Tłusty czwartek

[madohora]

[madohora]

Nordyckiego Fastelavn nie można jednak nazwać świętem religijnym. Przeciwnie, Kościół i przed i po Reformacji aktywnie starał się go zabronić. Mimo protestów Kościoła tradycja przekazywana była z pokolenia na pokolenie, a samo święto traktowano bardziej jako wyznacznik zmiany pory roku i rozpoczęcia związanych z tym prac, niż jako zwyczaj religijny.

[madohora]

Już w połowie XVIII wieku zaczęły pojawiać się głosy przeciw maltretowaniu kotów z okazji Fastelavn. Świadczy o tym m.in. zachowany wiersz Petera Rammela z 1729 roku: O, gdybym ja był wolny, a wy byliście myszami[b]. Od ok. połowy XIX wieku do beczki wkładano martwego kota, potem, aby nie męczyć prawdziwego zwierzęcia, kukłę kota zrobionego ze szmat. Ostatni przypadek wykorzystania żywego zwierzęcia zanotowano ok. 1880 roku w Reersø

[madohora]

Inną zabawą o symbolicznym znaczeniu było "podjeżdżanie do kury (lub gęsi)" (duń. at ride til hanen oraz gåserenden). Polegało to na wieszaniu za nogi kur lub gęsi. Uczestnicy konkursu galopowali konno pod wiszącym wysoko ptakiem i próbowali złapać go za szyję, by urwać mu żywcem głowę. Aby zadanie było trudniejsze, szyje zwierząt wysmarowane były smalcem lub mydłem

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W wielu duńskich miastach do dziś odbywają się z okazji Fastelavn parady. Zwyczaj wziął się z procesji wiodących niegdyś w czasie święta przez całe miasto lub wieś w kierunku miejsc, gdzie miały odbywać się konkursy takie, jak "kot w beczce", "rwanie gęsi" czy popisy jazdy konnej. Uczestnicy procesji byli poprzebierani w królewskie i rycerskie stroje, często przechowywane z roku na rok na tę okazję. Był także klaun (stąd do dziś zwyczaj przebierania dzieci w czasie Fastelavn za rycerzy i klaunów).

[madohora]

Ostatki, zapusty (lud. mięsopust, śląs. kozelek, odpowiednik prawosławnej maslenicy) – słowo to oznacza ostatnie dni karnawału zaczynające się w tłusty czwartek, a kończące się zawsze we wtorek, zwany w Polsce „śledzikiem” (w Wielkopolsce jest to tzw. „podkoziołek”). Następny dzień – Środa Popielcowa – oznacza początek wielkiego postu i oczekiwania na Wielkanoc. Obydwa święta są świętami ruchomymi. W ostatki urządza się ostatnie huczne zabawy, bale przed nadchodzącym okresem wstrzemięźliwości.

[madohora]

Ostatki, które tradycyjnie rozpoczynały się wraz z tłustoczwartkowym obżarstwem, szczególnie huczny przebieg miały w Krakowie, głównie za sprawą niewiast. We wtorek przed środą popielcową zbierały się one przy kościele Matki Bożej na Piasku (róg ul. Karmelickiej i Garbarskiej), formując niemałą dywizję. To pospolite ruszenie rekrutowało się głównie z przekupek handlujących warzywami, które dojrzewały na żyznych glebach Czarnej Wsi, Kawiorów czy Łobzowa.

[madohora]

Aby się wykupić musieli, obok niezliczonej ilości całusów, złożyć okup w brzęczącej monecie. Znany ze skąpstwa, którą to cechę skąpi zwą oszczędnością, żyjący w XVIII w. profesor krakowskiej akademii Jacek Przybylski, tańczył któregoś roku kilka godzin. W końcu padł. Baby nie popuściły i zacny profesor musiał dać okup. Ogólnie rzecz biorąc bawiono się znakomicie. Jeszcze w XIX w. zdarzało się tak, że krąg tańczących na rynku stawał się tak wielki, że trzymając się za ręce otaczano cały gmach Sukiennic. Dziś aż trudno sobie to wyobrazić. Kulminacyjny moment wydarzenia następował wtedy, gdy na dany przez marszałka (marszałkową) znak, baby rzucały się na kukłę combra i w mgnieniu oka rozszarpywały go na strzępy. Nie oznaczało to końca imprezy, która czasem przeciągała się do środy popielcowej.

[madohora]

Ta przedziwna tradycja znana jest nam dzisiaj tylko z dawnych przekazów. Poza wąskim gronem historyków, nikt nie wie jak wyglądał obchód środy popielcowej w dawnym Krakowie. Oddajmy więc głos Józefowi Łepkowskiemu, który w wydanej w 1866 r. książce, Przegląd krakowskich tradycji, legend, nabożeństw, zwyczajów, przysłów i właściwości, pisze co następuje:

[madohora]

Karą za to „przewinienie” było zapięcie do drewnianego kloca, który należało taszczyć ku uciesze gawiedzi. Przypomina to podobny obyczaj zwany Combrem Babskim i to do tego stopnia, że nie wiadomo, czy autorowi obydwa zwyczaje nie połączyły się w jedną całość. Najważniejszym elementem obchodów środy popielcowej był jednak zwyczaj ozdabiania, najchętniej statecznej mieszczki, kawałkiem wyschniętego jelita lub drewienka, który sprytnie doczepiano do „tylnej fasady” przechodzącej. Nieoceniony Ambroży Grabowski (zm. 1868) także opisuje obyczaj klocka:

[madohora]

[madohora]

Od tego czasu Mardi Gras i Nowy Orlean idą ręka w rękę. Muzyczne elementy wakacji wywodzą się z różnorodnych kultur dominujących w mieście. Niemal od samego początku gumbo kultur francuskiej, kanadyjskiej, amerykańskiej i karaibskiej miało wpływ na muzykę Nowego Orleanu i obchody Mardi Gras. Jeśli kiedykolwiek spacerowałeś Canal Street w dzień Mardi Gras, wiesz, o czym mówię. Oto niektóre ze wspaniałych tradycyjnych piosenek, które stały się synonimem amerykańskiego Mardi Gras.

[madohora]

Oczywiście piosenka ta została szeroko spopularyzowana przez lokalnego bohatera muzyki Louisa Armstronga jako utwór jazzowy w latach trzydziestych XX wieku i obecnie jest zazwyczaj wykonywana przez dowolną liczbę orkiestr jazzowych i dętych w Nowym Orleanie jako optymistyczny utwór dixie land jazzowy. Wiele orkiestr marszowych biorących udział w paradach Mardi Gras wykona „When the Saints” w hołdzie swojemu rodzinnemu miastu Nowy Orlean.

[madohora]

„Jeśli kiedykolwiek przestanę kochać”
Ta głupia piosenka została oficjalną piosenką Mardi Gras już wtedy, gdy Krewe of Rex zorganizowało się po raz pierwszy pod koniec XIX wieku, wyznaczając króla, flagę Mardi Gras i kolory zielony, złoty i fioletowy, reprezentujące wiarę, moc i sprawiedliwość. „If Ever I Cease to Love” był oficjalnym hymnem tegorocznej parady Rexów i od tego czasu jest uważany za jeden z podstawowych utworów Mardi Gras.

[madohora]

Chociaż „Second Line” i „Go to the Mardi Gras” to stosunkowo nowsze kompozycje, głęboko zakorzeniły się w tradycjach związanych z tym corocznym świętem. Ich inspiracja czerpie z setek lat muzyki karnawałowej, która napędza amerykańskie obchody Mardi Gras.

[madohora]

Tłusty wtorek ( angielski: Shrove Tuesday ; francuski: Mardi gras ; polski: Ostatki ) to święto karnawałowe , wigilia Środy Popielcowej , która wyznacza początek Wielkiego Postu . W krajach francuskojęzycznych nazywa się to Mardi Gras (dosłownie „Tłusty wtorek”); w języku angielskim - Dzień Pokuty, Dzień Naleśnika , wśród Słowian Wschodnich odpowiednikiem jest Niedziela Przebaczenia .

[madohora]

Uważa się, że tradycja ta narodziła się w miasteczku Olney w Buckinghamshire , kiedy w 1445 roku pewna kobieta tak dała się ponieść pieczeniu naleśników, że gdy zadzwonił kościelny dzwon obwieszczający rozpoczęcie nabożeństwa, wpadła do kościoła ze smażącym się naleśnikiem. patelnię, wrzucając na nią naleśnik, żeby się nie przypalił

[madohora]

Fastnacht szwarcwaldzki charakteryzuje się ukrywaniem tożsamości uczestników – pod kocami, nietypowymi strojami i specjalnymi maskami, zwykle wykonanymi z drewna (w szczególnych przypadkach także z tkaniny, tektury, gliny lub cyny). W Szwabii i Alemanni uczestnicy karnawału nie zmieniają co roku swoich fantazyjnych strojów, lecz z roku na rok noszą te same, czasem przekazując je dzieciom, które kontynuują karnawałowe tradycje.

[madohora]

W Polsce Tłusty Czwartek rozpoczyna się Mięsnym Pustem , czyli Zapustami ( pol. Mięsopust, Zapusty ) – dniem, w którym odbywają się bale i przyjęcia. W tym czasie pączki je się z różnymi nadzieniami (najczęściej z różową konfiturą), polewą cukrową, a czasem posypuje się kandyzowaną skórką pomarańczową. Mięso Puste kończy się zawsze we wtorek, zwanym po polsku „Resztkami”, „Śledzikiem” lub „Krótkim Wtorkiem” ( Ostatki, Śledzik, Kusy wtorek ).

[madohora]

Na Kujawach ceremonia odbywała się czasem w obecności mumii – „kozy”, a w Wielkopolsce obok beczki, na której składano pieniądze, stał facet, „trzymając w rękach lalkę ubraną po niemiecku lub mała koza z resztek” [6] [7] . Wszystko kończy się wraz z nadejściem w niektórych miejscach Środy Popielcowej – w środę.

[madohora]

We wtorek, bliżej północy, następuje symboliczne pochowanie kontrabasu, który uosabiał mięsożercę. Podczas „pogrzebu” odbywają się komiczne przemówienia na temat grzechów kontrabasu i satyryczne apele do współmieszkańców. Zabawa czasami trwa do północy. Właściciele zbierają się w piwnicy z winami i tam dopiero ostatecznie żegnają Masopusta [8] . Następnego dnia, w Środę Popielcową, przed obiadem można było jeszcze napić się kawy z bułeczkami maślanymi lub mlekiem, a nawet napić się likieru lub domowego wina.

[madohora]

Norwegia świętuje przez trzy dni, zaczynając od Tłustej Niedzieli. Wszystkie świąteczne potrawy powinny być bardzo satysfakcjonujące: smalec, mięso, nabiał, bułki. Norwegowie mieli zwyczaj, że mężczyźni i kobiety mieli kęs tej samej kanapki. Wierzono, że im więcej odgryzą, tym bogatsze będą żniwa w tym roku.

[madohora]

Tłusty czwartek ( Tłusty czwartek, kobiecy czwartek ; polski tłusty czwartek ; morawski Tučný, Tłustý čtvrtek ; słoweński Debelnica, Debeli, Tolsti četrtek ; węg. torkos csütörtök ; niemiecki Fetter Donnerstag, Schmotziger Donnerstag ; grecki Τ σικνοπέμπτη ; włoski: Gioved Grasso ; kot: Dijous Gras ) to popularna nazwa ostatniego czwartku przed Wielkim Postem wśród niektórych narodów Europy. W następny piątek i sobotę pościli, a w niedzielę, poniedziałek i wtorek jedli fast foody.