Wielki Piątek

[vobiska1]

Ks.jan Twardowski
Korona
tulić Jego głowę z pierwszymi włosami
w Betlejem pod gwiazdą uprzejmie schyloną
w Nazarecie głaskaną Maryi rękami

kto przytuli do siebie z korona cierniową.

[vobiska1]

Ojcze Przedwieczny ofiaruję Ci Ciało i Krew Syna Twojego a Pana
naszego Jezusa Chrystusa na przebłaganie za grzechy nasze i całego
świata! Dla Jego bolesnej Męki miej miłosierdzie nad nami i nad
całym światem!!!!

[vobiska1]

Drogi współczesny katoliku! Wbij sobie, uprzejmie proszę, do głowy i
serca raz na zawsze, że Kościół naprawdę nie potrzebuje tych naszych
parówek, głodówek ani piątkowych wieczorów bez house'u,
drum'n'bassu, techno czy trance'u. To MY ich potrzebujemy, choćby po
to, by raz na jakiś czas przekonać samych siebie, że umiemy sobie
czegoś odmówić. Poza tym, post to doskonała okazja do pokazania, że
zdajemy sobie sprawę z tego, że nie jesteśmy na tym świecie sami. Że
obok są ludzie, którzy chorują na raka, walczą z alkoholizmem, nie
mają pracy, przechodzą kryzys albo depresję. Jeśli nie idziesz ze
znajomymi na imprezę, możesz pokazać, ze łączysz się z nimi w duchu.
To niezrealizowane pragnienie, tę odrobinę empatii czy refleksji w
piątkową noc możesz zadedykować właśnie im. A pieniądze przeznaczone
na wejściówkę (na parówkę) możesz odkładać do koperty, a później
kupić za nie leki starszej, biednej sąsiadce. To jest właśnie sens
postu.

Bo post nie ma być udręczaniem się bez sensu czy rodzajem pobożnej
diety – post ma być odrobiną wyrzeczenia, która zmienia twój świat
na lepsze. Rzecz jasna, jeśli chcesz być dobrym człowiekiem, to
pozostaniesz nim bez względu na to, czy tańczysz w Wielkim Poście i
czy w piątek wcinasz kabanosy. Czynienie dobra niemal zawsze wymaga
od człowieka oddania nieco własnego pola. Dojrzałe życie polega nie
tylko na unikaniu zła, ale czasem również rezygnacji z rzeczy, które
obiektywnie wydają się dobre. Skoro musisz tańczyć – tańcz. Ale
zapłać ten rachunek w innej walucie. Nigdy nie wiesz, kiedy
przyjdzie czas, w którym będziesz prosił, żeby ktoś ten rachunek
zapłacił za ciebie.

[vobiska1]

Śmierć stwarza życie
Renata Arendt-Dziurdzikowska
Co umiera w nas na kolejnych etapach życia? Z czym się żegnamy? Co
opłakujemy? Młodość? Dzieci, które wyszły z domu? Utraconą pracę?
Przyjaźń? Miłość? Wiarę w siebie? Jeśli otworzymy drzwi do śmierci,
będą one prowadziły do światła, a nie – jak sądzimy – do jeszcze
większej ciemności.


R E K L A M A czytaj dalej
















Pozwolić umrzeć to narodzić się do życia. Rodzimy się i umieramy
wiele razy – niektórzy nawet twierdzą, że codziennie, w każdej
chwili. Co więc umiera? Co domaga się pogrzebu i żałoby? Jaka nowa
miłość czeka za rogiem?

Ludzie, którzy przez długi czas towarzyszyli umierającym, mówią i
piszą zdumiewające rzeczy: że sposób, w jaki odchodzimy, zależy od
tego, czy nasze serca są przytłoczone ciężarem niedokończonych
spraw, niepożegnanych ludzi, czy wręcz przeciwnie – zamknęliśmy
minione rozdziały życia. Wiele w nas niewypłakanej żałoby – po
śmierciach bliskich, ale nie tylko. Po dziecku, które opuszcza dom,
aby zacząć własne, dorosłe życie. Po rozstaniu z ukochanym, utracie
pozycji w społeczeństwie, utracie pracy, wiary w siebie.

Nieprzeżyte rozstania powodują, że z trudem przychodzi nam także
rozstać się z własnym ciałem i z ufnością wyjść na spotkanie
Tajemnicy. Tymczasem „śmierć jest całkowicie bezpieczna” – pisze w
swoich książkach („Kto umiera?”, „Gdybyś miał przed sobą rok życia” –
wydawnictwo Szafa 2001) Stephen Levine, terapeuta pracujący z
umierającymi. Nie musimy umierać pokonani przez śmierć, przytłoczeni
wyrzutami sumienia i poczuciem klęski. Możemy odejść w pokoju,
przepełnieni wdzięcznością. Umierający mówili mu: „Niech pan nie
traci ani sekundy, niech pan mówi ludziom, że ich kocha”, „Dlaczego
wcześniej nie wiedziałem, że jedyne, co naprawdę się liczy, to
głębokie porozumienie serc, dzielenie się miłością i przebaczeniem”.

Co sprawia, że nie wiemy tego wcześniej? Jesteśmy przerażeni – pisze
Levine. Jesteśmy zamknięci, opanowani przez tak wiele niepożądanych
stanów umysłu, że aż kulimy się pod ich naporem. Przychodzi lęk –
zamykamy się. Przychodzi zwątpienie – zamykamy się. Przychodzi
gniew – zamykamy się. Przychodzi śmierć – zamykamy się. Otworzyć się
i przeżyć wszystko, co jest do przeżycia. Chociaż spróbujmy.
Lament minął, otworzyło się niebo

O swojej spóźnionej żałobie po śmierci taty opowiadała mi przed laty
pieśniarka Antonina Krzysztoń. Tata zmarł, gdy była małym dzieckiem.
O jego śmierci dowiedziała się długo po pogrzebie. Wiele lat nie
mogła w nią uwierzyć. Była już dojrzałą kobietą, gdy improwizowała z
przyjaciółmi. Jej śpiew powoli przemieniał się w lament. Wszyscy
przestali grać, a ona, śpiewając, uświadomiła sobie, że właśnie
teraz pierwszy raz i do końca opłakuje śmierć taty.

Lament minął, otworzyło się niebo. Ale w naszej kulturze takie
przeżywanie odchodzi w przeszłość. Antropolog kultury Joanna
Tokarska-Bakir w swoim eseju „Śmierć pozbawiona głosu”,
opublikowanym w „Gazecie Wyborczej”, przywołuje obraz, który
pochodzi z jednej z książek Harolda Kushera. Żydowski pogrzeb w
Ameryce. W domu, w którym wystawiono trumnę, zaczyna zawodzić stara
kobieta. „Zabierzcie ją stąd i dajcie coś na uspokojenie” – decyduje
gospodarz. „Jesteśmy dziś skryci i powściągliwi aż do okrucieństwa” –
komentuje eseistka. Milczymy o bólu, uciszamy innych. Sogjal
Rinpocze, autor „Tybetańskiej księgi życia i umierania” (wydawnictwo
Mandala 2005), pisze, że w tym najtrudniejszym okresie człowiek jest
w stanie przetrwać tylko dzięki drugiemu człowiekowi: „Komu ci
ludzie mają wypłakać bezsilność i żal, smutek i rozpacz, jeśli nie
wam?”.

Po śmierci męża Tadeusza Łomnickiego Maria Bojarska długo nie mogła
dojść do siebie. Mówiła mi: „Gdyby ktoś potrafił mnie przytulić, być
może wybuchnęłabym płaczem i to by mnie uratowało. Ale ja nie
płakałam; nie miałam siły, nie jestem aż tak otwarta. Gdybym
spotkała kogoś, kto rozumie, że nie można wziąć się w garść... To
nadzwyczajne szczęście mieć w żałobie kogoś takiego przy sobie”.

Żałoba to wchodzenie w ciemność. Z trudem podnosimy głowę i
rozglądamy się wokół, uświadamiając sobie ból, jaki w sobie nosimy.
Doświadczenie żałoby otwiera serce na życie i ludzi – na co dzień
nie pozwalamy sobie na tak bezmierny smutek ani na inne nieprzyjemne
uczucia. A przecież „głęboki smutek tkwi w każdym z nas”, pisze
Levine. Jest w nas rozczarowanie i ból po stracie, nawet gdy nasi
najbliżsi jeszcze żyją. Każda myśl ulega rozproszeniu, spala się
każde uczucie, każde upodobanie, znikają doznania naszych zmysłów.
Nieuchronny koniec czeka każde doświadczenie i każdy związek.



Pięć stanów naszego umysłu

W swojej słynnej książce „Rozmowy o śmierci i umieraniu” (Media
Rodzina 2005) psychiatra Elisabeth Kübler-Ross pisze o pięciu
etapach charakterystycznych dla procesu umierania. To zaprzeczenie,
gniew, targowanie się, depresja i akceptacja. Pisze, co się z nami
dzieje, gdy musimy pożegnać się z życiem. Ale te pięć stanów umysłu
dotyczy każdej straty. Zaprzeczenie oznacza odepchnięcie
rzeczywistości, to cofanie się umysłu przed uznaniem prawdy o naszej
nietrwałości, desperackie chwytanie się starego. Levine zetknął się
z umierającymi, którzy mimo że przez miesiące, a nawet lata
nieuleczalnej choroby mieli dość czasu na oswajanie się z myślą o
śmierci, do ostatniej chwili nie wierzyli, że umrą.

Wszyscy znamy stan gniewu. Sprawy nie toczą się tak, jak naszym
zdaniem powinny. „Do diabła, to prawda, ale dlaczego musi być taka
bolesna?”, „Dlaczego to przydarza się właśnie mnie?”, „Dlaczego
życie musi być tak ciężkie, poplątane i frustrujące?”. Potem się
targujemy, próbujemy wykupić z piekła, dać łapówkę Panu Bogu: „Jeśli
stanie się po mojej myśli, wszystkie pieniądze przeznaczę na cele
charytatywne”, „będę medytowała” itp. Wkładamy w negocjacje mnóstwo
pracy, w końcu jesteśmy u kresu sił. Nie mamy dokąd pójść.
Dotarliśmy do etapu depresji. Większość z nas obawia się depresji,
tkwi w niej jednak ogromny potencjał, szansa na nowy początek.
Depresja pozwala do głębi zrozumieć, jak bardzo jesteśmy bezradni.
Panicznie boimy się tego stanu. Znaleźliśmy się w miejscu, z którego
nie możemy dłużej kontrolować świata. Przygnębia nas podatność na
zranienie i bezsilność wobec zmian.

Gdy wychodzimy z depresji, pojawia się światło akceptacji.
Akceptacja nie oznacza rezygnacji, która kojarzy się z klęską i
wywołuje lęk, lecz potężną siłę serca otwartego w nawet najbardziej
niesprzyjających okolicznościach. Skonfrontowaliśmy się z faktem
własnej przemijalności, przeżyliśmy żałobę po tej części siebie,
która wierzy, że może kontrolować rzeczywistość, wybierać przyjemne
doznania, a nieprzyjemne odrzucać. Narodziła się osoba, która uczy
się cieszyć dniem dzisiejszym i nie martwić jutrem. Uczy się umierać
i rodzić na nowo każdego dnia.

Jest coś, co w nas nie umiera nigdy – twierdzą mędrcy od początku
świata. To miłość. Wszystkiemu, co nią nie jest, pozwólmy umrzeć.

Zwierciadło nr 11/2006