Moje Śródziemnomorze IV.

[sorel.lina]

- Proszę Państwa, za chwilę wylądujemy na lotnisku w Monastirze. Jest godzina 21:40 czasu miejscowego, temperatura powietrza wynosi 41 stopni Celsjusza.
- O, Boże! - jęczę -Jak ja tu wytrzymam?!

Córka spogląda na mnie z rozbawieniem.To ona wymyśliła i zorganizowała tę podróż, to ona mnie tu zabrała.

- Nie martw się, mamuś. Allah akhbar!
- No tak, wiem, że Bóg jest wielki, ale...
- Nie ma "ale", damy radę, inszallah!

A więc witaj, afrykańska ziemio! Sabah al-hir! Marhaba!

*** *** ***

Hotel lśni czystością i można powiedzieć, że zbudowany jest na plaży, na pięknej złocisto-piaszczystej plaży. Okna i balkon naszego pokoje wychodzą wprost na tę plażę, w dodatku to parter.

- Wystarczy wyjść na balkon, przełożyć nogi przez barierkę i... już będziemy na plaży - cieszę się.

El Kantaoui - mały, urokliwy port na obrzeżach Sousse, dawnego punickiego Hadrumetum.
Miłe białe domki, niewielkie hoteliki - nasza baza na najbliższe dwa tygodnie.





*** *** ***

Zaczynamy stereotypowo: plaża, przejażdżka po morzu - krótkie chwile miłego leniuchowania, Tylko tyle, żeby się zaaklimatyzować.







Córka sporządziła roboczą mapkę tego, co chcemy zobaczyć... możemy wyruszać na podbój Tunezji!

[1zorro-bis]

masz zdrowie.....
Ja mam upalow dosyc .

[k.karen]

Funkcjonuję normalnie w temperaturze do 30° C, powyżej umieram

[1zorro-bis]

no, a ja musialem czasem w temperaturze 45 °C do pracy jechac. Metrem i kolejka naziemna.
To byl piekny widok. Ludzie wygladali jakby spod prysznica wyszli.....
k.karen napisała:

> Funkcjonuję normalnie w temperaturze do 30° C, powyżej umieram

[hardy1]

Mapkę rozpoznaje się po jej "komunikatywności". Mapka córki jest zrozumiała nawet dla laika. Znaczy - dobrze zrobiona

PS. Nie ma czasem córka jakiejś starej mapy prowadzącej do... no wiesz, Sorellino. Wspólnymi siłami byśmy odcyfrowali, pojechali gdzie trzeba, pokopali... Potem tylko podział. Fifty - fifty to byłoby sprawiedliwie, prawda?

[sorel.lina]

hardy1 napisał:

> Mapkę rozpoznaje się po jej "komunikatywności". Mapka córki jest zrozumiała naw
> et dla laika. Znaczy - dobrze zrobiona

Ta mapka miała być tylko dla nas, do naszego użytku. Córka namalowała miejsca "do obejrzenia" na małej, prowizorycznej mapce, którą dostałyśmy jako element wyposażenia pokoju hotelowego. Autorstwo mapki można jej więc przypisać jedynie w połowie.

[hardy1]

Podtrzymuję swoją opinię. Córka naniosła - uzupełniła zwykłą mapkę o najważniejsze informacje. I to się liczy. Odrzuciła nadmiar niepotrzebnych informacji

[sorel.lina]

"Ceterum censeo Carthaginem delendam esse"

Katon dopiął swego. Kartagina została zrównana z ziemią, uroczyście i rytualnie przeklęta, jej gleba posypana solą, by nie rodziła nigdy więcej.
Ale ziemia jest silniejsza - nie przestała rodzić, choć ze świetnego miasta pozostało tylko tak niewiele...

akropol kartagiński - Byrsa

urządzenia portowe

nekropola w Utyce

resztki dziedzińca domowego

tofet - ołtarze ofiarne

[sorel.lina]

Nie mam szczególnej sympatii dla Kartagińczyków. Odrzuca mnie ich forma kultu - ofiary ludzkie, ofiary z dzieci wrzucanych do płonacej paszczy Melkarta - Pana Miasta...
To religia kananejska, fenicka, zmodyfikowana i przeniesiona na grunt afrykański. Choć przecież taki był wówczas świat - bezwzględny jak przyroda - gdzie umiera ktoś (coś), by mógł żyć ktoś (coś)...
Melkart - melekh kart - pan miasta i jego małżonka Asztarte. Dziwne, że bogini miłości, pożadania jest zarazem boginią wojny, przemocy i śmierci. Jakoś nie mogę pogodzić się z tezą filozofów antycznych (i nie tylko), że miłość ociera się o śmierć... Amor i morte. Przepraszam za lingwistyczny wtręt.

[sorel.lina]

Kartagina, Kart-Hadaszt - po fenicku "Nowe Miasto". Kolonia tyryjska, która oderwała się od metropolii i wybiła na niepodległość. Mało tego! Zapanowała nad zachodnim Śródziemnomorzem i założyła tam własne kolonie: Cartagenę, Massalię i wiele innych.

[sorel.lina]

Magonidzi, po nich Barkasowie - dumne punickie rody. Ich było Mediterranium, ich była Afryka, ich była Hiszpania i handel srebrem, cyną, od nich zależała produkcja brązu - podstawa ówczesnej gospodarki. Malchus, Magon, Hamilkar, Hazdrubal, Hannibal...
pozostawili swoje ślady (geny?) w całej zachodniej Europie, aż...zetknęli się z Rzymem, republiką silną, prężną, witalną - na tamte czasy - nowoczesną.
I ulegli.
Przyszedł rok 146 p.n.e. Kartagina stała się zgliszczami. Czy to był jej koniec? Nie!
Na jej ziemi powstała rzymska Colonia Iunonia, potem Prowincia Africa - spichlerz Rzymu.
Jeszcze później ziemia żywej chrześcijańskiej myśli, podbijana przez germańskich Wandalów, greko-rzymskich Bizantyjczyków, wreszcie... wynarodowiana, zislamizowana przez arabskich najeźdźców. Jednak nigdy niepozbawiona swej odrębności...

[sorel.lina]

Fenicka księżniczka, Elissa, dopływa do libijskich brzegów. Uciekła przed bratem, Pigmalionem, królem Tyru, który kazał zabić jej męża, Acherbasa. ( to ten sam Pigmalion, ktory zakochał się w rzeźbie - ożywionej przez Afrodytę - Galatei ).
Elissa prosi Hiarbasa, władcę Numidii, o skrawek ziemi, jaki da się opasać skórą wołu.
Sprytna kobieta! Toż to kapłanka Ela (El-iszsza). Tnie wołową skórę na wąskie paski i opasuje nimi... wzgórze! Odtąd zwać sie ono będzie Byrsa - "skóra wołowa" i stanie się akropolem Kartaginy. Tyle legenda.
Ale "byrsa" znaczy skóra wołowa tylko po grecku, po fenicku zaś - zamek, twierdza.

Tragiczne były losy Elissy, nazwanej przez miejscową ludność Dydoną - "Wędrowniczką".
A winny temu jest... Homer! I Wergiliusz.
Otóż utrzymują oni, że zakochana w uciekinierze trojańskim, Eneaszu, Dydona, rzuciła się w ogień ofiarny, gdy jej ukochany - z rozkazu Zeusa - musiał ją opuścić, by stać się protoplastą Rzymian.
Straszliwa zapowiedź spełniła się wieki później, gdy Rzymianie obrócili w popiół miasto Elissy-Dydony...

[sorel.lina]

Wielkość Kartaginy przeminęła, ale jej potomkowie wciąż tworzą dzieła podobne dziełom swych przodków... dzieła zwykłe, codzienne, domowe...

[k.karen]

Sorellino
Pochłaniam Twoje opowieści z podróży jak najlepszą powieść i czekam niecierpliwie na dalszy ciąg

[1zorro-bis]

Sorellino, czekam az skoncze robic licencje na jacht ( na zaglowke juz mam ) i wtedy moze jakis jachcik wypozycze ( ostatnio to modne przeciez wypozyczanie ) i sobie z zona wokol wysp greckich poplywamy.....
#No bo kupowac i ciagnac taki kawal to bez sensu....

[sorel.lina]

Po Saharze też można sobie "popływać"! Na "okręcie pustyni" - wielbłądzie (wynajętym, kupować nie trzeba).

[1zorro-bis]

@
sorel.lina napisała:

> Po Saharze też można sobie "popływać"! Na "okręcie pustyni" - wielbłądzie (wyna
> jętym, kupować nie trzeba).

[1agfa]

Sorellino "pływanie" na wielbłądzie! To jak w czasie sztormu, a już na pewno w czasie dużej fali. Czytam (i oglądam) z zajęciem, bo bardzo ciekawie opowiadasz i z wrażliwością naocznego świadka. Tak się opowiada opowieść, kiedy wędruje się w spokoju i z przyjemnością. Fotki też przybliżają bardziej niż jakikolwiek przewodnik miejsca w których byłaś.
Czytam dalej

sorel.lina napisała:

> Po Saharze też można sobie "popływać"! Na "okręcie pustyni" - wielbłądzie (wyna
> jętym, kupować nie trzeba).

[sorel.lina]

Witaj, Agfo!
"Pływanie" na wielbłądzie to była naprawdę przyjemność! Delikatne kołysanie, ciepły - acz nie gorący - powiew pustynnego wiatru, cudne barwy Sahary w zachodzącym słońcu...
Pustynia zawsze mnie fascynowała, miała jakąś siłę przyciągania... jak morze, boć to ocean piasku przecież... i ta cisza... niepowtarzalna, nie do odtworzenia nigdzie poza pustynią...
A w nocy... Kto nie widział nocnego nieba nad pustynią, nie ma pojęcia o pięknie gwiazd!

[1zorro-bis]

wiesz co Sorellino? Dzisiaj za doplata bym na taka wycieczke nie pojechal. Lubie jak moja glowa siedzi na moim karku.
I z dusza na ramieniu jade z zona do Egiptu w Styczniu na ....14 dni!
7 dni na Nilu i 7 dni nad Morzem czerwonym.
Wrocimy?

[sorel.lina]

1zorro-bis napisał:

> wiesz co Sorellino? Dzisiaj za doplata bym na taka wycieczke nie pojechal. Lu
> bie jak moja glowa siedzi na moim karku.

Rozumiem. My na szczęście zdążyliśmy w ostatniej chwili przed "arabską wiosną".

> 14 dni!
> 7 dni na Nilu i 7 dni nad Morzem czerwonym.

To dokładnie tak, jak zrobiliśmy my! Ale ja na punkcie Egiptu mam bzika.
I jeszcze na punkcie Izraela. Niestety tego ostatniego marzenia nie zdążyłam zrealizować i nie wiem, czy i kiedy tam pojadę, bo - tak jak Ty - boję się o swoją głowę i swoj kark...

[sorel.lina]

Po zburzeniu Kartaginy Rzymianie usadowili się w Afryce na dobre. Pozostali tam przez blisko 500 lat, rozwijali rolnictwo, wznosili miasta, a w nich wille i inne budowle, podobne do tych w Rzymie.
Na przykład w Thysdrus, dziś noszącym arabską nazwę: El Jem. Tunezyjskie Koloseum jest młodsze od rzymskiego (bo zbudowane w III wieku n.e.), ale lepiej od niego zachowane.





To trzecie pod względem wielkości Koloseum na świecie. Musiałyśmy tam z córką wejść!




Było Thysdrus najpierw punickie, potem rzymskie, berberyjskie, wreszcie arabskie. I właśnie w tym mieście Berberowie zbuntowali się przeciwko Arabom - w 689 roku n.e. wzniecili tu antyarabskie powstanie...

[sorel.lina]

Na ogół myśli się o Tunezji jako o kraju arabskim. Tymczasem tylko częściowo odpowiada to prawdzie. Większość Tunezyjczyków to potomkowie starożytnych Numidów - ludów berberyjskich, nie mająch nic wspólnego z Arabami. Dziś łączy ich z nimi religia - islam, ale Berberowie nie zatracili poczucia swojej odrębności etnicznej i kulturowej. Berberami - zniekształacając łacińskie słowo "barbarus" - nazwali ich właśnie Arabowie, którzy w VII wieku podbili ich kraj. Berberowie samych siebie nazywają "Mazigen, Amazigh", co znaczy "ludzie wolni". To zamiłowanie do wolności i życia na swój sposób zachowali mimo formalnej przynależności do arabskiego państwa tunezyjskiego, libijskiego czy algierskiego, nawet czadyjskiego. Berberyjska tradycja nakazuje szacunek dla kobiet, monogamię, przyznaje kobietom prawo współdecydowania i sprawach rodziny i nie każe im zakrywać twarzy, natomiast robią to... mężczyźni!
Oczywiście tylko ze względów praktycznych, a mianowicie dla ochrony przed wiatrem i burzami piaskowymi w czasie wędrówek po pustyni.
Berberowie, a zwłaszcza berberyjscy Kabylowie, mają opinię pracowitych, obowiązkowych. solidnych i punktualnych, które to cechy raczej nie są przypisywane Arabom.
I ciekawostka: Isabelle Adjani i Zinedine Zidane to Berberowie!

[sorel.lina]

berberyjska wioska na Saharze

starożytny berberyjski grobowiec

berberyjska maska rytualna

[sorel.lina]

Ruszamy w interior!


Towarzyszy nam pustynny sokół

[sorel.lina]

Czy znalazłyśmy się na księżycu? Ależ skąd! Składamy wizytę... troglodytom!
To nie żart, w Tunezji naprawdę są "jaskiniowcy". Berberyjscy półkoczownicy, drążący sobie w skałach mieszkania, gdzie spędzają sezon, w którym nie wypasa się stad.



Są bardzo gościnni, chętnie zapraszają do swoich domostw, częstują mocną, diabelnie słodką, miętową herbatą i daktylami. Taki zestaw podobno najlepiej gasi pragnienie w pustynnym upale, zaspokajając zarazem głód.

Przysiadłyśmy przed wejściem na wykutej w skale ławeczce, a ta pani zaraz zaprosi nas do środka

[sorel.lina]

Jaskiniowa kuchnia...

... salonik...

i sypialnia
z całkiem wygodnym łóżeczkiem.

A tu wypieka się chleb


Wreszcie - obdarowane pajdami pysznego chleba - opuszczamy gościnnych jaskiniowców...

[hardy1]

Czytam, oglądam, nowych rzeczy o niedalekim, a tak odległym kulturowo świecie się dowiaduję.
Zaskoczyła mnie informacja, że u Berberów praktykowana jest monogamia.

Czekam na dalsze, Sorellino

[sorel.lina]

hardy1 napisał:

> Zaskoczyła mnie informacja, że u Berberów praktykowana jest monogamia.

Od kilkudziesięciu już lat w całej Tunezji poligamia nie tylko nie jest praktykowana - jest prawnie zakazana! Mimo, że to też kraj muzułmański przecież. Może przyczyniła się do tego tradycja berberyjska?

Dobry wieczór, Hardy!

[hardy1]

Dobry wieczór, Sorellino
Faktycznie, Tunezja to jednak trochę inna kultura, niż arabska. Troszkę bliższa naszej?

[sorel.lina]

O, tak! Na pewno. Moim zdaniem, to najbardziej zeuropeizowany spośród muzulmańskich krajów.

[sorel.lina]

Po pożegnaniu z "troglodytami", opuściłyśmy Matmatę, by jeszcze bardziej zagłębić się w tunezyjski interior.
Szott el-Dżerid, ogromne słone jezioro pośrodku pustyni. Jezioro, którego latem prawie nie ma, bo w 50 stopniowym upale w dzień i temperaturze bliskiej zera nocą (klimat pustynny!) niemal całkiem wysycha, pozostawiając tylko dziwne solne formacje i słone kałuże. Ale te kałuże przybierają w saharyjskim słońcu zaskakujące barwy: turkusowe, żółte, pomarańczowe, różowe, liliowe...

[hardy1]

Odpada. Nie popływam w takim jeziorze

[sorel.lina]

Gdy się chce naprawdę poznać i zrozumieć jakiś kraj, trzeba zobaczyć jak żyje jego prowincja.
A po tunezyjskiej wsi najlepiej podróżować na osiołku, tak jak to robią autochtoni.

Usiadłam więc sobie na osiołku, za autochtonem, a za nami z gracją stąpał "okręt pustyni"



Osły bywają uparte jak... osły! Nie zawsze chcą iść tam, gdzie chce jeździec i co wtedy zrobić?... Ano...
"Rób jak uczył mądry Ali-bej, żeby na tym świecie żyło ci się lżej:
osła kijem na próżno byś tłukł, mów doń czule i czule go pieść,
boże broń, żebyś osła bił, sam już chyba wtedy worki nieś! "

[sorel.lina]

Wsi spokojna, wsi wesoła...
Tunezyjska sielanka: domki ciasne, ale własne

[sorel.lina]

No i ta rozbuchana zieloność oaz!







Jest tu też "folklor" dla turystów. "Egzotyka" komercyjna. Cóż miejscowi muszą z czegoś żyć!

Zaklinacze węży...

...i innych pustynnych stworzeń

poganiacze odświętnie przybranych wielbłądów...
A nawet mini-muzeum flory saharyjskiej, z czasów gdy nie była jeszcze pustynią, a kwitnącą sawanną. Te kości zwierząt mają - bagatela! - jakieś 8000 lat!

[sorel.lina]

Errata: chodziło o muzeum fauny oczywiście.

[hardy1]

... ale widzę też marsjańską, niebiań... niebieską roślinkę

[sorel.lina]

Arabska Tunezja też jest warta zainteresowania.
Choćby Kairuan. Jedno z czterech najważniejszych, najświętszych miast islamu, plasuje się zaraz po Mekkce, Medynie i Jerozolimie.
Kairuan - po arabsku: "obóz nomadów", miasto-kolebka tunezyjskiego i w ogóle północnoafrykańskiego islamu. Najpierw był twierdzą-strażnicą szlaku karawan, mającą ich bronić przed atakami Berberów. Później - w IX wieku - awansował i kwitł jako stolica państwa Aghlabidów, był ośrodkiem naukowym świata arabskiego. Istniała tu sławna szkoła medyczna i filozoficzna i centrum religijne - święte miasto islamu, jakim Kairuan pozostał do dziś. Do meczetu w Kairuanie - podobnie jak do Mekki - ściągają corocznie pielgrzymki wiernych mahometan.

Droga do meczetu z VII w. n.e. - celu pielgrzymek prowadzi przez muzułmański cmentarz


Potężny minaret, z którego muezzin 5 razy dziennie wzywa wiernych na modlitwy


Schody do Allaha...


Dziedziniec meczetu, na który - to rzadkość w krajach islamu - można wejść w swobodnym, europejskim stroju

[sorel.lina]

Sidi Bu-Said. miasteczko w pobliży Kartaginy. Arabskie, śliczne, biało-niebieskie, tak jakby egejskie.



Tylko te dywany - w Egei ich nie uświadczysz. I te wykusze okienne. Niegdyś pozwalały kobietom z haremu oglądać życie miasta tak, by one same nie były widzialne dla obcych, męskich oczu.

Dziś to tylko malowniczy element architekturalny...

[hardy1]

Ho ho, faktycznie to rzadkość. Pierwszy raz widzę fotkę kobiety na dziedzińcu meczetu w tak "swobodnym" stroju. Nawet bez nakrycia głowy.
To potwierdzenie, że islam w Tunezji nie jest... ortodoksyjny? Są różne wyznanie islamu, podobnie jak w chrześcijaństwie.

[sorel.lina]

Sahara... okręty pustyni... beduini... romantyzm egzotycznej przygody...
Sahara - jak twierdzą uczeni - kolebka wszystkich kultur Pólnocnej Afryki i Bliskiego Wschodu.
Sahara - szlaki handlu złotem, kością słoniową, hebanem, niewolnikami... źródło bogactw Wschodu, w tym Starożytnego Egiptu, Fenicji, Kartaginy i... Grecji i Rzymu.

Przystanek w Kaphsie. Od niej wzięła nazwę prehistoryczna kultura kapska - daleko poprzedzająca neolit, matka kultur berberyjskich, matecznik kromaniończyka, przodka wszystkich ludów europejskich i tzw. kaukaskich.

Karawana zaraz wyruszy...

[sorel.lina]

Na dwa dni opuszczamy nasz świat, wkraczamy w świat arabskich władców pustyni...







Córka chętnie wciela się na chwilę w rolę zakwefionej Arabki

[1zorro-bis]

Sorellino, pozwolisz ze zapytam - pewne kobitki twierdza, ze to sa baaaaaaardzo stare zdjecia. Wiec zapytuje - czy z czasow I-szej wojny swiatowej, czy II-giej?
Bo jesli chodzi o II-ga to nie widze zadnych chlopakow na fotkach z Afrika Korps.....

[sorel.lina]

Noo... są z okresu wojen punickich.

[1zorro-bis]

to antyczne!
sorel.lina napisała:

> Noo... są z okresu wojen punickich.

[k.karen]

1zorro-bis napisał:

> to antyczne!
> sorel.lina napisała:
>
> > Noo... są z okresu wojen punickich.


I dlatego są takie drogocenne

[hardy1]

To dość mło0de. Myślałem, że jeszcze z okresu tych gęsi, co to Rzym...

[sorel.lina]

Nocleg w oazie. Drugi dzień na Saharze i.. zmiana kostiumów na berberyjskie





O zachodzie słońca serdeczne pożegnanie z naszym berberyjskim przewodnikiem...


kolacja w oazie...

i nocna wizyta na hotelowym basenie

Kąpać się w nocy, w oazie na pustyni - to jest to!!!

[sorel.lina]

Na zakończenie saharyjskiej przygody czekają nas jeszcze odwiedziny Centre Culturel et d'Animation Folklorique w Douaz.

Wita nas "duch pustyni", strażnik wrót


ale za wrotami czekają łagodne tunezyjskie prządki owczej, koziej i wielbłądziej wełny


muzycy...

tancerze...

coś specjalnie dla panów

na koniec wspólna zabawa po tunezyjsku!

[sorel.lina]

Czas żegnać się z Tunezją. Ostatni rzut oka z hotelowego tarasu na morze



Przed wyjazdem trzeba jeszcze przysiąść w medinie starej Soussy



Miałaś rację, córeczko: dałyśmy radę! Allah jest wielki.

[hardy1]

Tak, był czas, kiedy Sahara tętniła życiem, płynęły rzeki...
Ale wolę jednak dzisiejsze czasy. Wtenczas w miejscu, gdzie teraz jestem, ledwie ustępował lodowiec... a ja lubię ciepło