Bochnia

[madohora]

[madohora]

Bochnia jest najstarszym miastem obecnej Małopolski. Choć mieszkańcy osady warzyli sól już w neolicie, to najstarsza zachowana informacja pisana o Bochni pochodzi z 1198 r. a znajduje się w dokumencie patriarchy jerozolimskiego Monachusa, potwierdzającym nadanie przez rycerza Mikorę Gryfitę – wśród innych dóbr – „sal de Bochegna” – soli z Bochni klasztorowi Bożogrobców z Miechowa. Zapewne jeszcze długo Bochnia byłaby jedynie osadą górniczą – prowadzącą co prawda ożywione i rozległe kontakty handlowe (czemu sprzyjało jej położenie przy ważnych szlakach komunikacyjnych) – ale tylko osadą, gdyby nie odkrycie tutaj w 1248 r. soli kamiennej. Było to pierwsze odkrycie soli na ziemiach polskich, toteż uruchomienie wydobycia nie było sprawą prostą, zarówno pod względem technicznym, jak i finansowym. Nastąpiło to w roku 1251. W dwa lata później, pomny na profity płynące z Bochni, książę Bolesław Wstydliwy wydał w Korczynie 27 lutego 1253 roku akt lokacyjny miasta Bochni z licznymi przywilejami; miasto otrzymało polską nazwę Bochnia, choć w akcie lokacyjnym wymieniono również niemiecką nazwę osady Salzberg – Solna Góra (góra – ówczesna nazwa szybu), a to ze względu na zamieszkujących wówczas w Bochni licznych przybyszów ze Śląska.

[madohora]

Kopalnia przez wieki dawała utrzymanie mieszkańcom miasta i okolicznych miejscowości. W nadziei na dostatnie życie przybywali tu przybysze z odległych miast a także z zagranicy. To właśnie Żupie zawdzięcza swój prężny rozwój bocheńskie rzemiosło, wytwarzające wyroby na jej potrzeby; pierwszy cech powstał w 1316 roku, w latach największej świetności miasta było ich 13.

[madohora]

Dzięki korzystnemu położeniu miasta przy szlakach handlowych z Zachodu Europy na Ruś i do Azji Mniejszej oraz z Węgier nad Morze Bałtyckie, Bochnia została włączona w międzynarodową wymianę handlową, stając się ważnym ośrodkiem tranzytowym. Wzrostowi zamożności Bochni i jej mieszkańców sprzyjały liczne przywileje książęce i królewskie. W przywileju Bolesława Wstydliwego otrzymała Bochnia uprawnienia, jakich nie miało wówczas żadne miasto w Polsce. Poszerzyli je jeszcze Władysław Łokietek i Kazimierz Wielki, któremu Bochnia zawdzięcza największy rozkwit. Za jego panowania wzniesiono ratusz, mury obronne, w 1357 r. powstał szpital – przytułek dla górników, jeden z pierwszych na ziemiach polskich. O wysokim poziomie życia w Bochni świadczyć może fakt, iż już w XV wieku miasto posiadało wodociąg miejski (tzw. rurmus).

[madohora]

Okres największego rozwoju Bochni przypada na XIV – XVI wiek. W XIV i XV wieku zaliczano ją obok Krakowa i Sandomierza do największych miast Małopolski. W wieku XV Bochnia wchodziła w skład Sądu Sześciu Miast Prawa Niemieckiego. Dobrobytowi towarzyszył także rozwój kulturalny. W średniowieczu i odrodzeniu tworzyli w Bochni liczni malarze, rzeźbiarze, literaci zatrudniani na miejscu bądź na zamku w pobliskim Wiśniczu. Od XV wieku działała w Bochni szkoła miejska, ściśle związana z uniwersytetem krakowskim. Od XVII w. miasto słynęło z cudownego obrazu maryjnego w kościele dominikanów, do którego pielgrzymowali mieszkańcy Małopolski, Śląska, Spisza i Orawy; działał także klasztor bernardynów.

[madohora]

Wszystkie te świadectwa świetności Bochni i zamożności jej mieszkańców nie przetrwały niestety do naszych czasów. Podczas wojen szwedzkich 1655 – 1657 zrujnowano umocnienia miejskie, kościół parafialny, podupadł ratusz. Już od drugiej połowy XVI wieku zaczął się powolny zmierzch świetności Bochni, który później przeradził się w upadek miasta. Rozwojem miasta zachwiały pożary, ale najważniejszą przyczyną był regres Żupy, który nastąpił na skutek zaniedbań w eksploatacji złóż oraz rabunkowej gospodarki jej administratorów. Wiek XVII był dla Bochni pasmem ciągłych nieszczęść: epidemii, przemarszów wojsk, podpaleń, rabunków. W połowie XVII wieku w Bochni przebywały wojska szwedzkie, łupiąc ją doszczętnie, „dzieła” dokończyły oddziały siedmiogrodzkie Franciszka Rakoczego, a później Kozacy, w wyniku czego w 1664 r. w Bochni przetrwały zaledwie 54 domy.

[madohora]

W 1709 i 1751 r. miasto nawiedziły kolejne pożary. W 1768 r. Bochnię zajęły oddziały konfederacji barskiej, które wyparte zastały wkrótce przez wojsko królewskie. W tym czasie miasto siedmiokrotnie przechodziło z rąk do rąk. W lutym 1772 roku zajęły Bochnię wojska rosyjskie a w czerwcu tego roku, w wyniku I rozbioru Polski Austriacy, pod rządami których pozostawała do 1918 roku. Końcem XVIII wieku zlikwidowano oba bocheńskie klasztory (Bernardynów i Dominikanów), rozebrano resztki murów miejskich i ratusz, utworzono cyrkuł bocheński – jednostkę administracji zaborczej, sięgający na wschodzie rzeki Białej pod Tarnowem a na zachodzie graniczący z Krakowem. W 1867 r. cyrkuł stał się (znacznie okrojony) podstawą utworzenia powiatu bocheńskiego. Siedzibą cyrkułu został podominikański budynek (obecne Muzeum im. St.Fischera).

[madohora]

W 1817 roku w Bochni założone zostało gimnazjum, co przyczyniło się do ożywienia intelektualnego miasta. W latach 1822 – 1826 w mieście miało przejściowo swoją siedzibę biskupstwo tynieckie i seminarium duchowne, co z pewnością również nie pozostawało bez wpływu na ożywienie umysłowe miasta. Jednak faktyczne odrodzenie nastąpiło dopiero końcem XIX wieku, do czego niewątpliwie przyczyniło się uruchomienie w 1856 roku linii kolejowej Wiedeń – Kraków – Dębica, przebiegającej przez Bochnię. W tym okresie wybudowano nowe domy, kształtujące reprezentacyjne ulice. W 1908 r. powstał jeden z najnowocześniejszych wtedy wodociągów miejskich w Galicji, w latach późniejszych miasto skanalizowano. Kopalnia soli została zmodernizowana, jednak szybki rozwój konkurencyjnych salin wschodniogalicyjskich spowodował, że nigdy już nie odzyskała swego dawnego znaczenia.

[madohora]

Bochnia przełomu stuleci kwitła pod względem życia kulturalnego. W 1886 r. powstała pierwsza biblioteka publiczna, gimnazjum osiągnęło bardzo wysoki poziom dydaktyczny, działały liczne stowarzyszenia, związki akademickie i inne. W 1913 r. otwarto pierwsze stałe kino. Bochnianom nieobce były nurty niepodległościowe. Działalność taką prowadziły różne organizacje, ze Związkiem Strzeleckim na czele. O rozmiarze tych działań może świadczyć ponad dwustuosobowa grupa ochotników, którzy w sierpniu 1914 r. przystąpili do legionów Józefa Piłsudskiego.

[madohora]

W czasie I wojny Światowej okolice Bochni i samo miasto były terenem walk wojsk austriackich i rosyjskich. Armia rosyjska niechlubnie wpisała się w karty historii miasta licznymi grabieżami i krwawymi mordami na mieszkańcach łupionych terenów. Lata międzywojenne zaznaczyły się pewnymi osiągnięciami w gospodarce miasta, które nie zdołały jednak umocnić podstaw gospodarczych Bochni, głównie z powodu kryzysu jaki przeżywała kopalnia ( groziła jej nawet likwidacja). Umocniły swe znaczenie władze samorządowe, choć w latach dwudziestych miały miejsce strajki robotnicze, a w latach trzydziestych chłopskie.

[madohora]

Sześć lat II wojny światowej to podobnie jak w całym kraju, okres terroru hitlerowskiego. W grudniu 1939 roku miała w Bochni miejsce jedna z pierwszych egzekucji na ziemiach polskich, gdzie okupant zastosował zasadę zbiorowej odpowiedzialności. 16 grudnia 1939 r. Jarosław Z. Krzyszkowski i Fryderyk Piątkowski – członkowie organizacji „Orzeł Biały” wywodzącej się ze wspomnianego już Związku Strzeleckiego dokonali zuchwałego napadu na posterunek policji niemieckiej. W wyniku parugodzinnej walki zabici zostali dwaj policjanci, w tym komendant posterunku, ciężko ranni byli także dwaj Polacy. Następnego dnia obaj zostali powieszeni na słupie latarni przed posterunkiem, a w mieście dokonano aresztowań oraz wyprowadzono z aresztu Sądu Grodzkiego 29 osób z Bochni i okolic, osadzonych tam za drobne wykroczenia. Całą 52 osobową grupę przepędzono z rękami do góry na wzgórze Uzbornia, gdzie grupami zostali rozstrzelani i pochowani w dwóch dołach na miejscu egzekucji pochowano również Piątkowskiego i Krzyszkowskiego, których ciała zdjęto z latarni dopiero po czterech dniach. Łapanki, wywóz do obozów koncentracyjnych, deportacje na przymusowe roboty do Niemiec – wszystko to stało się udziałem mieszkańców Bochni i jej okolic, wspomnieć należy także o krwawej likwidacji getta Żydowskiego w 1943 roku.

[madohora]

DWORZEC KOLEJOWY W BOCHNI

[madohora]

Bochnia − stacja kolejowa w Bochni, w województwie małopolskim, w Polsce. Według klasyfikacji PKP ma kategorię dworca regionalnego. 15 października 1855 na stację wjechał pierwszy pociąg, który wykonywał jazdę próbną.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

JAK WIDAĆ NAPISY SĄ WSZĘDZIE

[madohora]

Pomiędzy krzewami można dostrzec ule, a po przeciwległej stronie ogrodu, pasące się konie. Po Muzeum utworzonym w domu rodzinnym Matejki przy ul. Floriańskiej w Krakowie, oraz w Krzesławicach, gdzie Matejko mieszkał w późniejszych latach, wiśnicka „Koryznówka” jest trzecim w Polsce muzeum związanym z osobą wielkiego malarza.
Ten niewielki, drewniany, kryty gontem, z wejściem poprzedzonym otwartym gankiem, dworek został zbudowany w latach 50-tych XIX w. przez Leonarda Serafińskiego. Żona Leonarda i żona Jana Matejki były siostrami, więc Mistrz Jan często bywał w Wiśniczu.

[madohora]

Architektura kościoła:

Wiśnicki XVII-wieczny kościół parafialny wraz z plebanią i dzwonnicą został zbudowany w latach 1616 – 1621 z fundacji Stanisława Lubomirskiego, wojewody krakowskiego, przy współudziale architekta Macieja Trapoli.
Jest budowlą murowana z kamienia, jednonawową, prostokątną, z zakończonym półkolisto prezbiterium otoczonym obejściem, w którym mieści się przedsionek, zakrystia i dawny skarbczyk. Od strony północnej posiada przybudówkę z połowy XVIII wieku. Na elewacji frontowej, po bokach głównego wejścia znajdują się w niszach figury świętych Piotra i Pawła.

[madohora]

[madohora]

Środowisko naturalne na obszarze parku jest w niewielkim tylko stopniu skażone, gdyż brak tu ciężkiego przemysłu i wielkich aglomeracji miejskich.

[madohora]

Park Krajobrazowy obfituje w ciekawe formy przyrody. Jedną z takich form jest Kamień Grzyb – skała zbudowana z piaskowca istebniańskiego kształtem przypominająca grzyba. Jest on wraz z otaczającym drzewostanem objęty ochroną. Wg legendy diabeł chciał przeszkodzić rozmodlonym zakonnikom rzucając na zakon kamień, ale pianie koguta uniemożliwiło mu ten zamiar. W miejscu gdzie spadł kamień powstał Kamień Grzyb. Można tam trafić wędrując oznaczonym w czerwcu 1960 roku niebieskim szlakiem turystycznym prowadzącym z Bochni do Rajbrotu przez Nowy Wiśnicz.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

NIE MÓGŁ SIĘ ZDECYDOWAĆ?

[madohora]

[madohora]

Od 1871 r. w budynku przy ul. Konstytucji 3 Maja 3 funkcjonował miejski szpital. Na początku XX w. przez 3 lata pracowała tam bł. Marta Wiecka, którą w 2010 r. ustanowiono patronką Szpitala Powiatowego w Bochni. Do 2007 w budynku przy ul. Konstytucji 3 Maja znajdowało się tam Pogotowie Ratunkowe. Od tego czasu obiekt stoi pusty.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

LUDWIK STASIAK

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

PIĘKNIE ZDOBIONY ŁUK TĘCZOWY

[madohora]

[madohora]

TĘCZOWA BELKA Z BLISKA

[madohora]

[madohora]

Na dziedzińcu wiśnickiego więzienia znajduje się pamiątkowa tablica upamiętniająca wydarzenie

[madohora]

Głównym miejscem przyciągającym uwagę turystów w Nowym Wiśniczu jest niewątpliwie zamek Kmitów i Lubomirskich, jedno z najcenniejszych w Polsce dzieł wczesnobarokowej architektury rezydencjonalno – obronnej.

[madohora]

W XVI w. najsłynniejszy z rodu Kmitów, Piotr V, marszałek wielki koronny na dworze Zygmunta Starego, nadał mu cechy stylu renesansowego. Kolejna przebudowa zamku nastąpiła w latach 1615-1621 za czasów Stanisława Lubomirskiego, wg planów Macieja Trapoli. Około 1700 roku miała miejsce dalsza rozbudowa. Zamek opuszczony po pożarze w roku 1831 na kompleksową restaurację musiał poczekać do 1949 roku.

[madohora]

Krzyżanowice: kościół pod wezwaniem św. Joachima

Za pierwszy wiarygodny dokument dotyczący parafii Krzyżanowice należy uznać rachunek świętopietrza z 1326 roku. W początkowej fazie istnienia parafia posiadała wezwanie Ducha Świętego. Obecny kościół wzniesiono w 1699 roku w Bochni i stanowił własność OO. Bernardynów. Po kasacie zakonu został przeniesiony w 1794 roku do Krzyżanowic i tam zrekonstruowany. Wówczas prawdopodobnie nastąpiła zmiana wezwania na św. Joachima. Jednonawowa świątynia ma wysunięte prezbiterium, które zamknięto ścianą prostą. Murowana zakrystia (prawdopodobnie pozostałość po poprzednim kościele) stanowi najstarszą część budowli. Wieloboczna wieżyczka z latarnią wybudowana jest w stylu barokowym. Wnętrze kościoła zdobi XVI – wieczna gotycka kamienna chrzcielnica i trzy krucyfiksy z przełomu XVII i XIX wieku. Klasycystyczne, XIX-wieczne ołtarze - główny i boczne – ozdobione są wizerunkami św. Joachima, Matki Bożej z Dzieciątkiem i Serca Pana Jezusa. Z XVIII wieku pochodzi wybudowana w tym samym stylu ambona. Na zewnątrz znajduje się drewniana dzwonnica, także XVIII-wieczna. Kościół wpisany jest na listę obiektów Szlaku Architektury Drewnianej.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Bochnia, miasto powiatowe i stacya kolei w Galicyi. liczy mieszkań­ców 9.000. Prócz urzędów powiato­wych, ma Bochnia dyrekcyę górniczą z powodu bogatej kopalni soli, odkrytej tutaj już w wieku X III. za świę­tej Kingi, w której to kopalni pracuje do 1000 górników. Dostarcza ona rocz­nie około 400.000 cetnarów soli. Koś­ciół famy założony w XIII. wieku, a szpital ubogich przez Kazimierza Wielkiego

Encyklopedia Powszechna 1905

[madohora]

le na tym nie koniec, walory obronne "Zamczyska" sprawiły, że gródek został zamieszkany kolejny raz, w okresie średniowiecza, pod koniec XIII i w XIV wieku.
Nic w tym dziwnego - wystarczyło jedynie naprawić i nadsypać wiekowe wały, zbudowane przez "łużyczan".
Podczas prac wykopaliskowych znaleziono, pochodzącą z okresu średniowiecza, ceramikę, gwoździe, kości zwierzęce, a nawet żelazny topór oraz grociki strzał, podkowy i strzemiona końskie.
Zaobserwowane ślady spalenizny świadczą prawdopodobnie o tym, że funkcjonowanie grodziska zakończył gwałtowny pożar.
Grodzisko, po wieloletniej eksploatacji, wygląda po prostu, jak jajko na miękko z wybranym żółtkiem. Nie wiem, jak to inaczej opisać obrazowo. Chyba trzeba tam po prostu być i zobaczyć wszystko "naocznie".

[madohora]

Pod koniec 1939 roku Niemcy urządzili w dawnym polskim więzieniu karnym w Nowym Wiśniczu pod Bochnią przejściowy obóz filtracyjny, skąd kierowali osadzonych do obozów koncentracyjnych. Załogę stanowiło kilkunastu Niemców, którzy stale mieszkali na terenie więzienia. Pozostawiono także kilkudziesięciu polskich strażników z okolicznych wsi[2]. Dzięki nim Armia Krajowa miała w więzieniu swoich informatorów i przed rozpoczęciem akcji posiadała dokładne plany obiektu, rozkład straży, grafiki służby, rozlokowanie więźniów w celach, a nawet kopie akt personalnych osadzonych.

[madohora]

Akcja uznawana była za bardzo trudną z powodu umiejscowienia więzienia w niedostępnym, pokarmelickim klasztorze oraz groźnego sąsiedztwa. W odległości 300 metrów od więzienia, w budynku szkoły stacjonowała jednostka 33. Batalionu SS, która była zmotoryzowana oraz dysponowała bronią pancerną. Operacja uznana została za bardzo ryzykowną i żaden inny oddział AK nie chciał się jej podjąć ani wziąć w nim udziału.

[madohora]

Przed rozpoczęciem akcji wyznaczony oddział sabotażowy przeciął kable telefoniczne uniemożliwiając wezwanie pomocy. Początkowo planowano rozpoczęcie akcji na godzinę 23.00, ale doszło do godzinnego opóźnienia. Dopiero o 24.00 akowcy stanęli pod główną bramą przebrani w mundury straży więziennej. Bezpośrednio pod bramę wysłano jednego żołnierza, który zmylił strażnika niemieckiego i wykorzystując jego dezorientację sforsował bramę, dzięki czemu partyzanci wtargnęli na wartownię. Tam rozbrojono zaskoczoną załogę: oficera oraz 9 wartowników. Opanowanie budynku odbyło się bez jednego wystrzału. Żołnierze AK związali strażników kładąc ich na podłodze

[madohora]

Po zdobyciu więzienia otworzono cele uwalniając 128 więźniów politycznych. Więźniów kryminalnych skazanych za pospolite przestępstwa pozostawiono w celach, aby uniemożliwić im dokonywanie przestępstw na wolności, a także, by uniknąć wydania uczestników akcji za pieniądze[2]. Uwolnieni więźniowie zostali wyprowadzeni przez partyzantów do okolicznych lasów, gdzie podzielono ich na grupy i rozlokowano w okolicznych placówkach AK. Część z nich zgłosiła chęć wstąpienia w szeregi Armii Krajowej, co zaaprobował dowódca I Batalionu 12 Pułku Piechoty.

[madohora]

Trzy miesiące po akcji 29 października 1944 roku Niemcy przeprowadzili szeroko zakrojoną pacyfikację okolicznych wsi, co uznano za niemiecki odwet na lokalnej ludności za Akcję Wiśnicz. Wzięło w niej udział wojsko, policja oraz kolaborujące z niemieckimi nazistami jednostki „własowców”. Przeprowadzili oni pacyfikację wsi Lipnica Murowana, Lipnica Dolna oraz Lipnica Górna. Ofiarą padli również niektórzy uczestniczący w akcji w Nowym Wiśniczu żołnierze AK. Zastrzeleni zostali wówczas: Józef Burdak „Kruk” i Franciszek Michałek „Raj”. Dodatkowo aresztowano i wysłano do obozów koncentracyjnych: Leona Szczerkowskiego „Lwa”, Zbigniewa Wyrzykowskiego „Maryśkę”, Romana Stokłosę, Szymona Sufczyńskiego „Tłoka”, Juliana Wieciecha „Skrzata”, Tadeusza Wieciecha „Turkota”. Z osadzonych w obozach niemieckich przeżył tylko Julian Wieciech

[madohora]

ROZKŁAD JAZDY POCIĄGÓW KATOWICE - BOCHNIA - BRZESKO OKOCIM

[madohora]

Pewien z Bochni kochaś
Bardzo dba o swoją twarz
Nie mów tego przed nikim
Stosował kremy, toniki
Tego były dla niego w sam raz

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W Bochni pewna młoda wdówka
Szepcze panom miłe słówka
Ludzie o niej plotkują
Jej prowadzeniem się zajmują
A to jest tylko poducha

[madohora]

Kopalnia Soli Bochnia to najstarsza kopalnia soli kamiennej w Polsce. Wydobycie soli w okolicach Bochni to historia sięgająca 3,5 tys lat p.n.e. Sól pozyskiwano przez odparowanie soli z solanki.

[madohora]

Kaplica św. Kingi, to jedyny obiekt sakralny przez który przejeżdża pociąg. Jest największą i najlepiej zachowaną spośród licznych kiedyś kaplic w kopalni. Jej początki sięgają 1747 r. Wyposażenie kaplicy stanowi min 100 - letnia szopka betlejemska, grób pański. Liczne elementy jej wyposażenia pochodzą z innych, nieistniejących kaplic kopalni, a także kościołów bocheńskich.

[madohora]

Obecnie kopalnia zajmuje się organizacją ruchu turystycznego w zabytkowych wyrobiskach. Cennym i fascynującym zabytkiem techniki znajdującym się w nadszybiu Szybu Campi jest najdłużej w Polsce pracująca maszyna parowa. Wykonana została w 1909 r. w hucie „Laura” w Chorzowie. Pracowała od lat 30 XX w do 1996 r. W kopalni można skorzystać z nietypowych atrakcji : przejazd kolejka górniczą, przeprawa łodzią przez zalany solanka chodnik.

[madohora]

Kopalnia Soli Bochnia – trasa turystyczna z ekspozycją multimedialną i podziemną przeprawą łodzią.
Trasę turystyczną z ekspozycją multimedialną można rozszerzyć o dodatkową atrakcje podziemna przeprawę łodzią przez zalany solanka chodnik.

[madohora]

Wystrój wnętrz obejmuje barokowe portale, obramowania okienne, dekoracje stiukowe, polichromie. Pałac otoczony jest fortyfikacjami bastionowymi o 5-bocznym narysie, z początków XVII w., mieszczącymi w kurtynie wschodniej wczesnobarokową bramę wjazdową.

[madohora]

Muzeum Ziemi Wiśnickiej mieści się w budynku, w którym wg dokumentu austriackiego z 1863 r. znajdował się Zakład Ubogich, założony w 1641 roku przez księcia Stanisława Lubomirskiego w celu umieszczenia w nim 9 osób, niezdolnych do zarobkowania. Od początku fundacji na ścianie budynku wisiał krzyż przypominający o idei, która przyświecała fundatorowi tego obiektu. Przez ponad 360 lat szpital był przytułkiem dla biednych z terenu gminy Nowy Wiśnicz i okolicy.

[madohora]

Po gruntownym remoncie budynku, 15 sierpnia 2002 r. utworzone zostało w nim muzeum miejskie, którego celem jest gromadzenie i dokumentowanie pamiątek z historii ziemi wiśnickiej. Muzeum posiada kolekcję dzieł wiśnickich malarzy: Stanisława Klimowskiego, ks. Stanisława Nowaka, ludowego malarza Mariana Rojka. Jedna z sal w całości poświęcona jest twórczości malarskiej Jana Stasiniewicza, który ponad 20 lat przebywał na terenie ziemi wiśnickiej w starowiśnickich Zagrodach. W dwóch salach prezentowane są projekty pomników wiśniczanina prof. Czesława Dźwigaja, realizowanych w różnych miastach Polski, Stanach Zjednoczonych, oraz w wielu innych miejscach świata. Profesor przedstawia również w muzeum swój bogaty dorobek medalierski, rzeźby o tematyce innej niż religijna, projekty ołtarzy, witraży oraz szkice i rysunki. W 2006 roku ofiarował on także muzeum wiśnickiemu rysunki i szkice Nikifora. W środkowej części budynku gromadzone są regionalia, pamiątki z okresu II wojny światowej, medale, książki i stare dokumenty. Można zobaczyć fotografie Wiśnicza z początku wieku, oryginalne kajdany z wiśnickiego więzienia, a także podziwiać unikalną architekturę wnętrza dawnego szpitala. Jednym z cenniejszych eksponatów muzeum jest odnalezione 10 kwietnia 2006 r. na stadionie sportowym w Nowym Wiśniczu XVII-wieczne mosiężne działo armatnie będące niegdyś własnością Stanisława Lubomirskiego. Wiśnicka armata jest jedną z czterech należących do tego rodu, pozostałe 3 znajdują się obecnie na Wawelu, ale ta znaleziona w Wiśniczu jest najstarsza.
Obok Muzeum Ziemi Wiśnickiej stoi pomnik Juliusz Kossaka, urodzonego i ochrzczonego w Nowym Wiśniczu.
W muzeum organizowane są tematyczne czasowe wystawy oraz okazjonalne odczyty i referaty.

[madohora]

Klasztor usytuowany na najwyższym wzniesieniu w Wiśniczu, wyraźnie dominował nad całą okolicą. Otoczony potężnymi fortyfikacjami bastionowymi chronił zamek i miasto od strony południowej, będąc zgodnie z zaleceniami zakonu izolowany od miasta.

[madohora]

Fundator bogato wyposażył kościół w srebra, szaty liturgiczne i złote naczynia z kamieniami szlachetnymi. Uposażył fundację w dobra ziemskie i dekrety o nienaruszalności dóbr stałych i ruchomych z dnia 10 maja 1647 roku.
1 września 1655 roku Szwedzi zajęli zamek i klasztor, by w rok później przy opuszczaniu Wiśnicza podpalić kościół.

[madohora]

W roku 1940 kościół klasztorny został rozebrany przez hitlerowców na polecenie Hansa Franka. Materiał budowlany pozyskany z rozbiórki został wykorzystany do budowy jego rezydencji.
Obecnie w zabudowaniach klasztornych ponownie funkcjonuje wiezienie o zaostrzonym rygorze.

[madohora]

W okolicy zamku i klasztoru usytuowany jest drewniany dworek „Koryznówka”, w którym mieści się Muzeum Pamiątek po Janie Matejce. To miejsce, gdzie czas w symbiozie z naturą zatrzymał się w cichej zadumie. Wokół rozchodzi się przyjemny, charakterystyczny zapach impregnowanego drewna pomieszany z wonią okalającej dom roślinności.

[madohora]

W 1985 r. na mocy porozumienia z Wydziałem Kultury UW w Tarnowie „Koryznówka” stała się oddziałem Muzeum Okręgowego. Jej kierownikiem jest Maria Serafińska-Domańska. „Koryznówka” jest jednym z zabytków na II trasie (Region Nadwiślański) Szlaku Architektury Drewnianej.

[madohora]

Do parafii należą mieszkańcy Nowego Wiśnicza, Kopalin, Leksandrowej, Łomnej, Olchawy i Połomia Dużego – razem ponad 5000 wiernych.

[madohora]

Studnia miejska na rynku w Wiśniczu pamięta z pewnością czasy lokacji miasta. Zapewnienie wody dla celów socjalno-bytowych a także przeciwpożarowych było jednym z warunków, lokacyjnych. Wiśnicz spełnił je i studnia ta przez wiele lat była głównym miejscem poboru wody.

[madohora]

Studnia była wyposażona w unikalne na ówczesne czasy urządzenia służące do czerpania wody, w walec z łańcuchem, system kół i dwa wiadra dębowe o pojemności 25 litrów każde. Napełnianie wiader wodą przez korzystającego wymagało zręczności, a zarazem sporej siły.

[madohora]

Ratusz gruntownie odnowiony przyciąga swoją ciekawą architekturą i wyposażeniem wnętrza. Portal wejściowy boniowany, stylizowany przez Macieja Trapolę na detalach bramy wejściowej zamku i bramy klasztoru karmelitów . Druga kondygnacja wieży ratuszowej jest boniowana kamiennymi narożnikami oraz zakończona bogatym kamiennym gzymsem. Wczesnobarokowe obramienia kamienne okien i portale wewnętrzne są atrakcyjnym detalem XVII wieku.

[madohora]

Wariant trasy turystycznej z ekspozycją multimedialną i podziemną przeprawą łodzią trwa ok. 4 h i dostępna jest dla osób dorosłych i dzieci od 3 roku życia.

[madohora]

Kopalnia Soli Bochnia – trasa turystyczna z ekspozycją multimedialną , podziemną przeprawą łodzią i przejściem końska drogą.
Ten wariant trasy turystycznej obejmuje przejście trasą z ekspozycją multimedialną , pobyt w komorze Ważyn, podziemną przeprawę łodzią i dodatkowo obejmuje przejście tzw. końską drogą .

[madohora]

Przejście trasy trwa ok. 4 h. Trasa dostępna dla osób dorosłych i dzieci powyżej 7 r. życia.

[madohora]

Kopalnia Soli Bochnia – trasa historyczna wyprawa w Stare Góry
To ekstremalna trasa, która prowadzi szlakiem najstarszych, średniowiecznych, zabezpieczonych w pierwotnej formie wyrobisk bocheńskiej kopalni. Zjazd na trasę poprzedzony jest szkoleniem uczestników wycieczki w Stacji Ratownictwa Górniczego. Śmiałkowie otrzymują sprzęt górniczy, kask, lampę górniczą, pochłaniacz i ubranie ochronne.

[madohora]

Trasa dostępna dla osób pełnoletnich , lub zorganizowanych grup szkolnych w wieku powyżej 16 lat pod opieka osoby dorosłej.

[madohora]

„Wprowadzenie unikatowej oferty kulturalno – edukacyjnej na udostępnionej trasie turystycznej w Kopalni Soli „Bochnia” – Obiekcie Światowego Dziedzictwa UNESCO. „
Zwiedzający mają okazję pogłębić swoją wiedzę z zakresu tematów dotyczących chemii, biologii i historii, jednocześnie przeżywając niezapomnianą i niepowtarzalną przygodę, wędrując zaprojektowaną ścieżką zwiedzania, głębiej i głębiej pod ziemię. Założenie ma na celu stworzenie miejsca unikatowego, które odpowie na potrzeby zarówno młodych, jak i nieco starszych odkrywców, poprzez stworzenie różnych ścieżek zwiedzania odpowiadających na potrzeby różnych grup odbiorców.

[madohora]

Kopalnia Soli w Bochni będzie wzbogacona o trasę jakiej nie było nigdy wcześniej i w żadnym innym miejscu w takiej skali, co ogromnie podniesie atrakcyjność właśnie tej kopalni na tle innych podobnych placówek. Trasa rozpoczynać się będzie 70 metrowym zejściem schodami w szybie SUTORIS, w centrum Bochni. Prowadzić będzie poziomami Danielowiec, Sobieski, Wernier i August w najstarszej części kopalni. Na trasie zainstalowanych będzie 14 multimedialnych stanowisk prezentacyjnych. Zwieńczeniem zwiedzania będzie wizyta w Komorze Kołdras, gdzie zwiedzający będą mieli okazję usystematyzować zdobytą wiedzę oraz wrażenia, pogłębić tematy, które ich szczególnie zainteresowały jak również zrelaksować się po długiej trasie.

[madohora]

Prac remontowych doczekała się także trasa podziemnego spływu łodziami, podobnie jak remont konstrukcji drewnianych w wielu miejscach całej trasy turystycznej.

[madohora]

Dokument ten ustanawia zasady organizacyjne żup solnych i ustanawia prawa dotyczące sprzedaży soli. Polska eksportuje sól do Rusi i na Węgry. Za króla Kazimierza Wielkiego w kopalni pracuje od 120 do 150 osób. W XV i XVI wieku kopalnia w Bochni (Żupa bocheńska) w ramach Żupy krakowskiej, a więc wraz z kopalnią soli w Wieliczce, rozwija się - zatrudnia około 500 kopaczy (górników). Powstają nowe szyby: Regis, Bochneris, Campi. XVII wiek z przyczyn wojen i upadku gospodarczego powoduje przyhamowanie rozwoju przedsiębiorstwa.

[madohora]

Rok 1981 przynosi kopalni wpisanie zabytkowych wyrobisk do rejestru zabytków. Kopalnia przekształca się w obiekt turystyczny i leczniczy. Komora Ważyn, największe podziemne pomieszczenie w Europie, wykonane przez człowieka przyczynia się do pełnienia funkcji turystycznych, jak i leczniczych ze względu na specyficzny mikroklimat.

[madohora]

Najcenniejsze zabytki bocheńskiej saliny, można zobaczyć spacerując podziemną trasą turystyczną. Po blisko ośmiu wiekach eksploatacji kopalnia jest najstarszym, nieprzerwanie działającym zakładem przemysłowym w Europie. Przypomina rozległe podziemne miasto pełne tajemniczych i niepowtarzalnych miejsc. Na trasie turystycznej można zobaczyć: zabytkowe kaplice, unikalne komory solne, oryginalne narzędzia i urządzenia górnicze.

[madohora]

Na VI poziomie bocheńskiej kopalni w połowie 2008 roku udostępniono nowy odcinek trasy turystycznej, który został zalany roztworem solanki. Dzięki temu sposób powstała możliwość obejrzenia tego fragmentu kopalni w formie oryginalnego spływu łodzią. Jest to doskonałe uzupełnienie zwiedzania podziemnej trasy turystycznej. Spływ odbywa się w komorze, która znajduje się 230 metrów pod ziemią. Uczestnicy wraz z przewodnikiem przeprawiają się łodziami przemierzając 120 metrowy odcinek solnego jeziora. Rejs podziemną łodzią z pewnością pozostanie na długo w pamięci, każdego śmiałka.

[madohora]

[madohora]

Kamienna klatka schodowa prowadzi z piwnic do holu ratusza, w którym na uwagę zasługuje tablica honorowych obywateli miasta, fundowana i wykonana przez prof. Czesława Dźwigaja. Na poziomie II piętra obejrzeć można czynny zabytkowy XIX-wieczny zegar o oryginalnych kamiennych naciągach oraz dzwon ufundowany przez radę miejską w 1869 roku, po pożarze miasta. Z galerii udostępnionej do zwiedzania tylko za zgodą przewodnika z Muzeum Ziemi Wiśnickiej, otwiera się piękny widok na panoramę miasta.

[madohora]

Potrzeba powołania Parku podyktowana została wybitnymi w skali ponadregionalnej, walorami kulturowymi, przyrodniczymi i krajobrazowymi. Na terenie parku występują bardzo różnorodne obszary o unikatowych walorach krajobrazowych. Różnorodność rzeźby terenu Pogórza Wiśnickiego na tym obszarze pociąga za sobą różnorodność występujących tu ekosystemów i bogactwo gatunków roślin i zwierząt. Bogaty jest też dorobek kultury materialnej tego regionu.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W 1595 roku wieś Wiśnicz Wielki położona w powiecie szczyrzyckim województwa krakowskiego była własnością kasztelana małogoskiego Sebastiana Lubomirskiego[2]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego. Integralne części miejscowości: Pagórek, Podgródek, Strona Południowa, Strona Północna, Zagrody, Zalipie, Granice

[madohora]

Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego
kościół parafialny pw. św. Wojciecha z 1520 roku, gotycki, ufundowany przez Piotra Kmitę, w ołtarzu gł. obraz Jana Matejk;
kapliczka z rzeźbą św. Anny, drewniana z XIX wieku;
drzewostan w otoczeniu;
dom nr 1, poł. XVII wieku,

[madohora]

Wydobycie soli w okolicach Bochni to historia sięgająca 3,5 tyś lat p.n.e. Sól pozyskiwano przez odparowanie soli z solanki. Studnie solankowe stały się zalążkiem wydobycia soli metodami górniczymi. Początki bocheńskiej kopalni jako zakładu wydobywczego sięgają roku 1248. Będąc przedsiębiorstwem królewskim, kopalnia przynosiła olbrzymie dochody. W 1368 r. Król Kazimierz Wielki wydał dokument zwany Statutem Żupnym. Określał on zasady organizacyjne i prawne rządzące sprzedażą soli. Najstarsze bocheńskie szyby górnicze to szyb Sutoris i Gazaris. To właśnie z bocheńską kopalnią i szybem Sutoris związana jest legenda o pierścieniu Św. Kingi. Wiek XV i XVI to okres znacznego rozwoju kopalni. W tym okresie powstają kolejne szyby Regis , Bochneris, Campi. W XVII w za przyczyną wojen i upadku gospodarczego nastąpiło zahamowanie rozwoju przedsiębiorstwa.

[madohora]

Po roku 1771 kopalnia znalazła się w zaborze austriackim. Do roku 1918 pozostawała pod kontrolą Cesarstwa Austro – Węgierskiego. W XX w. następowało znaczne zmniejszenie wydobycia soli ze względu na jej opłacalność. W roku 1981 kopalnię wpisano do rejestru zabytków. W latach 90 tych XX w. kopalnia rozpoczęła działalność turystyczną i prowadzi ją do chwili obecnej.

[madohora]

Kopalnia Soli Bochnia, jest największym skarbem bocheńszczyzny, właśnie dzięki złożom soli, miasto Bochnia stało się jednym z najważniejszych ośrodków gospodarczych średniowiecznej małopolski. Z każdym mijającym stuleciem Kopalnia Soli zostawiała wyraźny wpływ na historię miasta, jego rozwój urbanistyczny, ale również historię przedsiębiorczości, rozwój przemysłu i społeczeństwa. To właśnie tutaj w bocheńskiej kopalni, unowocześniając metody wydobycia soli, wprowadzano nowatorskie jak na owe czasy rozwiązania techniczne. Należały do nich kieraty służące jako maszyny wyciągowe, oraz zainstalowana w 1930 r. maszyna parowa wyprodukowana w roku 1909 w Hucie Laura w Chorzowie.

[madohora]

Dziś kopalnia staje się nowoczesnym centrum łączącym tradycję z nowoczesnością. Od lat 90 tych XX w. prowadzona jest działalność turystyczna, kopalnia przyjmuje rocznie blisko 200 tyś. turystów i liczba ta stale rośnie. Odwiedzający kopalnię goście zwiedzają trasę turystyczną, trasę historyczną. Bocheńska kopalnia, jako jedyna kopalnia w Polsce posiada podziemną przeprawę łodziami. Drewniane łodzie pływające po zalanej solanką komorze są zarejestrowane w Polskim Rejestrze Statków, tak jak statki pływające po morzach. Jedną z atrakcji jest przejazd podziemną kolejką. Szczególną atrakcją bocheńskiej kopalni jest Ekspozycja Multimedialna, dzięki której turyści poznają historię wydobycia soli, trud górniczej pracy a także historię Polski.

[madohora]

Kopalnia Soli Bochnia to niezwykłe miejsce doceniane przez organizatorów wielu imprez i eventów. W podziemiach bocheńskiej kopalni na stałe zadomowiły się imprezy sportowe: Turniej Judo, Bieg Sztafetowy, Ogólnopolskie Zawody Strzeleckie, Turniej Jiu Jitsu, Ogólnopolskie Zawody Modeli Swobodnie Latających.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

A rynek w Bochni dopiero co po remoncie.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W 1981 roku wpisano historyczne wyrobiska do rejestru zabytków. Kopalnia stopniowo przekształciła się w obiekt turystyczny i leczniczy. Rozpoczęto planowanie likwidacji niezabytkowej części kopalni.

[madohora]

Kopalnia bocheńska osiągnęła głębokość 468 metrów. Dalszą eksploatację kopalni uznano za nierentowną i w 1990 roku zaprzestano wydobywania soli. Rozpoczęto podsadzanie najgłębszych, a zarazem najmłodszych wyrobisk kopalni, które nie stanowiły większej atrakcji turystycznej. Oszczędzono jedynie część zabytkową z zamiarem wyeksponowania jej do celów turystycznych. Zachowano istniejące szyby – Sutoris, Campi i Trinitatis. W latach 1960–1970 zlikwidowano historyczne szyby Floris i Regis.

[madohora]

W 1990 roku zakończono przemysłowe wydobycie soli w kopalni. Pośród wielu zabytkowych urządzeń kopalni funkcjonuje sprawny i okazjonalnie uruchamiany mechanizm napędowy wind w szybach napędzany maszyną parową. Jest to unikatowy w Europie czynny zabytek techniki. 6 października 2000 roku obiekt został wpisany na listę pomników historii. 23 czerwca 2013 kopalnia została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości UNESCO.

[madohora]

Współcześnie kopalnia nie prowadzi wydobycia soli spożywczej. Prowadzona jest natomiast produkcja i sprzedaż soli kąpielowych.

[madohora]

Zasadniczo w kopalniach soli występują poniższe grupy zagrożeń:
zagrożenie wybuchem metanu
zagrożenie zalaniem słodką wodą
zagrożenie pożarowe
zagrożenie obwałami

[madohora]

Zagrożenie metanowe swą genezę bierze z rozkładu materii organicznej pod ziemią i nie jest typowe wyłącznie dla kopalń soli. Metan gromadzi się przy suficie komór i w określonych stężeniach tworzy z tlenem mieszaninę piorunującą, co przy braku kontroli nad jego stężeniem, grozi niekontrolowanym wybuchem. Historycznie metan był wypalany przez najbardziej doświadczonych górników, którzy w mokrych ubraniach wczołgiwali się w komory zagrożone tym wybuchowym gazem i przy użyciu kaganka zawieszonego na długiej tyczce starali się zapalić metan zgromadzony pod sufitem wyrobiska. Regularne wypalanie ograniczało ryzyko wystąpienia niekontrolowanych wybuchów. Praca górników, zajmujących się wypalaniem metanu, była jedną z najbardziej niebezpiecznych w kopalni. Obecnie kopalnia w Bochni jest bezpieczna pod względem metanowym. Przyczynia się do tego brak wydobycia, efektywna wentylacja, a także regularne pomiary stężenia metanu w powietrzu. Część złoża decyzją Okręgowego Urzędu Górniczego została wydzielona z pola metanowego, pozostała zaś jest w I kategorii zagrożenia metanem

[madohora]

[madohora]

[madohora]

REKONSTRUKCJA KIERATU

[madohora]

W 1747 Jan Borlach opracował pierwszą instrukcję przeciwpożarową dla kopalni

[madohora]

30 grudnia 1875 roku na skutek nieostrożności maszynisty parowej maszyny w szybie Sutoris wybuchł pożar, który w krótkim czasie objął całą kopalnię. Dyrekcja kopalni podjęła decyzję o odcięciu dopływu tlenu do kopalni poprzez uszczelnienie szybów i zamknięcie wentylacji. Po ugaszeniu pożaru dyrektor Andrzej Furdzik wraz z radcą górniczym Edwardem Windakiewiczem oraz dwoma doświadczonymi górnikami, wbrew ostrzeżeniom górników, zdecydowali się podjąć inspekcję wnętrza kopalni. Zostali opuszczeni w koszu na linie w głąb szybu, gdzie według relacji ówczesnej prasy zginęli. Ciała Andrzeja Furdzika nie odnaleziono. W wyniku pożaru oraz próby inspekcji popożarowej zginęło 12 osób. Wszystkie te osoby zostały pochowane na cmentarzu przy ul. Orackiej

[madohora]

[madohora]

NACIEKI SOLNE NA ŚCIANACH

[madohora]

[madohora]

NIEWIELKA KAPLICZKA Z OBRAZEM MATKI BOSKIEJ RÓŻAŃCOWEJ

[madohora]

RZEŹBY SOLNE PRZEDSTAWIAJĄCE PRACĘ

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

]img]https://fotoforum.gazeta.pl/photo/3/wd/qa/jcow/tRrEykbybzWzqKMVWX.jpg[/img]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Kościół św. Mikołaja w Bochni

gotycka świątynia z XV w., z wyposażeniem z XVII – XIX w. i polichromiami z wieków XVI-XX (m.in. projektu J. Matejki) oraz słynącym łaskami obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem. Od 1997 r. posiada tytuł bazyliki mniejszej nadany przez Ojca Świętego Jana Pawła II. Przy kościele drewniana dzwonnica znajdująca się na Szlaku Architektury Drewnianej (odbudowana w latach 1990-93 na miejscu obiektu XVI-wiecznego).

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Bochnię zaliczyła ale jeszcze mi się marzyło zobaczyć jak wygląda rynek po remoncie.

[madohora]

Z podróżą powrotną również nie powinno być problemu. Z Bochni co chwilę odjeżdżają busiki do Krakowa i pociągi do Krakowa. Jeżeli chcemy dojechać bezpośrednio do Katowic to mamy pociąg o godzinie 13:02 i o 15:14. Od 10 do 15 jest wystarczająco dużo czasu na zwiedzenie miasta.

[madohora]

Bilet na BUS na dzień dzisiejszy to 8, 00 złotych

[madohora]

Bochnia jest najstarszym miastem obecnej Małopolski. Choć mieszkańcy osady warzyli sól już w neolicie, to najstarsza zachowana informacja pisana o Bochni pochodzi z 1198 r. a znajduje się w dokumencie patriarchy jerozolimskiego Monachusa, potwierdzającym nadanie przez rycerza Mikorę Gryfitę – wśród innych dóbr – „sal de Bochegna” – soli z Bochni klasztorowi Bożogrobców z Miechowa. Zapewne jeszcze długo Bochnia byłaby jedynie osadą górniczą – prowadzącą co prawda ożywione i rozległe kontakty handlowe (czemu sprzyjało jej położenie przy ważnych szlakach komunikacyjnych) – ale tylko osadą, gdyby nie odkrycie tutaj w 1248 r. soli kamiennej. Było to pierwsze odkrycie soli na ziemiach polskich, toteż uruchomienie wydobycia nie było sprawą prostą, zarówno pod względem technicznym, jak i finansowym. Nastąpiło to w roku 1251. W dwa lata później, pomny na profity płynące z Bochni, książę Bolesław Wstydliwy wydał w Korczynie 27 lutego 1253 roku akt lokacyjny miasta Bochni z licznymi przywilejami; miasto otrzymało polską nazwę Bochnia, choć w akcie lokacyjnym wymieniono również niemiecką nazwę osady Salzberg – Solna Góra (góra – ówczesna nazwa szybu), a to ze względu na zamieszkujących wówczas w Bochni licznych przybyszów ze Śląska.

[madohora]

Okres największego rozwoju Bochni przypada na XIV – XVI wiek. W XIV i XV wieku zaliczano ją obok Krakowa i Sandomierza do największych miast Małopolski. W wieku XV Bochnia wchodziła w skład Sądu Sześciu Miast Prawa Niemieckiego. Dobrobytowi towarzyszył także rozwój kulturalny. W średniowieczu i odrodzeniu tworzyli w Bochni liczni malarze, rzeźbiarze, literaci zatrudniani na miejscu bądź na zamku w pobliskim Wiśniczu. Od XV wieku działała w Bochni szkoła miejska, ściśle związana z uniwersytetem krakowskim. Od XVII w. miasto słynęło z cudownego obrazu maryjnego w kościele dominikanów, do którego pielgrzymowali mieszkańcy Małopolski, Śląska, Spisza i Orawy; działał także klasztor bernardynów.

[madohora]

W lutym 1846 r. w okolicach Bochni miała miejsce krwawa rebelia chłopska przeciwko dworom szlacheckim, zwana rzezią galicyjską. Właśnie w tutejszym urzędzie cyrkularnym znajdował się jeden z głównych ośrodków podżegania chłopów do krwawych wystąpień przeciwko szlachcie. Do cyrkułu zwożono zabitą i ranną szlachtę, kto nie zginął od chłopskiego cepa, kosy lub siekiery, przetrzymywany był w lochach cyrkułu. Za każdego przywiezionego szlachcica miał ponoć starosta bocheński Carl Bernd wypłacać gotówkę. W Bochni zdecydowano o skierowaniu w stronę zajętego przez powstańców Krakowa wojska z garnizonu bocheńskiego, które wraz z bandami chłopskimi dokonały okrutnej rzezi oddziału powstańców pod Gdowem w dniu 26 lutego 1846 r.

[madohora]

• 1985-10-05/06 – 50-lecie koronacji i nowe korony dla Matki Bożej i Pana Jezusa (uroczystość 2-dniowa, opóźniona o rok z powodu śmierci ks. proboszcza Stanisława Wójtowicza, który zmarł w dniu 1984-10-03)

[madohora]

W czasie I wojny Światowej okolice Bochni i samo miasto były terenem walk wojsk austriackich i rosyjskich. Armia rosyjska niechlubnie wpisała się w karty historii miasta licznymi grabieżami i krwawymi mordami na mieszkańcach łupionych terenów. Lata międzywojenne zaznaczyły się pewnymi osiągnięciami w gospodarce miasta, które nie zdołały jednak umocnić podstaw gospodarczych Bochni, głównie z powodu kryzysu jaki przeżywała kopalnia ( groziła jej nawet likwidacja). Umocniły swe znaczenie władze samorządowe, choć w latach dwudziestych miały miejsce strajki robotnicze, a w latach trzydziestych chłopskie.

[madohora]

Przez ostatnich kilkadziesiąt lat Bochnia powiększyła swój obszar i liczbę ludności. Od 1973 r. miasto powiększyło swe granice administracyjne o Chodenice, Dołuszyce, Kurów, Kolanów, część Krzeczowa, Gorzkowa, Słomki i Krzyżanowic. W wyniku zmian w podziale administracyjnym kraju przeprowadzonych w 1975 roku został zlikwidowany powiat bocheński a Bochnię przeniesiono z województwa krakowskiego do nowoutworzonego tarnowskiego. Od stycznia 1999 r. Bochnia na powrót jest siedzibą władz powiatu bocheńskiego i wchodzi w skład województwa małopolskiego.

[madohora]

BOCHNIA WIDOK OGÓLNY

[madohora]

[madohora]

Choć od lat 90 – tych XX wieku nie wydobywa się już soli, swoją działalność kopalnia kontynuuje przyjmując coraz większą rzeszę turystów zwiedzających solne, zabytkowe podziemia.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Adam Migdał – ludowy twórca z podbocheńskiej Brzeźnicy. Urodził się w 1930 roku, zmarł w 2021 roku. Rzeźbił w drewnie, był autorem licznych rzeźb i płaskorzeźb o tematyce religijnej i patriotycznej (między innymi pocztu książąt i królów polskich). Liczne są też w jego twórczości wątki lokalne. Swoje rzeźby wystawiał między innymi w Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Bochni, Miejskim Domu Kultury w Bochni, w swojej rodzinnej Brzeźnicy. Uczestniczył w licznych pokazach w wielu ośrodkach kraju. Na szczególną uwagę zasługują jego przedstawienia wybitnych postaci z dziejów Polski – księcia Bolesława V Wstydliwego, Świętej Kingi, króla Władysława Jagiełły. Dom twórcy w Brzeźnicy i otaczający go ogród stanowią imponującą galerię jego oryginalnej i szczerej twórczości.

[madohora]

Bazylika św. Mikołaja jest gotyckim kościołem, częściowo przekształconym w okresie późnego baroku. Późnogotycka fasada z przełomu XV i XVI wieku, podparta dwoma przyporami, zwieńczona jest szczytem schodkowym i ozdobiona blendami i fryzem rombowym. Nie znajduje ona odpowiednika w architekturze Małopolski i powstała prawdopodobnie pod wpływem Saksonii.

[madohora]

Większość wyposażenia wnętrza kościoła reprezentuje styl barokowy i rokokowy. Ołtarz główny, sześć ołtarzy bocznych, rokokowa ambona i niektóre mniejsze sprzęty pochodzą z warsztatu Piotra Korneckiego. Jego autorstwa jest też obraz patrona kościoła w ołtarzu głównym.

[madohora]

Kaplica św. Kingi została regotyzowana w latach 1892-1893 pod kierunkiem Tadeusza Stryjeńskiego i posiada jednolite neogotyckie wyposażenie wraz polichromią zaprojektowaną przez Jana Matejkę[5]. Ołtarz z obrazem św. Kingi zbudowany jest w formie pseudotryptyku z nieruchomymi skrzydłami. Ponadto na ścianie kaplicy znajduje się gotyckie malowidło odkryte w 1966 roku.

[madohora]

Na chórze muzycznym znajdują się późnobarokowe organy, pochodzące z II. połowy XVIII w. W 1898 roku zostały przebudowane przez organmistrza Tomasza Falla ze Szczyrzyca w stylu romantycznym. Obecnie instrument posiada 20 głosów, dwa manuały i pedał oraz mechaniczną trakturę.

[madohora]

Obok kościoła znajduje się wolnostojąca drewniana dzwonnica konstrukcji słupowej z początku XVII wieku, zbudowana początkowo przy nieistniejącym obecnie kościele bernardynów w Bochni. Została ona zrekonstruowana w latach 1990-1993, po zniszczeniach w pożarze w 1987 roku. Rekonstrukcja zakończyła się pełnym sukcesem. Dzwonnica jest obiektem na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego.

[madohora]

W Bochni trafiliśmy na Odpust

[madohora]

Bochnia – miasto w południowej Polsce, w województwie małopolskim, siedziba powiatu bocheńskiego, położone nad rzeką Rabą, w dolinie potoku Babica, na granicy Kotliny Sandomierskiej i Pogórza Karpackiego (ściślej: Podgórze Bocheńskie).

[madohora]

Odkrycie soli kamiennej w 1248 przez Wierzbiętę Gryfitę i powstanie Żupy bocheńskiej, doprowadziło 27 lutego 1253 do nadania Bochni praw miejskich przez Bolesława Wstydliwego. Miasto lokowano na prawie magdeburskim z przywilejami, jakie w owym czasie posiadał Wrocław. Osadę nazwano Bochnią. W dokumencie lokacyjnym wymieniono także niemiecką nazwę – Saltzberg, czyli Solna Góra („góra” to ówczesna nazwa kopalni, która obowiązywała do XVIII wieku – stąd też nazwa zawodu górnika). Znaczną część mieszkańców ówczesnej Bochni stanowili bowiem niemieckojęzyczni osadnicy ze Śląska. Oryginał aktu lokacyjnego zaginął.

[madohora]

Rozwój gospodarczy miasta sprzyjał wzrostowi osadnictwa, powstawaniu urzędów, rozwoju handlu (Bochnia leżała na przecięciu się szlaków handlowych – z Europy Zachodniej na Ruś i dalej do Azji Mniejszej oraz z Węgier nad Morze Bałtyckie).

[madohora]

Od XV wieku działała w Bochni szkoła miejska. W 1623 założono klasztor bernardynów. W tym czasie miasto słynęło z cudownego obrazu maryjnego w kościele dominikanów, do którego przybywało wielu pątników z Małopolski, Śląska, Spiszu i Orawy.

[madohora]

W XVII wieku Bochnia – podobnie jak większość miast polskich – doznała szeregu klęsk. Wielka epidemia morowego powietrza, potop szwedzki, pożogi i zniszczenia urządzeń górniczych. Miasto było okupowane przez Szwedów wypartych w 1656, w 1657 zostało spustoszone przez oddziały Jerzego Rakoczego, a w 1662 przez Kozaków. Skutkiem tego w 1664 w Bochni pozostały 54 dom

[madohora]

Przez cały XIX wiek cyrkuł bocheński był terenem licznych działań przeciw zaborcy. W nim zbiegały się nici spisków z lat 30. i 40. XIX w. W 1846 doszło do rzezi galicyjskiej, masowych wystąpień chłopów przeciw szlachcie oraz urzędnikom dworskim i rządowym, a niekiedy i księżom. Bochnianie brali też udział w powstaniach listopadowym i styczniowym.

[madohora]

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 1090 budynkach w Bochni na obszarze 1104 hektarów mieszkało 10 071 osób, z czego 8018 (79,6%) było katolikami, 1926 (19,1%) wyznawcami judaizmu, 62 (0,6%) grekokatolikami, a 65 (0,6%) innej religii lub wyznania, 9819 (97,5%) było polsko-, 159 (1,6%) niemiecko-, 18 (0,2%) rusko-, a 23 (0,2%) innojęzycznymi.

[madohora]

Okres wojen światowych był czasem walki mieszkańców miasta o wyzwolenie i w obronie Rzeczypospolitej. Podczas I wojny światowej Bochnia znalazła się w obszarze zmagań Austro-Węgier z Imperium Rosyjskim, a podczas drugiej – nazistowskiej III Rzeszy z sowiecką Rosją.

[madohora]

W grudniu 1918 z inicjatywy porucznika Ludwika Piątkowskiego powstał 15 Pułk Piechoty „Wilków”. Sztandar ufundowany przez mieszkańców Bochni wręczył pułkowi dowódca 9. dywizji piechoty pułkownik Ryszard Trojanowski 6 sierpnia 1921 w Chołrzowie koło Mołodeczna. Na sztandarze widnieje order Virtuti Militari, a oprócz tego herb Bochni i wizerunek św. Kingi, patronki bocheńskiej kopalni soli. Na odznace pułkowej umieszczono zgodnie z przybraną nazwą cztery wilcze głowy.

[madohora]

3 maja 1935 Bochnianie ufundowali Pomnik Czynu Legionowego projektu Franciszka Maczyńskiego przy ul. Orackiej i ul. Regis w Bochni. Napis na pomniku: „Poległym Za Wolność 1914–1920”. Na czterech tablicach widnieje 260 nazwisk poległych w walkach o niepodległość 1914–1920. 53 z nich poległo w Legionach.

[madohora]

W pierwszej połowie 1936 roku dochodzi do ekscesów o podłożu antysemickim

[madohora]

Ludność żydowską z powiatu bocheńskiego wymordowano częściowo w Oświęcimiu, a częściowo w Kozich Górkach, gdzie spoczywa ok. 2 tysiące Polaków i Żydów.

[madohora]

Bochnia stanowiła odrębny podokręg PPR wchodzący w skład okręgu Podhale obwodu krakowskiego. Czołowymi działaczami PPR i GL na tym terenie byli m.in. Józef Półgroszek, Zbigniew Kącki, Stanisław Smajda. Jedną z pierwszych akcji GL na terenie powiatu bocheńskiego było wykolejenie 3 niemieckich pociągów wojskowych na odcinku Bochnia - Rzezawa w nocy z 25 na 26 lutego 1943 r. Zniszczono wówczas 2 parowozy i 26 wagonów, powodując 20 godzinną przerwę w ruchu kolejowym. Akcją kierowali Zbigniew Kącki, Stanisław Smajda i Andrzej Wiecha. Przez pewien czas działał w powiecie bocheńskim oddział GL im. Ludwika Waryńskiego. GL współpracowała blisko z BCh, których komendant powiatowy już w lutym 1943 r. oświadczył, że podległe mu oddziały nazywa "Gwardią Chłopską" wyrażając równocześnie zgodę na ich bojowe współdziałanie.

[madohora]

Rotmistrz Witold Pilecki po ucieczce z obozu Auschwitz-Birkenau w kwietniu 1943 ukrywał się krótko w Bochni.

[madohora]

Bochnia, przygotowana przez Niemców do obrony okrężnej, została wyzwolona 21 stycznia 1945 r. przez oddziały 106 korpusu z 60 i 38 armii z 1 i 4 Frontu Ukraińskiego.

[madohora]

Lata powojenne były okresem stopniowego rozwoju miasta. W 1973 r. włączono do granic miasta okoliczne wsie: Kolanów, Chodenice, Dołuszyce, Kurów i część Brzeźnicy, Krzeczowa, Gorzkowa, Słomki i Krzyżanowic. Zmiany w podziale administracyjnym w 1975 zlikwidowały powiat bocheński, a miasto przeszło z województwa krakowskiego do nowo utworzonego województwa tarnowskiego. Powstały nowe osiedla – z największym Osiedlem Niepodległości na czele. W 1984 zbudowano obwodnicę miasta (trasa E 40). Powstały dwa nowe kościoły: pod wezwaniem św. Pawła (na Wzgórzu Kolanowskim) oraz św. Jana Nepomucena w pobliżu Osiedla św. Jana.

[madohora]

W czerwcu 1999 r. na zaproszenie burmistrza Wojciecha Cholewy, Ewa Demarczyk przeniosła do Bochni swój teatr. Artystka razem z zespołem kontynuowała działalność w budynku dawnego przedszkola przy ul. Sienkiewicza. Rok później władze miasta w ramach „Dni Bochni” zorganizowały cykl imprez „Ewa Demarczyk zaprasza do Bochni”. Artystce został nadany tytuł „Honorowego Ambasadora Bochni”.

[madohora]

Gospodarstwo Pasieczne „U Kiejdów” to świetne miejsce dla wycieczek szkolnych oraz indywidualnych turystów, położone na obrzeżach Bochni, w Chodenicach nad Rabą.

W Pasiece można spróbować poszczególnych gatunków miodu, dowiedzieć się o ich leczniczych właściwościach. Gospodarstwo pasieczne oferuje swoje produkty zaprasza na szkolenia i zajęcia warsztatowe dla dzieci i młodzieży. Do dyspozycji jest wygodna wiata, w sąsiedztwie której znajdują się zadrzewienia złożone z gatunków miododajnych. Gospodarze obiektu zgromadzili tradycyjny sprzęt pszczelarski, posiadają ekspozycję woskowych figur i świec. Służą fachową wiedzą, oferują słodki poczęstunek. Jest tu też miejsce na ognisko.

Gospodarstwo Pasieczne jest członkiem sieci Dziedzictwa Kulinarnego Małopolska w ramach Europejskiej Sieci Regionalnego Dziedzictwa Kulinarnego.

Regionalne Dziedzictwo Kulinarne jest znakiem potwierdzającym jakość tradycyjnej i innowacyjnej żywności, która promuje tradycje regionu.

[madohora]

BOCHNIA SPACERY PO RYNKU

[madohora]

BOCHEŃSKI SZLAK SOLNY

[madohora]

[madohora]

Jeszcze przydałoby się zwiedzić cmentarz - bo za pierwszym razem na to już nie miałam czasu

[madohora]

POMNIK OFIAR HOLOKAUSTU

Wszystkie dzisiejsze informacje pochodzą ze strony www.bochnia.eu

[madohora]

Po drodze możemy też zwiedzić znany z piosenki Kłaj

[madohora]

Kłaj – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, w gminie Kłaj. Miejscowość jest siedzibą gminy Kłaj.

[madohora]

Początki wsi datuje się na XIII wiek, jej część należała do klasztoru bożogrobców w Miechowie. Po rozbiorze w 1772 roku pozostała w zaborze austriackim. W czasie pierwszej wojny światowej duża część Kłaja spłonęła. W latach 70. i 80. XX w. zbudowane zostało – przy dużym wsparciu mieszkańców – nowoczesne centrum wiejskie, w którym stoją budynki Urzędu Gminy (obecnie remontowane Centrum Administracyjne Gminy), Gminny Dom Kultury, Wiejski Ośrodek Zdrowia (obecnie NZOZ) oraz liczne pawilony handlowe (poczta, bank, sklepy), a także lokale usługowe (fryzjer, kwiaciarnie, biuro podatkowe itp).

[madohora]

Większość zabytkowych budynków skupia się w centrum: wiele kamienic dziewiętnastowiecznych (później przebudowywanych) znajduje się przy rynku. Są to domy nr 5, 7, 8, 9 i 16. Idąc na południowy zachód główną ulicą miasta też można spotkać budowle z lat 1801-1900. Już na początku napotykamy wzniesiony w 1887 roku gmach Urzędu Miejskiego. W ryzalicie fasady reprezentacyjnej znajduje się zegar miejski mający około 150 lat. Pozostałe kamienice z danego okresu to budynki nr 3, 6 („Pod Ślimakiem”), 14, 16/22, 26, 31/33 (Starostwo). Na parterach większości kamienic mieszczą się sklepy, na piętrach – mieszkania. Większość z nich odrestaurowano.

[madohora]

W pobliżu Bochni znajduje się miejscowość Nowy Wiśnicz, który na pewno warto zwiedzić

[madohora]

W XII wieku Nowy Wiśnicz był notowany jako wieś klasztorna. W XIV wieku był własnością Kmitów, a następnie Lubomirskich. Prawa miejskie otrzymał w 1616 roku za sprawą Stanisława Lubomirskiego. W założonym przez siebie mieście Lubomirski ufundował barokowy kościół farny i ratusz. Jako wotum za zwycięstwo pod Chocimiem w 1621 r. na wzgórzu obok zamku Stanisław wybudował klasztor Karmelitów Bosych. Znaczną część drewnianej zabudowy miasta strawił wielki pożar 3 lipca 1863

[madohora]

Akcja Wiśnicz – atak Armii Krajowej przeprowadzony 26 lipca 1944 roku na niemieckie więzienie w Nowym Wiśniczu. Jedna z największych akcji polskiego podziemia, w których uwolniono więźniów, przeprowadzonych w czasie niemieckiej okupacji Polski.

[madohora]

Akcja uznawana była za bardzo trudną z powodu umiejscowienia więzienia w niedostępnym, pokarmelickim klasztorze oraz groźnego sąsiedztwa. W odległości 300 metrów od więzienia, w budynku szkoły stacjonowała jednostka 33. Batalionu SS, która była zmotoryzowana oraz dysponowała bronią pancerną. Operacja uznana została za bardzo ryzykowną i żaden inny oddział AK nie chciał się jej podjąć ani wziąć w nim udziału

[madohora]

Partyzanci przejęli broń oraz amunicję, a także znaleźli klucze do więziennego magazynu broni, który splądrowali. Niektórzy z żołnierzy nieśli po 2-3 karabiny. Liczba sztuk broni była tak duża, że część otrzymali także uwolnieni więźniowie. Zdobyto 3 karabiny maszynowe, 5 automatów MP, 5 karabinów, 12 pistoletów, 21 granatów, amunicję w skrzynkach, kompasy, lornetki, plecaki itp.

[madohora]

Trzy miesiące po akcji 29 października 1944 roku Niemcy przeprowadzili szeroko zakrojoną pacyfikację okolicznych wsi, co uznano za niemiecki odwet na lokalnej ludności za Akcję Wiśnicz. Wzięło w niej udział wojsko, policja oraz kolaborujące z niemieckimi nazistami jednostki „własowców”. Przeprowadzili oni pacyfikację wsi Lipnica Murowana, Lipnica Dolna oraz Lipnica Górna. Ofiarą padli również niektórzy uczestniczący w akcji w Nowym Wiśniczu żołnierze AK. Zastrzeleni zostali wówczas: Józef Burdak „Kruk” i Franciszek Michałek „Raj”. Dodatkowo aresztowano i wysłano do obozów koncentracyjnych: Leona Szczerkowskiego „Lwa”, Zbigniewa Wyrzykowskiego „Maryśkę”, Romana Stokłosę, Szymona Sufczyńskiego „Tłoka”, Juliana Wieciecha „Skrzata”, Tadeusza Wieciecha „Turkota”. Z osadzonych w obozach niemieckich przeżył tylko Julian Wieciech

[madohora]

[madohora]

W latach 2017–2020 władze kopalni prowadziły starania w kierunku udostępnienia dla zwiedzających nowych wyrobisk. Plany zakładały poszerzenie częściowo zaciśniętych chodników i komór, a także stworzenie dodatkowych miejsc noclegowych. W szybie Sutoris budowane są schody w celu umożliwienia zejścia do kopalni turystów na nowo tworzoną trasę turystyczną. W otoczeniu szybu Sutoris, na poziomie Wernier prowadzone są roboty górnicze mające docelowo udostępnić te wyrobiska na rzecz ruchu turystycznego. Prace miały się zakończyć w 2020 roku, jednak z powodu opóźnień planuje się je przedłużyć do 2021 roku

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

TABLICA UPAMIĘTNIAJĄCA POŻAR Z 1875 ROKU. OFIARĄ PADŁ EDWARD WINDAKIEWICZ

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W skład kopalni wchodzą obecnie trzy szyby: Sutoris, Campi i Trinitatis. Pozostałe szyby zostały zlikwidowane w okresie funkcjonowania kopalni, a jedynym zachowanym śladem na powierzchni są wózki kopalniane rozstawione na terenie miasta Bochni w miejscu ich istnienia. Wszystkie obecnie istniejące szyby mają elektryczne maszyny wyciągowe.

[madohora]

Główny szyb wydobywczy kopalni w okresie eksploracji gór zachodnich. Zgłębiony w latach 1556–1568 przez Jana Faigla (Fajgla)[43]. W trakcie budowy szybu mierzono się z trudnościami technicznymi, związanymi z obecnością kurzawki, co spowodowało wydłużenie czasu realizacji projektu. Nazwa szybu Campi (od campus – pole), była stosowana wymiennie także z polską, Polny, na co przyczyniło się położenie szybu poza miastem. Stosowano początkowo także nazwę „szyb Fajgla” od nazwiska jego budowniczego. W 1792 roku osiągnięto głębokość 212 metrów. Szyb oraz przyległe budynki padły ofiarą pożaru w 1930 roku, co zagroziło likwidacją kopalni. Górnicy znacznym nakładem pracy oraz kapitału własnego zdołali odbudować szyb oraz młyn solny, co umożliwiło dalsze funkcjonowanie kopalni do 1990 roku.

[madohora]

Obecnie (stan na 2020 r.) szyb jest głównym szybem turystycznym kopalni, oferującym w swoim bezpośrednim otoczeniu dogodny parking dla samochodów osobowych i autobusów.

[madohora]

Pierwszą próbę wybicia szybu podjęli Austriacy w XVIII wieku[46]. Według założeń na zachód od szybu Campi miał powstać nowy szyb oraz sztolnia o długości 478 metrów. Po 4 latach prac, zarzucono dalsze prace i pozostawiono budowę nieukończoną. Głównym powodem zaniechania prac była obecność kurzawki, która spowodowała trzykrotne zawały w trakcie budowy. Powrócono jednak do planu budowy szybu i ostatecznie w 1908 roku zbudowano szyb Trinitatis, który po dziś dzień pełni rolę wentylacyjną.

[madohora]

Obok szybu Sutoris, jeden z najstarszych szybów kopalni. Położony w południowo-wschodnim narożniku obecnego placu Gazaris był bezpośrednio narażony na zalewanie przez wody potoku Babicy. Ostatecznie zlikwidowany w 1842 roku.

[madohora]

W 1940 roku w szybie Floris zginął Włodzimierz Podgórzec uciekający przed niemieckimi żandarmami oraz pracownikami Gestapo. Według zeznań świadka inż. Alfreda Dańca, upadek Podgórca sygnalizował łomot, a w świetle lampy mignął spadający człowiek. Podgórzec próbował przeskoczyć szyb, widząc nadchodzącą od dołu pogoń, lecz skok mu się nie udał i runął w przepaść, ginąc na miejscu. Nie jest jasne do końca, czy skok oddany został w desperackiej próbie ucieczki, czy był aktem samobójstwa w celu ocalenia innych uczestników konspiracji. Na budynku przychodni, znajdującym się w bezpośredniej bliskości miejsca lokacji szybu Floris znajduje się pamiątkowa tablica upamiętniająca to wydarzenie.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

BAZYLIKA ŚWIĘTEGO MIKOŁAJA W BOCHNI

[madohora]

Życie religijne w Bochni od stuleci koncentrowało się w kościele św. Mikołaja. Przed nadaniem praw miejskich w 1253 r. istniał w Bochni drewniany kościółek pod wezwaniem św. Mikołaja, ufundowany przez księżnę Grzymisławę, matkę Bolesława Wstydliwego. Tradycja i zapiski w księ­gach parafialnych mówią, że na jego miejscu w 1253 r. żona księcia, Kinga, ufundowała duży kościół murowany pod wezwaniem św. Mikołaja.

[madohora]

Nowe wnętrze uzyskało układ halowy – czte­ro­przę­sło­wy ze stosunkowo długim, również czte­ro­przę­sło­wym, trójbocznie zamkniętym prezbiterium, przy którym wzniesiono od północy nieregularną przybudówkę mieszczącą zakrystię oraz jednoprzęsłową kaplicę pod wezwaniem 11 tysięcy dziewic, przemianowaną później na św. Kingi. Wysoko osadzone sklepienie (zapewne krzyżowe) wspierało się na bocznych filarach, które do dziś tkwią w ciężkiej barokowej obudowie. Poszczególne przęsła wydzielały ostrołukowe arkady, powodując silne rozświetlenie wnętrza.

[madohora]

W latach 1762–1775 wprowadzono do wnętrza kościoła wystrój barokowo-rokokowy autorstwa Piotra Korneckiego i jego warsztatu, w tym ołtarz główny, ołtarze boczne, ambonę, kilka obrazów i feretronów. W 1769 r. Kornecki wykonał na ścianie tarczowej prawej nawy malowidło przed­sta­wia­ją­ce św. Kingę.

[madohora]

W 1854 r. przebudowano sygnaturkę podług projektu Marcina „Lelewela” Borelowskiego, na­da­jąc jej neogotycki charakter. Dobudowano również małe piętro nad zakrystią z przeznaczeniem na skarbiec oraz zmieniono pokrycie dachu. Dotychczasowe gonty zastąpiono żelazną blachą, zamienioną w początku XX w. na dachówkę.

[madohora]

Za proboszczowania ks. infułata Stanisława Wójtowicza (1959–1984) świątyni groziło nie­bez­pie­czeń­stwo zawalenia. Przyczyną były szkody górnicze. Wykonano wówczas wieniec żelbetowy, ściągi dolne pod posadzką oraz ściągi górne ponad sklepieniem. Dobudowano jeszcze jedną podporę dla ratowania kaplicy Matki Bożej. Zbudowany został nowy chór muzyczny dostosowany do stylu kościoła, a kamienne kolumny zostały usunięte. W latach 1960–1965 kościół otrzymał nową poli­chro­mię i ogrzewanie.
Za proboszczowania księdza Karola Dziubaczki (1984–1992) kościół otrzymał nową instalację elektryczną.

[madohora]

[madohora]

Istnieje hipoteza, że Obraz powstał w Krakowie w czasie, gdy obraz częstochowski był tam konserwowany po napadzie Husytów na klasztor jasnogórski w 1430 r. Artyści pracujący przez 4 lata nad jego odnowieniem mieli sporządzić kilka kopii, które później zasłynęły z łask i przeszły z rąk prywatnych do kościołów w okolicy Krakowa, przy czym wymienia się konkretne miejscowości: Bochnia, kościół mariacki w Krakowie, Okulice, Maków Podhalański. Hipoteza ta nie ma wartości naukowej. Nie znał tych danych autor kroniki parafialnej jeszcze przed dwustu laty.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Tak więc informacje o przeniesieniu Obrazu do klasztoru dominikanów w Bochni pozwalają twierdzić, iż Obraz znajdował się tu już w 1617 czy 1618 roku. Potwierdzeniem tej daty jest zapis Rościszewskiego o umieszczeniu w 1621 roku Obrazu w ołtarzu różańcowym. Wiadomo także, że w 1632 Obraz znajdował się już w klasztorze, a w rok później Jan z Pieskowej Skały Wielopolski, kanclerz koronny, ufundował dla kaplicy portal z czarnego marmuru, a w 1746 kasztelan wojnicki Piotr Stadnicki ufundował ołtarz, w którym Obraz został umieszczony. Jednak informacje za­no­to­wa­ne przez ks. Kuca zawierają dane częściowo okrojone.

[madohora]

[madohora]

Łaski, jakich pobożni ludzie doznali u stóp obrazu Matki Boskiej Bocheńskiej w ciągu pierw­szych 20 lat Jej królowania w Bochni, zanotował i ogłosił przeor dominikanów bocheńskich o. To­masz Rościszewski w książeczce wydanej w r. 1639 w Krakowie pod barokowym tytułem: „Puklerz złoty na obronę obrazów katolickich z Pisma św., z Doktorów Powszechnych i z Wszechmocnych Dziełów Boskich wystawiony, przytym Łza krwawa obrazu bocheńskiego Najświętszej Panny wy­ra­żo­na”. Druga część tytułu: „Łza krwawa...” pozostaje w związku z faktem, że Matka Boska Bocheńska kilka razy płakała.

[madohora]

[madohora]

Pobożni ludzie zadawali sobie z lękiem pytanie, dlaczego Matka Boska płacze, i równocześnie wieszczyli z Jej krwawych łez jakieś wielkie nieszczęścia. Kiedy niedługo potem zaczęły pękać w bocheńskim klasztorze mury, powiał w świecie górniczym lęk, że zbyt podkopanemu miastu grozi zapadnięcie się i tylko opieka Matki Boskiej od tego nieszczęścia Bochnię uchroni. Gdy zaś kilkanaście lat później wojny kozackie wstrząsnęły posadami Rzeczypospolitej, a potem potop szwedzki zalał cały kraj, przypomniano sobie znowu krwawe łzy Maryi. Uczuciom, które wtedy ogar­nia­ły ludzi, dał wyraz poeta, jezuita, ks. Michał Krasuski, który w odzie swej, poświęconej Matce Boskiej Bocheńskiej, pociesza rodaków za­pew­nie­niem, że tę chwilę zagłady Matka Boska przeczuła i z litości nad naszym losem płynęły Jej łzy.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W 1777 roku po pierwszym rozbiorze Polski nastąpiła kasata klasztoru ojców dominikanów, a ko­ściół wraz z kaplicą został rozebrany. Rozpoczęto wówczas budowę kaplicy dla Obrazu w ko­ście­le św. Mikołaja. Nowa kaplica architektonicznie nawiązuje do dominikańskiej, z której prze­nie­sio­no portal i ołtarz, a także liczne naczynia liturgiczne i niektóre wota.

[madohora]

[madohora]

„Kult Obrazu, przechowywany w tym okresie w rodzinach, ożywił się w 1860 roku, kiedy to, jak notuje kronika parafialna: „Zwrócono uwagę na Obraz Matki Boskiej Różańcowej, w tym ołtarzu od 2 X 1778 roku się znajdujący i kosztownościami przyozdobiony”. Należało więc dokonać renowacji, gdyż „spełzło malowanie, a złocenia poczerniały”. Zajęła się tym Józefa Winklerowa. Wpływ na takie zaniedbanie Obrazu miało jego umieszczenie wysoko w głębi ołtarza tak, że wierni nie mieli mo­żli­wo­ści spojrzenia na twarz Madonny.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Wyrazem wiary, a zarazem potwierdzeniem królewskiej godności Maryi, stały się koronacje Jej wizerunków. Na ziemiach polskich pierwsza koronacja obrazu Matki Bożej odbyła się w 1717 roku w Częstochowie, gdzie ukoronowano cudowny Obraz Matki Bożej Jasnogórskiej. Diecezja tar­now­ska po raz pierwszy nałożyła korony na obraz Matki Bożej w Tuchowie w dniu 2 października 1904 roku.

[madohora]

W okresie przygotowań do koronacji ukazywały się w ilustrowanym tygodniku diecezjalnym „Nasza Sprawa” artykuły ją zapowiadające, które zachęcały do składana ofiar na korony, a także informowały o historii samego Obrazu. Zostały również opublikowane broszury o Matce Bożej Bocheńskiej, a mianowicie: „Tryumf Maryi”, „Historia cudownego obrazu Matki Bożej Bocheńskiej”, „Nowenna do Matki Bożej Bocheńskiej”, „Nabożeństwo różańcowe”. Autorem wszystkich tych opra­co­wań był ks. dr Władysław Kuc.

[madohora]

Uroczystości koronacyjne rozpoczęły się w przeddzień koronacji poświęceniem dzwonów i prze­nie­sie­niem cudownego Obrazu do ołtarza głównego, gdzie zostały odprawione Nieszpory z homilią. Przez całą noc w kościele trwała adoracja Najświętszego Sakramentu, a po północy zaczęto od­pra­wiać Msze Święte.

[madohora]

Obchody koronacyjne przyczyniły się do wzmocnienia kultu Matki Bożej, który pogłębił się w czasie drugiej wojny światowej. Podczas okupacji Obraz stał się symbolem miłosierdzia i jedynej pociechy wśród wielkich cierpień ludności, a Kaplica stała się punktem oparcia dla wszystkich i odegrała wielką rolę w podtrzymywaniu ducha patriotycznego. Przed Bocheńskim Obrazem klęczeli wszyscy prześladowani, nawet Żydzi, zwiezieni do bocheńskiego getta.

[madohora]

W roku tysiąclecia chrztu Polski parafia bocheńska, chcąc włączyć się w obchody jubileuszowe, rozpoczęła peregrynację Cudownego Obrazu Matki Bożej Różańcowej po domach. To wydarzenie spowodowało wielkie ożywienie kultu wśród mieszkańców miasta, którzy licznie brali udział w tej peregrynacji, zdobiąc ulice i przenosząc Obraz w procesji z domu do domu.

[madohora]

Po koronacji Cudownego Obrazu w 1934 roku co pięć lat uroczyście obchodzona jest rocznica tamtych wydarzeń.

[madohora]

Nowym proboszczem został ks. dr Karol Dziubaczka i jemu dane było ten jubileusz zorga­ni­zo­wać. Z tej okazji został przygotowany i wybity pamiątkowy medal, który zaprojektował profesor Czesław Dźwigaj. Uroczystości 50-lecia odbyły się na łąkach kolanowskich, a uroczystej sumie przewodniczył i kazanie wygłosił ksiądz kardynał Franciszek Macharski, metropolita krakowski. W te uroczystości jubileuszowe był zaangażowany bardzo mocno Pasterz Diecezji, bp Jerzy Ablewicz. To on wystosował do diecezjan okolicznościowy list, w którym napisał „Sanktuarium maryjne w Bochni jest sanktuarium różańcowym. Matka Boża w swoim wizerunku bocheńskim poucza nas, że Bóg pragnie uszczęśliwić człowieka i ludzkość przez różaniec”. Zaprosił również wszystkich diecezjan na te uroczystości do Bochni. Na jubileusz koronacji zostały wykonane nowe korony dla Pana Jezusa i Matki Bożej. Fundatorem tych koron był ksiądz prałat Franciszek Korta, bardzo związany z Bochnią. Ojciec Święty Jan Paweł II w telegramie z okazji 50. rocznicy koronacji obrazu Matki Bożej Różańcowej w Bochni napisał: „Z całą diecezją tarnowską klękam z różańcem w ręku przed Matką Bożą Bocheńską, by podziwiać i wysławiać w Bogarodzicy wspaniały owoc odkupienia i jakby w przeczystym obrazie oglądać w Niej to, czym pragnie i spodziewa się być Kościół” (KL 103)

[madohora]

W roku 1995 parafia św. Mikołaja, jako jedna z kilku w diecezji, przeżyła peregrynację figury Matki Boskiej Fatimskiej. Uroczystość ta zgromadziła tysiące wiernych, którzy przez cały dzień i noc przybywali, aby przez chwilę pomodlić się przed cudowną figurą.

[madohora]

Uroczyste ogłoszenie kościoła św. Mikołaja Bazyliką Mniejszą przez Nuncjusza Apostolskiego w Polsce, księdza Arcybiskupa Józefa Kowalczyka, odbyło się 10 października 1998 roku przy u­dzia­le nowego biskupa tarnowskiego Wiktora Skworca i biskupów pomocniczych: Piotra Be­dnar­czy­ka, Józefa Gucwy, Władysława Bobowskiego, Jana Styrny, a także licznie zgromadzonego duchowieństwa oraz wiernych.

[madohora]

W roku 2002 kopia Matki Bożej z Bochni przekazana została Administratorowi Apostolskiemu w Kazachstanie, księdzu Januszowi Kalecie, do nowo wybudowanej świątyni w Atyrau. Ksiądz Ka­le­ta był w bocheńskim sanktuarium wikariuszem i postanowił, aby w nowym miejscu jego posługi kapłańskiej była Królowa Różańca Świętego z Bochni.

[madohora]

Na zakończenie Roku Różańca Świętego i jubileuszu 750-lecia powstania parafii św. Mikołaja i miasta Bochni (1253), w uroczystość odpustową ku czci patrona parafii, w dniu 6 grudnia 2003 roku, biskup tarnowski Wiktor Skworc podniósł kościół św. Mikołaja do godności kolegiaty i ery­go­wał przy tym kościele Kapitułę Kolegiacką pod wezwaniem Matki Bożej Różańcowej. Kapituła ta w statucie ma jako jedno z wielu zadań szerzenie kultu Matki Bożej. W tym też dniu Pasterz Koś­cio­ła Tarnowskiego złożył Matce Bożej Różańcowej dar, wotum w postaci dużego srebrno-bur­szty­no­we­go różańca. Umieszczony został on w gablocie w kaplicy Matki Bożej. Po uroczystościach w Bazylice została oddana i poświęcona z tej okazji „Aula św. Mikołaja”, wzniesiona przy Domu Pielgrzyma, dawnej Bursie.

[madohora]

• 1246 – Ślub z Bolesławem

[madohora]

• 1257 – Bolesław oddaje św. Kindze we władanie Ziemię Sądecką

[madohora]

• 1288 – Wstąpienie św. Kingi do zakonu

[madohora]

• 1999-06-16 – Kanonizacja bł. Kingi w Starym Sączu – św. Jan Paweł II

[madohora]

• 1248 – Miasto Bochnia jest już znane z wydobycia soli metodą solankową, w nim drewniany kościół św. Mikołaja ufundowany przez księżnę Grzymisławę, matkę Bolesława Wstydliwego, dla potrzeb miejscowych górników

[madohora]

• 1253 – Św. Kinga ufundowała murowany kościół św. Mikołaja w miejscu drewnianego, ale w po­cząt­kach XV w. spłonął

[madohora]

• 1655 – Pożar miasta i części kościoła św. Mikołaja w czasie potopu szwedzkiego

[madohora]

• XV/XVI w. – Powstanie Obrazu (kopia Częstochowskiego), autor nieznany, płótno naciągnięte na mo­drze­wio­wą deskę

[madohora]

• 1604 lub 1620 – Podczas pożaru miasta Obraz zatrzymał ogień

[madohora]

 1621 – Umieszczenie Obrazu w ołtarzu Różańcowym

[madohora]

• 1638-05-15 – „Cud łez” w obecności komisji kościelnej i wielu innych osób

[madohora]

• 1746 – Osobny ołtarz dla Obrazu

[madohora]

• Koniec XVIII w. – Zabory, zakaz pielgrzymek i bractw religijnych, Obraz umieszczony w mało wi­docz­nym miejscu ołtarza

[madohora]

• Starania o koronację rozpoczął bp Leon Wałęga

[madohora]

• 1934-10-07 – Koronacja Obrazu koronami papieskimi – bp Franciszek Lisowski w obecności 120 tys. ludzi

[madohora]

• 1997-12-06 – Poświęcenie drzwi spiżowych w związku ze zbliżającym się rokiem jubileuszowym 2000 – kard. Franciszek Macharski

[madohora]

• 2003-10-07 – Poświęcenie Placu Sanktuaryjnego – bp Wiktor Skworc i abp Damian Zimoń

[madohora]

• 2005-10-09 – Poświęcenie ołtarza polowego i pomnika Jana Pawła II – bp Wiktor Skworc

[madohora]

• 2014-11-19 – Przywiezienie z Łagiewnik relikwii św. s. Faustyny

[madohora]

Bazylika św. Mikołaja w Bochni – najstarszy i największy kościół w Bochni, od 1998 roku bazylika mniejsza, Sanktuarium Matki Bożej Różańcowej. Od 2003 pełni funkcję kolegiaty, przy której mieści się kapituła.

[madohora]

Kościół został znacznie uszkodzony przez pożar miasta w 1655 roku, podczas potopu szwedzkiego. Zniszczone zostały m.in. dach i sklepienia. Odbudowa kościoła w stylu barokowym prowadzona była z funduszy przekazanych przez króla Jana Kazimierza i zakończyła się w 1665 roku.

[madohora]

[madohora]

W 1998 roku kościół uzyskał godność bazyliki mniejszej. W 2003 roku przy kościele erygowana została kapituła kolegiacka, zaś sam kościół został podniesiony do godności kolegiaty.

[madohora]

Trwające przez kilka dni w bocheńskim walki w czasie kampanii wrześniowej 1939 r. miały bardzo zacięty przebieg. Wojskom polskim Grupy Operacyjnej "Boruta" gen. Spiechowicza i podporządkowanej mu brygadzie pancerno-motorowej gen. Maczka, stanowiącym południowe skrzydło armii "Kraków", groziło na terenie powiatu bocheńskiego i brzeskiego okrążenie i zniszczenie przez Niemców. 5 września południowe skrzydło wojsk polskich zostało zepchnięte na Łapanów. Następnego dnia wojska polskie naciskane mocno przez Niemców m.in. pod Bochnią i Wiśniczem Nowym dotarły do linii Brzesko – Wiśnicz Nowy – Bochnia – Niepołomice i były już od południowego wschodu okrążone przez jednostki niemieckie. Grupie Operacyjnej "Boruta" udało się jednak powstrzymać Niemców w tym rejonie i odskoczyć do rejonu Żabno – Radłowa – Wał Rudy, gdzie stoczyła krwawe walki przy przeprawie przez most na Dunajcu pod Biskupicami. Ostatnią większą walkę w bocheńskim stoczono w Puszczy Niepołomickiej 9 września 1939 r. Żołnierze polscy z V batalionu strzelców podhalańskich, zaskoczeni przez Niemców w czasie snu, bronili się bohatersko, lecz musieli ulec przewadze nieprzyjaciela. Poległo wówczas 60 Polaków i 20 Niemców. Miejscowi chłopi pochowali poległych na miejscu walki w pobliżu Poszyny.

[madohora]

Od 1871 roku na środku bocheńskiego rynku stoi na kolumnie pomnik Króla Polski Kazimierza III Wielkiego. Pomysł zbudowania pomnika wyszedł z kręgu Jana Matejki. Ówczesny marszałek powiatu, szwagier słynnego malarza, Leonard Serafiński powziął ambitny plan uczczenia pamięci wielkiego króla. Koszty pokrył przede wszystkim budżet miasta. Dzieło krakowianina Walerego Gadomskiego powstało po wykonaniu szkiców przez Matejkę. Król w lewej ręce trzyma dokument – statuty wiślickie.

[madohora]

Neorenesansowa, dwupiętrowa budowla powstała według typowego projektu opracowanego przez Ministerstwo Oświecenia Publicznego w Wiedniu. W szczycie znajduje się Orzeł Biały i data budowy – 1886. Od początku w budynku siedzibę miało Gimnazjum. Ta szkoła w przeszłości odegrała wielką rolę w dziejach miejscowej oświaty. Znana jest z wysokiego poziomu nauczania przekazywania patriotycznych treści wielu pokoleniom uczniów. Od 2002 w gmachu funkcjonuje I Liceum Ogólnokształcące im. Króla Kazimierza Wielkiego.

[madohora]

[madohora]

Przy tej ulicy na uwagę zasługuje klasycystyczny dworek miejski z 1 połowy XIX wieku. Posiada czterospadowy dach i ganek podparty dwiema kolumnami. W połowie dziewiętnastego stulecia zbudowano dom nr 16. Mieszkał w nim i tworzył artysta malarz, literat i historyk – Ludwik Stasiak. Uczynił on z tego domu żywy ośrodek kulturalny skupiający miejscowe środowisko umysłowe, ale także przyciągający artystów oraz literatów z Krakowa i Lwowa. Przed 1847 rokiem wzniesiona została siedziba dawnego szpitala. Jest budowlą klasycystyczną z elementami historycyzmu. Na kalenicy dachu znajduje się sześcioboczna wieżyczka. Od lat 80. XX wieku do niedawna gmach był siedzibą Pogotowia Ratunkowego. Obecnie jest nieużywany.

[madohora]

"W uroczym zakątku wśród pól i łąk, nieopodal malowniczego zagajnika porośniętego akacjami, kasztanowcami i lipami, wypływa źródełko, które nigdy nie zamarza, ani nie wysycha...Woda ze źródełka charakteryzuje się znakomitymi walorami smakowymi, o czym świadczą ustawiające się przy nim, od niepamiętnych czasów, kolejki bochnian czerpiących doskonałą wodę." - pisze w swojej książce Jan Flasza.

[madohora]

[madohora]

dawny klasztor dominikanów, ob. muzeum, Rynek 20, poł. XVII w., k. XVIII w. - istniejący od XIV wieku kościół i klasztor dominikanów w Bochni przebudowano w okresie baroku, a następnie zlikwidowano w 1777 roku. Do dziś zachował się jedynie budynek klasztorny, obecnie pelniący funkcję muzeum miejskiego.

[madohora]

cmentarz żydowski, ul. Dębcza, 1872

[madohora]

cmentarz wojenny nr 313

[madohora]

Cmentarz wojenny nr 314 – Bochnia – austriacki cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej wybudowany przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie i znajdujący się na terenie jego okręgu IX Bochnia. Zajmuje osobną, dużą kwaterę Cmentarza Komunalnego w Bochni. Jego projektantem był Karl Schölich.

[madohora]

Centralnym elementem, zbudowanym na szczycie wzniesienia, jest ściana pomnikowa z 14-metrowym krzyżem wykonanym z kamiennych ciosów. Pod krzyżem, we wnęce, umieszczono płaskorzeźbę przedstawiającą anioła z mieczem w ręku, pilnującego spokoju zmarłych. U podnóża pomnika, po obu jego stronach, znajdują się cztery groby oficerów z betonowymi nagrobkami zwieńczonymi krzyżami maltańskimi. Poniżej na opadającym stoku znajdują się mogiły żołnierskie, rozplanowane w kilku rzędach.

[madohora]

zespół salinarny (żupa solna), ul. Kraszewskiego, ul. Oracka, XVI – XIX w.

[madohora]

dom, ul. Konstytucji 3 Maja 3, 1895 - willa zaprojektowana dla lekarza Mieczysława Dembowskiego przez Teodora Talowskiego.

[madohora]

waga miejska, ob. dom mieszkalny, Rynek 2, XVII w.
dom, Rynek 3
dom, Rynek 8 (d.7), XVIII / XIX w.
kamienica, Rynek 9 / Wolnica, poł. XIX w., pocz. XX w.
dom, Rynek 13, k. XVIII w.
dom, Rynek 14, 1 poł. XIX w.
dom, Rynek 17, XVII w., XIX w.

[madohora]

inne zabytki:

pomnik Kazimierza Wielkiego z 1871 r.

[madohora]

synagoga z 1939 r.

[madohora]

W czasie wojny wykorzystywana była przez hitlerowców jako skład, fabryka dykty oraz wyrobów stolarskich, ale pełniła również nielegalnie funkcje kultowe. Po zakończeniu wojny synagoga przez krótki czas pełniła funkcje kultowe oraz mieściła siedzibę Kongregacji Wyznania Mojżeszowego w Bochni. Następnie była wykorzystywana jako magazyn, a później została opuszczona i niszczała. W 1988 roku przeprowadzono kapitalny remont budynku i przeznaczono go na siedzibę banku PKO BP.

[madohora]

Patriarcha jerozolimski Monachus jest autorem dokumentu z 1198, z którego wynika, że możnowładca Mikora z rodu Gryfitów ofiarował Zakonowi Bożogrobców z Miechowa wieś Chełm z kościołem, dziesięcinami, targiem, a nawet karczmę.

[madohora]

Corocznie odbywają się tu Wianki Świętojańskie nad Rabą – wielka impreza plenerowa, łącząca elementy tradycji pogańskich z chrześcijańskim świętem św. Jana

[madohora]

Inne historyczne miejscowości to Krzyżanowice, Nieszkowice, Bogucice, Pogwizdów oraz położone na skraju Puszczy Niepołomickiej – Stanisławice.

[madohora]

Niezwykle interesująca jest historia Gawłowa, wsi zamieszkiwanej do 1945 roku przez dawnych kolonistów niemieckich i ich potomków, osiadłych w czasach kolonizacji józefińskiej po I rozbiorze Polski. Do II wojny światowej w sąsiednich Majkowicach działała nawet niemiecka szkoła. Na uwagę zasługuje fakt, że społeczność niemiecka i polska egzystowały tu przez półtora wieku w pełnej harmonii i szacunku.

[madohora]

O bohaterskiej załodze „Liberatora”, która zginęła udzielając pomocy walczącym powstańcom warszawskim przypomina Pomnik Lotników w Nieszkowicach Wielkich. W Grabinie w przeddzień wyzwolenia w styczniu 1945 roku, niemieccy faszyści spacyfikowali całą wieś i rozstrzelali wielu mieszkańców.

[madohora]

Chełm: kościół Zakonu Bożogrobców pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela

Powstanie parafii w Chełmie związane jest Zakonem Bożogrobców z Miechowa. W świetle dokumentu z 1198 roku, który nadał zakonowi przywilej władania chełmską parafią, jawi się ona jako jedna z najstarszych w Małopolsce. W 1170 powstała pierwsza drewniana świątynia pw. Jana Chrzciciela. Kościół ten przetrwał do 1412 roku, kiedy to powstał drugi drewniany kościół ufundowany przez Bożogrobców. W latach 1738 – 1749 wieku została wzniesiona kolejna świątynia, tym razem już murowana (z cegły i kamienia). Jej konsekracja nastąpiła w 1825 roku i do dziś pełni rolę kościoła parafialnego. Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Chełmie jest jednym z obiektów sakralnych na królewskim szlaku turystycznym Via Regia Antiqua. Posiada budowę jednonawową w stylu barokowym. We wnętrzu kościoła znajduje się ołtarz autorstwa Piotra Korneckiego z 1749 roku. Jego główną ozdobą jest XVIII-wieczny obraz Matki Bożej Niepokalanie Poczętej z herbem Zakonu Bożogrobców. Drugim jest obraz patrona parafii św. Jana Chrzciciela, namalowany w 1882 roku przez Franciszka Miklusińskiego. Trzeci obraz – wykonany przez nieznanego artystę - pochodzi z 1911 roku i przedstawia Ostatnią Wieczerzę. Pozostałe dzieła sztuki malarskiej znajdujące się w świątyni to: obrazy Matki Bożej Nieustającej Pomocy, Matki Bożej Różańcowej i św. Józefa z Dzieciątkiem znajdujące się w ołtarzach bocznych, tryptyk Najświętszego Serca Pana Jezusa, czy XVIII – wieczny obraz z wizerunkiem bożogrobców. Najstarszym elementem jest kamienna chrzcielnica z przełomu XVI i XVII wieku. Na ścianach kościoła widnieją dwa epitafia – pierwsze z 1623 roku Jana Innocentego Petrycego (dr medycyny i filozofii, poety i profesora Akademii Krakowskiej) a drugie – z XVIII wieku Salomei z Czernych Ankwiczowej. Obok kościoła znajduje się XVIII – wieczna murowana dwukondygnacyjna dzwonnica zabudowana na planie kwadratu. Umieszczono w niej cztery dzwony: „Teresa” z 1678 roku i trzy z 1966 roku – „Maryja”, „Józef” i „Jan Chrzciciel.” Od 1999 roku w Chełmie działa Muzeum Zakonu Stróżów Bożego Grobu, w którym prezentowane są cenne archiwalia parafialne (XVI–XX w.), kolekcja zabytkowych ornatów z XVII-XIX w., szaty liturgiczne, zabytki dawnej sztuki złotniczej, stare księgi liturgiczne, unikatowe kroniki parafialne sięgające XVI w., księgi parafialne prowadzone od XVII stulecia, inwentarze, plany, mapy, mszały i wiele innych. Pochodząca z 1751 roku drewniana figura Jana Nepomucena oraz współczesna płaskorzeźba obrazująca początki parafii to główne ozdoby ekspozycji. Muzeum można zwiedzać w każdą niedzielę od godziny 11.30 do 13.30. Założycielem i kustoszem Muzeum jest były proboszcz tutejszej parafii ks. Antoni Tworek.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

KAPLICA ŚWIĘTEJ KINGI — historia tej kaplicy jako miejsca kultu sięga 1747 roku. Wtedy to na głębokości 201 m pod powierzchnią ziemi, na poziomie I August powstała Nowa Kaplica Świętych Aniołów Stróżów — patronów tragarzy. Kaplica w okresie swego istnienia była wielokrotnie przebudowywana i poszerzana. Obecny układ kaplicy ukształtowany został w wyniku prac remontowych prowadzonych w latach 1980-1982. Najbardziej reprezentacyjną część kaplicy stanowi prezbiterium. Głównym elementem wyposażenia kaplicy jest ołtarz Świętej Kingi oraz piękny solny żyrandol. Od czerwca 2016 roku w kaplicy znajdują się relikwie jej patronki. Przed ołtarzem ustawiony został stół ofiarny, przy którym Jan Paweł II, 16 czerwca 1999 roku w Starym Sączu odprawiał mszę kanonizacyjną Świętej Kingi.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

TEODOR TALOWSKI

[madohora]

[madohora]

[madohora]

U zbiegu ulic Regis i Orackiej znajduje się pomnik „Poległym za wolność 1914-1920”, zwany popularnie choć niezupełnie ściśle pomnikiem czynu legionowego. Na tablicach znajdują się nazwiska także poległych w tej wojnie żołnierzy innych formacji.
Dzieje tego monumentu są burzliwe i stanowią przykład instrumentalnego traktowania historii w czasach PRL.
Pomnik został wzniesiony z inicjatywy Powiatowego Związku Legionistów w Bochni – w dwudziesta rocznicę wymarszu batalionu bocheńskiej młodzieży do Legionów. Uroczystość odsłonięcia odbyła się 3 maja 1935 roku. Projekt wykonał znany architekt Franciszek Mączyński (1874-1947), autor m.in. projektu gmachu Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie i przebudowy Starego Teatru. Tablice z brązu zrealizowała odlewnia metali „Fosforbronz” w Sosnowcu. W czasie II wojny światowej zostały one zdjęte przez Niemców i najprawdopodobniej przetopione.
W 1946 roku pochowano przed pomnikiem 9 funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i Urzędu Bezpieczeństwa zabitych w Woli Wieruszyckiej przez oddziały „Salwy”, w chwili gdy wracali z wiecu PPR, który odbył się w Łapanowie 31 marca. Jednakże nazajutrz po pogrzebie rodziny zabitych przeniosły bliskich do grobów rodzinnych. Pozostały jedynie zwłoki dwóch lub trzech zabitych.
Władze komunistyczne podejmowały szereg działań mających na celu zawłaszczenie tego symbolu pamięci narodowej z zupełnie innej epoki i wytworzenia w społeczeństwie przekonania, że jest to pomnik obrońców władzy ludowej. Później, gdy już tej bałamutnej tezy nie dało się obronić, sięgnięto po inne pomysły. W centralnej części cokołu, gdzie pierwotnie znajdował się napis główny, wykuto niszę, w której umieszczono urnę z prochami ofiar Oświęcimia. Po jej sprofanowaniu przez nieznanych sprawców, w 1989 roku umieszczono kolejną urnę – tym razem z ziemią katyńską. Było to oznaką nadejścia nowych czasów.
Społeczeństwo jednak postanowiło przywrócić pomnikowi pierwotne znaczenie. W 1991 roku staraniem Stowarzyszenia Bochniaków i Miłośników Ziemi Bocheńskiej dokonano rekonstrukcji napisu głównego, po uprzednim zamurowaniu niszy. W 1993 roku władze samorządowe Bochni doprowadziły do wykonania tablic według pierwotnego wyglądu. Projekt Antoniego Stąpóra zrealizowano w Państwowym Ośrodku Maszynowym. Na ośmiu tablicach umieszczonych w czterech wnękach cokołu, na którym znajduje się kamienny Orzeł Biały – widnieje 259 nazwisk synów ziemi bocheńskiej, którzy polegli w latach I wojny światowej i w obronie granic odrodzonego państwa. W 2005 roku pomnik poddano kompleksowej konserwacji.

Bochnia Plac Zabaw

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Miejscowa tradycja wiązała z Kazimierzem Wielkim jeden z najpomyślniejszych okresów w dziejach miasta. Inicjatorem budowy pomnika w Bochni był Jan Matejko. Pod wpływem sugestii wielkiego malarza jego szwagier – ówczesny marszałek powiatu Leonard Serafiński powziął plan uczczenia pamięci wielkiego króla. W 1870 roku rada miejska podjęła uchwałę o budowie pomnika, koszty sfinansowano z budżetu miasta i datków obywateli. Pomnik jest dziełem znanego artysty rzeźbiarza Walerego Gadomskiego. Podczas uroczystości jego odsłonięcia 29 maja 1871 r. obecny był sam Jan Matejko. Wyrzeźbioną w wapieniu pińczowskim, ponad dwumetrowej wysokości statuę króla trzymającego statuty wiślickie umieszczono na neogotyckiej kolumnie, zaś na piedestale – kamienne płaskorzeźby przedstawiające nadanie wspomnianego dokumentu, założenie Akademii Krakowskiej, godło polskie oraz napis; „Królowi chłopków, opiekunowi miast Kazimierzowi Wielkiemu swemu dobroczyńcy, Bochnia 1871”. Pomnik parokrotnie przebudowywano, ostatecznie w 1988 zrekonstruowano cokół według pierwotnego wzoru. Rekonstrukcja objęła też słupki i łańcuchy, lecz pozostawiono pewne elementy dotychczasowego otoczenia.