Jezyk slaski

[palec1]

www.youtube.com/watch?v=Id9eTGXs7P0&feature=related

[palec1]

www.youtube.com/watch?v=y58XWGaJzRU&feature=related

Jak śe mogã starać ò òbchowańy òjcowy môwy

[jaborygyn]

List przeczytany pó mszy na Górze Św. Anny, 17 października 2009 r.

Jak sie mogã starać ò òbchowanie òjcowyj môwy?

Moc już sie Ślónzôki narzóndziyli ò tym, iże trza sie starać ò to,
coby ślónskõ môwã òbchować. Zdô mi sie, że dzisiôj rozumiyniy tego
rozprzestrzyniyło sie miyndzy nami i małowiela żôdyn już niy jes
tymu przeciwny. Starómy sie, coby nasza môwa była òficjalnie uznanô,
próbujymy budować kómisyjõ kodyfikacyjnõ. Chcieli by my ale dzisiôj
pouwôżać niy nad kómisyjami kodyfikacyjnymi i prawym sejmowym, ale
nad tym, co kôżdy z nôs może sóm ku tymu zrobić, coby naszã òjcowõ
môwã retować.

Piyrsze: Snôżność i staraniy

Durch jes jeszcze moc ludzi, co im sie zdô, iże coby gôdać po
ślónsku, styknie ino leda jak beblać po polsku. Niejedyn myśli, że
to jes blank po ślónsku, jak se te swojy paplaniy ómaści pôrma
ślónskimi kóńcówkami, pôrma „ausdrukami dlô szpasu”. Jes tyż moc
ludzi, co ślónskõ môwã miyszajóm z przeklyństwym, bo padajóm, że to
dycki była môwa prostôków i lómpów. Ci to ludzie czynióm naszyj
rzeczy nôjwiynkszõ krziwdã!

Tak dôwnij niy było! Nasze starziki poradziyli niy ino òsprawiać po
ślónsku wice, ale tyż sie w tyj môwie radować, gniywać, rzykać do
Pana Boga i pozdrôwiać ludzi z uszanowaniym. Tóż, starejmy sie,
coby môwa, co nióm kôżdy z nôs rzóndzi, była òkludnô i piyknô.

W tym szukaniu snôżności kôżdy musi sie spuścić na swój rozum i
swojy wyczuciy. Swojymu wyczuciu mogiymy tyż ale pómóż. Tak jak sie
idzie wyćwiczyć w nauce, abo w jakim fachu, tak tyż sie idzie
ćwiczyć w môwie. Tóż przipóminejmy se, jak sie dôwnij Ślónzôki
poradziyli piyknie pozdrôwiać. Nauczmy sie, jak sie w ślónskij môwie
pokazowało drugim ludzióm uszanowaniy. Do kogo sie nôleży, gôdejmy
za dwoje, a do kogo trza to i za troje. Jak trefiymy jaki piykny
ślónski wiersz, abo szumnõ śpiywkã, nauczmy sie ich na spamiyńć!
Spróbujmy słożyć piyknie po ślónsku powiynszowania na geburstag, na
wesely, abo na Gody. Jak bydymy poradziyli wrócić naszyj môwie
snôżność i piykność, to óna sie bydzie brónić sama.

Drugiy: Bildónek abo ksztôłcyniy

W teraźniejszym czasie już bezmała żôdyn z nôs w rozeznôwaniu, co
jes prawóm ślónszczyznóm, a co niy, niy umiy sie spuścić ino na
swojã pamiyńć i wyuczuciy. My w „Dandze” gôdómy: „Niy ma gańba niy
wiedzieć, abo sie òmylić, gańba sie niy uczyć!”. Coby świadómie,
rozumnie piastować prawõ ślónskõ môwã, kôżdy musi sie w nij durch
bildować.

Zdrzódłym prawyj ślónszczyzny powinna być dló nôs môwa naszych
starzików. Tóż szukiejmy ludzi starych, co pamiyntajóm ślónszczyznã
z czasów, jak jeszcze ludzie niy znali telewizyje i mediów, òpytujmy
sie i uczmy sie òd nich. Nowô technika dôwô nóm dzisiôj do rynki
nôczyniy, co nim łacno mogiymy dźwiynk registrować. Tóż nagrôwejmy
starzików! Szukiejmy ludzi, co poradzóm se spómnieć, jak sie
nazywało nôczyniy murarskiy, bergmóńskiy, rzeczy w dóma, w ògrodzie,
we werkszteli. Poprośmy ich, coby nóm ò tym poòzprawiali. Mogiymy ku
tymu przidać tyż pôrã fotografijek. Tak òbchowiymy spómniynia tych
ludzi, a ś niymi prawõ starõ ślónszczyznã, nawet jak ci ludzie
zemrzóm.

Kôżdô ludzkô môwa mô swój systym, swojy prawa. Lżyj nóm bydzie
rozumnie rozsóndzać, co jes prawóm ślónszczyznóm, a co niy, jak
spróbujymy te prawa poznać i sie ich nauczyć. Ku tymu potrzebujymy
uczydłów i popularnych poradników. Podwiela tych uczydłów napisanych
òd fachmanów niy mómy, mogiymy spróbować òbsztalować se literatrurã
naukowõ. Niy bójmy sie tego. W literaturze dialektologicznyj jes moc
takich rzeczy, co jy i niyuczóny czowiek poradzi zrozumieć.

Myślã, iże moc z Wôs, zôcni suchacze, co tu siedzicie, była dzisiôj
rano na „Marszu jedności”. Isto potrzebujymy jedności, coby nóm lżyj
było starać sie ò òbchowanie erbizny naszych òjców i starzików, a
przi tym tyż naszyj òjcowyj rzeczy. Tyj ślónskij jedności w môwie
niy mogiymy ale rozumieć tak, że wszyskich Ślónzôków wyrôwnómy do
jednego mustra. Reinchold Olesch we słowniku môwy ludu z Góry Św.
Anny zapisôł takiy to przisłowiy: Padali świynty Ignacy, iże my niy
wszyjscy jednacy. Wiymy, że môwy w roztómajtych czyńściach Ślónska
trochã sie òd siebie różnióm. To isto niy bydzie żôdnô jedność, jak
sie bydymy wadzić, czyja môwa jes lepszô, a na kóniec wszyskim
nakôżymy gôdać na tyn przikłôd po katowicku. Prawõ ślónskõ jedność i
braterstwo zbudujymy ino wtynczôs, jak Ślónzôk z jednyj czyńści
Ślónska bydzie poradziył przijóńć Ślónzoka z drugiygo kóńca z jego
côłkóm erbiznóm: z jego òblyczym, zwykami, z jego môwóm, jak
włôśnego brata! Piyrszym krokiym do budowaniô takiygo braterstwa jes
nauka. Tóż chcymy Wôs wszyskich namówić ku tymu, cobyście bildowali
sie niy ino w môwie ze swoij wsi, abo swojygo placu, ale cobyście
tyż aby trochã poznali roztómajte môwy na côłkim Ślónsku. Pómoże nóm
to inkszych Ślónzôków rozumieć i szanować.

Trzeciy: Rzóndzić, gôdać, radzić, śpiywać, òzprawiać...

I ze spóminaniô starych ludzi, i z badań uczónych wiymy, że dôwnij
ludzie rzóndziyli po ślónsku bezmała wszyndzie: niy ino w dóma, ale
tyż na dródze, na placu, we sklepie, w robocie, nawet w urzyndzie.
Wszyskiy kómisyje kodyfikacyjne, tôwarzistwa i uczydła na nic sie
niy przidajóm, jak ludzie sami niy bydóm chcieli po ślónsku
rzóndzić. Tóż i my niy mogiymy sie lynkać i zawiyrać naszã môwã za
dźwiyrzami pómiyszkaniô. Niy mogiymy sie skirz nij gańbić! Lżyj nóm
bydzie sie na to òdpowôżyć, coby po ślónsku gôdać tyż w jawności,
miyndzy ludźmi, jak sie w rzóndzyniu po ślónsku wydoskónalymy, jak
sami bydymy czuli, że nasza môwa jes òkludnô i piyknô. Tego nóm
żôdyn zakôzać niy może! Ale jak fto, chocia poradzi, a niy gôdô po
ślónsku nawet w dóma, jak fto niy uczy po ślónsku swoich dzieci,
kładzie naszã môwã do truły i niy może sie mianować prawym
brónicielym ślónskości!

Niy jes to wszysko lekie i proste, ale przecã ftóż lepij jak
Ślónzóki rozumiy, że bezmała niy ma na tym świecie rzeczy dobrych,
coby nôs niy kosztowały. Móndrzi ludzie padajóm „Fto dbô, tyn mô!”
Prziszłość naszyj òjcowyj môwy zôleży nôjbarzij òd nôs samych, òd
tego, co sami poradzymy zrobić ze sobóm i (dlô siebie), bez
òglóndaniô sie na cudzych beamtrów!

Zerzykiejmy pôciyrz, modlitwã) do świyntyj Jadwigi i Świyntyj Any,
coby pómógły nóm uprosić u Pana Boga Ducha Świyntego, bo to Ón
òświycô ludzióm rozum i rozwiónzuje jynzyki.

Dr. Józef Kulisz, prezes Tôwarzistwa Piastowaniô Ślónskij
Môwy „Danga”

Język śląski - ekspertyzy naukowe.

[jaborygyn]

silesiana.org.pl/dokumenty/26-ekspertyzy-uzasadniajce-potrzeb-nadania-mowie-l.html

Język śląski - regionalny czy narodowy?

[Gość: Pytek]

Napoczły gorole wymjynkać?


katowice.gazeta.pl/katowice/1,35019,7628367,Godka_slaska_chyba_jednak_zostanie_jezykiem_regionalnym.html

[Gość: Slask Opolski]

fajny jest :)

S'loonsky uOrkestry i jejih muzycka. :-)

[Gość: linker]

Na poczoontek SilesiaBrass:

republika-silesia.ning.com/

Hymna Wjyrhnigo Szloonzka.

[pasikoonik13]

www.youtube.com/watch?v=5-GGTA4XlTI&feature=related

slaskojezyczna operetka ! :)))

[palec1]

www.dziennikzachodni.pl/slask/237860,makula-robi-operetke-po-slasku,id,t.html

Ńycytate majoom retoong na podoryńdźu?! :-)

[Gość: linker]

We "Wjyrchńoschloonzskym szlabikourzu"!

www.dziennikzachodni.pl/slask/288170,garna-sie-do-slaskiej-godki-i-elementarza,id,t.html

Nie wystarczy edukować o śląskiej mowie.

[jaborygyn]

Nie wystarczy edukować o śląskiej mowie – czas zacząć jej uczyć!

Komentarz „Dangi” do konferencji "W kręgu śląskiej kultury, tradycji i dialektu", która odbyła się 19.10.2010 r. w Warszawie.

forum.gazeta.pl/forum/w,374,14341949,118271043,Nie_wystarczy_edukowac_o_slaskiej_mowie_.html

Potrzebne jest myślenie syntetyczne.

[jaborygyn]

Informacja prasowa Tôwarzistwa Piastowaniô Ślónskij Môwy Danga (5/2010)

forum.gazeta.pl/forum/w,374,14341949,119402615,Potrzebne_jest_myslenie_syntetyczne_1_.html

Svooj muster jynzyka heba znoućy?

[Gość: Pytek]

Cy tes ńy?

www.stolica.opole.pl/index.php?sLang=sl
:-)

[fyrlok]

07.02.2011
"Rada Europy upomni się o język śląski

6 lutego 2011 r. w Opolu odbyło się spotkanie komisji ekspertów Rady Europy do spraw języków etnicznych i regionalnych z przedstawicielami organizacji pozarządowych pielęgnujących język śląskich /Pro Luquela Silesiana, Danga, RAŚ, Związek Górnośląski/. W spotkaniu wziął udział poseł Marek Plura zabiegający o ustawowe uznanie mowy śląskiej za język regionalny. Eksperci badają aktualnie rzetelność raportu rządu polskiego z wykonania w naszym kraju postanowień Europejskiej Karty Języków Regionalnych lub Mniejszościowych.



Eksperci Rady Europy wnikliwie zapoznali się z historią i obecną sytuacją śląskiej mowy. Zdecydowali, że włączą ten problem w raport, który powstanie po ich wizycie. Oznacza to, iż polski rząd i parlament będzie musiał złożyć w tej sprawie wyjaśnienia. Podali oni także przykłady języków regionalnych, które zyskały rejestrację prawną po podobnych raportach Rady Europy.



Spotkanie w Opolu było efektem petycji złożonych po opublikowaniu rządowego raportu zarówno przez organizacje, jak i przez pana posła, w których zwrócono się o zbadanie, czy władze polskie nie naruszają praw europejskich odmawiając rejestracji mowy śląskiej jako języka regionalnego, w sytuacji gdy istnieją naukowe przesłanki do tejże rejestracji oraz w sytuacji, gdy już dziewięć lat temu w Narodowym Spisie Ludności ponad 56 tysięcy obywateli polskich zadeklarowało że posługuje się na co dzień językiem śląskim, zaś 173 tysiące wykazało identyfikację z narodowością śląską. Pomimo wątpliwości i różnic w klasyfikacji języka śląskiego, Międzynarodowa Organizacja Językowa ISO (International Organization for Standardization) oficjalnie wpisała język śląski do rejestru języków świata przypisując mu kod ISO: 639-3 oraz identyfikator kodu: szl. Także Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych wpisała w 2007 r. język śląski do swojego rejestru języków świata.

Poseł Marek Plura dodaje: Mimo pozytywnych działań organizacji pozarządowych pielęgnujących język śląski nasza mowa ulega szybkiej deformacji pod wpływem języka polskiego. Ubożeje zasób słownictwa śląskiego stosowanego na co dzień, coraz rzadziej, zwłaszcza w miastach, usłyszeć można zdania budowane z zastosowaniem składni swoistej dla śląskiej mowy. Narodowy Spis Ludności wykazał, że około 2/3 społeczności Ślązaków nie stosuje już swojej rodzimej mowy. Bez wsparcia ze strony państwa polskiego nie uda się zabezpieczyć tego języka przed zanikiem, tym nie mniej wsparcia tego wciąż nie ma. Ja również jestem Ślązakiem, dlatego serdecznie zabiegam o poprawę sytuacji języka śląskiego zarówno w polskim parlamencie, jaki i w Radzie Europy. W ten sposób dołączam się do wniosku organizacji pozarządowych. "

[Gość: Coca-Cola]

www.dziennikzachodni.pl/slask/rybnik/374747,slaska-godka-jezyk-czy-gwara-debata-dz,id,t.html

[pasikoonik13]

Soom`ma tes, z Nasou Goudkoom, na ... Facebook-u!

www.facebook.com/UczymySieGodac

[Gość: Gedichte]

PAPAGAJ

Papagaja dopadła utropa ńymało,
Je szkowroźny, pamjynto, jak to kejś bywało,
Uod jankoru se pjůra źelůne wyszkuboł,
Poradźi tela pedźeć, a synsu w tym mało.
Za ńic w śvjeće śe klotka ńy kce mu uotvorzić
I zaś mu źle śe bydźe na zicsztandze spało.
Ludźe majům go rade, bezto w klotce trzimjům -
Na tela śe te jego pjykne pjyrze zdało.

Rada języka polskiego kontratakuje?

[pasikoonik13]

Skiż tego tyn ptouszek se pjyrze rwoł?

www.dziennikzachodni.pl/fakty24/408326,jezyk-slaski-rada-jezyka-polskiego-jest-na-nie,id,t.html#pz_1205796