Gość: Józef Wieczorek
IP: *.autocom.pl
17.06.04, 08:45
STANOWISKO W SPRAWIE PROJEKTÓW USTAWY 'PRAWO O SZKOLNICTWIE WYŻSZYM'
Nie ma wątpliwości, że istnieje pilna potrzeba wprowadzenia nowych regulacji
prawnych dotyczących nauki i szkolnictwa wyższego w Polsce.
W Sejmie znajdują się dwa projekty ustawy ' PRAWO O SZKOLNICTWIE WYŻSZYM'
jeden tzw. prezydencki, drugi tzw. poselski. Ta ustawa ma zastąpić
dotychczasową z roku 1990 niedostosowaną mimo nowelizacji do wymogów dnia
dzisiejszego.
Lansowany i nagłaśniany przez media projekt prezydencki, zwany tez
profesorskim nie spełnia jednak oczekiwań społeczności akademickiej, gdyż
petryfikuje obecny osobliwy i patologiczny system nauki i edukacji w Polsce.
Mimo deklaracji, że w ustawie chodzi o dostosowanie się do procesu
bolońskiego ta ustawa zakłada pozostawienie dotychczasowego systemu stopni i
tytułów naukowych uznawanego przez takie kraje jak Białoruś, Kazachstan,
Mołdawia, Mongolia czy Korea Północna. Istnieją natomiast problemy z
uznawaniem dyplomów i stopni angielskich czy amerykańskich. Taki stan rzeczy
uniemożliwia polskim uczelniom konkurencyjność na światowym rynku nauki i
edukacji. Jest ważną przyczyną małej atrakcyjności podejmowania pracy w
uczelniach i całkiem zniechęca do powrotu polskich uczonych pracujących poza
granicami kraju, gdyż to wiązałoby się z ich degradacją zawodową.
W projekcie proponuje się możliwość mianowania dla wąskiej grupy nauczycieli
akademickich, ale przy zachowaniu warunków korzystnych dla negatywnej
selekcji do zawodu nauczyciela akademickiego.
Projekt nie likwiduje patologii wieloetatowości oddając w ręce rektora
arbitralne decyzje co do zatrudnienia pracownika na drugim etacie. Wzrasta
więc rola rektora i wzmocnione zostaje kryterium lojalności w ocenie
pracownika. Projekt otwiera także drogę do nieograniczonej liczby godzin
ponadwymiarowych !!! co nie jest zgodne z Konstytucją RP.
W Polsce nie widać pozytywnej korelacji miedzy ilością profesorów a poziomem
nauczania i nauki stąd ocenianie uczelni według ilości profesorów, czy też
uzależnianie od tej ilości tworzenia kierunków studiów nie ma żadnego
merytorycznego uzasadnienia. Potrzeba zmiany systemu oceniania nauczycieli
akademickich i oceniania uczelni według standardów sprawdzonych w Anglii czy
w USA. Oceny, jak i dorobek nauczycieli oraz całych uczelni musi być przede
wszystkim jawny - a nie utajniany, jak to ma miejsce obecnie. Takiej zmiany
systemowej projekt prezydencki nie zakłada a tworzy przyjazny grunt dla
wzrostu i tak ogromnej patologii akademickiej.
Projekt poselski zakłada model kariery naukowej bardziej zbliżony do znanego
w większości krajów europejskich. Projekt likwiduje habilitację przy
zwiększeniu wymagań dla doktoratów, ale zachowuje tytuł
profesora „belwederskiego’ jako polską osobliwość, której nie chcemy się
wyrzec. Wszyscy pracownicy uczelni państwowych są zatrudniani tylko na jednym
etacie, jeśli są pracownikami mianowanymi.
Rektorzy nie pozostawiają suchej nitki na tym projekcie dezinformując
społeczeństwo i decydentów co do jego treści.
Żaden z projektów nie zakłada wprowadzenia instytucji mediatora akademickiego
dla rozwiązywania licznych konfliktowych problemów społeczności akademickiej.
Brak jest jednoznacznych zapisów co do obsadzania stanowisk w ramach
otwartych, rzeczywistych a nie fikcyjnych - jak obecnie - konkursów oraz
udziale uczonych zagranicznych w ocenach doktoratów i w komisjach
konkursowych. Także nie ma zapisów, które by zapobiegały obecnemu wzorcowemu
modelowi kariery akademickiej – od studenta do rektora na jednej uczelni.
Niestety w ustawodawstwie polskim dotyczącym nauki i edukacji brak jest
szerszej kompleksowej wizji zmiany tego systemu, która by doprowadziła do
stworzenia warunków porównywalnych do tych jakie mają inne kraje europejskie
i USA.
Projekt prezydencki ustawy wydaje się być nie do zaakceptowania, gdy
natomiast projekt poselski winien być poddany dalszej dyskusji, poprawiony i
rozpatrzony przez Sejm i Senat RP jako bliższy standardom europejskim.
Nad projektami zmiany systemu nauki i edukacji w Polsce potrzebna jest debata
społeczeństwa a przygotowywane ustawy winny być oddane do zaopiniowania przez
kompetentnych prawników.
Jako grupa osób zatroskanych o losy nauki i szkolnictwa wyższego w Polsce
jesteśmy gotowi przyłączyć się do konstruktywnej dyskusji mającej na celu
wypracowanie nowoczesnej ustawy o nauce i szkolnictwie wyższym.
Stoimy na stanowisku, że jedynym wyjściem dla nauki i szkolnictwa wyższego w
Polsce jest zerwanie z postkomunistycznym dziedzictwem poprzez
przeprowadzenie gruntownej reformy, która doprowadzi do tego, że nasze
uczelnie będą konkurencyjne z uczelniami w krajach o wysokim poziomie nauki i
edukacji.
W imieniu Niezależnego Stowarzyszenia na Rzecz Nauki i Edukacji ( in statu
nascendi)
Józef Wieczorek, Kraków
Cezary Wójcik, Dallas
Krystyna Kmiecik-Baran, Gdańsk
Lech Keller, Warszawa
Jerzy Janusz Mosna, Dąbrowa Górnicza
Michael J. Urbanski, Freiburg i. Br
Maciej Krzystek, Dublin
Maciej Szymanowski, Tilburg, Holandia
Marta Szymanowska, Tilburg, Holandia
Piotr Szmigiel, Rolla, USA
Krzysztof Schmidt-Szałowski, Warszawa
Monika Kanios, Kielce
Jacek Bąbka, Wrocław
Piotr Drabik, Montreal
Radosław Gąsiorowski, Wrocław
Stefan Sokołowski, Lublin
17.06.2004
