Fedorowicz o Ełku

[mazurek8]

POlecam tekścik z ostatniej telewizyjnej pod rozwagę:

podróży wakacyjnych
Jacek Fedorowicz 2006-08-25, ostatnia aktualizacja 2006-08-21 14:07
Pierwszy raz byłem w Ełku dokładnie pół wieku temu. Gdański teatr Bim-Bom w
lecie 1956 roku miał "obóz twórczy" nad jeziorem Selmęt. Pracowaliśmy nad
kolejną premierą.
Ełk zrobił na mnie przesmutne wrażenie - na każdym kroku ogromne zniszczenia
wojenne. Lubię miasta i widok ich zgliszcz sprawiał mi zawsze ogromną
przykrość, a miałem takich widoków pod dostatkiem, niestety, już od wczesnego
dzieciństwa. Zaczęło się od Warszawy, z której wyprowadzono nas po
kapitulacji Powstania, potem był Gdańsk, w którym studiowałem, pobliski
Elbląg, potem Wrocław i wiele innych resztek miast, które miałem okazję
obejrzeć dzięki teatralnym wojażom.

Ełk odwiedzałem jeszcze w latach 60. i 70. z tym samym uczuciem przykrości na
widok tego, co tam zastawałem, a były to tym razem wznoszone przez socjalizm
koszmarki. Charakterystyczne zresztą też i dla innych miast podobnie
zniszczonych, jak np. Goleniów. Nie dość, że tandetne, brzydkie, to jeszcze w
dodatku stawiane z jakąś niewysłowioną bezczelnością, hucbą, na przekór
wszystkiemu, co się w mieście zachowało. Stawiane jakby z przekonaniem, że
to, co stare, i tak prędzej czy później zostanie rozebrane, by ustąpić
miejsca budownictwu socjalistycznemu. Lokalizowane z demonstracyjnym
lekceważeniem siatki ulic, wedle własnego koszarowego porządku, z
pogwałceniem wszelkich zasad estetycznych. Socjalizm niszczył pejzaż całego
kraju z podziwu godnym uporem.

A teraz, nagle, widok Ełku zaczyna mi sprawiać przyjemność. Przyjeżdżałem tu
w ostatnich latach kilkakrotnie i będąc po raz ostatni w lipcu tego roku
doszedłem do wniosku, że niewiele jest miast w Polsce, porównywalnych
wielkością, a także stopniem zharatania, które by tak umiejętnie łączyły nową
architekturę z tym, co oparło się zniszczeniom. We wszystkim, co jest właśnie
budowane i co zostało wybudowane ostatnio, widać nie tylko dbałość o estetykę
miasta, ale i wysoką w tym względzie fachowość. Wszystko, co nowe - mam na
myśli szczególnie centrum i okolice nadjeziorne - pasuje do otoczenia, jest
oryginalne, nie z jednego szablonu, a mimo to zachowujące jednolity styl i
dzięki temu ogólny charakter miasta, który powoli wyłania się z
dotychczasowego koncertu dysonansów. Także budowle socjalistyczne zaczynają
się zmieniać na lepsze, na razie od środka, vide: bardzo sensownie
przebudowywane wnętrza w Ełckim Centrum Kultury.

PS Pozwoliłem sobie na te spostrzeżenia, aby po pierwsze - zwrócić uwagę, że
życie pozatelewizyjne istnieje, choć nie wszyscy w nie wierzą. Poza ekranem
też czasem można coś ciekawego zobaczyć. Po drugie - postanowiłem przerwać na
jakiś czas pisanie o PiS, bo przecież nie jest tego wart. Po trzecie -
chciałem zrobić przyjemność sobie i pogadać o moich obsesjach, które może
niewielu czytelników obchodzą, ale teraz wakacje, wszyscy powyjeżdżali, więc
trafiła się okazja.


Co Wy na to? ja się z nim na przykład kompletnie nie zgadzam.
Pozdr.
K.

[luego]

Kompletnie nie zgadzasz z czym? Uwazasz, ze jego "przyjemnosc" jest przesadna?
Lu

[ralston]

Myślę, że odbiór ludzi z zewnątrz jest zupełnie inny, niż tych, co się tu
wychowali. Oni widzą duże zmiany i chyba trochę im wypada uwierzyć, że na
lepsze jednak niż na gorsze. My to dodatkowo filtrujemy przez pryzmat tego nie
jak jest, ale jak mogłoby być i wtedy obraz wypada gorzej...

[ralston]

Jeszcze jedna rzecz mnie nieco zastanowiła. Przy "wyzwalaniu" nie było w Ełku
większych walk - poza drobnymi potyczkami z niemieckimi maruderami w okolicach
dworca i lotniska. Tymczasem Fedorowicz pisze o okaleczonym mieście i
zgliszczach. Mój ojciec też opowiadał o dziurach w ścianach budynków.
Jeśli nie było silnych walk, to skąd te zniszczenia? Czy to już
efekt 'gospodarowania' krasnoarmiejców?

[elkman]

Klima,
Nie masz racji, ale tłumaczy cię emocjonalne podejście do tematu. Ty Tu
mieszkałeś a Fedorowicz przyjeżdzał okazjonalnie co kilkanaście lat i wreszcie
zobaczył zmiany,które mu się spodobały.
Miasto wówczas faktycznie było smutne i szare,podobnie jak wspomniany Elbląg
czy Olsztyn znany mnie z autopsji z tego czasu-bo wówczas w nim mieszkałem.
To czego można żałowac co się nie ostało to budynki naprzeciw i obok dużego
kościoła. To co zostało wyburzone później nie było warte odzyskania w sensie
zabytku. A to co odzyskano przeważnie nie zachowało swego stylu
architektonicznego np. budynek apteki na Wojska Polskiego.
Wspomniane przez Fedorowicza "socjalistyczne koszmarki" jednak cieszyły bo
tworzyły miejską substancję -chociaż idedentyczną w Mońkach czy Olecku czy
innej Gołdapi , bo był to jeden projekt w tym województwie.
Podobnie jest w Olsztynie gdzie też rosła radosna twórczość urbanistów
godzących się na zabudowę plomb budynkami o architekturze lat 60-tych co
stanowi widoczny dysonans a raczej bałagan estetyczny.
Poprzedni mieszkańcy Ełku w lwiej większości też nie byli bogaczami i stawiali
domy na miarę swoich możliwości starając się jesynie aby fronton budynku
był "porządny".
Nie wiem czy pamiętasz jeszcze domy na ulicy Filozofów nad ul. Wojska Polskiego.
Przecież to były domy budowane metodą oszczędnościową z gliny ze słomą i
drewnem.Przeważnie za budynkiem frontowym ciągnęły się parterowe czworaki. Na
niektórych zdjęciach starego Ełku widać to.
Po ich zburzeniu deszcze rozmyły ruiny.
Obecnie jest kilka budynków wartych uwagi m.in. ZUS z PZU oraz niektóre na
nadjeziornej promenadzie.
Z nadzieją czekam na oddanie do użytku budynku "szkół artystycznych" obawiając
się czy zostanie wykończony ze wszystkimi "ozdóbkami" jakie nosił przed
remontem.
Jest jeszcze jedna niepokojąca sprawa. W budynkach adminstrowanych przez miasto
właściciele mieszkań zorganizowani są we wspólnoty mieszkaniowe i decydują o
tym co trzeba zrobić w danym budynku i czy starczy im pieniędzy na to z ich
składek na fundusz remontowy. Prędzej zgodzą się na naprawę dachu czy
zamontowanie rynny niż na naprawę elewacji albo remont klatki schodowej.
Ale to już inna sprawa.
P.S.
Jednocześnie odpowiem Ralstonowi. Faktycznie lwia część budynków w mieście
została wypalona przez wyzwolicieli lub zniszczona przez szabrowników a potem
władze nie miały pieniędzy i mocy na ich wyremontowanie a może i woli
politycznej - bo to nie wiadomo czy to będzie nasze?.
Wyremontowano wypalone domy naprzeciw szpitala i naprzeciw Orbisu, budynek na
Małeckich obok szkól Nr 1 i 2 (one też). Dom Dziecka na Wojska Polskiego,
wbudowano środek szkoły mechanicznej. Pozostał jeszcze w latach 60-tych
budynek obok pogotowia ratunkowego - zaczęto go remontować a potem przerwano i
stał tak kilka lat aż go ochrzczono mianem "dom który straszy" po czym go
rozebrano.

[mazurek8]

Nie zgadzam się z jednoznaczną akceptacją nowej architektury ełckiej. Nie raz
dyskutowaliśmy o tym na forum, więc nie będę sie powtarzał. Dla mnie przykład
promenady nadjeziornej jest na przykład bardzo dwuznaczny - tak, cieszę się, że
w ogóle cos powstało i coraz mniej ruin. Ale jednocześnie cholera mnie bierze,
że w najważniejszym miejscu Ełku powstaje byle jaka architektura. Bo to jest
byle jakość, pospieszna na dodatek.

Więc owszem, są zmiany. I jeżeli samą zmianę uznajemy za wartość, to nie ma
oczym gadać. Ale dla mnie ich jakość jest bardzo dyskusyjna.

Domów na ul. Filozofów nie pamiętam. Dosyc dobrze pamiętam ten ciąg
nadjeziornych ruder, od ronda pod wieżą ciśnień aż za MDK. Tym lepiej, że sam
tam mieszkałem. Nie potrafie niestety wklejać zdjęć, a szkoda, bo mam kilka
fotek z WP podesłanych kiedyś przez jednego z forumowiczów.

Pozdrawiam
K.

[manio15]

"byle jaka architektura" - a jaka nie jest byle jaka? Mały jest wpływ
projektanta na kształt budynku bo decyduje głównie gust klienta. Można miec
pretensje niemal wyłacznie do jarmarcznych i kiczowatych zapatrywań na
architekturę naszych mieszkańców. A czy pruskie budownictwo było takie idealne?
K-W strasse to ciag różnych bud bez jednej koncepcji architektoniecznej , ładu
i składu. Tylko poszczególne zespoły kamienic z początku XXw mozna nazwać
wyrobami architektów. Współczesnemu budownictwu zarzucić mozna z pewnością brak
dbałości o detale - bardzo mnie irytja białe, plastikowe i tandetne witryny ,
ale z drugiej strony rozumiem że wyczerpany finansowo inwestor poszedł nieco na
skróty i oszczędził tu gdzie nie powinien. To jest jednak do odrobienia :
elewacje , okna a nawet pokrycia dachowe wymienia się z czasem i z pwnościa
nabiorą bardziej szlachetnego wyglądu. Fedorowicz okazał więcej serca niz
rodowity ełczanin? Pewnie nie , ale czasem warto cieszyć się pozytywami niz
koniecznie szukać dziury w słabej materii. Mam nadzieje że każdy kolejny
budynek będzie ładniejszy, lepiej wykończony i staranniej zaprojektowany.

[luego]

Otoz to, mnie np. ten tekst ucieszyl, bylo mi po prostu milo. Gdy przyjezdzam
do Elku widze ogromna roznice miedzy tym, co bylo kiedys, a tym, jak jest
teraz. I slucham pilnie ludzi, znajomych - praktycznie wszyscy wypowiadaja sie
pozytywnie o naszym miescie, o tym, jak wyglada, o architekturze. Kurcze,
pewnie mogloby byc lepiej i wierze, ze bedzie, ale i tak ciesze sie tym, co
jest. Jak ja nie lubie tego wiecznego polskiego narzekania, brrrrrr. Jesien
idzie, jak nic. Pozdrowienia! :)
Lu

[mazurek8]

No nic nie poradzę, że szukam dziury w całym. Jasne, macie 100 proc. racji, że
jest lepiej niż było. Nie ma ruin i ruder. Ludzie są biedni i każda wątpliwość
dotycząca małej architektury, np witryn, okien, detali wywołuje pełne irytacji
pomruki, że nie ma pieniędzy itd.
Tylko po pierwsze: czy naprawde uważacie, że właściciele nadjeziornych kamienic
są ludźmi do tego stopnia ubogimi, że nie stać ich na inwestowanie w detal?
I po drugie: skąd ta spolegliwość architekta miejskiego? On nie jest od tego,
żeby się zastanawiać, czy inwestor ma pieniądze, czy pieniędzy nie ma. Jego
zadaniem jest wyznaczanie pewnych ram, poza które mieszkańcy danego kwartału
czy pierzei wychodzić nie powinni. TYle. W Polsce nie ma chyba, swoja drogą,
architekta miejskiego, który byłby instytucja całkowicie niezależną,
apolityczną, niepodatną na wpływy. Szkoda.
Rozpisałem się, sorrrry,
pozdrowienia z jesiennego Krakowa
K.

[elkman]

Klima,
To jeszcze nie ten czas,że parcelę kupi naprawdę zamożny inwestor mogący
spełnić warunki określone przez architekta miejskiego i konserwatora zabytków a
projektant budowli nie będzie anonimowy.
Dziś architekt-projektant proponuje takie projekty na które stać nabywcę
parceli.BO INNYCH NIKT NIE KUPI!
Marzy mi się , że na wykończonych budynkach [powróci tradycja stosowana przed
wojną w Warszawie (sprzwdź czy i w Krakowie)] będą trwałe tablice informujące
kto budynek projektował,wybudował i czyim sumptem.
W obecnej sytuacji i władze miasta nie są bez winy - bo sprzedają każdą parcelę
aby pokryć stale zwiększający się deficyt budżetowy kasy miejskiej oraz pozbyć
się kłopotów z zagospodarowaniem "pustych miejsc" - nie stawiając żadnych
wymagań inwestorom.
Doskonałym tego przykładam jest sprawa "zagospodarpowania" ruin historycznej
budowy Domu Turysty PTTK przy ujściu rzeki do jeziora.
Sprawę zahamowano z powodu protestów czyutelników Gazety Olsztyńskiej i akcji
zainicjowanej przez radnego Dzienisiewicza.
Pozdrawiam z dziś deszczowego i wietrznego krótkiego miasta.
Ale jutro ma być słońce!!

[elkman]

P.S.
Owi "inwestorzy" znad jeziora jak widać postawili domy aby włożyć zgromadzony
kapitał w mury i czekają na innych inwestrów co będą mieli pomysł na
zagospodarowanie pustostanów i będą spłacali koszty tych pierwszych.

[manio15]

architekt miejski nie ma praktycznie żadnego wpływu na kształt projektowanch
budynków. Jedenym jego działeniem jest wydanie decyzji o technicznych warunkach
zabudowy . Opisuje ona granice budynku, ilość kondygnaci i rodzaj dachu. I
tylko tyle o architekturze. Aby mieć realny wpływ na architekturę należy
opracować szczegółowe plany zagospodarowania wraz z koncepcjami
architektonicznymi zabudowy . Oczywiście to miasto by musiało te plany
opracowac aby miec podstawę egzekucji realizacji zatierdzonej koncepcji
architektonicznej. Takim przykładem realizacji jest trwająca od lat budowa
kamienicy obok starego domu kultury - ale czy akurat to takie cacko?

[ralston]

Przepisami się tego zmienić nie da. Trza by się mentalność zmieniła. Starczy
popatrzeć na to jakie sobie domy ludzie budują i to właśnie ci, którym kasy nie
braknie. Wywalają jakieś wieżyczki, łuczki, stiuczki - koszmarki jakieś.
Kosztuje to nieraz masę kasy a efekt - pożal się Boże. Może by tak estetyki
zacząć uczyć w szkole?