3b_gr3_zabytki i historia

[ohime]

Tutaj będziemy omawiać zabytki i historię naszego regionu

[Gość: Je3baćBieede]

Dumą powiatu średzkiego jest dziedzictwo historyczne. Pałace, kościoły i parki są namacalnym dowodem burzliwej historii tego regionu. Do najbardziej unikalnych zabytków zalicza się:
- Gotycki Ratusz w Środzie Śląskiej ze zrekonstruowaną, unikatową polichromią.
- Resztki fortyfikacji miejskich (mury obronne) otaczające Środę Śląską a wzniesione w XIV w.
- Gotycko-renesansowy zamek na wodzie w Wojnowicach ogrodzony pięknym parkiem.
- Kościół pw. Św. Jerzego w Bukówku, wniesiony w końcu XIII w stylu gotyckim, zachował gotycki portal, renesansową chrzcielnicę i skromny barokowy ołtarz.
- Kościół pw. Matki Bożej Wspomożenia Wiernych w Ciechowie. Budowla wzniesiona w stylu gotyckim w 1555r., przebudowana i powiększona w XVIII w. Wyposażenie barokowe, choć występują w nim również zabytki sztuki gotyckiej w postaci sakramentarium, relikwiarza i rzeźb gotyckich.
- Kościół Najświętszej Marii Panny w Środzie Śląskiej ufundowany przez Henryka Brodatego, wzniesiony około 1220 r.

Największą perłą Ziemi Średzkiej jest odkryty w 1985 r. Skarb Średzki, prezentowany w Muzeum Regionalnym w Środzie Śląskiej uważany jest za jedno z najbardziej sensacyjnych odkryć ubiegłego tysiąclecia.
Wszystko Soł macz

[ohime]

A więc tak.
Pucuś zajmuje się historią naszego godła. Czerniak zabytkami, a Zygi zajmuje się tym dlaczego nadano naszemu regionowi taką właśnie nazwę. A ja......ogólnie historią.

[Gość: pucus126]

www.srodawlkp-powiat.pl/dir/grafika/wiadomosc/20/herb_bez_napisu.jpg" border="0" alt="https://www.srodawlkp-powiat.pl/dir/grafika/wiadomosc/20/herb_bez_napisu.jpg">

[Gość: Je3baćBieede]

Siedziba Muzeum
KOSZUTY - w parku krajobrazowym stoi barokowy dwór szlachecki z XVIII wieku, gdzie aktualnie swoją siedzibę ma Muzeum Ziemi Średzkiej. Pierwszy dwór powstał tutaj około połowy XVII wieku. Natomiast obecnie istniejący powstał w połowie XVIII wieku. Jest to budynek parterowy z częściowo wykorzystanym na cele mieszkalne poddaszem, orientowany „na godzinę jedenastą” tj. z elewacją frontową zwróconą na południe z lekkim odchyleniem na wschód. Elewacja ta jest jedenastoosiowa (tzn. z jedenastoma otworami na okna i drzwi), z wystawką i drewnianym szczytem, charakterystycznym dla wielkopolskich dworów w okresie baroku.

[Gość: Je3baćBieede]

ZANIEMYŚL - duża wieś gminna położona nad Jez. Raczyńskim. Pierwsze wzmianki pochodzą z 1239 roku, donosząc o osadzie Niezamyśl. W 1331 roku został tu rozbity zakon krzyżacki. W latach 1742-1934 miejscowość posiadała prawa miejskie. Spośród zaniemyskich zabytków na czoło wysuwa się neogotycka, trójnawowa świątynia p.w. św. Wawrzyńca z lat 1840-42.

wnętrze kościoła

Kościół został wzniesiony z polecenia Józefa i Laury Jaraczewskich, nad budową czuwał ks. Antoni Rybicki, a Edward Raczyński ją finansował. Front świątyni jest zwieńczony ośmiobocznymi wieżyczkami, w środkowej części mozaika Matki Boskiej Bolesnej, pod którą widnieje tablica upamiętniająca Jaraczewskich.

Opis wnętrza:
W prezbiterium znajduje się XIX-wieczny ołtarz główny z figurami św. Wacława, św. Wawrzyńca i św. Floriana. Za nim piękne witraże św. Karola Boromeusza i św. Heleny. Do najcenniejszych elementów wyposażenia kościoła należą ambona i chrzcielnica, popiersie Boga Ojca z XVII wieku, wizerunek św. Wawrzyńca z XVII wieku zachowany z poprzedniego, drewnianego kościoła oraz obraz Sen św. Józefa z 2 poł. XVIII wieku oraz kamienne kropielnice z przełomu V i XVI wieku.


grobowiec Edwarda Raczyńskiego
Przy zachodniej ścianie kościoła stoi grobowiec Edwarda Raczyńskiego wybitnego mecenasa nauki i sztuki, z posągiem jego żony Konstancji. Przed kościołem stoi XVIII-wieczna, poźnobarokowa figura św. Wawrzyńca, dalej pomnik Powstańców Wielkopolskich odbudowany w 1999 roku. Drugi, poewangelicki kościół p.w. Niepokalanego Serca N.M.P. z 1854 roku znajduje się na terenie dawnego miasta Niezamyśl, lokowanego w 1742 roku przez Mateusz Ponińskiego. Świątynia jest neoromańska, ze półkolistym prezbiterium i strzelistą wieżą.
Nieopodal kościoła znajduje się rynek dawnego miasta, obecnie nazwany Placem R.W. Berwińskiego

kościół Niepokalanego Serca N.M.P.
z jego skromnym pomnikiem. Nieopodal siedziby Straży Pożarnej znajduje się Izba Regionalna z interesującymi eksponatami. Na Wyspie Edwarda na Jez. Raczyńskim porośniętej ciekawym starodrzewiem (z kilkudziesięcioma pomnikowymi dębami), wzniesiony został w latach 1817-19 modrzewiowy dom w stylu szwajcarskim. Mieszkał w nim Edward Raczyński, który w 1845 roku zakończył swój żywot samobójstwem. Na ścianie domku szwajcarskiego widnieją dwie tablice upamiętniające Edwarda Raczyńskiego i Mieczysława Orłowicza.

[Gość: Je3baćBieede]

BRODOWO - w niewielkim parku stoi dwór z XIX wieku, a przy szosie kapliczka z figurą św. Walentego.


JAROSŁAWIEC – we wsi stoi dwór z 1802 roku nazywany od 1812 roku od przebywającego w nim Napoleona „Napoleonką”. W 1848 roku podpisano tu tzw. ugodę jarosławiecką z Prusami, co upamiętnia głaz z tablicą pamiątkową z 1973 roku. Niestety wskutek przebudowy w latach 70-tych XX wieku dwór stracił swój charakter. W pobliskim parku z XIX wieku stoi inny dworek z 1884 roku.



Siedziba Muzeum
KOSZUTY - w parku krajobrazowym stoi barokowy dwór szlachecki z XVIII wieku, gdzie aktualnie swoją siedzibę ma Muzeum Ziemi Średzkiej. Pierwszy dwór powstał tutaj około połowy XVII wieku. Natomiast obecnie istniejący powstał w połowie XVIII wieku. Jest to budynek parterowy z częściowo wykorzystanym na cele mieszkalne poddaszem, orientowany „na godzinę jedenastą” tj. z elewacją frontową zwróconą na południe z lekkim odchyleniem na wschód. Elewacja ta jest jedenastoosiowa (tzn. z jedenastoma otworami na okna i drzwi), z wystawką i drewnianym szczytem, charakterystycznym dla wielkopolskich dworów w okresie baroku. Do elewacji frontowej przy drzwiach wejściowych dobudowano drewnianą werandę, podkreślając przez to symetrię budynku. Dach nad głównym trzonem dworu jest wysoki, łamany, a nad alkierzami kopulasty.
Wnętrza rozplanowane były regularnie i symetrycznie. Centralne reprezentacyjne miejsce zajmuje owalny salon poprzedzony sienią. Po lewej i prawej stronie rozmieszczono po dwa pokoje o rzucie zbliżonym do kwadratu, oraz dwa alkierze (frontowy i tylny) wraz z przybudówką międzyalkierzową. Na poddaszu usytuowano pięć pokoi, które powtarzają symetryczny plan parteru.

wnętrze muzeum
We wnętrzu muzeum znajduje się stała ekspozycja zatytułowana „Mała siedziba ziemiańska w Wielkopolsce” prezentująca wyposażenie wnętrza dworu ziemiańskiego, takie jak meble, obrazy i sprzęty, które tworzą dom pełen niepowtarzalnej atmosfery i polskiej tradycji. Zrekonstruowane wnętrza dają możliwość skonfrontowania znanych z licznych lektur własnych wyobrażeń z autentycznymi pomieszczeniami dworu. Szczególną uwagę zwrócono na eksponaty wiążące dwór w Koszutach z historią Wielkopolski i regionu. Poza tym w muzeum znajduje się ceramika kultury łużyckiej, wyroby rzemieślników średzkich, pamiątki z sejmików szlacheckich i powstań narodowych 1848 i 1863 roku oraz z okupacji hitlerowskiej. Osobny dział etnograficzny prezentuje stroje regionalne, hafty i instrumenty muzyczne. Obok dworku stoi dworska oficyna z XIX wieku.


Muzeum Ziemi Średzkiej w Koszutach
Koszuty, 63-000 Środa Wlkp.
tel/fax: [phone].

Godziny otwarcia:
wtorek - piątek w godz. 9.00 – 15.00,
sobota - niedziela w godz. 10.00 - 14.00.

Ceny biletów:
bilet normalny - 5 zł,
bilet ulgowy (grupy zorganizowane) - 3 zł
wtorek - wstęp wolny (oprócz lekcji muzealnych)
Istnieje także możliwość otwarcia Muzeum w innych godzinach po wcześniejszym uzgodnieniu
Więcej informacji na stronie: www.koszuty.pl
We wsi stoi również neobarokowy kościół p.w. św. Katarzyny i Serca Jezusowego z początku XX wieku, przy którym mieści się nagrobek powstańca listopadowego. Przy szosie Poznań-Bytom stoją trzy wiatraki – koźlaki z XVIII wieku przeniesione z Jarosławca, Pałczyna i Pięczkowa.



kościół drewniany
MĄCZNIKI - stara wieś położona w dolinie rzeki Moskawy. W pobliżu drogi ze Środy Wlkp. do Nekli stoi drewniany kościół p.w. św. Wawrzyńca z 1700 roku posiadający zrębową kostrukcję. Wewnątrz znajduje się późnorenesansowy ołtarz główny w kształcie tryptyku
z początku XVII w.


NIETRZANOWO - we wsi stoi kościół p.w. Wszystkich Świętych z lat 1664-66, który w wyniku przebudowy w roku 1900-01 stracił swój pierwotny wygląd. Na ścianie kościelnej widnieje tablica upamiętniająca poległych w 1920 roku.


Pałacyk Kosińskich
PAŁACYK KOSIŃSKICH W POŁAŻEJEWIE - W latach 1416-1427 wieś Połażejewo należała do braci Mikołaja i Świętosława Polojewskich, w latach późniejszych (1501-1510) własność Kapituły Gnieźnieńskiej. Do 1578 r. własność Stanisława Ossowskiego syna Pawła. Następnie wieś wchodziła w skład majątku Winnagóra nadanego gen. Henrykowi Dąbrowskiemu przez cesarza Napoleona. W początku XIX w. właścicielką była Bogumiła Bogusława Mańkowska urodzona w 1814 r. w Paryżu, córka Barbary Chłapowskiej i gen. Henryka Dąbrowskiego, oraz jej mąż gen. Teodor Mańkowski syn Seweryna, a wnuk Ignacego.

Kolejni właściciele to: Maria Rekowska z Koszut, zamężna z Witoldem Kosińskim z Połażejewa, synem powstańca styczniowego Władysława Kosińskiego z Targowej Górki, a wnukiem Antoniego Amilkara Kosińskiego generała wojsk Księstwa Warszawskiego, walczącego u boku gen. Henryka Dąbrowskiego.

Budynek pałacu widnieje na mapach pruskich z 1864 roku, zbudowany prawdopodobnie na zlecenie Kosińskich. 17 maja 1883 r. Witold Kosiński sprzedał majątek Połażejewo Wacławowi Boeningowi z Wrześni. Pałac został przebudowany przynajmniej raz, w roku 1922 r., na co wskazuje wpis w księdze budynku, oraz inicjały Kazimierza Boeninga na zwieńczeniu fasady. Ostatni przedwojenny właściciel, Kazimierz Boening, został rozstrzelany przez hitlerowców 14 października 1939 r. na rynku w Środzie Wielkopolskiej. W czasie II Wojny Światowej była tu między innymi kwatera oficerów Luftwaffe. W 1945 r. budynek został zniszczony przez wojska radzieckie. Rok później pałacyk został przejęty przez Skarb Państwa. W 1988 r. miejscowa Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna rozpoczęła remont pałacu, który z braku funduszy został przerwany.

wnętrze pałacyku

Pałac jest budowlą dwukondygnacyjną w stylu eklektycznym z elementami klasycystycznymi. Budowlę kształtują trzy uporządkowane, nierównej szerokości i wysokości bryły. Korpus główny będący zasadniczą częścią pałacu wzniesiony na planie prostokąta, piętrowy przykryty dachem płaskim z attyką. Elewację frontową i tylną, siedmioosiową, poprzedzają tarasy ograniczone ozdobnymi balustradami. Elewację frontową, będącą jednocześnie elewacją ogrodową poprzedza duży taras, ograniczony dwustronnie biegnącą balustradą, nad którym na czterech kolumnach wspiera się w strefie piętra balkon. Elewacje obiega rząd prostokątnych okien ujętych w proste obramienia i profilowane listwy nadokienne. Dwie przybudówki parterowe flankowane na narożach wieżyczkami, które zwieńczone zostały krenelażem. Pałac otacza park o charakterze krajobrazowym założony w końcu XIX wieku.

Od 2007 roku pałacyk jest własnością prywatną a w sierpniu 2011 roku został zakończony jego remont i odbudowa, oraz rewitalizacja przypałacowego parku.

Istnieje możliwość zwiedzenia wnętrz, jak też wynajęcia pokoi na nocleg i sal na różne uroczystości.

www.srodawlkp-powiat.pl/index.php?pid=11111402&&id=7826
fot. Pałacyk Kosińskich

Pałac w Połażejewie
Połażejewo 11
63-000 Środa Wielkopolska

Tel. [phone]
e-mail : [e-mail]
www.palacykkosinskich.pl
SZLACHCIN – we wsi znajduje się kamienny most z 1907 roku uznany za zabytek techniki, oraz XIX-wieczny dwór wielokrotnie przebudowywany położony w parku krajobrazowym ze starym drzewostanem.

pałac w Słupi Wlk.


SŁUPIA WIELKA - w parku krajobrazowym (pow. 4,1 ha) znajduje się XIX-wieczny eklektyczny dwór, w którym swoją siedzibę ma Centralny Ośrodek Badań Odmian Roślin Uprawnych.





kolegiata
ŚRODA WIELKOPOLSKA - większość obiektów zabytkowych miasta znajduje się w obrębie Starego Rynku. W jego pobliżu mieści się najważniejszy średzki zabytek zw. kolegiatą. Początki późnogotyckiej kolegiaty farnej p.w. Wniebowziętej Najświętszej Marii Panny sięgają lat 1423-28. Erekcję murowanego kościoła potwierdził biskup poznański Stanisław Ciołek w 1428 roku, a sobór bazylejski w 1435 roku ją zatwierdził. Kolegiata jest trójnawową, bazylikową świątynią z niższym i węższym prezbiterium. Przebudowa koleg

[ohime]

Reforma administracyjna Polski z 1999r. mocno zagmatwała współczesny wymiar pojęcia „ziemia średzka”. Przystępując do opisu historii Środy i jej regionu warto w kilku zdaniach sprecyzować, co i w jakich okresach określano tym terminem. Pierwsza historyczna wzmianka o Środzie i okolicach pojawiła się w historiografii w 1228r. w Kronice Wielkopolski, gdzie mowa jest o zdobyciu przez Henryka Brodatego na Władysławie Odonicu „Terra Scrodie”, czyli terenu dorzecza Maskawy. Naturalne bariery w postaci rzek, pradolin, rynien jeziornych, wzniesień i pasów leśnych oddzielały ten region od innych oraz skutecznie utrudniały jego penetrację. Tak ukształtowany region, spójny terytorialnie, w 1364r. znalazł się w granicach powiatu pyzdrskiego, który przetrwał aż do rozbiorów. Dowodem na ową spójność mogą być dwa przedsejmikowe uniwersały Aleksandra Jagiellończyka skierowane, w 1502r. do znaczniejszej szlachty „ziemi średzkiej”.

[ohime]

Sezonowe obozowiska świadczące o krótkotrwałym pobycie ludzi na ziemi średzkiej pojawiły się w okresie starszej epoki kamienia. Były to jednak wizyty niezbyt częste, krótkotrwałe, skoncentrowane głównie wzdłuż doliny Warty i rynny jezior kórnicko – zaniemyskich. Znane są stanowiska kultury świderskiej w okolicach Pięczkowa i Sulęcinka oraz stanowiska mezolitycznych kultur komornickiej i janisławskiej m.in. w Borowie, Bronisławiu, Garbach i Młodzikowie. Ok. 3700r. p.n.e. na terenie ziemi średzkiej, w dorzeczu Moskawy, pojawiły się pierwsze grupy neolitycznych rolników przybyłe z południa Polski, prowadzące osiadły tryb życia, takie jak kultura pucharów lejkowatych i nieco późniejsza kultura amfor kulistych, której jedno z najsłynniejszych skupisk osadniczych odkryto przed II w. św. w Szlachcinie. 2000 lat p. Chr. Środę i okolice zamieszkiwały kultury umiejące już posługiwać się brązem. Na ślady kultury unietyckiej, wczesnej epoki brązu, natrafiono min. w Pięczkowie i Sulęcinku.

[ohime]

Wzrost znaczenia Środy i stopniowe przemijanie znaczenia Giecza następowało już od drugiej poł. XIw, co związane było z wzrastającym znaczeniem handlu, krzepnięciem administracyjnych podziałów oraz zmianą głównych szlaków komunikacyjnych. Dzieła stopniowej utraty jego znaczenia dopełniły także toczone w 1 poł. XIIIw. walki Henryka Brodatego z Władysławem Odonicem, w trakcie których dokonano znacznych zniszczeń grodu. Giecz pozostał stolicą tytularnej kasztelanii aż do XVIw. Dokładna data lokacji Środy pozostaje dziś nieznana. Wobec braku źródeł powszechnie przyjmuje się, że lokacja nastąpiła pomiędzy 1253 a 1281r. Choć nie zachował się dokument lokacyjny można dziś domniemywać, że lokacja miasta nastąpiła na tzw. „prawie magdeburskim” lub jego zmodyfikowanej formie zastosowanej po raz pierwszy w Środzie Śląskiej. Już w dokumencie z 1283r. pojawia się lokowane Nowe Miasto, własność Doliwów z pobliskiego Dębna; nie zostało ono obwarowane, a funkcję obronną spełniał jedynie niewielki gródek zlokalizowany na północny wschód od rynku.

[ohime]

W XVIIw. do Środy należały dwie wsie: Ruszkowo i Zielniki, które dostarczały część dochodów miejskich. Pomyślny rozwój miasta, trwał nieprzerwanie do czasu potopu szwedzkiego, kiedy to wojska Karola Gustawa kilkukrotnie przechodziły przez Środę. 28.VIII.1656r. we wsi Lubrze k. Nowego Miasta doszło do zwycięskiej potyczki oddziałów partyzanckich z oddziałem szwedzkim dowodzonym przez gen. Jana Weiherda-Wrzesowicza, zatłuczonego kijami przez miejscowych chłopów. Szacuje się, że w trakcie potopu zagładzie, w wyniku spalenia lub rozebrania na opał, uległo około 65% domów w granicach miasta i około 100 % w niektórych wsiach. Liczba ludności miasta spadła wg różnych szacunków o 40-60%.Wśród wielu katastrof XVIIIw. warto odnotować wydarzenie pozytywne, fakt lokacji kolejnego miasta ziemi średzkiej. W 1746r. z inicjatywy M. Ponińskiego król August III Mocny nadał prawa miejskie osadzie Zaniemyśl położonej około 500m na zachód od centrum Niezamyśla.
Około 15 lutego 1793r, armia pruska zajęła Środę, która wraz Wielkopolską utworzyła Prusy Południowe. Najwybitniejszą postacią okresu napoleońskiego był gen. J. H. Dąbrowski (1755-1818), twórca Legionów Polskich we Włoszech, bohater Hymnu, wielokrotny organizator i dowódca działań zbrojnych na terenie Wielkopolski. W 1806r. nagrodzony został przez Napoleona kluczem winnogórskim w powiecie średzkim, z której uczynił swą stałą posiadłość. Formalnie, od 1815r. Środa stała się ponownie częścią zaboru pruskiego, jako siedziba landratury. Ostatecznej rozbiórki murów miejskich dokonano w 1796r. Ofiarą polityki nowych władz padły średzkie kościoły: pw. Św. Ducha (szpitalny, pomiędzy 1805 a 1810r.) i pw. Wszystkich Świętych (po 1821r.) oraz pierwszy średzki kościół pw. Św. Idziego (przed 1819r). W 1815r. władze pruskie sekularyzowały także klasztor, a kościół pw. św. Krzyża zamknięto w roku 1823.

[Gość: pucus126]

Gmina Środa Wielkopolska – gmina miejsko-wiejska w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie poznańskim

[Gość: Je3baćBieede]

BOGUSZYN – tuż obok XIX-wiecznego parku krajobrazowego i neogotyckiej bramy wjazdowej, stoi pałac z zabudowaniami folwarcznymi i rządcówką z tego samego okresu. Pałac ma charakter romatycznynego neogotyku i był dawną siedzibą rodziny Sczanieckich. Przy budynku dawnej szkoły stoi kaplica z figurą św. Józefa z XIX wieku.

BOGUSZYNEK - drewniany kościół p.w. św. Józefa Oblubieńca N.M.P. o konstrukcji zrębowej, który został wzniesiony w latach 1773-75 w pobliskich Kolniczkach, a następnie rozebrany w 1951 roku i przeniesiony w to miejsce w 1975 roku.

CHOCICZA - w rozległym parku krajobrazowym znajduje się eklektyczny pałac z 1920 roku, w którego sąsiedztwie zachowały się zabudowania folwarczne z przełomu XIX i XX wieku. Dobra należały niegdyś do Jana Rozdraźewskiego – herbu Doliwa. Do najstarszych budynków wsi należy również dworzec kolejowy z 1875 roku.

CHROMIEC - we wsi znajdują się liczne kapliczki i krzyże przydrożne. W lesie, przy drodze ze Świętomierza do Książa, stoi kapliczka z 1920 roku, stanowiąca wotum za powrót z I wojny światowej, natomiast zamieszczona na nim data 1891 związana jest ze stojącą tu wcześniej kapliczką.


kościół Wniebowzięcia NMP
DĘBNO NAD WARTĄ - stara wieś na lewym brzegu Warty, wzmiankowana już w XIII wieku. Z lat 1440-1447 pochodzi gotycki kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii, którego fundatorem był rodowity mieszkaniec Wincenty Kot – późniejszy arcybiskup gnieźnieński i prymas. Jest to kościół jednonawowy, z okrągłą wieżyczką mieszczącą schody. Od południowej strony dobudowana została neogotycka kruchta.

dzwonnica
Wewnątrz kościoła na szczególną uwagę zasługują cenne obrazy z XVI i XVII wieku. Obok kościoła stoją klasycystyczna dzwonnica, plebania i figura św. Jana Niepomucena z XIX wieku. We wsi znajdują się również ruiny pałacu i niszczejąca neoklasycystyczna kaplica – mauzoleum Cohnów z tego samego okresu położone w zaniedbanym parku. W 1831 roku przebywał w dworze Mycielskich Adam Mickiewicz. Natomiast gdy w latach 1847-62 stworzono uzdrowisko – zakład wodoleczniczy na bazie miejscowych źródeł, gościli tu m.in. poeci Władysław Syrokomla i Ryszard Berwiński, oraz skrzypek Apolinary Kątski.




pałac
KLĘKA - wieś, gdzie w 1299 roku król Władysław Łokietek zrzekł się Wielkopolski, Pomorza i Kujaw na rzecz czeskiego władcy Wacława. W 1840 roku dobra Klęki nabył Herman Kenneman – współzałożyciel Hakaty Jedynym zabytkiem jest pałac z XIX wieku wrazem z zabudowaniami folwarcznymi położony w parku krajobrazowym.



Sanktuarium MB Kolnickiej
KOLNICZKI - we wsi znajduje się kościół p.w. Narodzenia N.M.P. z lat 1948-59, będący jednocześnie Sanktuarium Matki Bożej Kolnickiej. W głównym ołtarzu widoczny obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z XVII wieku. Obok kościoła znajduje się płyta nagrobna Anastazego Czapskiego (1795-1867) oficera wojsk napoleońskich. Na terenie całej miejscowości można spotkać liczne figury przydrożne, które związane są z ruchem pielgrzymkowym.

KOMORZE NOWOMIEJSKIE – we wsi znajduje się kirkut czyli cmentarz żydowski z początków XX wieku.

KRUCZYN – we wsi stoi dwór z 2 połowy XIX wieku, który został przebudowany w XX wieku. Obok znajdują się zabudowania folwarczne z końca XIX wieku.


kościół Św. Trójcy
NOWE MIASTO NAD WARTĄ - wieś gminna położona na lewym brzegu Warty. Lokowana już w XIII wieku przez Mikołaja z rodu Doliwów, a w latach 1238-1934 posiadała prawa miejskie. W XVIII wieku lokowane było w sąsiedztwie inne miasto – Laskówka. Podczas Wiosny Ludów przeniesiono tu obóz powstańczy z Wrześni. Dzisiejszy układ wsi posiada dwa rynki – Rynek i Zielony Rynek (Laskówka).

wnętrze kościoła Św. Trójcy
W okolicy zachowało się stożkowate grodzisko zw. „Kopcem” na którym ród Doliwów wzniósł wieżę rycerską. Gotycki kościół p.w. Świętej Trójcy z XV wieku z renesansowym wyposażeniem. Na pl. 700-lecia Nowego Miasta stoi pomnik z 1983 roku upamiętniający 700 lat istnienia miejscowości. Nad Wartą XIX –wieczny spichlerz i dwa przęsła starego mostu.

RADLINIEC - niewielka wioska, którą podczas II wojny światowej zniszczyli Niemcy, a ludność została wysiedlona. Powstała tu wzorcowa hitlerowska wieś kolonizacyjna, w której znalazło się 13 gospodarstw z pomieszczeniami dla zatrudnionych tu robotników – polskich niewolników.

ROGUSKO - wieś na lewym brzegu Warty, wzmiankowana już w XIII wieku, gdy była własnością poznańskich biskupów. W 1793 roku wieś została skonfiskowana przez Prusy, a po wkroczeniu Napoleona nadana gen. J.H. Dąbrowskiemu. We wsi znajduje się przydrożna kapliczka z XIX wieku, a przez Wartę prowadzi most kolejowy do Solca z kładką dla pieszych.

SKORACZEW - we wsi znajduje się XIX-wieczny park krajobrazowy z pomnikowymi dębami, platanami i lipą o 6 pniach, w który znajduje się eklektyczny pałac z 1 poł. XX wieku, dobudowany do XIX-wiecznego dworu oraz zabudowania folwarczne.

SZYPŁÓW - we wsi urodził się Władysław Taczanowski, uczestnik Wiosny Ludów i prezes Koła Polskiego w pruskim parlamencie. Znajduje się tu również XVIII-wieczny pałac z parkiem krajobrazowym z alejami grabowymi

[Gość: pucus126]

Województwo wielkopolskie – województwo utworzone w 1999 w środkowo-zachodniej Polsce, na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Południowowielkopolskiej, w dorzeczu środkowej Warty; dzieli się na 4 miasta na prawach powiatu, 31 powiatów i 226 gmin, które zamieszkuje 3 447 441 osób (31 marca 2011); siedzibą wojewody i władz samorządu województwa jest Poznań.
Województwo wielkopolskie zajmuje drugie miejsce w kraju pod względem powierzchni i trzecie pod względem liczby ludności.
Na obszarze województwa leży aglomeracja kalisko-ostrowska i aglomeracja poznańska oraz Kalisko-Ostrowski Okręg Przemysłowy, Konińskie Zagłębie Węgla Brunatnego i Poznański Okręg Przemysłowy.

[Gość: Je3baćBieede]

kościół drewniany
BAGROWO - drewniany kościół p.w. św. Katarzyny Panny i Męczenniczki z 1751 roku, posiadający zrębową konstrukcję. Wyposażenie kościoła pochodzi z XVII i XVIII wieku. Przy kościele znajduje się nagrobek późnoklasycystyczny Edwarda Dobrogojskiego poległego w bitwie pod Miłosławiem w 1848 roku. Na terenie parku krajobrazowego stoi również pałac z początku XX wieku.

pałac w Bagrowie


BISKUPICE - zespół dworski z początku XIX wieku

BORZEJEWO - w parku krajobrazowym sprzed 1880 roku znajduje się zespół folwarczny z początku XX wieku



pałac




CHŁAPOWO - neorenesansowy pałac z lat 1864-68 położony w parku krajobrazowym oraz figura św. Wawrzyńca



DOMINOWO - kościół poewangelicki p.w. Andrzeja Boboli z początku XX wieku, przebudowany ok. 1900 roku z dawnego pałacu oraz budynki dawnej karczmy i starej szkoły z XIX wieku.


mauzoleum
DZIERZNICA - dwór w stylu szwajcarskim z lat 1884-1885 rozbudowany przed 1900 rokiem, położony w parku krajobrazowym. W sąsiedztwie znajdują się zabudowania folwarczne oraz pseudoklasycystyczna kaplica-mauzoleum wzniesiona w 1920 roku dla upamiętnienia śmierci Andrzeja Wizego, ułana I Pułku Ułanów Wielkopolskich. Stoi tu również wiatrak-koźlak z 1884 r. przebudowany w 1962 roku.


kościół romański
GIECZ - romański kościół p.w. N.M.P. Wniebowziętej z XII wieku, wzniesiony z kamiennych ciosów, częściowo zrekonstruowany, w podziemiach którego znajdują się relikty wcześniejszej świątyni. Na cmentarzu znajduje się mogiła Stanisława Hebanowskiego, który był słynnym architektem i budowniczym m.in. Teatru Polskiego w Poznaniu, oraz wnuka Stanisława - pisarza i reżysera. We wsi znajdują się również ruiny dworu z końca XIX wieku w parku podworskim.



kościół drewniany
GIECZ-GRODZISZCZKO - drewniany kościół o konstrukcji zrębowej p.w. św. Jana Chrzciciela wzniesiony w 1767 roku. Tuż obok znajduje się ciekawa konstrukcja drewnianej dzwonnicy.

drewniana dzwonnica









Rezerwat Archeologiczny będący jednym z oddziałów Muzeum Pierwszych Piastów w Lednicy. W okresie początków państwa polskiego,

paladium
wraz z Ostrowem Lednickim, Gnieznem i Poznaniem był rezydencją władców piastowskich. Gród ten posiadał duże znaczenie strategiczne, którego zadaniem była obrona dostępu do stołecznych grodów od strony południowej. Był jednym z głównych grodów za czasów Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Wg Galla Anonima gród był zaopatrzony w silną załogę książęcą i miał dostarczać do 300 jeźdźców i 2000 pieszych. W 1038 roku poddał się czeskiemu Brzetysławowi, a ludność została uprowadzona do Czech. Po ustąpieniu Czechów, gród został odbudowany. W XIII wieku Giecz uzyskał prawa miejskie, a w 1331 roku został doszczętnie spalony.
W obrębie rezerwatu znajduje się stała

ekspozycja muzeum
ekspozycja przedstawiająca dzieje grodu i kasztelani gieckiej zatytułowana „Giecz w Monarchii Piastowskiej”. Przypuszcza się, że do grodu poprzez mokradła i koryto rzeki Moskawy, prowadził palowy most szerokości 6 metrów i długości około 150 metrów. Wewnątrz drewniano-ziemnych wałów z dwiema wieżami, znajdują się kamienne fundamenty paladium, przedromańskie i romańskie fragmenty kościoła grodowego i rotundy pochodzące z X wieku. W podziemiach kościoła odkryto korytarzową kryptę reliktarzową, w której ówcześnie przechowywano relikwie św. Jana Chrzciciela. Odsłonięte fundamenty romańskich budowli i ślady pieców hutniczych do wytopu żelaza świadczyły, że Giecz stanowił ważny ośrodek rzemieślniczy i handlowy.

Rezerwat Archeologiczny — Gród Piastowski w Gieczu
Oddział Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy
Grodziszczko 2, 63–012 Dominowo,
tel. [phone]

Godziny otwarcia:
od 15 lutego do 14 kwietnia, w godz. od 9.00 do 15.00,
od 15 kwietnia do 31 października w godz. od 9.00 do 17.00.
w niedziele muzeum czynne od godz. 10oo.

Ceny biletów:
bilet normalny 3 zł,
bilet ulgowy 2 zł

Więcej informacji na stronie: www.giecz.obywatel.pl/Glowna.html

JANOWO - na skraju lasu znajduje się kapliczka z tablicą upamiętniającą zrzut broni dla obwodu Armii Krajowej z nocy 14/15 września 1943 roku, w ramach akcji „Riposta”

KOPASZYCE - dwór z początku XX wieku położony w parku krajobazowym

MARIANOWO - we wsi znajduje się wiatrak-koźlak z 1865 roku


drewniany kościół
MURZYNOWO KOŚCIELNE - drewniany kościół o konstrukcji zrębowej z lat 1739-42, który na początku XX wieku został powiększony o murowaną nawę. Parafia istniała już w XVI wieku, kiedy to król Zygmunt I wcielił do kapituły średzkiej. Przy kościele stoi drewniana dzwonnica z XVIII wieku i głaz-pomnik powstańców wielkopolskich, a w południowej części wsi XIX-wieczny dwór z pozostałością parku krajobrazowego.

dzwonnica w Murzynowie Kośc.

NOWOJEWO - pozostałości zespołu folwarcznego z 1900 roku

RUSIBOREK - wiatrak-koźlak z końca XIX wieku

RUSIBÓRZ - w parku krajobrazowym założonym na przełomie XIX i XX wieku, znajduje się zespół dworski z końca XIX wieku

SOBASZCZEWO - zespół folwarczny z przełomu XIX/XX wieku z parkiem krajobrazowym

WYSŁAWICE - dworska gorzelnia z początku XX wieku


ZBERKI - zespół dworski z końca XIX wieku położony w parku krajobrazowym z tego samego okresu

[Gość: TalibProstOzDrzewa]

Nie ma Już nic rude węze

[Gość: DywanAladyna]

Dx

[Gość: pucus126]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]



Kolegiata pw. Wniebowzięcia NMP
rynek i zachowany historyczny układ urbanistyczny starego miasta (XIV – XX wiek)
ratusz z poł. XIX w.
późnogotycka kolegiata farna z lat ok. 1423-28, przebudowana w końcu XV lub na początku XVI w.; do prezbiterium przylega późnorenesansowa kaplica Gostomskich z lat 1598–1602, zamkniętą kratą z tego samego okresu . Budynek bramny na dziedziniec kolegiaty stanowi neogotycka dzwonnica z roku 1869.
plebania z pocz. XIX wieku, ul. Jażdżewskiego 3.
neoromański poewangelicki kościół pw. Najśw. Serca Pana Jezusa z lat 1883-88
mury nawy kościoła dominikanów ze szkarpami (XV wiek), obecnie w budynku przemysłowym, ul. Mała Klasztorna 3.
cmentarz rzymskokatolicki (najstarszy nagrobek z 1792 roku) z kaplicą z 1913 r.
nieużytkowany cmentarz ewangelicki – z kaplicą wybudowaną w 1910 r. (współcześnie zaniedbana), a także resztkami nagrobków[54].
Domy (wille) z XIX wieku (np. ul. Kilińskiego 7, ul. Dąbrowskiego 12, 20, Krótka 5).
wodociągowa wieża ciśnień z lat 1910-11.
szlak Średzkiej Powiatowej Kolei Wąskotorowej wraz z infrastrukturą. Kolej prowadzi ruch turystyczny z wykorzystaniem trakcji parowej na zachowanym 14-kilometrowym szlaku Środa Miasto – Zaniemyśl[55].
zespół dworski w Źrenicy z 2 poł. XIX wieku

[Gość: żyd]

Położenie

Środa Wielkopolska jest siedzibą samorządu powiatu średzkiego.
W podziale fizycznogeograficznym (Kondrackiego) Środa leży w Mezoregionie Równina Wrzesińska wchodzącego w skład Makroregionu Pojezierze Wielkopolskie. Makroregion ten stanowi jedną z czterech części Podprowincji Pojezierza Południowobałtyckie, wchodzącej w skład Niżu Środkowoeuropejskiego (Prowincja). Stanowi on cześć Megaregionu Pohercyńska Europa Środkowa.
Krajobraz dookoła miasta tworzą morenowe równiny wykształcone młodoglacjalnym zejściem lądolodu skandynawskiego. Obszar ten jest bezjeziorny, a sieć hydrologiczną tworzą przepływające przez miasto: Maskawa (d. Źrenica, dł. 56,7 km, źródła koło Nekielki, ujście do Warty w 307 km) i Struga Średzka (dł. 15,7 km, źródła pod Tulcami, ujście do Maskawy w jej 26 km. Częściowo w granicach miasta, w 1972 r. na Maskawie utworzono sztuczny zbiornik retencyjny o pow. 47 ha.

[ohime]

[ohime]

[ohime]

[ohime]

[ohime]