Noc Świętojańska

[madohora]

A. N. Veselovsky wskazuje na podobieństwo słowiańskich zwyczajów z Dnia Iwanowa i greckich zwyczajów z Dnia Proroka Eliasza ( Eliasza Gromowładnego )

[madohora]

Tak, Kupałnoczko, puszczę cię,
zielonym winem cię dam,
pszenicznym piwem cię upoję,
a białym serem cię nakarmię

[madohora]

W to święto, zgodnie z powszechnym przekonaniem, woda może „zaprzyjaźnić się” z ogniem. Symbolem tego zjednoczenia były ogniska rozpalane w Noc Kupały nad brzegami rzek. Ponadto w Noc Kupały często odprawiano wróżby za pomocą wieńców spuszczanych do rzeki: jeśli wieniec unosił się na wodzie, wróżył szczęście i długie życie lub małżeństwo.

[madohora]

Ogniska rozpalano późnym wieczorem i zazwyczaj płonęły do ​​rana. Różne tradycje zawierają dowody na konieczność rozpalenia ogniska Kupały „ żywym ogniem ” uzyskanym przez tarcie ; w niektórych miejscach ogień z tego ogniska zanoszono do domu i rozpalano nowy ogień w palenisku. Wszystkie kobiety ze wsi musiały przyjść do ognia, ponieważ te, które nie przyszły, były podejrzewane o czary.

[madohora]

Wśród Białorusinów, Polaków galicyjskich i Słowaków karpackich ogniska Kupały nazywano Sobotkami – od zachodniosłowiańskiego słowa sobota „sobota (jako dzień odpoczynku)”

[madohora]

Wierzono, że każda roślina nadaje wieńcowi własne, szczególne właściwości, a sposób jego wykonania – tkanie i zaplatanie – również dodaje symboliki. Do wyrobu wieńców często używano gałązek barwinka, bazylii, geranium, paproci, róży, jeżyny , dębu i brzozy oraz innych gatunków

[madohora]

[madohora]

Z paprocią i kwiatem Iwana da Maryi związane były szczególne legendy Kupały . Nazwy tych roślin pojawiają się w pieśniach Kupały

[madohora]

Wierzono, że w noc Kupały ożywają wszelkiego rodzaju złe duchy i płatają figle, że należy uważać na „psotne figle nieumarłych – skrzatów, duchów wodnych, duchów leśnych, syren”

[madohora]

Na Podolu kwiaty konopi („kaszkę”) zbierano w dniu Iwana Kupały i rozrzucano przed wejściem do domu i stodoły, by zablokować drogę czarownicy . Aby czarownice nie ukradły ich i nie zawiozły na Łysą Górę (koń stamtąd nigdy nie wróci żywy), konie musiały być przywiązane . Białorusini wierzyli, że w dniu Iwana Kupały skrzat jeździ na koniach i je torturuje

[madohora]

Według wierzeń słowiańskich korzeń ziela wierzbownicy wykopany w przeddzień Iwana Kupały potrafił zneutralizować czary czarowników i czarownic; przy pomocy tego korzenia można było wypędzać demony z opętanych i nawiedzonych

[madohora]

Istnieje popularne przekonanie, że w dzień Iwana Kupały słońce o wschodzie słońca mieni się różnymi kolorami lub skacze, mruga, zatrzymuje się itp. Najczęściej zjawisko to opisuje się jako grę lub skakanie słońca; w niektórych tradycjach kąpie się ono także, skacze, tańczy, przechadza, drży, bawi się, wiruje, kłania się, zmienia, rozkwita, popisuje się (ros.); słońce zmierza do korony ( ros. poleski )

[madohora]

O, nieznajomy chłopcze, pojmałeś mój wianek,
Widzę, jak wiosło twoje po fali go niesie.
Przyjdź i w oczy mi spojrzyj, wyroczny kocha.-
fnek,
Pójdziemy razem dalszych wióżb szukać po
[lesie.
Zatrzymaj lodź kolo mnie... To ja... I te smółki
W koralowy wianuszek ja splotłam dziś rano..
Brwi t woje są tak czarne, jak skrzydła jaskółki,
Wargi ci krwią czerwoną po brzegi nalano. .
Nikt cię nie zna—Przybywasz zapewne z daleka.
Skądże ci być mym mężem, jak oto sądzone?
Rok nie przejdzie (dzień każdy tak szybko ucie-
[ka),
A do domu swojego wprowadzisz mię— żoną.
Takie silne masz ręce... Łódź ginie już w dali.
Nie ciekawyś, kto wiankiem się z tobą zaręcza.
Odpływasz, nieznajomy, wciąż szybciej, niedba-
[lej
Co ci tam głów dziewczęcych i wianków tych
[tęcza;
Powrócisz przecie kiedyś—tak, jeszcze w tym
[roku,
Wianek smółek różowych powiązał nam losy
Przyjdziesz, pełen dziwnego, słodkiego uroku,
Powita cię słowików mych chór wielogłosy.
/ ja wybiegnę z domu, rumieńcem płonąca,
Nieznajoma zupełnie, a przecie kochanka,
A na szyi wysmukłej, bronzowej od słońca,
Mieć będę takie smółki, jak te, z tego wianka.
jialina Zawadzka.

[madohora]

[madohora]

możność zmęczonym i łaknącym szukania wypo
czynku i posiłku. Obsługiwano się wzajemnie
na zasadzie bezwzględnej uprzejmości i równo­
uprawnienia.
To urządzenie skromnej uczty śród lasu
kosztowało zawsze wiele pracy i wysiłków, gdyż
wszystko bez wyjątku przywożono z miasta, nie
wyłączając i wody źródlane] na samowary, podo­
bne do kotłów fabrycznych. Bilet raz opłacony
składką „śród swoich “ dawał prawo ryczałtowe
do wszelkich zabaw i używek. O godz. 8V2 czas
schodził na zabawach, pełnych ruchu i weso­
łości. Rle niestety, nie było jeszcze wtedy kine­
matografów i nie było miljonowych przedsię­
biorstw filmowych, i skutkiem tego ogromna
ilość przepięknych obrazów z naszej „Doliny
Sobótek“ pozostała nieznaną Rmeryce i Rustralji.
Matomiast z każdego roku mógł skrzętny zbie­
racz zdobyć coś nie coś z amatorskich zdjęć
fotograficznych, które zapewne przechowały się
aż dotychczas. O godz. 8'/-> lub 9 rakiety za­
powiadały pochód z góry przez las do obranej
przystani nad Wilją. Oczywiście, maszerowano
parami, — śmiem sądzić — nie przygodnie tylko
składanemi.
R na rzece obraz czarodziejski i zupełnie
nowy. Setki barwnych i świetlistych lampjonów
połyskują na łodziach i barkach wraz z ogniami
bengalskimi i płonącemi beczkami ze smołą,

[madohora]

(. zas uchodził troską zdjęty.
F\ż zdarzyło się oto po raz wtóry, że najeźdź­
ca legł i w konwulsyjnych drgawkach walczy ze
śmiercią
Czas się wstrząsnął, targnął duszami i wska­
zówki na zegarze poruszył.
Męczennikom sprawy Narodowej uwieńczył
skroń, ludowi przyniósł nadzieję i jednym dał
miecz w rękę, drugim lemiesz, innym lutnię lub
wiosło...
1 poszybowała pieśń zwycięska, pieśń wol­
ności, poniosła sią echem daleko, a z prądem
wód posyła wieść dalej coraz dalej... Wianki!
Wyludniły się wioski, opustoszały chaty,
miasta się zaroiły, ciągnie tłum ponad rzekę,
pieśniarze stroją lutnie, wioślarze silne dłonie
zbroją w wiosła, a nadobne dziewoje splatają
wieńce, by je puścić w dzień wesela narodowego
na wody naszej Wilji..
Czas wszystko zmógł, — bo miał czas.
Melania Czarkowska

[madohora]

BIcędlr&y ogmK.
Tłumy publiczności falą nieustanną prze­
walały się po ogrodzie miejskim. Ku wieczoro­
wi ciżba wzrastała. Orkiestry grzmiały na zmia­
nę w różnych punktach. Tak zwane zabawy zbio­
rowe, które usiłowało urochomić szerokie koło
gospodyń i gospodarzy, nie udawały się zupeł­
nie. file ożywienie i zadowolenie panowały nie­
zmiennie: oczekiwano na „Wianki“ ognie sztucz ­
ne, żywe obrazy i wreszcie „Sobótki“, lecz do
tego potrzeba było cieniów nocy, po dniu prze­
pięknym, ciepłym i rozmarzającym.
Dekoracja z wspaniałych gór, wijącej się
wstęgi wodnej i przebogatej zieleni drzew i krze­
wów były wpiost niesłychane. Natura, jako re­
żyser, była bajkowo szczodrą i niewzruszenie
piękno siejącą.
Batorówki studenckie, dzięki niezwykłej
ruchliwości swych posiadaczy, zdawały się wy­
pełniać ogród. Szczęśliwcy, którzy zasiadali ław­
ki, nie opuszczali swych miejsc ani na chwilę,
pełniąc jednocześnie obowiązki orjentacji i łącz­
ności dla młodszych członków rodziny, przyja­
ciół i znajomych.
Właśnie do eieganckiej i ładnej kobiety
podchodzi dwóch panów.
— Irenko, mówi starszy, już dobrze siwy
i jeszcze lepiej otyły— przyprowadzam ci kolegi
\V zawodzie i miłego towarzysza — doktór Zyg
munt X
D-r Zygmunt skłonił się wytwornie i uca ­
łował podaną sobie rękę żony kolegi. Był wszak­
że jeszcze o wiele młodszym od swego towa­
rzysza i, jako wojskowy, zachował ruchy nieo­
mal młodzieńca.
— Czy nie widziałeś Heli?—zagadnęła mę­
ża po wymianie kilku zdań z nowoprzybyłym.
— Mawet kilka razy. Bądź spokojna—nie
przepadła, powinna tu być wkrótce, gdyż uprze­
dziłem ją, że wkrótce opuścimy ogród.
— Ty sam chyba, gdyż ja muszę dla Heli..-
— O nic z tego nie będzie! Wieczory tu
nad rzeką bywają chłodne i musisz wrócić do
domu, co zaś do Heli, o ile zechce tu zostać,
może zostać z kolegami i przyjaciółkami, którzy
ją odprowadzą do domu.
Po chwili przypadł „kłopot" rodziny. Ślicz­
na, zgrabna szatynka, wykapana mamusia. Śmia­
ły się jej oczy, cała figura jakby tańczyła bezu-
stanku, a z ust leciały wykrzykniki.
— Mamusia już idzie... szkoda .. teraz bę­
dzie najładniej.. Jak się ściemni, machniemy
sobie w kółku swojem kilka turów walca na
boisku tennisowym... a może i mazura Muzykę
już pozyskaliśmy.., Mamusiu, a potem chlaśnie-
my sobie przez ogień...
— Heluniu, jak mnie koch

[madohora]

Czarodziejskiej pieśni zdroje,
Rozsypane w łzy perliste,
Piyną rzewne, słodkie, czyste
W roztęsknione serce moje.
Czarodziejskie pieśni twoje.
Wulkanicznej duszy falą
Drżą płomienne pieśni twoje,
To chychoczą, to się żalą.
Czarów pieśni twych się boję.
Czarodziejskie pieśni twoje

[madohora]

Święty Jan

[madohora]

tajemnicza moc ziół

[madohora]

Według Balsamona patriarcha Michał III z Anchialos nakazał położenie kresu tym obrzędom.

[madohora]

Co więcej, wielu prostych prawosławnych chrześcijan, z niewiedzy, w miastach i na wsiach oddaje się hellenistycznej rozpuście, grając w różne gry i pluskając się, wbrew świętu Narodzenia Wielkiego Iwana Chrzciciela, nocą i przez cały dzień i noc w samo święto. Mężczyźni, kobiety i dzieci, zarówno w domach, jak i podczas spacerów po ulicach i na wodzie, oddają się wszelkiego rodzaju zabawom i błaznom , śpiewając szatańskie pieśni, tańcząc, grając na harfie i oddając się wielu innym formom, oddając się chciwym praktykom, a nawet pijaństwu.

— Stoglav. Rozdział 92. Odpowiedź na Igrzyska Helleńskiej Demonii[

[madohora]

Wielowiekowe utrzymywanie się niektórych zwyczajów Kupały wśród ludzi nie wskazuje na wiarę dualną , lecz raczej na wiarę niepełną. W końcu, iluż ludzi, którzy nigdy nie uczestniczyli w tych pogańskich rozrywkach, ulega przesądom i mitologicznym wierzeniom. Źródłem tego jest nasza upadła natura, skażona grzechem.

[madohora]

Z dniem Iwanowa wiąże się także wiersz Jesienina „ Matka poszła do lasu na kąpiel ”, którego akcja rozgrywa się w noc Kupały ( Agrafena Kupalnica to wigilia dnia Iwanowa

[madohora]

„Nadszedł dzień Iwanowa, poszedłem zbierać trawę”