora