Fabryka Lalek i Zabawek A. Szrajera

[seyahat]

witam,
poszukuję wszelkich informacji na temat fabryki lalek Szrajera (występuje też
czasami jako Adam (?) Schreyer), która działała na terenie Kalisza w okresie
międzywojennym. Z góry dziękuję...

[ksiestwokaliskie]

Sporo informacji znajdziesz chyba w książce "Dziedzictwo przemyslowe Kalisza i
regionu" autorstwa Tadeusza Krokosa.

Zakładam że znasz podstawowe informacje nt. fabryki i samego Szrajera.

[seyahat]

o! dziękuję
informacje na ten temat mam, ale obawiam się, że szczątkowe...
Zbieram produkowane tam lalki, do informacji o ich pochodzeniu było bardzo
trudno dotrzeć.. O fabryce w sumie wiem niewiele, o samym Szrajerze jeszcze
mniej.. :(

[ksiestwokaliskie]

Ciekawe hobby Seyahat! Jeśli masz możliwośc, zrób kilka fotek tych lalek i wrzuc
gdzieś w siec lub wyślij mi, to ja to zrobię, ok? :)
Fabryka mieściła się przy ulicy Niecałej. Obecnie w tym budynku mieści się
Metalplast (który zniszczył panoramę Kalisza wzniesieniem ogromnego komina). Tam
też (oprócz znanego Domu Szrajerów na Kościuszki) posiadał Adam Szrajer parę
kamienic. Hala targowa (dziś Tęcza) również należała do niego. Sami Szrajerowie
cudem uniknęli zagłady w Auschwitz. Uciekli do USA na krótko przed wybuchem
wojny. Potomkowie A. Szrajera do dziś produkują zabawki w Stanach, ale więcej
szczegółów nie jest mi znane.

[kaliszanin2]

ksiestwokaliskie napisał:

> Ciekawe hobby Seyahat! Jeśli masz możliwośc, zrób kilka fotek tych lalek i
wrzu
> c
> gdzieś (...)

Najlepiej byłoby do galerii.

[ksiestwokaliskie]

o to właśnie chodzi, ale to już zależy od Seyahat.

[seyahat]

Postaram się zrobić kilka zdjęć dzisiaj i gdzieś je wrzucić. Część zdjęć
niestety będzie musiała poczekać do przyszłego miesiąca - jestem w trakcie
przeprowadzki, niektóre lalki zostały na razie w poprzednim miejscu
zamieszkania...

[kaliszanin2]

seyahat napisała:

> Postaram się zrobić kilka zdjęć dzisiaj i gdzieś je wrzucić.(...)

Obejrzyj "Galerię Kalisz" na tym forum, może tam by pasowały.

Dokładnie to "Galeria zdjęć" w ramce (link)

[kaliszanin2]

forum.gazeta.pl/forum/71,1.html?f=784

[seyahat]

Część lalek już jest w galerii:
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=784&w=45644872

[seyahat]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=784&w=45644872

[ksiestwokaliskie]

a ja siedzę i co chwilę akceptuję kolejne:) Dzięki!

[wielkopolskawschodnia]

Seyahat, jesteś wielka! Jesteś po prostu Seyahat Wielka!

"Panie i Panowie, na cześć Seyahat Wielkiej trzykrotne: Hip hip hura, hip hip
hura, hip hip hura hura hura!"

[ksiestwokaliskie]

Hip hip hura, hip hip
hura, hip hip hura hura hura! :)

[seyahat]

ojojojoj aż się zaczerwieniłam..... :o) heh... dziękuję :')

[wielkopolskawschodnia]

Ależ nie ma za co!

Ależ nie ma tak dobrze, oj nie, nie! Teraz trzeba się będzie lalkowym wątkiem
opiekować... :) :p

[seyahat]

powiedziałabym nawet, że nic mnie nie powstrzyma.. :)

[ksiestwokaliskie]

takich ludzi jak Ty nam potrzeba! :)

[wielkopolskawschodnia]

I województwa! :)

[wielkopolskawschodnia]

Ksienztwo, a czy na tej widokówce ulicy Niecałej, którą ci ostatnio wysłałem,
to nie widać przypadkiem czegoś szrejerowskiego? Bo pisałeś wyżej, że oni mieli
tam kilka kamienic, tak?

Kamienice Szrajera

[ksiestwokaliskie]

Możliwe, tylko musielibyśmy miec numerację budynków. Adam Szrajer posiadał
kamienice nr 4, 10 i 12. Fabryka to był nr 6 zatem prawie cała strona Niecałej
gdzie jest dziś Metalplast, należała do niego.

[wielkopolskawschodnia]

No to przy najbliższym spacerze sprawdź. Jeśli coś szrejerowego widać na tej
widokówce, to może można by ją wkleić do sayahatowego wątku w galerii.

[ksiestwokaliskie]

na tej widokówce widac głównie żołnierzy, ale...to Ty miałeś te widokówki wkleic.

[o00]

No ale co mam wklejać, skoro nie wiemy, czy tam coś szrajerowskiego widać, czy
nie... Nie lubię wklejać, jak nie wiem co wklejam, i bez opisu. A ja nawet nie
wiem, czy on był Szrejer, czy Szrajer, czy Schreyer... :>

[ksiestwokaliskie]

to sobie zrób jakikolwiek wątek i zacznij coś wklejac w galerii.
On nazywał się Szrajer - tak figuruje w aktach miejskich i myślę, że tej wersji
powinniśmy się trzymac.

[szycha-ns]

Popieram, chetnie zobaczyłbym stare fotografie Kalisza niedostępne wcześniej w
Internecie.

[seyahat]

o, no proszę, kolejna ciekawa informacja! Jeśli kiedyś odwiedzę Kalisz, to
przynajmniej będę wiedziała, na co patrzeć. W ogóle sam Szrajer wydaje mi się
ciekawą postacią. Tym bardziej, że biorąc do rąk niektóre lalki z jego fabryki
mam dziwne uczucie, że gdzieś je już kiedyś widziałam (chyba w poprzednim
życiu, bo innego wytłumaczenia nie potrafię znaleźć). Jeżeli macie jakieś
zdjęcia jego kamienic to chętnie rzucę okiem..... Metalplast ma zdaje się nr 6,
sprawdzałam w panoramie firm. Może pozostałe kamienice też mają te same numery
co przed wojną?

[ksiestwokaliskie]

Tak, Metalplast ma nr 6. Pewnie numeracja nie zmieniła się, mimo, że za komuny
ta ulica zwała się "Walki Młodych". Nie jestem pewien, pod jakim numerem mieści
się Zbór Ewangelicki na Niecałej, niewykluczone, że to była własnośc Szrajera:
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=784&w=41895041

[o00]

Sayahat, wysłałem ci tę widokówkę.
Ksienztwo, a ci żołnierze, to rosyjscy?

[ksiestwokaliskie]

Sądząc po idealnym stanie budynków, pocztówkę wykonano przed 1914 więc to ruscy
żołnierze powinni byc.

[seyahat]

czyżby teraz te kamienice lekko podupadły?

[ksiestwokaliskie]

jeżeli 2 z nich, to te o których myślę
(forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=784&w=41895041), to mają się całkiem
dobrze - w ciągu kilku dni się dowiem to tu napiszę.

[ksiestwokaliskie]

jeżeli 2 z nich, to te o których myślę (parę postów wklejałem link - chyba jest
tam teraz zb. ewangelicki), to mają się całkiem dobrze - w ciągu kilku dni się
dowiem to tu napiszę.

[o00]

Sayahat, ty nie jesteś z Kalisza, więc informacja: całe miasto zostało totalnie
zniszczone w 1914, dziś w zasadzie nic z tamtego miasta nie ma z wyjątkiem
nielicznych domów i tych kościołów, które jakoś udało się odbudować.

[ksiestwokaliskie]

tych kamienic z pocztówek pewnie nie ma, a jak są identyczne z pocztówkowymi
budynkami to rekonstrukcje. W każdym razie w latach 30-tych Szrajer posiadał
kamienice (których nie zniszczyła II w.św.) o których pisałem.

[o00]

Ulica Niecała jakimś cudem ocalała, może dlatego, że leżała nad Babinką.

[ksiestwokaliskie]

o, nie wiedziałem. To tym bardziej dodaje wartości kamienicy w której spotykają
się ewangelicy.

[seyahat]

dzięki, dotarła :)

[seyahat]

Znalazłam jeszcze jedno nazwisko, na jakimś niemieckim forum. Nestety nie znam
niemieckiego ale to i owo rozumiem z kontekstu. Po 1942 następcą Szrajera
został niejaki Theodor Reinke. Tak jak w przypadku Szrajera, który w niemieckim
występuje jako Schreyer, nazwisko może być zniemczone. Był następcą, jakkolwiek
w sygnaturze były litery P.P.M.K. a nie A.S.K. Czy ktoś kojarzy może to
nazwisko? I np. pochodzenie skrótu P.P.M.K.? K. to pewnie Kalisz jak w
przypadku A.S.K.
I np. dlaczego fabryka Szrajera nawywała się Zast? Czy to też skrót?

[ksiestwokaliskie]

Czy na pewno chodzi o tego samego Szrajera? Jeżeli w 1942 r. właścicielem dawnej
fabryki Szrajera był Niemiec to albo kupił ją od od niego w 1939 r. albo po
prostu dostał jako mienie zagarnięte przez hitlerowców.

Odnośnie kwestii pozostałych - nie wiem niestety nic :(

[seyahat]

Nie wiem na ile można wierzyć tej informacji. Moja lalka nr 5 w galerii jest
jakby potwierdzeniem, że P.P.M.K. miało dużo wspólnego ze Szrajerem. Moja mama
dotarła do jakichś dokumentów (ale nie pamięta jak i gdzie, wie tylko, że w
internecie),w których było napisane, że ktoś starał się o znakowanie lalek
symbolem A.S.K. ale nie dostał pozwolenia. Jeżeli Reinke zaczął produkować
lalki w 1942 to raczej przejął budynek od hitlerowców. No i w końcu Szrajer
wyjechał przed wojną. Wątpię, żeby Niemcy szukali go w Stanach i pytali, czy
chciałby sprzedać swoje budynki.. Z resztą nie do końca chyba wiadomo, w jakich
okolicznościach Szrajer wyjechał.

W Niemczech był Hainrich Schreyer, który założył firmę Schuco. Może stąd wzięło
się niemieckie przeinaczenie nazwiska Adama Szrajera.

[seyahat]

w ogóle P.P.M.K. produkowało laki jeszcze w latach 50-tych. Może Reinke nie
zabawił długo w tej fabryce, a w jego powiązaniu z P.P.M.K. jest jakaś luka.
Skrót brzmi jakoś polsko.

[o00]

Na allegro.pl widziałem jakieś pół roku temu wózek dla lalek, właśnie z
Kalisza, miałem nawet zdjęcie (ale już go nie mam - format kompka).

[seyahat]

No dobra... już nic nie wiem... Tadeusz Pniewski (w 1988 roku) napisał też:

"Jeszcze dalej w kierunku placu Kilińskiego znajdowała się znana fabryka lalek
Szrajera, po wojnie rozbudowana i przemianowana na Kaliskie Zakłady Tworzyw
Sztucznych, a obecnie Zakłady Elementów Wyposażenia Budownictwa "Metalplast"."

Teraz już całkiem nie jestem w stanie domyślić się, jak to się ma do P.P.M.K.

[seyahat]

prawdopodobnie dlatego Szrajerowie opuścili w pośpiechu Kalisz i Polskę:

fzp.jewish.org.pl/historia33.html

[ksiestwokaliskie]

właściwie zbliżająca się zagłada ze strony hitlerowców była jedynym powodem
ucieczki. Gdyby nie wojna i jej konsekwencje (zagłada Żydów i innych
mniejszości, komunizm), pewnie potomkowie Szrajera dalej produkowaliby zabawki w
Kaliszu zamiast w USA.

[seyahat]

a skąd wiadomo, że nadal produkują / produkowali zabawki w USA?

[ksiestwokaliskie]

kurczę, niech no sobie przypomnę... nie jestem pewien, ale albo to w książce
"Dziedzictwo przemysłowe Kalisza..." albo na którejś z kaliskich stron
internetowych,

[wielkopolskawschodnia]

ksiestwokaliskie napisał: "Zakładam że znasz podstawowe informacje nt. fabryki
i samego Szrajera".

Może Seyahat zna, ale my nie znamy. :> Weź i coś napisz. :>

[o00]

"Kalendarz Kaliski na rok 1914" w dziale "Szkoły w Kaliszu" na stronie 123
podaje: "Gimnazjum żeńskie. / (Ulica Niecała, dom Szrajera).". Jak już gdzieś
pisałem, ulica Niecała w 1914 ocalała, zatem ten dom Szrajera powinien stać do
dzisiaj. Tylko który to jest dom?

[ksiestwokaliskie]

pisałem już które numery kamienic należały przed II wś do Szrajera. W tym
tygodniu, jeśli będzie ładna pogoda (słońce!) idę robic zdjęcia dzienne (starczy
nocnych plenerów).

[o00]

No pisałeś, tylko że ja nie wiem pod jakim numerem było gimnazjum, prawda?

[ksiestwokaliskie]

to jak się starasz? :>

[o00]

Na planie Bukowińskiego (1908) dom na ulicy Niecałej nr 2 należy do Repphana
(legenda na planie: "37. Fabryki Br. Repphan").

Ale uwaga: dom narożny (chyba Stawiszyńskie Przedmieście nr 1) ma kształt
litery L z podstawą wzdłuż ulicy Niecałej i dopiero następny dom to jest nr 2.

[kaliszanin2]

Ciekawe kiedy nas znowu seyahat odwiedzi i czy zamieści jeszcze coś ze swojej
świetnej dokumentacji w galerii.

[seyahat]

a właśnie dzisiaj wróciłam ze średnio udanego urlopu. Jutro lub we wtorek
powinnam dodać nowe zdjęcia do galerii :) pozdrawiam

[ksiestwokaliskie]

czekamy z niecierpliwością:) pozdrowienia!

[o00]

Dlaczego zabawek A.S.K. nie ma w MHP w Opatówku?

I chciałem podziękować Seyahat za ten wątek. Ten, i za ten w Galerii. :)
Bo nie wiedziałem, że takie fajne lalki produkowano w Kaliszu.
Czy w A.S.K. produkowano tylko lalki, czy inne zabawki też?
Seyahat, jeśli możesz, napisz więcej. Napisz wszystko co wiesz. :>

[seyahat]

U nas w ogóle lalki są niedoceniane. Dopiero w ostatnich latach powstały
nieliczne prywatne muzea zabawek, ale z ich stron internetowych można się
zorientować, że są raczej galeriami (mało lub żadnych informacji o historii
lalek). Eksponaty nieliczne i chaotycznie poustawiane itp itd. W Niemczech
kolekcjonowanie lalek nie jest niczym nadzwyczajnym, dostępne są albumy ze
zdjęciami i szczegółowymi opisami... Co prawda niemieckich lalek i informacji o
nich nie zniszczyła wojna.

Jest jakiś album o lalkach celuloidowych wydany w j. niemieckim i angielskim,
ale niedostępny w Polsce. Prawdopodobnie można go zamówić, ale koszt przewyższa
moje możliwości finansowe... Jest tam nawet podrozdział o fabryce Zast (dosyć
popularna nazwa fabryki Szrajera, nie mam pojęcia skąd się wzięła). Dodam, że
jest to jedyna polska fabryka lalek celuloidowych uwzględniona w tym albumie.

Nie wiem na razie nic poza tym, co już pisaliśmy na Forum :( Brak czasu i spora
odległość od Kalisza trochę komplikuje mi zdobywanie informacji. Cierpię z tego
powodu okrutnie. Jedynym moim źródłem informacji jest na razie internet, już
dostaję pomieszania zmysłów od siedzenia nocami przy komputerze i przeszukiwaniu
stron we wszystkich możliwych językach %)

Trafiłam ostatnio na info o antykwariacie w Kaliszu na Warszawskiej 5, którego
właścicielką jest p. Genowefa Szrajer. Czyżby rodzina?

[o00]

Też myślałem o pani Szrajer, ale z tego co pamiętam z moich z nią rozmów, pani
Szrajer nie pochodzi z Kalisza. Dlatego nic ci o niej nie pisałem.

[seyahat]

hmmm... No tak, nie on jeden miał tak na nazwisko. Któregoś pięknego dnia w
desperacji wybiorę się do Kalisza, będę zaczepiać wszystkich ludzi w podeszłym
wieku i pytać o Adama Szrajera. Jeżeli zobaczycie jakąś dziewczynę szarpiącą się
maniakalnie z niewinnym staruszkiem - najprawdopodobniej będę to ja.

Przy okazji wyżalę się:

Niedaleko mojego domu jest takie miejsce, które nazywa się "Szuflada". Sprzedają
tam mydło i powidło, trochę antyków, trochę starych ubrań, trochę własnej
produkcji figurek i inne rzeczy. Na zdjeciach w internecie zobaczyłam, że przed
sklepem i na wystawie siedzą lalki celuloidowe. Rano i tak spóźniam się do
pracy, gdy wracam jest już zamknięte. Z braku czasu wysłałam tam mamę. Okazało
się, że właściciele mają spory zbiór starych lalek, ale nie prezentują go w
sklepie. Lalki na wystawie są tylko do ozdoby. Wszystko pięknie, tylko jak można
zbierać takie lalki dla samego ich magazynowania i nawet nie zainteresować się
takim szczegółem jak odpowiednie konserwowanie?! Te nieszczęsne "ozdoby" prawie
topią się na pełnym słońcu. Zgroza. Wolę nie wiedzieć, w jakich warunkach
przechowują resztę swoich lalek. Planuję zwolnić się wcześniej z pracy i w końcu
wybrać się tam osobiście........ To tyle..

[o00]

O jeny, wpisałem: Schreyer Kalisch, i wyskoczyło mi 785 stron. :/
W tym jakieś "Das Puppenforum". ;)

[seyahat]

Znam Puppenforum, trzeba się tam zalogować niestety. Ostatnio coś nawala, mój
login przestał istnieć :/ Niestety nie znam niemieckiego więc nawet nie mogę się
udzielać :) Z Puppenforum mam informację o Theodorze Reinke.

[o00]

Dżizes! Taka lalka na Allegro.pl (ale innej produkcji) kosztuje 900,00 zł. :o
Przy okazji mi ulżyło, że ja mam konia tylko na te swoje widokówki i mapy. :)

[seyahat]

Na Allegro często lekko przesadzają z cenami............. Czasem też zaniżają,
na szczęście! Jeżeli chodzi o niemiecką lalkę z papier mache (chociaż mi to
wygląda na gips) to udało mi się kupić dwie prawie identyczne lalki za 76 zł
(łącznie) :D co prawda bez sukienek (ale w butach) i z przystrzyżonymi perukami,
ale przynajmniej mają wszystko inne na swoim miejscu... A ta na Allegro jak
widzę ma kupca! ojejejejejejejjjjjjj

[seyahat]

Heh, taka stara lalka jest też swego rodzaju inwestycją, której wartość wzrasta
z wiekiem. A przynajmniej nie spadnie. Oczywiście o ile została zakupiona za tak
wygórowaną cenę... huh...

[o00]

Ów kustosz, o którym ci pisałem w mailu, to dr Jarosław Dolat.

Adres do korespondencji:
Muzeum Historii Przemysłu
ul. Kościelna 1
62-860 Opatówek
062.7618054 - centrala
062.7618626 - sekretariat
062.7618078 - fax
[e-mail]

Tak się dobrze składa, że to on jest autorem opracowania, o którym tu pisałaś:
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=784&w=45644872&a=45649499

[o00]

Napisałem do dra Dolata krótki mail z zapytaniem, czy nie zechciałby nam pomóc.
W mailu podałem link. Może się odezwie?

[seyahat]

oby! oby! było by fantastycznie!

[ksiestwokaliskie]

W galerii umieściłem fotki ulicy Niecałej. Kiepska jakośc, ale mając limit 64kb
na fotkę, trudno coś zdziałac. Jak ktoś chce, służę zdjęciami wysokiej jakości :)

Fabryka Lalek i Zabawek A. Szrajera

[seyahat]

heheheh, nie mogłam się powstrzymać, dokonuję 70 wpisu :D
Kto by pomyślał, że mój temat będzie się tak ładnie rozwijał!
Jak ja się cieszę, że na Was trafiłam, jesteście wspaniali :')

[ksiestwokaliskie]

seyahat napisała:

> heheheh, nie mogłam się powstrzymać, dokonuję 70 wpisu :D
> Kto by pomyślał, że mój temat będzie się tak ładnie rozwijał!

świetny temat to i się rozwija :)

> Jak ja się cieszę, że na Was trafiłam, jesteście wspaniali :')

Wzajemnie seyahat :D

[o00]

Hihi. :x
A RoboCop, to RoboCop, i basta. :p

[o00]

Zupełnie zapomniałem! Przecież:
Aleksander Pakentrager, "Żydzi w Kaliszu w latach 1918-1939", Żydowski Instytut
Historyczny w Polsce, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1988

[seyahat]

uuuu... UUUUUUU.... ciekawe, co tam za informacje się kryjąąąą.. nawet jest na
allegro! jakaś drogawa.. :-/ muszę przemyśleć ten zakup.. ale niewykluczone, że
zapoluję!

[o00]

Mam już książkę Pakentragera. Z pierwszej wyczytanej w niej informacji o Adamie
Szrajerze wynika, że Szrajer był właścicielem fabryki lalek, która zatrudniała
150 osób i produkowała 17.200 tuzinów (no czyli ponad 200.000 sztuk) lalek
rocznie, oraz osobnej fabryki zabawek, która zatrudniała 60 osób, ale o ilości
i asortymencie produkowanych zabawek (jak na razie) ani słowa.

[seyahat]

hmmm... a jest napisane w jakich latach działała dokładnie? 200.000 szt.
rocznie... niewiele z tego zostało. i chyba niestety większość w miejscach
takich jak Oświęcim. Nigdy tam nie byłam (i raczej nie mam odwagi), ale
podejrzewam, że w gablocie z lalkami jest ich sporo....
A tak odnośnie muzeów.. Miałam okazję natknąć się na gablotę z kilkoma starymi
lalkami w centrum handlowym (taka atrakcja dla dzieci z okazji mikołajek). Lalki
znalazły się tam dzięki uprzejmości jednego z nielicznych polskich muzeów lalek.
Jedna miała dziury w głowie i puste oczodoły, druga była cała w kolorze szarym
(brud) i smętnie zwisała jej głowa (rozciągnięte gumki). Czy ktoś może mi
wytłumaczyć, dlaczego każde muzeum stara się przywrócić eksponatom jako taki
wygląd pierwotny, dba o nie, konserwuje - każde z wyjątkiem muzeum zabawek?

Fabryka Lalek i Zabawek Drewnianych

[o00]

A co wiemy o Fabryce Lalek i Zabawek Drewnianych braci Pinczewskich w Opatówku?

[o00]

Fabryka Schrajera powstała w 1872. :)

Na początku produkowała tylko lalki, później także inne zabawki. Wciąż nie znam
jednak o-f-i-c-j-a-l-n-e-j nazwy fabryki. :(

[seyahat]

oooooo to nawet wcześniej niż się spodziewałam :) ja chwilowo zaznajamiam z
historią lalek uczestników amerykańskiego forum kolekcjonerów lalek - a nóż
widelec znajdzie się ktoś, kto ma jakieś ciekawe informacje (w końcu wszędzie
na zachód od nas wydawane są książki dla kolekcjonerów poświęcone różnym
tematom, w tym wszelkiego rodzaju lalkom razem i wg różnych klasyfikacji). Może
nawet jakimś cudem uda się zdobyć informacje na temat dalszych losów Adama
Schrajera....

A ta utajona nazwa fabryki mnie drażni... Może ten skrót ZAST jest wzięty np. z
niemieckiego???????? Tak czy owak A-Adam, S-Schrajer, ale Z i T - nie jestem w
stanie wymyślicnic sensownego. Z mogłoby oznaczać np. Zakład, ale wtedy T jest
i tak bez sensu. tak czy owak fabryka nazwę mieć musiała, przecież nie
nazywała się Adam Schrajer Kalisz............ :(

[Gość: ok333]

Pozwolcie ,ze i ja wtrace pare uwag :
- lalki A.Szrajera jak na owe czasy byly bardzo nowoczesne i napewno
atrakcyjne ,
- nazwisko Szrajer spotykane jest w Kaliszu w okol.ul.Widok ?
- odnonie skrotu PPMK - moze modne na pocz.lat 50-tych podkreslanier slow
Przemysl, Przedsiebiorstwo Panstwowy/e i dalej Metalplast Kalisz .Ten
Metalplast jednak zaczeto uzywac znacznie pozniej. Przeciez nazwa ,,pepegi''
zwane pozniej tenisowkami ,to od Panstwowy Przemysl Gumowy . To w tamtym
systemie mialo ,,swoje'' rece i nogi. Za stalina stosowano nazwe pepegi , no bo
tenisowki kojarzyly sie z elitarnym , ,,panskim'' sportem . Nazwa tenisowki
byla stosowana pozniej - epoka tzw. sredniego Gomulki .Potem
krolowaly ,,juniorki''
- St.Kustosz dr Jaroslaw Dolat , to b. sympatyczny i dostepny facet.
- lalkami ,,bawil sie'' sam maestro Henryk Tomaszewski i jego kolekcja jest
podstawa Muzem Lalek w Karpaczu , ktoremu ja pan Tomaszeweski przekazal
notarialnie w 1994 r :

karkonosze.info.pl/kultura/muzeum_lalek.htm oiraz :

www.miastopodsniezka.pl/muzeum-zabawek.html
Polecam takze muzea lalek w Kudowie Zdroju :

www.kudowa.net.pl/at_kudowa_lalki.php
oraz w Pilznie ( w drodze do przejscia granicznego Barwinek ) :

www.kasiadolls.anfa.pl/
Pozdrawiam nucac ,,Hallo Dolly''

[ok333]

Jest i periodyk ( kwart. ) - ,,Zabawy i Zabawki'' i tutaj wiecej szczegolow :

www.muzeumzabawek.kielce.pl/archiwum.php?aktualnosci=36

[seyahat]

dzięki za link. już kiedyś widziałam stronę tego muzeum, ale była bardziej
okrojona. jednak nadal upieram się przy pewnego rodzaju ignorancji nielicznych
polskich muzeów lalek. weźmy np. lalkę z galerii lalek artystyczno-
historycznych... lalka raczej stara (ta przynajmniej wnioskuję po widocznych na
zdjeciu nadgarstkach), brak informacji o sygnaturze/producencie więc trudno
powiedzieć. natomiast błagam... o ile głowa ewentualnie mogłaby należeć do
lalki Shirley Temple, ciało i ubranie - NIE!

dla zainteresowanych do porównania:

lalka z polskiego muzeum:
www.muzeumzabawek.kielce.pl/page.php?kat=zbiory&art=historyczne&zdjecie=10#galeria

jedna z pierwszych lalek Shirley Temple (w średnim stanie):
www.powerhousemuseum.com/collection/database/?irn=331256
to samo z lalką polską w owej galerii zdjeć. mam lalkę z tej samej formy.
oczywiście mogła być produkowana przez ZAST przed wojną, ale skłaniam się
jednak ku zdaniu, że jest to lalka z pierwszych lat po wojnie a nie z lat
20tych!!! moja ma ciało z ZASTu ale głowę PPMK. Przypuszczam, że ta z muzeum
podobnie.. co do jej stroju to nawet nie chce mi się komentować... obawiam się,
że jest czyjąś fantazją na temat strojów z lat 20-tych albo
przeróbką "stylowego" ubrnaka ze współczesnej chińskiej lalki porcelanowej.
moja też przez chwilę siedziała w balowej sukni (lepsze to, niż golas) ale, jak
rany, nie jest obiektem muzealnym.. Nawet lalki z lat 20-tych miały krótkie
dziecięce sukienki (w zasadzie identyczne jak te z lat 50-tych). z resztą w
większosci sprzedawane były bez ubranek (do uszycia w domu wg. wykroju i wg.
dostępnych materiałów). więc skąd nagle wzięła sie ta ozdobna satynowa suknia?!
peruka na tej lalce też jest dla mnie pewną nowością, ale nowością
prawdopodobną (niektórym lalkom na tłoczone włosy przyklejano peruki).
Generalnie lalka wygląda jak pajac.
W związku z powyższym znów wątpię w to, że od nazwijmy to "profesjonalnych
kolekcjonerów" można się czegoś dowiedzieć. :(

[seyahat]

acha, dodam jeszcze, że jeśli chodzi o lalki Shirley Temple to na e-Bay'u można
zakupić wszystko, z oryginalnymi perukami, korpusami, kończynami i ubrankami
włącznie. kto jak kto, ale muzeum powinno się tym zainteresować a nie pokazywać
ludziom takie tragiczne straszydło. ewentualnie "podreperować" oryginalną
peruką a dalej opisać, że głowa Shirley Temple na ciele jakiejś tam innej
lalki - jako ciekawostka przyrodnicza. w końcu muzeum powinno prezentować
obiekty tak, jak wyglądały kiedyś, żeby zwiedzający mogli sie czegoś nauczyć, a
nie wstawiać do szklanych gablot jakieś wymemłane eksponaty wątpliwego
pochodzenia, do tego błędznie opisane. A może się mylę?

[Gość: ok333]

Pozwolcie ,ze i ja wtrace pare uwag :
- lalki A.Szrajera jak na owe czasy byly bardzo nowoczesne i napewno
atrakcyjne ,
- nazwisko Szrajer spotykane jest w Kaliszu w okol.ul.Widok ?
- odnonie skrotu PPMK - moze modne na pocz.lat 50-tych podkreslanier slow
Przemysl, Przedsiebiorstwo Panstwowy/e i dalej Metalplast Kalisz .Ten
Metalplast jednak zaczeto uzywac znacznie pozniej. Przeciez nazwa ,,pepegi''
zwane pozniej tenisowkami ,to od Panstwowy Przemysl Gumowy . To w tamtym
systemie mialo ,,swoje'' rece i nogi. Za stalina stosowano nazwe pepegi , no bo
tenisowki kojarzyly sie z elitarnym , ,,panskim'' sportem . Nazwa tenisowki
byla stosowana pozniej - epoka tzw. sredniego Gomulki .Potem
krolowaly ,,juniorki''
- St.Kustosz dr Jaroslaw Dolat , to b. sympatyczny i dostepny facet.
- lalkami ,,bawil sie'' sam maestro Henryk Tomaszewski i jego kolekcja jest
podstawa Muzem Lalek w Karpaczu , ktoremu ja pan Tomaszeweski przekazal
notarialnie w 1994 r :

karkonosze.info.pl/kultura/muzeum_lalek.htm oiraz :

www.miastopodsniezka.pl/muzeum-zabawek.html
Polecam takze muzea lalek w Kudowie Zdroju :

www.kudowa.net.pl/at_kudowa_lalki.php
oraz w Pilznie ( w drodze do przejscia granicznego Barwinek ) :

www.kasiadolls.anfa.pl/
Pozdrawiam nucac ,,Hallo Dolly''

[Gość: ok333]

Dla porownania fotka z niemieckimi lalkami z lat 40-tych ub. wieku znalezione
na e-bayu :

cgi.ebay.de/S386-Orig-Foto-Kind-mit-Puppen-40er-Jahre_W0QQitemZ170125973947QQihZ007QQcategoryZ33447QQcmdZViewItem

Prawda ,ze kaliskie ladniejsze ?

[seyahat]

nie no, na tym zdjeciu akurat 2 są szmaciane. Mieli duuuuuuuuuuuuuużżżooooo
celuloidów, ale głównie z tłoczonymi włosami. Te przedwojenne są dużo
ładniejsze, sama mam jednego małego niemieckiego celuloida z tamtych lat i
bardzo go lubię. Te ze szklanymi oczami i perukami zawsze, niezależnie od
producenta, są ładniejsze. (przykładowy niemiecki chłopiec:
cgi.ebay.com/All-Celluloid-8-Inch-Kammer-Reinhardt-728-Dressed_W0QQitemZ300131743650QQihZ020QQcategoryZ4622QQrdZ1QQcmdZViewItem
albo np.: www.hattonsgallery.com/antique/images/wkr.jpg

Poza tym produkowali cudowne lalki biskwitowe.. obecnie nawet reprodukcje
osiągają spore kwoty na aukcjach
tu głównie niemieckie, przemieszane z francuskimi:
www.eandgantiques.com/dolls/dolls.cgi

[Gość: ok333]

Bisquit dolls ??? Biskwit kojarzy mi sie z ciastkiem . Z czym ,, to sie je'' ,
sorry - z czego takie lale produkowano ???

[wielkopolskawschodnia]

Biskwit to masa ceramiczna wypalona (a właściwie tylko spieczona) w niezbyt
wysokiej temperaturze i później nie szkliwiona. Nazwą tą określa się także
przedmioty wykonane taką techniką. A nazwa pochodzi (ale głowy to ja nie dam) z
francuskiego (no bo chyba nie z angielskiego, bo za wcześnie): "bisquit".

[ok333]

Dzieki WW i przeprasdzam ,ze nie poGooglowalem , alem leniwy troche przez te
temperatury. Ale wracajac do wczesniej podanych linkow . Natrafilem tam na
takiego ,,hitlerjugendka'' . Orzeszq ... nie do podropbienia !!!

[Gość: Mukunia]

Szanowna i Droga Kolekcjonerko, jak to miło "spotkać" wyznawcę ...słabości do
lalek. Dzięki prezentacji tej ślicznej kolekcji dowiedziałam się konkretów o
laleczce, którą dziś właśnie nabyłam na targu staroci w Bytomiu; urzekła mnie od
pierwszego momentu, dość niepokojąco przykuła uwagę zwłaszcza własnym
"intnsywnym spojrzeniem" i w ogóle indywidualnym fisis. Wzrost - ok.35 cm,
czarne warkocze, brązowe ciekawskie oczka, makijaż bez uszczerbku. Sama radość!
Ma sygnaturę - w trójkącie literki PPMK oraz nad i pod: MADE IN POLAND- czyli
jest już produktem powojennym, co wiem dzięki Pani. Ale z jakże zacnymi
parantelami... Dzięki za to objaśnienie, wiszące szczęśliwie w internecie!
Podzwiam rzadką w naszym chędogim kraju pasję; sama nie mogę uważać się za
kolekcjonerkę, jedynie za miłośniczkę i pilną maniaczkę stron (zagranicznych,
niestety i oczywiście) związanych z lalkami i ich domostwami. Obiecuję też
sobie, że teraz, na dopierocoemeyturze, będę mogła poświęcić jakąś część czasu
własnego na te właśnie najmilsze przyjemności: zaopiekowanie się mą niewielką
ale uroczą kompanią lalek. Pozdrawiam serdecznie, będę zaglądać - a nuż znów coś
Pani pokaże ?
Acha: na ebay właśnie widziałam podobniutkie cudo w ofercie sprzedaży z
Dortmundu...
Powyższy list wysłałam już raz w marcu,ale wątek się urwał. Tu widzę go żywym,
więc dołączam się ze słowami uznania dla seyahat! Zaciekawiona (z dala) Kaliszem .

[ok333]

Makuniu , skarbie . Badz tak uprzejma i podrzuc linka , tego dortmuntowego .
Serdeczne Bog zaplac z gory .

[Gość: Mukunia]

No, niestety, Okey'u : to było w lutym i już zniknęło z oferty, szukałam, nie
znalazłam. Jak co będzie, zgłoszę.

[Gość: ok333]

Jak podaje nieoceniony piewca Kalisza Bogumil Kunicki w jednej ze
swoich ,,ballad'' - w Kaliszu przed pierwsza wojna swiatowa byla ,,Klinika
lalek'' . Miescila sie ona w kamienicy na rogu ulic Kanonickiej i Garbarskiej (
tam , gdzie byl VERITAS )

fabryka Nowakowskiego?

[greffen]

Wg moich przekazów rodzinnych istniała na Niecałej, w okolicach? fabryka lalek
Nowakowskiego (imię nieznane) Jego syn był sprawcą Zamachu na hrabiego Kellera
przy ul Ciasnej. Zbiegł do Austrii. Ten Nowakowski posiadał tez kamienicę na ul
Pioskorzewie (taka czerwona z dziwnym daszkiem istnieje do dziś. Na parę dni
przed wielka inflacją miał wszystko sprzedać i stracić.

[Gość: ok333]

Czlowiek dziecinnieje ? he he. .. ale jak jej tu nie wstawic ?

plfoto.com/1067597/zdjecie.html#
Lalka ze strony Przemka Woznego .
Pozdrawiam wszystkie smutne dzieci.

[ok333]

greffen napisał:

> Wg moich przekazów rodzinnych istniała na Niecałej, w okolicach?
>fabryka lalek Nowakowskiego (imię nieznane) Jego syn był sprawcą
>zamachu na hrabiego Kelleraprzy ul Ciasnej.

Tym zamachowcem nie byl brat Wojciecha Jablkowskiego ?

>Zbiegł do Austrii. Ten Nowakowski posiadał tez kamienicę na ul
> Pioskorzewie (taka czerwona z dziwnym daszkiem istnieje do dziś.
>Na parę dni przed wielka inflacją miał wszystko sprzedać i stracić.

Pewnie chodzi no krach na NYSE /gielda nowojorska/ w zwiazku z tym (
rok 1929) mieszane sa dwa nazwiska Szrajera i Nowakowskiego - jakby
powiazane ich produkcja , czyli lalkami ???

[seyahat]

Witam witam,

Czy Pani kolekcja powiększyła się od tamtego czasu?
Czy mogę prosić o przesłanie zdjecia opisanej lalki na
mój "gazetowy" adres e-mail? Z chęcią ją obejrzę (nawet nie wiem,
czy spotkałam się już z PPMK, która ma warkocze!). Cieszę się, że
trafiła w ręce osoby, która jest zainteresowana jej historią :)
Ja ostatnio nie mam nawet możliwości zajęcia się swoim ostatnim
nabytkiem (praca, praca, praca i trochę uciążliwy szef) -lalka z
sygnaturą ASK, chyba najbardziej charakterystyczna z ówczesnych i
powojennych lalek - 'Krakowianka". Została "wyłowiona" na
amerykańskim eBayu i z przygodami sprowadzona do ojczyzny :) Sama
lalka jest jak nowa, natomiast jej ubranie pozostawia wiele do
życzenia i wymaga dużego nakładu pracy (z szukaniem odpowiedniego
rodzaju i koloru farb do pomalowania szklanych koralików włacznie).

Pozdrawiam serdecznie

[greffen]

W czasie okupacji niecała nazywała sie Adolf Menzel strasse za II
Rzeczypospolitej Pierackiego. Tył nad rzeką nosił nazwę Am stadtgraben. Fabryka
Szrajerow dawniej należała do I. Fingerhuta (jako marka)
Hale targowe na Nowym Rynku należały do braci Szrajerów nie wiem jak mieli na
imię i chyba nie byli tożsami z tymi od lalek bo mieli fabrykę narzędzi
rolniczych na ul Chopina (czyżby tam gdzie dom chłopa)
Szrajer od lalek umarł w 1933 r. Bo po tej dacie wymienieni są juz tylko
spadkobiercy.

[seyahat]

Znasz może jakieś inne szczegóły z życia Szrajera od lalek? Skąd wiadomo, że
umarł w 1933 (na co?) ? Czy fabryka została zamknięta czy też prowadził ją dalej
któryś ze spadkobierców?

[ok333]

Znalazlem taki link :

forums.about.com/n/pfx/forum.aspx?nav=printDiscussion&webtag=ab-collectdolls&tid=7785

Seyahat ,czy Ty masz moze na imie Agata :):) ? Ten tekst in English
piasala dziewczyna z Polski . Wydaje sie byc znawczynia tematu. Nie
wiem czy tu na tym Forum , a nawet w tym temacie pisal ktos , ze
Adam Szrajer wyemigrowal do USA tuz przed wybychem WW II, a nie jak
w linku w 1929 roku .

[greffen]

Proszę zajrzeć do akt budowlanych miasta Kalisza ja przeglądałem ul Niecała i
stad ustalona data śmierci.

[ok333]

Goglajac w necie natrafilem na pewnie znane wydanie Kalisii z 2003
roku. W tytule linka bylo, ze A.Szrajer wzenil sie w rodzine
zydowska i tyle / Reszta w pdf-owym - wydaniu, ale z tego
mikrofilmu nie mozna nic wyczytac. Pewnie trzeba siegnac do nr
archiwalnego w MBP w Kaliszu.

www.kalisz.pl/files/118950095246e65818ed840/kalisia_04_2005_kompr.pdf

[seyahat]

ojej, dopiero natrafiłam na tego posta. jutro się wczytam w ten drobny maczek, może coś znajdę ciekawego.

[seyahat]

nie, tam jest napisane, że Żydzi dominowali w przemyśle zabawkarskim, a o Szrajerze to tyle, że wszedł do tego biznesu przez ożenek :)

[seyahat]

Nie muszę nawet klikać linka bo na pewno to ja pisałam :)

Wszelkie informacje są zdaje się gdybaniem. Ja gdzieś czytałam, we
fragmentach książki na Amazon, że fabryka działała do 1929 roku. I
jak na razie jest to jedyna informacja, którą osobiście
przeczytałam, a nie słyszałam od kogoś, kto słyszał od jeszcze kogoś
innego, że podobno... .

Teraz nagle pojawiła się informacja, że zmarł, a nie wyjechał. Czyli
nadal mógł swobodnie zamknąć / sprzedać fabrykę i zdążyć umrzeć lub
wyjechać przed wybuchem wojny (zostaje mu na to 10 lat), a jako że
nie wiemy nadal w jakim był wieku w owym czasie, trudno przweidzieć
z jakich powodów przestał prowadzić swoją działalność.

Nie jest też wykluczone, że w owej książce był błąd - w końcu nawet
my nie wiemy prawie nic na ten temat (może data poprawna to 1939, a
nie 1929). Jeżeli fabryka działała do 1939 roku z czynnym
uczestnictwem Schrajera to raczej czarny scenariusz o jego śmierci
byłby prawdopodobny. Ale jego nazwiska nie ma też na wszelkich
zamieszczonych w internecie listach kaliskich Żydów, którzy zginęli
z rąk Niemców.

Właściwie to dziwne jest. W kronikach Kalisza w internecie
zamieszczone są różne dane, o otwarciu nowych fabryk, o pierwszym
wypadku samochodowym itd. Jak rozumiem Szrajer / Schrajer był jednym
z zamożniejszych obywateli miasta, przynajmniej przez jakiś czas...
A nawet jeśli nie on, to jego rodzina.. Czyli powinien gdzieś się
pojawiać we wzmiankach.. a tu praktycznie NIC.

[Gość: julia]

w 1941 r. po zamknieciu fabryki, zostala wykonana inwentaryzacja, istnieja dokumenty:)

[Gość: julia]

tekst pisala pani, kt. mieszka w Moskwie , jest kolekcjonerka lalek:)

[seyahat]

pozwolę sobie na sceptycyzm - skąd ta Pani ma wgląd do takowych dokumentów? I nazwa nazwą, ale czy fabryka nie była przypadkiem wtedy w posiadaniu kolejnego właściciela?

[seyahat]

W latach 1939-1940 masowo deportowano Żydów z Kalisza. Wydaje mi się nieprawdopodobne, żeby Szrajer w 1941 roku dalej prowadził fabrykę, do tego do spółki z Theodorem Reinke.

[wielkopolskawschodnia]

W domu lalek
www.zyciekalisza.pl/index.php?str=82&id=44738

[gladki0]

Kolega Tomasch namierzył lalę z okresu okupacji :

[quote]
Re: Allegro, ebay
Autor: tomashch 25.08.09, 13:30 Dodaj do ulubionych Skasujcie
Odpowiedz

tiny.pl/hh62d tania :)

Celluloidbaby - Junge, um 1935, gem.PPMK im Dreieck (Theodor Reinke-
Kalisch ),
modellierte Zunge, 2 Zähne oben, Nasenspitze min. verfärbt,
Höhe: ca. 38 cm, bespielt,
[/quote]

[Gość: B.kaliszanin]

Czyzby skonczyl się tak cudowny temat,aż żal pomyślec...

[Gość: janoschvincent]

ciekawa lala ASK na niemieckim ebay od niedzieli 28.02 2010 od 1 euro! ..sprzedawca ...janoschvincent
Celuloid,prawa nozka na pare centymetrow peknieta na zgrzewie i niekompletne rzesy.Poza tym TOP!!!, prawdziwe wlosy przystrzyzone pod regionalno-niemiecka czapeczke...nawet lale zniemczano niestety,;ale marka zdradza niehybnie jej pochodzenie.Fajnie bylo by gdyby wrocila do Polski ..pozdrawiam...zaden lalek kolekcjoner,tylko zwykly handlarz.

[Gość: Beata]

Witam
A czy stare księgi rejestru handlowego były przeszukiwane ??

[galeriastarychzabawek]

Witam.
Jestem kolekcjonerem starych polskich zabawek i doskonale rozumiem co znaczy zgłębianie wiedzy na ten temat. W swojej kolekcji posiadam dużo zabawek z okresu międzywojennego wyprodukowanych w Polsce. W kolekcji posiadam też lalkę A.Szrajera.
Widzę że wątek na temat tego producenta trwa już kilka lat. Przeczytałem kilka wpisów i nie wszystkie zgadzają się z faktami. Podzielę się z wami informacjami które posiadam ze starych katalogów i cenników.

Informacja z 1927 r. Cennik na lalki.
- oficjalna nazwa fabryki: Fabryka lalek i zabawek Adama Szrajera w Kaliszu
- fabryka egzystuje od 1884 r.
- nagrodzona złotemi medalami na wystawach w Warszawie (1902) Petersburgu (1903) Wiedniu (1906) Grand Prix de Paris it.d
Coś jeszcze podeślę na ten temat. Pozdrawiam Galeria Starych Zabawek w Gdańsku

[seyahat]

o, to ciekawe bardzo! czy tam jest wspomniane jakie to lalki? tzn z jakich materiałów?
czy to, że egzystuje od 1884 roku jest jednoznaczne z tym, że to A. Szrajer był jej właścicielem i że od tego roku produkowano lalki (celuloidowe)? są tam jakieś ilustracje?
pozdrawiam serdecznie

[Gość: seyahat]

nie wiem, czy ktoś tu jeszcze zagląda, ale własnie dokonałam szokującego dla mnie odkrycia. Szrajer na początku produkował lalki BISKWITOWE jako Szrajer i Fingerhut. Właśnie oglądam.. coś pięknego... happydolls.ru/prodazha/kukly/shraer-i-fingergut-449/ przez Rosjan z niezrozumiałych dla mnie powdów uważane są za lalki rosyjskie...........

[Gość: chitka77]

Wyglądają trochę informacji zebranych na tym forum.forum.dollplanet.ru/viewtopic.php?f=40&t=37594

[Gość: seyahat]

tam są informacje z tego forum oraz z polskich blogów, ze zdjęciem wykonanym przeze mnie włącznie.