Walka rot. Racięckiego z Kuźmą Kruczkowem w 1920 r

[marcowsky]

W epoce rakiet i bezzałogowych samolotów powspominajmy trochę o malowniczej
walce na szable w 1920 roku.Znalazłem taką oto perełkę.
Inspiracją była recenzja książki Adama Zamoyskiego "Warszawa 1920" w
Rzeczypospolitej.www.rp.pl/artykul/61991,388880_Nie_bylo__cudu_nad_Wisla.html
"Rtm. Leon Racięcki, d-ca 3 szwadronu, silny i słynny rębajło, natknął się w
czasie szarży na barwnie przybranego kozackiego atamana, na pięknym karym
koniu, szerzącego spustoszenie wśród naszych w kotłowaninie bitwy wręcz.
Racięcki zaatakował go i wywiązał się między nimi pojedynek na szable, w
czasie którego obie strony t.j. Kozacy i nasi przystanęli na chwilę półkolem
przypatrując się spotkaniu. Po kilku starciach Kozak rozcięty przez
Racięckiego zwalił się z konia, na co wśród Kozaków powstał popłoch i wśród
okrzyków "Kuźma Kruczkow ubit, ubit" podali tył i zaczęli uciekać. Był to
przełomowy moment w tej fazie bitwy.
www.kbroszko.dominikanie.pl/wspomnienia_1920.htm

[billy.the.kid]

no i pan zagłoba burłaja usiekł.

[panzerviii]

po całym zdarzeniu cala Brygada kozaków przeszła na polską stronę,
tłumacząc, że chcą walczyć w prawdziwej kawalerii.

Cóz carska kawaleria była najlepsza na swiecie, a to z niej ocalało
walczyło w polskich ułanach i w korpusach Budionnego i Gaj Chana :)

o, chyba kupię

[windows3.1]

wpadł mi w oko ten Zamoyski w Bellonie na Grzybowskiej. Ale mam
zasadę, że nie kupuję nic nowego, dopóki nie skończę aktualnej
lektury. A tak się składa, że od kilku tygodni zmagam się z inną
książką o bitwie o Warszawę, "Na przedpolu Warszawy" Kempy. Jest to
niestety dość ciężka lektura i nie mogę jej zmóc, ale teraz mnie
zmotywowałeś.

[panzerviii]

Ja o tym wyczytałem w ksiązce Bohdana Skaradzińskiego Sąd Boży roku
1920.

Nawet niezła z biblioteki śp. dziadka mojej żony.

[vandermerwe]

Warto kupic. Mam wydanie po angielsku. W sumie to mala ksiazeczka
(przynajmniej ta moja), dobrze napisana choc dla analitykow zdarzen
dawnych moze byc za malo szczegolow.

Pozdrawiam

[habeas_corpus]

windows3.1 napisała:

> od kilku tygodni zmagam się z inną
> książką o bitwie o Warszawę, "Na przedpolu Warszawy" Kempy. Jest to
> niestety dość ciężka lektura i nie mogę jej zmóc, ale teraz mnie
> zmotywowałeś.

Ja ją zmogłem. Ciekawe wnioski, chwilami zbyt daleko idące. Ale jest też wiele
spraw przedstawionych bardziej przekonująco niż dotychczasowa historiografia,
zakotwiczona jeszcze w PRL.

to napisz coś o tym Kempie

[windows3.1]

chętnie przeczytam:

jakie ma ciekawe wnioski
które są za daleko idące
co jest opisane bardziej przekonująco

zbliżam się już do końća, więc Twoje uwagi chyba mnie nie
zasugerują, tym bardziej że robię kilka uwag mam już w głowie,
właśnie z myślą o ew. recenzji na tym czy innym forum

[habeas_corpus]

Przekonujące jest to, że pierwotnie plan zakończenia tej fazy Operacji Bagration
przewidywał jednak uchwycenie Warszawy, jako strategicznego węzła
komunikacyjnego, wbrew temu co twierdzili historycy PRL i ZSRR. Zmiana kierunku
działań nastąpiła bezpośrednio po wybuchu Powstania.

Zbyt daleko idący wniosek, co prawda opatrzony przez autora zastrzeżeniami (zbyt
słabymi jak dla mnie) dotyczy anonimowej w istocie informacji o działaniu w
rejonie Wilanowa jakiegoś odciętego batalionu A.Cz. którego żołnierze rzekomo
likwidowali Polaków.
Autor podaje, że wiadomość o tym pochodzi z forum internetowego i zamieścił ją
internauta powołujący się na ustny przekaz starszego członka swojej rodziny
(babci bodajże). Coś takiego może najwyżej stać się kanwą do dalszych badań w
terenie, do kwerendy źródeł, ale nie do poważnych rozważań w ambitnym
opracowaniu, a na takie pozwolił sobie W. Kempa.
Z wnioskami w tej sprawie posunął się o wiele za daleko, jak dla mnie.

desant radziecki w Wilanowie

[windows3.1]

zwróciłem uwagę dokładnie na to samo!

Opowieść o tym, że podobno jakiś pododdział radziecki zaplątał się w
rejonie Wilanowa podałbym - ewentualnie! - w przypisach,
potraktowawszy ją raczej jako podejrzaną plotkę. Tymczasem Kempa nie
dość, że poświęca jej nieproporcjonalnie dużo miejsca w tekście
głównym, to jeszcze potem się na nią powołuje.

[habeas_corpus]

Swoją drogą, Kempa podaje, że dokumenty działań bojowych 125 Korpusu Strzeleckiego, a to właśnie ta jednostka miała próbować przeprawy w Wilanowie, do dzisiaj nie są ujawnione.
Ciekawe z jakiego powodu utajniać do dzisiaj dokumenty takiego rodzaju?

Pytałem tu na forum naszych Rosjan czy to utajnienie jest prawdą. Bo może to tylko Kempa nie zdołał (nie chciało mu się?) do nich dotrzeć. Niestety, zwykle kończyło to temat, Rosjanie w tej sprawie nabierali wody w usta. Rozumiem jeszcze gdybym dostawał odpowiedź "nie wiem", "sprawdzę", "spróbuję zapytać"... ale nie. Pytanie zawsze zostawało w próżni.
Nie chcę snuć domysłów o przyczynach takiej reakcji, ale faktem jest, że zawsze była tylko taka.

[browiec1]

No to mogloby swiadczyc jednak o potwierdzeniu jakims tej tezy zbyt
smialej dla Ciebie.

[habeas_corpus]

Nie napisałem, że teza jest zbyt śmiała. Napisałem, że brak jest dostatecznych
danych aby już teraz uznawać ją za prawdziwą. W zasadzie to na razie brak do
tego jakichkolwiek danych.

Żeby jeszcze było to wspomnienie świadka, zapisane pod imieniem i nazwiskiem, to
byłoby już coś - chociaż też wymagałoby potwierdzenia przez inne źródła. Ale
informacja z drugiej ręki, podana anonimowo na forum internetowym?

Może to posłużyć co najwyżej jako wskazówka dla badacza, ale nie argument mający
służyć za potwierdzenie innych tez.

jezt zbyt śmiałą

[windows3.1]

teza jest nie tylko zbyt śmiała, ale zupełnie z księżyca wzięta,
powiedzmy sobie szczerze. Oto i cały cytat, podobno z wpisu który
pojawił się na forum Muzeum Powstania (forum jest jak wiadomo od
miesięcy nieczynne, więc nie można sprawdzić):

„kilka desantów sowieckich weszło do Warszawy przez Wisłę i Dolny
Mokotów. Grubo ponad setka doskonale wyszkolonych żołnierzy
sowieckich, doskonale uzbrojonych, dysponujących niemieckimi
mundurami działała na tym terenie przez całe powstanie. Stacjonowali
w okolicach Wilanowa. Współpracowali z Niemcami, m.in. wymieniając
się jeńcami i informacjami oraz zabijając Polaków rzecz jasna”.
Oraz: „Przyszli z Czerniakowa. Ulokowali się na górce i pokryli
morderczym ogniem Sadybę”. [s. 439]

a źródło? „Moje źródło informacji to przekaz ustny trzech różnych,
starych osób”.

Bzdura na bzdurze i bzdurą pogania. Cały batalion, grubo ponad setka
Sowietów, sforsował Wisłę na wysokości Dolnego Mokotowa (w kilku
desantach!), i do dzisiaj nikt o tym nic nie wie? Do tego przez dwa
miesiące prowadził aktywną działalność bojową w gęsto zaludnionym,
przedmiejskim terenie, i dalej nikt o tym nie wie? Nie wspomina o
nich żaden meldunek mokotowkiej AK, mimo że kierownictwo powstania
kurczowo wypatrywało jakiejkolwiek możliwości nawiązania współpracy
z Sowietami? Jakby tego było mało, Sowieci mieli współpracować z
Niemcami! Ja rozumiem że teoretycznie rzecz biorąc, otoczona na
przyczółku i pozbawiona szans na odwrót grupa w sile nawet batalionu
mogła poddać się Niemcom (choć Kempa, który wspomina o wielu takich
małych przyczółkach, nie zna podobnego przypadku), ale w takim razie
zostałaby rozbrojona i odesłana do obozu, a nie poproszona uprzejmie
o zmianę stron i pomoc w zwalczaniu polaczków. I do tego ci
krasnoarmiejcy mieli jeszcze niemieckie mundury, tak? No i to
wspaniałe źródło: „przekaz ustny trzech różnych, starych osób”.
Oczywiście nie znamy ani autora tego postu, ani nazwisk jego
domniemanych trzech informatorów.

Kto takie bzdury traktuje poważnie?

Kempa. Zestawił tą relację z relacją szefa sztabu 175. dywizji
piechoty, niejakiego Sołowiewa, który twierdzi, że dywizja,
stacjonująca w okolicach Międzylesia, podjeła nieudane próby
forsowania Wisły „na północ od Otwocka”, i że straciła tam cały
batalion. Ja rozumiem, że Kempa pochyla się z szacunkiem nad każdym
źródłem i nie chce nic przeoczyć, bo każdy chciałby odkryć jakąś
sensację, ale tu jednak posuwa się za daleko. I co, radziecka
dywizja utworzyła siłą batalionu przyczółek w Warszawie, i nie ma o
tym wzmianki w dokumentach nie tylko dywizyjnych czy korpuśnych, ale
i armijnych czy frontowych? I ten Sołowiew zamiast pochwalić się, że
jego dywizja utworzyła siłą batalionu przyczółek, mówi o tym
że „straciła” batalion? Nie ma, radzieckim zwyczajem, dalszych prób
poszerzania przyczółka, ściągania posiłków, saperów, promów, łodzi?
I oczywiście Niemcy też o tym nic nie wspominają.

Powiem tak. Jeśli całość nie jest zmyśleniem od początku do końća, a
mitomania przybiera różne kształty, to może chodzić tylko i
wyłącznie o jakieś formacje kolaboracyjne, zwłaszcza że w rejonie
Sadyby prawdopodobnie działała jedna z jednostek ukraińskich. A że
domniemani (rzekomi?) autorzy relacji upierają się przy
czerwonoarmistach? No cóż, większość formacji kolaboranckich
składała się z byłych czerwonoarmistów. A co do wiarygodności
relacji z Powstania, to można je ocenić po tym, że w swoich
opowieściach nawet żołnierze AK nie odróżniali transportera
opancerzonego od czołgu, nie mówiąc już o odróżnianiu np. Łotyszy od
Ukraińców.

A jeśli ktoś upiera się, żeby traktować takie posty poważnie, to
chciałbym poinformować szanownych państwa, że odkryłem niedawno
nowy, nieznany epizod. Otóż w jednym z zestrzelonych nad Warszawą
samolotów alianckich, a mianowicie transportowcu sił
południowoafrykańskich, znajdował się pluton spadochroniarzy,
przeznaczony do zrzutu. Żołnierze ci desantowali się nad Ochotą,
gdzie udało im się zgromadzić w rejonie torów kolejowych pod
dzisiejszym Dworcem Zachodnim. Tam sformowali grupę bojową, która
przedostała się do Śródmieścia Północnego i walczyła w kanałach.
Ponieważ byli to murzyni, doskonale maskowali się w ciemnościach
kanałów i siali postrach wśród Niemców. Informację tą powziąłem z
ustnej relacji pewnego mulata, który twierdzi że jest wnukiem
jednego z tych żołnierzy i polskiej łączniczki.

[marcowsky]

A co na to potomkowie rotmistrza Racięckiego i Kruczkowa?

Oczywiście

[azyata]

Rosjanie walczyli z Powstaniem. RONA - jak sama nazwa wskazuje - to
satelicka formacja rosyjska.

Kuźma Kriuczkow to zupełnie inna historia. W każdej sowieckiej
dywizji kawalerii po wojnie domowej było co namniej kilku
kawalerzystów, którzy przechwalali się, że to oni zabili Kuźmę.
Wspomina o tym Igor Newerly ("Zstało z uczty bogów"). My oczywiście
wiemy, że to Polak go pokonał...

pzdr

[bmc3i]

windows3.1 napisała:

> że „straciła” batalion? Nie ma, radzieckim zwyczajem, dalszych prób
>
> poszerzania przyczółka, ściągania posiłków, saperów, promów, łodzi?

A o czym - w kontekscie tego radzieckiego zwyczaju - swiadczy brak takich prób w
przypadku przyczółka czerniakowskiego?

przyczółek czerniakowski

[windows3.1]

o ile wiem, były jednak próby wzmocnienia przyczółka
czerniakowskiego, tak siłami WP jak Sowietów. Anemiczne, nieudane i
spóźnione, to fakt. A czemu takie? sam chciałbym wiedzieć.
Nieudolność Berlinga, brak środków przeprawowych, silna obrona
niemiecka, względy polityczne? Teorii jest wiele, przekonującej
odpowiedzi żadnej.

[browiec1]

Chodzilo mi o to ze ta cala tajemniczosc moze z tym miec cos
wspolnego.

[habeas_corpus]

browiec1 napisał:

> Chodzilo mi o to ze ta cala tajemniczosc moze z tym miec cos
> wspolnego.

Nieujawnianie dokumentów bojowych 125 KS wystarczająco jest uzasadnione tym, że
ten korpus rozpoczął już forsowanie Wisły na Wilanów i manewr ten został
przerwany. Ujawnienie zdradziłoby, że A.Cz. miała jednak zamiar zdobywać
Warszawę, a w dzienniku bojowym odnotowano być może jakie były powody
zatrzymania desantu.
Pisząc "powody zatrzymania" nie mam na myśli oczywiście, że mogłoby się tam
znaleźć stwierdzenie "żeby nie przeszkadzać Niemcom", albo "żeby nie pomagać
bandytom z AK". Takich notatek w dziennikach bojowych się chyba nie robi.
Ale z całą pewnością mogłoby się tam znaleźć wskazanie na nieznany dotąd rozkaz
Stawki, nakazujący zatrzymanie. Przykładowy zapis" "Realizując dyrektywę nr
(....) wstrzymano przeprawę, a siły już przerzucone odwołano...".

Dotychczas Rosjanie wypierali się istnienia takiego rozkazu, tłumacząc, że
zamiaru zajmowania Warszawy w sierpniu nie mieli, a cały wysiłek od początku
kierowano na Magnuszew.

forsowanie Wisły pod Wilanowem

[windows3.1]

słuchaj, a skąd masz w ogóle to info o utajnieniu dokumentów
bojowych XXV. Korpusu? Bardzo możliwe że z Kempy i że przegapiłem,
ale wtedy pomóż i zlokalizuj proszę na stronie informację.

po drugie, nie przypominam sobie u Kempy żadnych informacji o
próbach sforsowania Wisły pod Wilanowem poza notką wspomnianego
Sołowiewa. Gdzieś jeszcze jest o tym mowa?

po trzecie, co do tych wspomnianych przez Ciebie na początku "zbyt
daleko idących wniosków" to sprawa tego ew. forsowania mogłaby być
moim zdaniem sztandarowym przykładem. Na podstawie wątłej bazy
źródłowej Kempa nawet rozważa hipotezę, że Rokossoweki być może
przed atakiem na Pragę zamierzał zdobyć rejony Stegien, Sadyby,
Czerniakowa, Wilanwa i ... odciąć drogę odwrotu cofającym się
Niemcom z Pragi (sic!). To są dopiero karkołomne konstrukcje! Tym
bardziej że Kempa, który podaje szczegółowo rozkazy dowództwa Frontu
niemal z dnia na dzień, rozkazu uprawniajacego do podobnych
spekulacji nie znalazł.

[habeas_corpus]

O utajnieniu dokumentów 125 KS pisze właśnie Kempa. Wybacz, ale nie pamiętam na
której stronie, a nie bardzo chce mi się szukać. Pisał też o tym na forach
historycznych (dws i forum IPN) i nigdy nie zostało to zakwestionowane. Ja
również nie natknąłem się na informację przeciwną, ale ja nie jestem historykiem
z zawodu i opieram się tylko na źródłach ogólnodostępnych, nie próbowałem w tej
sprawie badać archiwów :)

O desancie w Wilanowie też czytałem tylko u Kempy, niemniej jednak podaje on
konkretne źródło: wywiad z Sołowiewem w tygodniku Stolica.

[mer-llink]

To oczywista bzdura: Kuźma Kruczkow (sławny pierwszy żołnierz rosyjski I wojny światowej odznaczony Świętym Jerzym) został zabity przez oddziały czerwonych nad Donem, gdy oponował się im w szeregach białych. Pochowany został w swej rodzinnej wsi (dziś na Ukrainie). A działo się to w r. 1919. Czyli na rok przed opisanym tu rzekomym pojedynkiem Leona Racięckiego (zresztą wspaniałego kawalerzysty i dowódcy) z rzekomym " Kruczkowem".
Legenda o tym pojedynku przetrwała w podaniach Pułku Ułanów Krechowieckich 9ibywa bezkrytycznie przytaczana przez zupełnie nam współczesnych autorów), ale z legendami kawleryjskimi jest tak samo, jak z wędkarskimi i myśliwskimi - rzadko to bywa "taaaka ryyyba" albo "niedźwiedż mospanie".