Pytanie do Helgi, kochanki i sali-

[Gość: mefet]

Czy lubicie Susan Sontag ?

[Gość: Kot Sali]

:)))))

[sala_paulina]

Susan Sontag

Rozmawiała Irena Grudzińska - Gross 13-09-2002

Nie pogrążajmy się w głupocie - z Susan Sontag wybitną pisarką amerykańską
rozmawia Irena Grudzińska - Gross



Od jak dawna mieszka Pani w Nowym Jorku? Zdaje się, że tu się Pani urodziła?

Urodziłam się w Nowym Jorku, ale wyjechałam stąd, gdy miałam sześć miesięcy.
Wróciłam ponad 25 lat później, po rozwodzie. Wyszłam za mąż bardzo młodo,
miałam siedemnaście lat, i po dziewięciu latach rozwiodłam się. Więc po
rozwodzie przyjechałam do Nowego Jorku, z siedmioletnim synem, i rozpoczęłam
prawdziwe życie. Fakt, że urodziłam się tutaj, nie miał dla mnie znaczenia,
może nawet wolałabym urodzić się gdzie indziej, bo byłaby to lepsza opowieść:
urodziła się na prowincji i przyjechała do wielkiego miasta. Nowy Jork wydaje
mi się czymś, na co trzeba zasłużyć, co się wybiera i zdobywa. Mój syn także
jest zadowolony, że urodził się w Bostonie, bo też jest entuzjastą Nowego
Jorku. Dobrze jest pochodzić skądinąd - Nowy Jork to miasto przeznaczenia,
które należy do całego świata, prawdziwie kosmopolityczne.

To jest coś, co odróżnia Nowy Jork od wszystkich innych miejsc w Stanach
Zjednoczonych.

Wiadomo przecież, że reszta Stanów nie przepada za Nowym Jorkiem. Po 11
września to się na krótko zmieniło, ale Nowy Jork jest nielubiany właśnie za
to, co mnie się tu podoba. Nie przepadam za kulturą amerykańską, jest w niej
wiele rzeczy, których raczej nie lubię lub wobec których mam mieszane uczucia.
Bardzo mnie dotyka imperialna arogancja Ameryki, jej głęboka obojętność wobec
reszty świata. Ale mieszkając w Nowym Jorku, jest się w mieście cudzoziemców,
na małej wyspie przyczepionej do wschodniego wybrzeża tego kontynentu. Można
czuć się blisko Europy, blisko całego świata. Tu można całkiem nieźle przeżywać
swoją ambiwalencję wobec Ameryki [śmiech]. Jest to ciągle jeszcze część Ameryki
i ma wiele jej aspektów, ale większość ludzi, których znam, ma obcy akcent, to
cudzoziemcy. Lubię także gęstość tego miasta, oczywiście mam na myśli głównie
Manhattan. Ale w przeciwieństwie do przeciętnego jego mieszkańca czasami
wybieram się do Brooklynu, Bronxu czy Queensu i reszta tego rozległego miasta
nie jest mi całkiem obca. Tam również jest ta niezwykła gęstość, choć inna niż
na Manhattanie, bo jest to ludzka gęstość. Czytałam, że w szkołach Queensu
słyszy się 187 języków! Można znaleźć się tam w obcym kraju, w dzielnicy
pakistańskiej czy chorwackiej. To coś w rodzaju miniaturowego odtworzenia
świata.

Nowy Jork ma też słabe strony, na przykład paskudną architekturę. Miasto dobrze
się komponuje jako całość, ale nie ma tu zachęty do stawiania interesujących,
współczesnych budynków, jak to się dzieje w Los Angeles, a przede wszystkim w
Chicago czy Houston. Nowy Jork nie jest piękny, ale jest olśniewający,
szczególnie nocą. Dla mnie to miejsce magiczne. Gdybym nie mieszkała w Nowym
Jorku, nie mieszkałabym w Ameryce, za którą nie przepadam. To Nowy Jork
umożliwia mi bycie w Ameryce.

11 września 2001 roku była Pani w Berlinie.

Niestety

Napisała Pani wtedy słynny komentarz dla tygodnika "New Yorker". Był to krótki
tekst, bardzo ostry, a jego ostrze skierowane było przeciwko reakcji rządu
amerykańskiego na tę tragedię.

Nikomu w takiej sytuacji nie służy retoryka konfliktu: cywilizacja przeciwko
barbarzyństwu, chrześcijaństwo przeciw islamowi

Ja także byłam w owym czasie poza Nowym Jorkiem i rozumiem tę reakcję. Ale
pamiętam, że ludzie byli naprawdę dotknięci Pani stwierdzeniem, że - wbrew
temu, co powiedział prezydent Bush - terroryści wcale nie byli tchórzami.

Czy to nie dziwne? Nie powiedziałam nawet, że byli odważni, a tylko - że nie
byli tchórzami. Myślę, że odwaga nie ma wymiaru moralnego. To prawda, że jest
to cecha atrakcyjna, ale każdy rozumie, że osoby niemoralne także mogą być
odważne.

Wielu ludzi, na przykład [angielski eseista] George Steiner, spędzają całe
życie, zastanawiając się nad tajemniczym faktem, że komendant obozu w Auschwitz
Rudolf Hess w ciągu dnia oddawał się pracy - to znaczy posyłał ludzi do gazu,
wyrywał matkom dzieci, rozbijał ich główki o ściany - a wieczorem wracał do
domu, całował żonę i swoje dzieci, i zasiadał do fortepianu, żeby grać
Schuberta. Więc Steiner zastanawia się bez końca nad paradoksem i tajemnicą
tego połączenia okrucieństwa ze sztuką. Ja w tym nie widzę żadnej tajemnicy.
Kto powiedział, że źli ludzie nie mogą kochać sztuki? Że natura ich
okrucieństwa pozbawia ich zdolności przeżywania sztuki czy muzyki? Tak samo
można powiedzieć, że źli ludzie mogą być odważni, to mi się wydaje oczywiste.
Chodziło mi o to, że obrzucanie ich wszelkimi inwektywami jest bezsensowne,
wulgarne i poniżające. Po co mówić, że ten atak był tchórzliwy, kiedy to nie
jest prawda? Ta akcja była odważna, przemyślana i wymagająca znacznego [tu
szuka słowa] stoicyzmu. Język inwektyw pozbawia nas zdolności rozumienia. Dla
mnie najważniejsze w tym tekście było ostatnie zdanie, w którym
napisałam: "Tak, pogrążmy się razem w żałobie, ale nie pogrążajmy się razem w
głupocie". Ale ludzie tego nie zauważyli.

Ciekawi mnie, czy napisałaby Pani taki tekst, gdyby 11 września była Pani w
Nowym Jorku, a nie w Berlinie?

[Po zastanowieniu] Myślę, że nie. Byłam wtedy w Berlinie jako gość Akademii
Amerykańskiej i mieszkałam w jednym z ich budynków. Rzadko oglądam telewizję,
nie mam nawet telewizora. Ale wtedy siedziałam właśnie przy biurku, a w rogu
pokoju stał telewizor. Zadzwonił do mnie znajomy z Rzymu i powiedział: "Wieże
World Trade Center zostały zaatakowane, włącz telewizję".

Ja tam właśnie byłam, w Rzymie, także przed telewizorem.

Kiedy włączyłam telewizję, zaatakowana była już druga wieża, ale obie jeszcze
stały. Następne dwadzieścia godzin spędziłam przylepiona do ekranu, więc gdy
nazajutrz znajomy redaktor z "New Yorkera" zadzwonił z propozycją, żebym coś
napisała, wiedziałam tylko to, co zobaczyłam w telewizji.

Zareagowałam z taką ostrością, bo wzburzył mnie sposób, w jaki rząd prezentował
to wydarzenie. Zobaczyłam, że wpadła im w ręce wielka gratka, że będą teraz
mieli raison d'etre, nową niekończącą się wojnę, jeszcze lepszą niż zimna
wojna. Terroryści mogą być wszędzie, wszędzie można ich znaleźć, to taka sama
kategoria jak komuniści w latach pięćdziesiątych - w Ameryce "komunista" to był
epitet przyczepiany każdemu, kto na przykład był za legalnością aborcji.
Zrozumiałam to wszystko, bo widziałam nie samo wydarzenie, tylko jego
reprezentację. I zobaczyłam paradę ludzi, których nieco znałam - [byłych
sekretarzy stanu] Richarda Holbrooka, Madeleine Albright i Henry'ego
Kissingera - którzy w CNN mówili dokładnie tymi samymi słowami i cytowali się
nawzajem: "jak słusznie powiedział mój szanowny kolega" itd. Tymczasem wiem, że
te trzy osoby nienawidzą się nawzajem, i że każda odrzuca politykę zagraniczną
pozostałych "szanownych kolegów". Zrozumiałam, że to oznacza zduszenie
jakiejkolwiek debaty, bo przecież takie jest znaczenie wszechobecnego
hasła "Stoimy zjednoczeni". Nie waż się powiedzieć czegoś innego

A więc dzięki tej paradzie głosów, dzięki CNN, uświadomiłam sobie - i to się
niestety później sprawdziło - że oto w Stanach Zjednoczonych następuje nowy
wzrost poczucia siły wobec reszty świata, co wydaje mi się bardzo złowrogie.
Nie zobaczyłabym tego, gdybym nie oglądała telewizji, tylko stała na dachu
budynku, w którym mieszkam, skąd widać cały Manhattan. Z pewnością
poleciałabym, tak jak wielu moich znajomych, żeby pomagać. Dostarczałabym
rękawice dla strażaków czy coś równie potrzebnego, razem z ludźmi, których
znam, a którzy spędzili te pierwsze dwa dni tam pracując. I z pewnością byłabym
całkowicie wciągnięta w dramat ludzki, usiłując towarzyszyć im i pomóc, nie
myśląc o niczym innym. Byłam już w życiu na paru wojnach i wiem, że gdy ktoś
leży na ziemi, jedyną myślą jest

[Gość: mefet]

Nie odpowiadasz na pytanie. Chodzi mi o odpowiedź wartościującą.

[Gość: Ed]

Gość portalu: mefet napisał(a):

> Czy lubicie Susan Sontag ?

Wprawdzie pytanie nie do mnie ale odpowiem. Nie znam pani Sontag, wiec nie wiem
czy ją lubie czy nie, natomiast z pewnością nie podzielam jej skrajnie
lewicowych, żeby nie powiedzieć lewackich pogladów.

[Gość: mefet]

Gość portalu: Ed napisał(a):

> Gość portalu: mefet napisał(a):
>
> > Czy lubicie Susan Sontag ?
>
> Wprawdzie pytanie nie do mnie ale odpowiem. Nie znam pani Sontag, wiec nie
wiem
>
> czy ją lubie czy nie, natomiast z pewnością nie podzielam jej skrajnie
> lewicowych, żeby nie powiedzieć lewackich pogladów.

I w tym tkwi cały podstęp. Kochanka, Helka i Sala sprzymierzyły się z
najbardziej obskurancką, tępą i konserwatywną częścią USA. Ich przyjaciółkami
są teraz antyaborcjonistki i antyfeminiści ( popierają Izrael), wrogowie to S.
Sontag i Chomski.


>

[_helga]

Gość portalu: mefet napisał(a):

> Czy lubicie Susan Sontag ?


Lubie, nawet bardzo