prostota

[eeela]

"Dowodem wysokiego wykształcenia jest umiejętność mówienia o rzeczach
największych w sposób najprostszy."

Ralph Waldo Emerson.


Taki cytat dnia widziałam dzisiaj na jednym z forów, na które czasami
zaglądam. Był mi on juz wcześniej znany, a samej myśli poświęciłam w życiu
trochę uwagi :-) Wszyscy moi promotorzy, byli i obecni, kładli na to nacisk,
abym czyniła moje wypowiedzi zrozumiałymi dla wszystkich, nie tylko dla
specjalistów z mojego zakresu badań. Zwłaszcza moja obecna promotorka dawała
mi pod tym względem niezły wycisk - poczatkowo, żeby ją zadowolić, dawałam
swoje teksty do czytania swojemu partnerowi, żeby mi powiedział, co jest tam
dla niego niezrozumiałe. Poskutkowało chyba - myslę, że mniej więcej
opanowałam sztukę przedstawiania tematu tak, aby był zrozumiały dla laików.

Wydaje mi się jednak, że nie dla wszystkich badaczy sprawa przejrzystości i
prostoty wypowiedzi jest aż tak istotna. Spotkałam się - i tutaj, i w Polsce -
z takimi osobami, które chyba wręcz starały się brzmieć jak najbardziej
skomplikowanie, zawile, używając jak najtrudniejszego słownictwa, tak że
przeciętny wyedukowany obywatel miałby poważne trudności ze zrozumieniem
pierwszego akapitu, i rychło by po tym pierwszym akapicie zrezygnował z lektury.

Jak Wy sadzicie? Jak Wy postępujecie? Staracie się upraszczac swoje
wypowiedzi, czynic je jak najbardziej dostępnymi, czy wręcz przeciwnie -
wychozicie z założenia, że skoro piszecie dla innych profesjonalistów, to
odbiór laika nie powinien Was interesować?

[charioteer1]

Dla mnie prostota w sposobie argumentacji swiadczy o opanowaniu tematu i o tym,
ze autor ma wlasciwy dystans do swojej pracy. Zbytnie zagmatwanie i
skomplikowanie swiadczy o tym, ze autor gubi sie w meandrach wlasnego rozumowania.

To wcale nie chodzi o jezyk, czy jest techniczny, czy nie. Chociaz jak cos jest
nafaszerowane madrymi terminami bardziej niz potrzeba, to sobie po cichutko
czasami podejrzewam, ze praca zawiera jakies slabe punkty, ktore autor usilnie
stara sie ukryc.

A wlasnie teraz zmagam sie z tym, w jaki sposob pietrowo skomplikowane badanie
przedstawic jak najprosciej i jak najprzejrzysciej w 20-minutowej prezentacji
konferencyjnej.

[jolix]

Staram się pisać prosto - uczyła mnie tego promotorka magisterium.
Nie zawsze mi to wychodzi, bo:
1. mam złudne wrażenie, że wszystko jest jasne, a nie jest
2. obawiam się, że ta prostota przejdzie w banał, styl "szkolny" w
złym tego słowa znaczeniu

Co do tendencji do komplikowania wypowiedzi .... Byłam na konferencji
- ze swojej dziedziny! - gdzie jedna z referentek używała takiej
terminologii, że .... Bez słownika terminów wszelakich trudno...
Fragment jej pokonferencyjniaka znakomicie się sprawdza na zajęciach
ze studentami ;)

[tocqueville]

staram się używać prostego, choć w miarę bogatego słownictwa
(ta prostota jest jednak względna - bo używam wielu słów pochodzenia
łacińskiego/greckiego, których znajomość wydaje mi się oczywista, a moim
studentom już niekoniecznie :)

mam również mocno wpojoną ekonomię języka - oszczędność słów - przez co moje
artykuły są raczej krótkie (porównując co niektórych elaboratów)

[niewyspany77]

mam podobne spostrzezenia, niektorzy przesadzaja w tym zakresie, a u mnie takie
kwiatki mozna spotkac w niektorych rozdzialach zbiorczego podstawowego
podrecznika dla dyscypliny. studenci go zazwyczaj nie cytuja, bo mimo swoich
wielu wad, jest tez zwyczajnie momentami nieczytelny. czasami sie zastanawiam,
czy nie znaczy to, ze profesura nie umie uczyc?

razi mnie tez bardzo nadmierne, a wrecz momentami nachalne
"przepsychologizowanie" mojej dzialki. niektorzy widocznie uwazaja, ze bez dwoch
cytowan per zdanie nie mamy tekstu naukowego. no i wychodzi artykul na 10 stron,
100 cytowan, z czego co najmniej 2/3 zupelnie niepotrzenych, a ten spis zajmuje
kolejne 4 strony. gdy to czytam to czasem sobie mysle cytatem z forumowej
klasyki: "nie zna sie i dorabia ideologie".

widze tez tendencje wrecz odwrotna - niektorzy szarpia sie na poruszanie bardzo
skomplikowanych tematow, ktore mozna strescic tak: "mamy problem i nalezy cos z
tym zrobic, niestety nie wiem jak, ale nalezy cos z tym zrobic, poniewaz mamy
problem", podajac przy tym literature rzedu 3-4 pozycji, podczas gdy temat byl
opisywany w co najmniej kilkunastu pozycjach.

[mr_kagan]

Tyle, ze czasem ta prostota prowadzi do splycenia... A co do reszty
to oczywiscie zgoda...

[dala.tata]

hehe

jednym z najwiekszych zarzutow, ktore w rozmowie ze mna poczynil recenzent mojej
pracy doktorskiej bylo to, ze jest napisana za prostym jezykiem.

'przeciez to kazdy moze przeczytac, prosze pana' powiedzial z silna nuta
wyrzutu, prof....

w recenzji juz tego nie napisal.

[eeela]

> 'przeciez to kazdy moze przeczytac, prosze pana' powiedzial z silna nuta
> wyrzutu, prof....

W moim odzuciu to jest komplement :-) Jasne, nie o to mi chodzi, eby pisać AŻ
TAK przystępnie, by koniecznie rozumiało mnie grono panów po zawodówce spod
budki z piwem, ale żeby mógł mnie zrozumieć każdy przeciętnie wyedukowany
człowiek. Albo student zainteresowany tematem. Albo ktoś z zupełnie innej
dziedziny.

[dala.tata]

ja tez sobie w duchu, szeptem, pomyslalem ze to komplement. jednak prof. X
zdecydowanie nie sprawil mi komplementu.

niestety moj ojciec inzynier przeczytal podoktoratowa ksiazke i powiedzial ze
nie wiedzial o co chodzi. :-( bardzo mozliwe ze ta prostota nie byla az taka
prosta.

[adept44_ltd]

no właśnie, prostota to wcale nie uproszczenie, znam kilka
genialnych książek, które są przerażająco prosto...

[dala.tata]

kiedys bylem na konferencji, na ktorej byli glownie filozofowie. po dniu obrad
przy piwie zaczalem narzekac jednemu z bardzo waznych profesorow, czy oni nie
mogliby mowic takim jezykiem, zebym jak,m bylo nie bylo, przecietnie
intelignetny czlowiek, mogl to zrozumiec.

i on sie usmiechnal i powiedzial: no jasne, ale to przeciez nie o to chodzi. i
dodal, to ja dla ciebnie powiem referat tak, ze wszyscy go zrozumieja. referat
byl swietny (poprzedzony przeprosinami, ze bedzie prosty) i wywiazala sie po nim
najlepsza dyskusja na konferencji.

[adept44_ltd]

zaryzykuję tezę - powiedzieć coś prosto to najtrudniejsza rzecz...

[dala.tata]

ja nawet mysle ze to nie jest taka ryzykowna teza.

[adept44_ltd]

pójdę dalej i powiem dość banalna, ale rzadko stosowana...

[dala.tata]

a im ktos mniejszy tym zawilej chce opowiadac :-)

[adept44_ltd]

tudzież im bardziej pseudodyscyplina, tym bardziej zawile...

[zielka]

Dala.tata, i tak pewnie nie powiesz, co to byl za filozof, co? No dobra, a teraz
inne pytanie, tez z filozofii.
Najbardziej czytany blog w tej dziedzinie jakos tej wiosny bawil sie roznym
sondazami. I interesowaloby mnie gdybyscie skomentowali wyniki dot. filozofii
wspolczesnej:

leiterreports.typepad.com/blog/2009/03/lets-settle-this-once-and-for-all-who-really-was-the-greatest-philosopher-of-the-20thcentury.html
No chodzi o to, ze osoba, ktora sondaz wygrala, nie nalezy do jakos specjalnie
prosto wyrazajacych sie myslicieli, czy sie myle? Tzn. nie mam pojecia, jaka
jest percepcja Wittgensteina wsrod nie-filozofow, ale nie sadze, by byl
kandydzko prosty.

To bylby w moich oczach argument na rzecz tezy takiej, ze sa rzeczy, ktore moga
sobie zostac skomplikowane, i nie miec ambicji dotarcia do wszystkich. W tym
sensie, pewna pani miala racje, nazywajac Wittgensteina "the philosophers'
philosopher". Jest ich kilku dzis takich, i nie ma sie co wstydzic, wydaje mi sie.

[dala.tata]

a powiem, co mi tam. to byl Simon Critchley.

[zielka]

A to mnie milo rozbawiles. No tak, Simon jest pogromca analitycznych wampirow, i
faktycznie jest dumny z tego, ze umie pisac prosto. Jak sie spotkamy kiedys na
jakiejs konfie, dala.tato, to powiem cos wiecej ;-)

[dala.tata]

a to szkoda i teraz bede czekal i sie zastanawial! nie mowiac o tym, ze skad
bede wiedzial ze ty to ty?

prosze szybko napisac mi maila wyjasniajacego na [e-mail]!

[zielka]

No jakto skad? Hermetyczny jezyk okraszony ewidentnym akcentem - nothing to save
indeed.

[dala.tata]

nie sciemniajcie zielka tylko piszcie!!!

[zielka]

Ja pisze, pisze, ale widze, ze rownie dobrze moglabym nie pisac, bo nikt nie
czyta moich maili....

[dala.tata]

zguglowalem simona, swoja droga i sie mocno opublikowal ostatnio. i wylysial :-)

[zielka]

Oh, no akurat z wygladem to nie ma on problemow zadnych, moim skromnym zdaniem
:-) (check your e-mail)

[dalatata]

dzieki! odpowiem pozniej. czas na lancz i lotnisko.

[adept44_ltd]

będę się upierał, że to wyjątek, to znaczy jest jeszcze parę takich
wyjątków...

[zielka]

Czy intuicyjna zasada z trudna do ujecia liczba wyjatkow jest jeszcze w jakis
sposob operatywna?

[adept44_ltd]

jeśli odpowiada rzeczywistości ;-)

[tocqueville]

czyli wracamy do klasycznej teorii prawdy

[zielka]

Nie, no nie mowie o "zdaniu" ale o "zasadzie". Ewidentnie nie odpowiada
rzeczywistosci jako zasada (ma wiele wyjatkow). Jaka jest tedy jej rola? (nie,
Tocqueville'u, nie mamy tu do czynienia z Arystotelesem/Tarskim, ale z pragmatyka)

[adept44_ltd]

chwilunia, no nikt (to znaczy ja bądź Odyseusz ;-) nie mówi, że
rzeczywistość poddaje się zasadzie...
ale by dyskutować, trzeba by:
1. zdefiniować, co znaczy zagmatwanie (przeciwstawiane prostocie),
2. dopiero przyjrzeć się odpowiedniej ilości przypadków,

przede wszystkim jednak, jak na podstawie pewnie 10 zagmatwanych
znaczących myślicieli przekonasz, że wszystko jest ok z zagmatwaniem
(choć dla mnie oni pewnie nie będą zagmatwani, ale w związku z tym
mamy powrót do punktu 1).
Louder Than Bombs...

[zielka]

Adepcie, mam Ci znalezc dziesieciu zagmatwanych, a ocalisz zagmatwanie przed
ostateczna kompromitacja? :-) Takie kawalki juz Bog kiedys robil w Sodomie, to
dobra metoda.

Wiec prawde mowiac, wyzej nie wyszlismy od zagmatwania, ale od hermetycznosci.
Dziesieciu hermetycznych i interesujacych moglabym podac, tak. Ale tez moglabym
podac dziesieciu hermetycznych i zlych. Bo zasada, jak kazda zasada tego rodzaju
poparta intuicja glownie, na podstawie ktorej robi sie generalizacje, jest
czyms, czego nie jestem fanem. A jak mowisz "chwilunia, no nikt [...] nie mówi,
że rzeczywistość poddaje się zasadzie...", no to faktycznie inaczej czytalismy
ten watek, sobie wyobrazam!

[adept44_ltd]

pewnie inaczej - bo teraz piszesz o hermetyczności (a to jednak co
innego), a punkt wyjścia raczej wiązał się z zagmatwaniem (bądź tym,
co jemu bliższe, bo było o tym, co można prosto, ale udziwnia się,
by było "mądrze"). Stąd było moje stwierdzenie, że pewnie oni - ci
wybrani przez nas jako przykłady - nie będą dla mnie zagmatwani,
tylko hermetyczni, idiomatyczni... i jeśli to ma swoje uzasadnienie,
a u Wittgensteina, dodajmy jeszcze np. Heideggera czy np. Derridy -
ma, to dla mnie nie jest przykład na
problematyczność 'ciemności'..., tylko na próbę wypracowania innego
języka.

[frusto]

eeela napisała:
> Wszyscy moi promotorzy, byli i obecni, kładli na to nacisk,
> abym czyniła moje wypowiedzi zrozumiałymi dla wszystkich, nie tylko dla
> specjalistów z mojego zakresu badań.

Tak samo u mnie. Ja dawałem niektóre fragmenty do czytania żonie. Mój promotor
kazał mi przepisywać i przepisywac i przepisywać... żeby było jasno, prosto,
zrozumiale i ściśle. Przez pierwsze parę miesięcy uważałem to za niepotrzebne
czepianie się, zanim do mnie dotarło jakie to faktycznie jest ważne :)