Nietypowy wątek kulinarny

[madohora]

Czuszkopek (bułg. чушкопек) – bułgarskie podręczne urządzenie kuchenne do pieczenia papryki.

[madohora]

W okresie gospodarki planowej, w czasach istnienia Bułgarskiej Republiki Ludowej, produkowany od 1974 r. czuszkopek był masowo używanym urządzeniem kuchennym. Popularność jego użytkowania nadal się utrzymuje, także po przemianach 1989 r. W końcu 2009 r. został przez widzów Bułgarskiej Telewizji Narodowej wybrany jako "Bułgarskie osiągnięcie XX wieku" (telewizję umieszczono dopiero na trzecim miejscu).

[madohora]

Papryka (Capsicum L.), podobnie jak bakłażan, należy do rodziny psiankowatych. Przedstawiciele jej rodzaju wywodzą się z upalnej części Ameryki, przy czym gatunkiem typowym jest Capsicum annuum (papryka roczna). Roślina ta wygląda jak niewielki krzew lub bylina i osiąga rozmiary od 50 do 100 cm. Owoce papryki rocznej stanowią umiarkowanie soczyste jagody o wielkości od ok. 3 do 15 cm. Mają grubą, skórzastą okrywę i występują w szerokiej gamie kolorystycznej, obejmującej swoim zakresem czerwień, zieleń, pomarańcz, żółć i fiolet. Charakterystyczną część budowy kwiatów tej rośliny stanowi dzwonkowaty kielich, którego barwa może być zielona, kremowa albo fiołkowa.

[madohora]

Uprawianie papryki we własnym ogródku nie tylko zapewni nam dostęp do świeżych warzyw, lecz także sprawi, że teren nabierze żywych kolorów. Roślinę tę hoduje się wyłącznie z rozsady. Można je nabyć w sklepie ogrodniczym lub samodzielnie przygotować w warunkach domowych. Jeśli zdecydujemy się na uprawę papryki rocznej, musimy przede wszystkim zapewnić jej odpowiednią ilość ciepła – optymalna temperatura to 18-32 °C. Owoce najlepiej zawiązują się na upale, dlatego roślina powinna rosnąć na terenie mocno nasłonecznionym i osłoniętym od wiatru. Idealne podłoże charakteryzuje spora przepuszczalność i żyzność, zaś jego pH jest obojętne. Nasiona wysiewamy w połowie marca, przy czym przygotowanie rozsady trwa zwykle ok. 10 tygodni. Kiedy rośliny mają minimum 6 liści, sadzimy je na wyznaczone miejsce, przy zachowaniu odpowiedniej odległości między poszczególnymi sadzonkami. Przez cały czas rozwoju papryki dbamy o to, aby miała dostęp do wody – jest on szczególnie ważny w okresie jej owocowania. Jedynie we wczesnym stadium nie powinniśmy jej obficie podlewać, aby zapobiec gwałtownemu wzrostowi. Zbioru warzywa dokonujemy zazwyczaj w połowie lipca (jeśli uprawiamy je pod folią) albo na początku sierpnia (w przypadku hodowli w gruncie). Wszystkie owoce należy zebrać zanim nadejdą pierwsze przymrozki.

[madohora]

Do Europy roślina trafiła za sprawą Krzysztofa Kolumba, który w XV wieku sprowadził ją do Hiszpanii. Wskutek handlu, wkrótce jej egzotycznym wyglądem i smakiem mogli cieszyć się również Włosi, Francuzi i mieszkańcy krajów bałkańskich. Szczególnie pokochali ją Węgrzy, dla których słodko-ostra odmiana Hungarian hot stała się narodową jarzyną. Do dziś określają ją mianem „czarnego złota”, jako że odgrywa u nich niezwykle ważną rolę gospodarczą. Bez wątpienia warzywo to stanowi o charakterystycznej, niepowtarzalnej nucie smakowej kuchni węgierskiej.

[madohora]

Papryka to świetne źródło witamin - witamina A, witaminy z grupy B (witamina B1, B2, B3, B6 i B9), witamina C , E i K. Połówka średniej wielkości czerwonej papryki daje 100% dziennego zapotrzebowania na beta-karoten, zaś dwa jej strąki są w stanie uzupełnić niedobory witaminy E i K. Co więcej, zawarty w niej antyutleniacz – likopen – pomaga nam usunąć wolne rodniki z organizmu. W papryce znajdziemy również sole mineralne - cynk, fosfor, magnez, mangan, potas, sód, wapń i żelazo. Osoby będące na diecie redukcyjnej nie muszą się martwić - roślina nie sprawi, że przybierzemy na wadze – 100 gramów to jedynie 25 kalorii.

[madohora]

Papryka jest bogata w przeciwutleniacze, takie jak witamina C (154 mg) czy witamina A (187 mg). Dostarcza nam również aż 55 mikrogramów kwasu foliowego i 1,88 mg witaminy E. Takla dawka substancji antyutleniających znacząco wzmacnia układ odpornościowy i chroni zdrowie komórek organizmu. Dodatkowo, zestaw witamin: A, C i E pozwala zachować nam młodość i zdrowie na dłużej, dzięki spowolnieniu procesów starzenia komórek, poprawie kondycji naczyń krwionośnych i osłabieniu szkodliwego działania ”złego” cholesterolu.

[madohora]

Standardowa porcja papryki zawiera 1,3 mg manganu – minerału, który pomaga zachować mocne kości. Lekarze zalecają kobietom spożywać 1,8 mg tego pierwiastka dziennie, zaś mężczyznom – 2,3 mg. Ilości manganu zawarte w tej roślinie mogą przy regularnym spożyciu zapobiec osteoporozie. Co więcej, papryka dostarcza nam również 8 miligramów wapnia, pół miligrama żelaza, 14 mg magnezu, 31 mg fosforu, 251 miligramów potasu oraz 3 mg cynku, co dodatkowo, dzięki kompleksowemu działaniu, wspiera zdrowie układu kostnego. Co ciekawe, wyciągi z ostrych odmian papryki mają również zastosowanie medyczne. Wykorzystuje się je przy produkcji maści i plastrów wspomagających leczenie zapalenia korzonków nerwowych i schorzeń gośćcowych.

[madohora]

WEGETARIAŃSKIE LECZO
1 ząbek czosnku
1/2 cebuli
odrobina papryki chili
1 łyżka oliwy
1 papryka
1 mała cukinia
75 g pieczarek
1/2 małego bakłażana
1 pomidor
150 g domowego przecieru pomidorowego
1/2 łyżeczki papryki w proszku
1 łyżeczka suszonego oregano
1/2 łyżeczki cukru
około 1/2 łyżeczki soli himalajskiej i świeżo zmielony pieprz

Czosnek i cebulę obieramy i kroimy w kostkę. Do głębokiej patelni wlewamy łyżkę oliwy, a następnie wrzucamy do niej czosnek, cebulę, papryczkę chili i smażymy wszystko na małym ogniu przez około 5 minut. Następnie dodajemy pokrojoną w kostkę paprykę oraz cukinię i zwiększamy ogień, smażąc całość przez ok. 2 minuty. Po tym czasie dodajemy kolejną łyżkę oliwy, pokrojone pieczarki i bakłażana. Smażymy przez ok. 12 minut, mieszając w międzyczasie składniki i doprawiając je solą i pieprzem. Pomidory sparzamy, obieramy ze skóry, usuwamy ich pestki, po czym kroimy je w kostkę i wraz z sokiem wrzucamy do pozostałych warzyw. Następnie wlewamy przecier pomidorowy, czerwoną paprykę w proszku oraz suszone oregano. Całość doprawiamy cukrem i gotujemy przez ok. 5 minut.

[madohora]

Papryka tabasco (Capsicum frutescens) to odmiana papryki owocowej z grupy chili. Krzewy wyrastają do ok. 1,5 metra wysokości i rodzą wiele drobnych owoców. Papryczki tabasco są podłużne i niewielkie – zwykle mają ok. 3,5-5 cm długości. Początkowo żółtawo-zielone, w miarę dojrzewania stają się pomarańczowe, a następnie – intensywnie czerwone. Wraz ze zmianą koloru zyskują też na ostrości. Po przekrojeniu są soczyste, co wyróżnia je na tle innych papryczek. Zwykle można je zbierać po ok. 80 dniach od wykiełkowania. Podobnie jak większość papryk chili, tabasco najlepiej rośnie w wysokich temperaturach (powyżej 24 stopni Celsjusza) i ma niską tolerancję na mróz.

[madohora]

Papryka tabasco rośnie w Ameryce Środkowej, przede wszystkim w Luizjanie i w Meksyku. Nazwa rośliny i jej owoców pochodzi od meksykańskiego stanu Tabasco, a samo słowo „tabasco” w wolnym tłumaczeniu oznacza „kraj o gorącej i wilgotnej ziemi”. Nie do końca wiadomo, skąd nasiona papryki znalazły się w Stanach Zjednoczonych.

[madohora]

Papryka tabasco jest bogata w kapsaicynę, która odpowiada za jej ostry smak. Substancja ta – przyjmowana w kontrolowanych stężeniach - ma liczne właściwości prozdrowotne, z których najistotniejsze jest jej działanie antynowotworowe. Udowodniono, że kapsaicyna jest w stanie hamować rozwój komórek nowotworowych i jednocześnie redukuje stres oksydacyjny.

[madohora]

Podobnie jak inne papryczki chili, tabasco ma korzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Zawiera niacynę, która pomaga utrzymać optymalny poziom cholesterolu we krwi, tym samym zmniejszając ryzyko rozwoju chorób serca. Znaczenie ma też obecny w papryce potas, który stabilizuje ciśnienie krwi

[madohora]

Kolejnym ważnym mikroelementem, który występuje w paprykach z grupy chili jest żelazo, które m.in. usprawnia przepływ krwi i produkcję hemoglobiny w mózgu, co z kolei wspiera funkcje poznawcze. Istnieją teorie, według których spożywanie ostrych papryczek – w tym tabasco - może zmniejszać ryzyko wystąpienia demencji i choroby Alzheimera.

[madohora]

Najczęstszą i w wielu przypadkach jedyną postacią, w jakiej papryka tabasco trafia na nasze stoły jest oczywiście pikantny sos Tabasco, charakterystyczny zwłaszcza jako dodatek do dań kuchni meksykańskiej. Sprawdza się m.in. jako składnik marynaty do mięs i warzyw, można też dolewać go do zup. Sos Tabasco jest też elementem wielu popularnych drinków, z Wściekłym Psem i Krwawą Mary na czele.

[madohora]

Innym sposobem wykorzystania tabasco jest zamarynowanie świeżych papryczek w occie. W takiej postaci ponownie są doskonałym dodatkiem do sałatek, sosów, czy potraw z grilla. Wypełniony kolorowymi papryczkami słoiczek jest też po prostu atrakcyjną ozdobą kuchni.

[madohora]

Bogactwo składników odżywczych i mikroelementów z pewnością stanowi istotny powód, dla którego warto rozważyć stosowanie papryki tabasco jako dodatku do różnych potraw. Trzeba jednak pamiętać, że to wyjątkowo ostra odmiana, którą należy dozować w małych ilościach lub stosować w formie gotowego sosu, który jest wyraźnie mniej pikantny niż surowe papryczki. Wysoka zawartość kapsaicyny sprawia, że tabasco może zaskoczyć nawet zdeklarowanych miłośników ostrych smaków.

[madohora]

Przepis na galaretkę z papryką tabasco

Składniki:

ok. 350 g dowolnej świeżej papryki – może być w różnych kolorach
kilka świeżych papryczek tabasco
2 szklanki octu jabłkowego
6 szklanek cukru
90 ml płynnej pektyny


Przygotowanie:
Uwaga: podczas pracy z papryczkami chili używaj jednorazowych rękawiczek i uważaj, by nie dotykać twarzy!

Paprykę umyj, usuń szypułki i nasiona, następnie pokrój w nieduże plastry. To samo zrób z papryczkami tabasco – jeśli chcesz, by galaretka była bardziej pikantna, możesz zostawić część nasion. Umieść wszystkie kawałki papryki w malakserze lub blenderze, dodaj szklankę octu jabłkowego i miksuj, dopóki warzywa nie zostaną dokładnie zmielone. Przełóż całość do dużego rondla kuchennego, dodaj cukier i resztę octu jabłkowego, po czym doprowadź do wrzenia. Gotuj przez ok. 10 minut, cały czas mieszając. Dodaj pektynę, dokładnie wymieszaj wszystkie składniki, ponownie zagotuj i trzymaj na ogniu jeszcze przez minutę. Następnie sprawnie przelej galaretkę do wygotowanych wcześniej słoiczków, szczelnie dokręcając nakrętki. Tak przygotowane, umieść słoiczki w garnku, zalej wodą i gotuj przez 10 minut od momentu wrzenia. Wyjmij ostrożnie za pomocą szczypiec i spokojnie poczekaj, aż ostygną. Po otwarciu słoiczka z galaretką przechowuj go w lodówce.

[madohora]

Cywilizacje prekolumbijskie stosowały ją podczas rytuałów magicznych oraz w celach leczniczych. W skali SHU zdobywa aż 100 tysięcy punktów. Choć papryczkę piri-piri spotyka się głównie w Afryce oraz Ameryce Południowej, mieszkańcy Europy i Indii również chętnie dodają ją do swoich posiłków. Papryka piri-piri na dobre zadomowiła się zwłaszcza w Portugalii, gdzie jest uznawana za przyprawę narodową. Oprócz niewątpliwych walorów smakowych, papryka piri-piri ma jeszcze jedną zaletę – to źródło witamin i wartości odżywczych.

[madohora]

Niezwykłą popularność zdobyła na kontynencie afrykańskim, skąd została przywieziona do Europy. Uprawia się ją w niemal całej Afryce, począwszy od Ghany, Malawi, poprzez Mozambik, RPA, po Ugandę i Zimbabwe. W tamtej części świata często można spotkać ją również rosnącą dziko. Bez względu na kulturę i narodowość, każdy kto odwiedza kraje afrykańskie, a zwłaszcza Mozambik, powinien skosztować dań z tą przyprawą opartych na lokalnej recepturze, kurczaka z papryką piri-piri oraz krewetek z jej dodatkiem.

[madohora]

Roślina, z której zrywa się tę odmianę papryki, osiąga od 45 cm do nawet 120 cm wysokości, podczas, gdy jej owoce są małe i mierzą do 2,5 centymetra. Niedojrzałe jagody papryki piri-piri są zielone, a dojrzałe czerwone albo fioletowe i charakteryzują się strzelistym kształtem.

[madohora]

W ‘’Oxford Dictionary of English’’ hasło ‘’piri-piri” oznacza ‘’bardzo ostry sos zrobiony z czerwonej papryki chilli”. Istotnie, sosy przygotowywane na bazie papryczek są wpisane w kulinarną historię Afryki oraz krajów Europy, zwłaszcza Portugalii.

[madohora]

Jest rośliną uprawianą w Ameryce, Europie oraz Afryce w takich krajach jak Malawi, Ghanie, Zimbabwe, Mozambik, w lasach tropikalnych Południowego Sudanu czy południowej części Etiopii.

[madohora]

Kolumbijczycy stosowali paprykę piri-piri jako antidotum na ugryzienie węża, Peruwiańczycy z Amazonii wierzyli, że proszek z kłącza piri-piri pomoże w leczeniu ataków epilepsji i chorób nerwowych, a Indianie w Ekwadorze używali jej jako lekarstwo na przeziębienie i katar. Nic dziwnego, papryka piri-piri działa rozgrzewająco na organizm.

[madohora]

Skala ostrości Scoville’a ustanowiona w 1912 roku wskazuje, że papryka piri-piri to jedna z najbardziej ostrych papryk świata. Wśród papryk wyżej w tym rankingu znajduje się tylko odmiana red savina, papryki, które zdobywały miejsce w Księdze Rekordów Guinnessa, a także gaz pieprzowy i różne odmiany kapsaicyny.