Naiwne pytanie x+10

[foolproof]

W dalekiej młodości zdarzało mi się rozbierać m.in. naboje kal. 20
mm tj. zapewne do działek szybkostrzelnych. Otóż nabój oddzielony od
łuski miał w tylnej części opóźniający "korek", który podpalony (!)
powodował wybuch pocisku po kilku (-nastu ?) sekundach. Zapewne po
wystrzale materiał ten zapalał się od ładunku miotającego, co w
razie nietrafienia w cel po tych kilku (-nastu ?) sekundach
powodowało wybuch naboju (zapalnik "zbliżeniowy"). Czy mam rację ?

[aso62]

foolproof napisał:

> Zapewne po wystrzale materiał ten zapalał się od ładunku
> miotającego, co w razie nietrafienia w cel po tych kilku (-
> nastu ?) sekundach powodowało wybuch naboju.
> (zapalnik "zbliżeniowy"). Czy mam rację ?

Tak i nie.

Masz rację co do samego mechanizmu działania - materiał zapalał się
przy wystrzale. Natomiast na 100% nie jest to żaden zapalnik
zbliżeniowy i na 99% (100% byłoby możliwe gdybyś pamiętał o jaki
konkretnie wzór pocisku chodzi) nie jest to nawet zapalnik czasowy.
Najprawdopodobniej jest to zapalnik od smugacza. Możliwe, że w tym
pocisku pomiędzy smugaczem a właściwą głowicą był też samolikwidator.

Zapalnik zbliżeniowy to mały radar który inicjuje wybuch pocisku gdy
ten znajdzie się w ustalonej lub w najmniejszej odległości od celu.
Jeżeli rozbierałeś amunicję z II wś, to takiego zapalnika w niej nie
znajdziesz. Po pierwsze dlatego, że w pociskach 20 mm takich
zapalników nie stosowano, po drugie, że takie zapalniki mieli tylko
Amerykanie i w Polsce masz małe szanse znalezienia takiej amunicji.

[speedy13]

Hej

Wszystko co aso62 napisał jest oczywiście prawdą. Biorąc jednak pod uwagę
charakter pytania, widać że wypadałoby udzielić odpowiedzi na bardziej
podstawowym poziomie.

aso62 napisał:

>
> Masz rację co do samego mechanizmu działania - materiał zapalał się
> przy wystrzale. Natomiast na 100% nie jest to żaden zapalnik
> zbliżeniowy i na 99% (100% byłoby możliwe gdybyś pamiętał o jaki
> konkretnie wzór pocisku chodzi) nie jest to nawet zapalnik czasowy.
> Najprawdopodobniej jest to zapalnik od smugacza.

Najprawdopodobniej jest to w ogóle po prostu smugacz. Smugacz to ładunek
pirotechniczny umieszczony w tylnej części pocisku, który zapala się przy
wystrzale i w trakcie lotu emituje gorące gazy spalinowe. Dzięki temu za
pociskiem powstaje świecąca smuga tych gazów, ewentualnie (zależnie od składu
masy pirotechnicznej) także smuga dymu, co pozwala na śledzenie lotu pocisku i w
ten sposób np. ułatwia celowanie (i ułatwia niestety też przeciwnikowi celowanie
:) ).
> Możliwe, że w tym
> pocisku pomiędzy smugaczem a właściwą głowicą był też samolikwidator.

W takich małych pociskach faktycznie czasem smugacz wykorzystywany jest jako
samolikwidator. Samolikwidator (mechanizm samozniszczenia) jest spotykany dosyć
często, szczególnie właśnie w amunicji lotniczej i przeciwlotniczej. Chodzi o to
by pocisk który nie trafi w cel nie spadał potem na ziemię w przypadkowym
miejscu, tylko eksplodował sobie gdzieś tam jeszcze w miarę wysoko, nie robiąc
nikomu krzywdy. I faktycznie można do tego wykorzystać smugacz, łącząc jego
komorę z komorą mieszczącą materiał wybuchowy. Masa smugowa zwykle daje bardzo
gorący i, jak to nazwać, "agresywny" płomień, bogaty w stałe cząstki i przez to
łatwo podpalający inne rzeczy, więc jak dotrze on do materiału wyb. to z dużą
pewnością wywoła jego zapalenie i deflagrację raczej niż detonację, co w tym
przypadku jest nawet pożądane - wystarczy do zniszczenia pocisku a zarazem nie
będzie takiej strasznej fali uderzeniowej i odłamki nie będą miały zbyt dużej
prędkości (chociaż będą większe niż byłyby przy detonacji).
Aczkolwiek ta metoda ma jednak pewne ograniczenia. Samolikwidacja powinna
nastąpić w takiej odległości, w jakiej nie da się już prowadzić efektywnego
celnego ognia. A smugacz generalnie wypala się szybciej. Np. dla pocisku 20 mm
donośność skuteczna to powiedzmy ok. 2 km; czyli chcielibyśmy żeby
samolikwidacja nastąpiła np. po 3 albo 4 km. Zrobić smugacz który paliłby się na
takim dystansie to chyba raczej niemożliwe a w każdym razie trudne bardzo. OK,
no to na końcu smugacza dajemy warstwę innej masy pirotechn. palącej się
odpowiednio wolniej, tak żeby zapewnić ten wymagany czas. No i jak widać
przestaje to być proste, jedna masa, druga masa, a jeszcze wszak w pocisku się
musi materiał wyb. zmieścić i zapalnik, tam nie ma nieskończenie wiele miejsca.
Poza tym chcielibyśmy, aby ta samolikwidacja następowała po w miarę dokładnie
określonym czasie, a takie masy jak smugowe, emitujące dużo gazów, mają prędkość
spalania silnie zależną od ciśnienia - a więc zależnie od trajektorii pocisku
ten czas będzie różny, co jest niepożądanym generalnie zjawiskiem. Dlatego tę
funkcję samolikwidacji często wbudowuje się raczej w zapalnik, nie w smugacz.

>
> Zapalnik zbliżeniowy to mały radar który inicjuje wybuch pocisku gdy
> ten znajdzie się w ustalonej lub w najmniejszej odległości od celu.

Ściślej biorąc to jest radiowy zapalnik zbliżeniowy. Są też inne sposoby, ale
faktycznie w pociskach artyleryjskich ten jest najczęściej spotykany.

> Jeżeli rozbierałeś amunicję z II wś, to takiego zapalnika w niej nie
> znajdziesz. Po pierwsze dlatego, że w pociskach 20 mm takich
> zapalników nie stosowano, po drugie, że takie zapalniki mieli tylko
> Amerykanie i w Polsce masz małe szanse znalezienia takiej amunicji.

Amerykanie stosowali też zapalniki zbliżeniowe w bombach lotniczych, aby uzyskać
wybuch na pewnej wysokości nad ziemią, dla optymalizacji działania odłamkowego.
Zastanawiałem się kiedyś, czy mogły być one używane w nalotach na cele w Polsce...

[browiec1]

A ile mat. wybuchowego jest w takim pocisku 20mm i jak oni to tam
wszystko "upychaja"? W koncu takie np. pociski programowalne z
wymuszona fragmentacja to sie robi najczesciej w kalibrze 30 mm a i
tak jest to szerzej stosowane raczej od niedawna.
Zawsze mnie tez zastanawialo jak te zapalniki zblizeniowe sie udalo
skonstruowac Amerykanom przy technice dostepnej w czasie II
wojny.Juz tu kiedys o tym dyskutiowalismy,czytalem o tym(w NTW byl
zdaje sie artykul o tym) a i tak ciagle jestem pod wielkim wrazeniem
(jak i ogolnie wielu konstrukcji z tego okresu ktore w pelni
rozwiniete sa dopiero dzis).

[foolproof]

Dziękuję za wyjaśnienie - naboje o których wspominałem po podpaleniu
pocisku ("od tyłu") po kilku chwilach eksplodowały - zapewne
chodziło o wspomniane samozniszczenie i to miałem na myśli pisząc
o "zapalniku zbliżeniowym" z myślą, że pocisk wystrzelony w kierunku
np. samolotu eksplodował w razie nietrafienia w pobliżu celu i mogło
się zdarzyć, że bardzo blisko. Amunicja, którą młodzież radośnie
rozbierała w latach wojny i po wojnie napewno nie zawierała
elementów elektronicznych.
Ze wspomnień :
" Cały szlak odwrotu RKKA przez miasto, a szczególnie ul.
Łyczakowska zastawiona była porzuconym sprzętem, samochodami i
czołgami. Łyczakowską nazywano „dawaj na zad”. Ponieważ z kolegami
zaglądaliśmy do wnętrz widzieliśmy, że w wozach bojowych była
amunicja, odtąd przez całe lata 1941-45 powszechnie bawiliśmy się
materiałami wybuchowymi wydobywanymi ze znalezionych naboi:
małymi „baryłkami” 1,5x0,5 cm, długimi (~25 cm) rurkami, drobnymi
płatkami z naboi małokalibrowych. Osobiście pozyskiwałem tylko te
ostatnie, rozbierając naboje karabinowe i pistoletowe, rozsądnie
nigdy nie uczestnicząc w rozbiórce większych kalibrów, ciekawe przy
tym, że rzadko mówiło się o nieszczęśliwych wypadkach. "

[speedy13]

Hej

browiec1 napisał:

> A ile mat. wybuchowego jest w takim pocisku 20mm i jak oni to tam
> wszystko "upychaja"?

Jak pewnie zdajesz sobie sprawę, amunicji 20 mm jest ogromnie wiele
rodzajów. Skoro mowa o amunicji znajdowanej na ziemiach polskich to
zapewne najprawdopodobniej była to radziecka 20x99R do działek
SzWAK i B-20 - np. pocisk OZ (odłamkowo-zapalający) tego kalibru, o
masie 96 g, zawierał 2,8 g m.w. + 3.3 g m.zapal. Bądź też niemiecka
20x82 (do działka MG 151/20) gdzie zwykły pocisk odł.-burz. smugowy
Spr.Gr.'L o masie 115 g zawierał 3,7 g m.w. zaś specjalny
Minengranate (90 g) aż 18,7 g m.w.
Upychają to najczęściej przez prasowanie; elaboracja przez
zalewanie stopionym mw byłaby w takim maŁym pocisku bardzo trudna,
a poza tym stosowane w nich są zwykle silne m.w. na bazie np.
heksogenu, które raczej nie nadają się do zalewania.