Historia Podlasia po ukraińsku

[aldon]

free.ngo.pl/nadbuhom/16%20-%20Legenda.htm
No cóż jeżeli w "Nad Buhom i Narwoju" w ten sposób jest postrzegana historia
Podlasia to rzeczywiście trudno liczyc na jakies porozumienie Polaków z
Ukraińcami.

[andrijko]

No cóż, sam współpracuję z tym pismem i mogę tylko wyrazić ubolewanie. Z powodu
poziomu reprezentowanego przez autora. Co do treści, to nigdy go nie czytałem.
Nie dałem rady. A historia jak zawsze jest różnie widziana ze strony 2 narodów.
Ale proszę, oddzielmy plewy od ziarna i nie podpierajmy sie w/w "legendą" czy
Łunamiw Bieszczadach, bo po takiej lektórze nie tylko nie dojdziemy do
porozumienia ale i cofniemy się w umiejętności używania jęz. polskiego - ta
stylistka

Andrijko ukraiński przyjaciel Lachów

[ignorant11]

andrijko napisał:

> No cóż, sam współpracuję z tym pismem i mogę tylko wyrazić ubolewanie. Z
powodu
>
> poziomu reprezentowanego przez autora. Co do treści, to nigdy go nie
czytałem.
> Nie dałem rady. A historia jak zawsze jest różnie widziana ze strony 2
narodów.
>
> Ale proszę, oddzielmy plewy od ziarna i nie podpierajmy sie w/w "legendą" czy
> Łunamiw Bieszczadach, bo po takiej lektórze nie tylko nie dojdziemy do
> porozumienia ale i cofniemy się w umiejętności używania jęz. polskiego - ta
> stylistka

co leży na sercu

[borebitsy]

W każdej opowiści jest przynjmiej odrobina prawdy.
Jest normalne zjawisko że złączeni na siłę ludzie muszą odreagować.
Rozdzielić się, nawet pokłucić. Ot choćby by sprawdzić czy wolno im już
powiedzieć.

Potem naturalnie zobaczą podobieństwa, wspólne problemy, możliwości
wspóldziałania oraz wspólną historię.

Cały czs jest to OK kiedy to ktoś z siebie mówi. Gorzej gdy źle mówi za innych.
Najgorzej gdy w zorganizowany sposób kłamie czy podjudza.

Z punktu widzenia Polaka, owszwm szkoda powstńców, mego dziadka pradziad
walczył w 1829 lecz były też polskie błędy klęski.

Historia jest tak głeboka jak będziemy chcieć głęboko szukać porozumienia by
słońcem oświetlić to co łączy a znicz zapalić tam gdzie dzieli.

[l4l0]

Takie porozumienie znaczyłoby po prostu że daliśmy się im otumanić i wykorzystać

[stadox]

Co za stek bzdur,

To chyba jakas prowokacja, bo raczej Ukraińcy nie sa aż tak głupi i prymitywni
a zarazem pozbawieni instynktu samozachowawczego żeby takie rzeczy drukować w
Polsce.

Ciekawe czy ten straszno-śmieszny Mikołaj (autor) słyszał np. o ukraińskim
wielkim głodzie z lat 30-stych.
W Polsce jednak represje były straszliwsze - Ukraińcy chodzili w tym czasie
boso... bo okrutni Polacy zabierali im buty.

pozdr.

[l4l0]

stadox napisał:

> Co za stek bzdur,
>
> To chyba jakas prowokacja, bo raczej Ukraińcy nie sa aż tak głupi i
prymitywni
> a zarazem pozbawieni instynktu samozachowawczego żeby takie rzeczy drukować w
> Polsce.
>
> Ciekawe czy ten straszno-śmieszny Mikołaj (autor) słyszał np. o ukraińskim
> wielkim głodzie z lat 30-stych.
> W Polsce jednak represje były straszliwsze - Ukraińcy chodzili w tym czasie
> boso... bo okrutni Polacy zabierali im buty.
>
> pozdr.

ja myślę że ta książeczka była rozdawana prostym prawosławnym mieszkańcom
białostockiego. To nie żadna prowokacja tylko dobrze zaplanowane kształtowanie
określonej mentalności. Tak się przekuwa polskich prawosławnych w świadomych
Ukraińców.

[lacietis]

Myślę, że omawiany tekst nawet nie tyle jest antybiałoruski ile antypolski i
bardzo prorosyjski! Antybiałoruski jest on jedynie pośrednio – poprzez
nazywanie (nieco niekonsekwentnie) ludności Podlasia Ukraińcami. Ostrze jego
jest jednak zwrócone nie przeciw Białorusinom – którzy są tu przedstawieni
jako – może lekko nie udany – ale wariant pozytywnej ludności prawosławnej.
Diabłem wcielonym są w tej opowiastce Polacy. Moim zdaniem jednak nawet nie to
jest najciekawsze (najstraszniejsze) – ale ta gloryfikacja: Rosji, Rosjan – a
pośrednio także ZSSR!
Popatrzmy jednak na tekst z innej strony – nie tyle na ile odpowiada naszym
(polskim) wyobrażeniom o świecie (też wcale nie zawsze obiektywnym i
prawdziwym) – ale na ile odpowiada on wyobrażeniom prawosławnych Podlasia
(zwanych dalej „prawosławnymi”. Otóż moim zdaniem odpowiada bardzo! Nie
doszukiwał bym się tu: ani „roboty ukraińskiej”, ani czyjejkolwiek prowokacji.
Moim zdaniem jest to projekcja typowych ludowych przekonań ludności Podlasia.
Zwróćcie uwagę na naiwność formy. Jest ona częściowo stylizacją – by łatwiej
dotrzeć do prostego odbiorcy – ale też forma jest taka, bo właśnie w takiej
formie żyją te przekonania wśród ludu prawosławnego. Ludek ten nie jest
światowy – tylko bardzo prowincjonalny. Dlatego patrzy na świat z progu swojej
chaty i widzi niewiele. Widzi jednak to co dla niego najważniejsze – swoją
prawdziwą i urojoną krzywdę!
Jeśli wznieść się na wyżyny obiektywizmu (na co stać nie każdego) – to
zauważymy, że istotnie prawosławni byli atakowani przez polskie podziemie
niepodległościowe i administrację. I nie jest ważne czy dawali oni pretekst tym
atakom (pewnie jakiś pretekst dawali – tak jak „jakiś pretekst” dawali też
Polacy na Wołyniu), czy też nie. Dla prawosławnych najważniejsze jest, że byli
atakowani – w swoim (zasadniczo słusznym) przekonaniu zupełnie niewinnie... Od
Polaków doznali tylko krzywd – a już na pewno głównie te krzywdy pamiętają. Co
zaś z Rosjanami??? Prawdziwych Rosjan na Podlasiu nie widziano zbyt wielu – i
już dosyć dawno temu. Wspólnota prawosławna i ruska (jakby nie było podlaskim
prawosławnym trochę bliżej językowo do Rosjan, niż Polaków) spowodowały, że
zasadniczo wszystko co robili Rosjanie było odbierane dobrze. Nawet działalność
Bolszewików – choć ta nie była już tak wspaniała (chyba nie tylko śpiewali...).
Olbrzymią rolę w takim idealistycznym podejściu do Rosji ma cerkiew
prawosławna. Moje badania terenowe na Podlasiu dowiodły, że cerkiew prawosławna
jest nadal silnym rusyfikatorem Podlasia. Nie mówię, że nie ma takich parafii –
choć ja do nich nie trafiłem – ale parafie prawosławne nie zajmują się
wspieraniem kultury białoruskiej, czy ukraińskiej. Popi twierdzą, że cerkiew
zajmuje się innymi rzeczami, niż polityka czy sprawy narodowościowe. I można by
się z tym zgodzić – gdyby nie mały szczegół: nie przeszkadza to jej w
rusyfikacji Podlasia! Zauważmy, że w „Legendzie...” nie ma nic o solidarności z
innymi prawosławnymi – Grekami, czy Rumunami – jedynym dobrym bohaterem są
Rosjanie.
Ale ostatecznie z ich punktu widzenia chyba faktycznie czasy między
uwłaszczeniem, a I wojną były najlepsze... Oczywiście między bajki należy
włożyć tę sielankę, jaką poznajemy w tekście (te małżeństwa z miłości itd.) –
ale dziejowo był to chyba niezły okres dla podlaskich prawosławnych. Byli już
uwłaszczeni – ziemia należała do nich, należeli do rządzącej większości
prawosławnej imperium – nawet mogli współuczestniczyć w prześladowaniach
katolicyzmu, a o wynarodawianiu nie było mowy, nie tylko dla tego że Rosja się
specjalnie tym nie zajmowała – ale również dla tego że oni nawet nie wiedzieli
że nie są Rosjanami – więc rusyfikacja wydawała się im raczej podnoszeniem
poziomu wykształcenia (przechodzenie od „gwary” do języka literackiego).

[aldon]

Trafiłes w sedno lacietis. Mnie ten tekst również wydaje się nie tylko
antypolski ale także antybiałoruski i paradoksalnie także antyukraiński. Jest
natomiast zdecydowanie prorosyjski. Nie wiem czy pan Patejuk wie ale w latach,
które określa on jakie najszczęśliwsze dla podlaskich Ukraińców a więc od
uwłaszczenia do wybuchu I wojny światowej narodowy ruch ukraiński był w Rosji
bezwzglednie zwalczany i do roku 1905 obowiązywał nawet zakaz druku w języku
ukraińskim a o ukraińskich szkołach czy organizacjach w ogóle nie było mowy.
Tak więc dla mnie pan Patejuk w zasadzie nie jest Ukraińcem tylko raczej
Małorusem członkiem wielkiego narodu rosyjskiego i pewnie za takiego sam się
uważa. Co do opisanego przez ciebie postrzegania Polaków i Rosjan przez
prawosławnych Podlasia to myslę, że katolicy postrzegają to wszystko kompletnie
inaczej i stąd totalne niezrozumienie szczególnie elit po obu stronach.

[andrijko]

Też się zgadzam z lacetisem. Mimo iż każdy numer Nad Buhom i Narwoju czytam
prawie w całości, to jeszcze nigdy nie zmęczyłem pana Patejuka. Przekazałem
wasze uwagi Redaktorowi, który, zaręczam, wiele razy oganiał sie od takich
legend, pożal się Boże, lecz tym razem uległ i wydrukował. Po takiej reakcji
chyba więcej nie wpuści na łamy NBiN tekstu na takim "poziomie" - mam nadzieję.

[iwanbohun]

Pragnę poinformować Wysokie Dyskutujące Strony, iż Redaktor opatrzył tekst M.
Patejuka, mający tu charakter tekstu źródłowego do badań nad projekcją wydarzeń
z lat minionych w pamięci pokolenia prawosławnych mieszkańców obecnego woj.
podlaskiego ukształtowanego w pierwszej połowie XX w. (rubryka "Pamięć")
następującym komentarzem w artykule wstępnym:

<<Wydarzenia na Chełmszczyźnie, jak też na terenach na wchód od Bugu, gdzie
stroną bardziej poszkodowaną okazali się Polacy, były oczywiście tylko częścią
ogólnego obrazu narodowościowego konfliktu, który tlił się także na terenach,
na których żadnego "OUN-UPA" lub innych przejawów "ukraińskiego nacjonalizmu"
nie było. Mam tu oczywiście na myśli nasze północnopodlaskie okolice, gdzie
jedyną poszkodowaną stroną była ludność prawosławna - zarówno o ukraińskich,
jak i białoruskich etnicznych korzeniach. Wprawdzie ofiar śmiertelnych było w
tym wypadku mniej (czy było to jednak pociechą dla mordowanego z powodu języka
i wiary?), ale i tutaj głęboko zasiany został ból i nieufność, utwierdzając w
pokoleniu świadków dramatycznych wydarzeń przekonanie, że "Polaki to ostatni
[najgorszy] narod". Z pewnością kontrowersyjnym, ale dającym wiele do myślenia
głosem tego pokolenia jest publikowana na naszych łamach "Legenda o ziemi
podlaskiej" Mikołaja Patejuka.>>
free.ngo.pl/nadbuhom/01%20-%20Chelm.htm
Publikacja tego tekstu nie jest więc "prowokacją", "propagandą" czy
też "uleganiem", lecz celowym działaniem obliczonym na zdrowy rozsądek
inteligentnych czytelników, pragnących zgłębić zawiłości
mentalności "nacjonalistów prawosławnych", którym nawet polska wódka bardziej
szkodzi od swojskiego samogonu. I niektórzy tak go właśnie potraktowali - dla
innych, o poglądach podobnych do Patejukowych może to być czymś w rodzaju ich
manifestu i wyznania wiary (podobnie jak publikacje Wydawnictwa "Nortom" dla
pewnej części polskiego społeczeństwa). Jedni i drudzy mają prawo do życia i
publicznego artykułowania swoich poglądów, czym właśnie różnią się "ciężkie
czasy obecne" od "niechlubnie przeszłych".

PS. Co do zwalczania języka ukraińskiego w Imperium Romanowum to polecam
tekst "Zakazany język" w numerze 5/2003 - dostępny jest w kioskach i w urzędach
pocztowych. Z tą przynależnością do "rządzącej większości" w Imp. Rom. to bym
się kłócił, bo ówczesny ustrój tego raczej nie przewidywał, a tym bardziej
praktyka (chociaż po 1905 rzeczywiście coś tak próbowano).

[lacietis]

Na wstępie chciałem wyrazić swoja radość, że na tym wątku toczy sie dyskusja
para-naukowa (czyli inaczej "na temat"), a nie jak się to na licznych wątkach
zdarza, gdzie mamy do czynienia z nacjonalistycznymi czy ambicjonalnymi
wyskokami - albo po prostu bredzeniem niektórych forumowiczów.

(...) zawiłości mentalności "nacjonalistów prawosławnych", którym nawet polska
wódka bardziej
szkodzi od swojskiego samogonu.
_W b.ZSSR mit nieszkodliwego - ekologicznie czystego samogonu,
przeciwstawianego złej, chemicznej "monopolowej" jest bardzo rozpowszechniony -
ciekawostką moze być tylko dodanie do tego elementu antypolonizmu. No i
oczywiście brak swiadomości, że "każda monopolowa (również pucinowska, czy
łukaszenkowska) szkodzi, a samogon jest zdrowy"... (((-;
(...)
Z tą przynależnością do "rządzącej większości" w Imp. Rom. to bym
się kłócił, bo ówczesny ustrój tego raczej nie przewidywał, a tym bardziej
praktyka (chociaż po 1905 rzeczywiście coś tak próbowano).

Nie miałem na myśli prawdziwego współżądzenia Imperium, czy choćby swoim
powiatem - bo mowy o tym nie było - lae prostej satysfakcji z tego, że jest się
prawosławnym, tak jak car... A Polacy-katolicy - nie odść, że tak jak "my" nie
mają nic do powiedzenia - to nawet wiara różni ich od "władzy". I nic poza tym.

Sława!

[lacietis]

aldon napisał:

>(...)Nie wiem czy pan Patejuk wie ale w latach,
> które określa on jakie najszczęśliwsze dla podlaskich Ukraińców a więc od
> uwłaszczenia do wybuchu I wojny światowej narodowy ruch ukraiński był w Rosji
> bezwzglednie zwalczany i do roku 1905 obowiązywał nawet zakaz druku w języku
> ukraińskim a o ukraińskich szkołach czy organizacjach w ogóle nie było mowy.
(...)

Trochę się nie zrozumieliśmy Aldonie! Jasne, że z tego Patejuka żaden
Ukrainiec! To prawosławny mieszkaniec Podlasia, który z przyczyn językowych
deklaruje identyfikację Ukraińską - ale chyba bliższa prawdy była by
identyfikacja "rusko-prawosławna" - przy założeniu mglistosci
określenia "ruski" i braku wyraźnego odseparowania go od rosyjskości. Temu
facetowi zwisa co się w tym czasie działo z ruchem ukraińskim w imperium
Romanowych - bo Ukraińcy jako wyodbniona z ruskiego tygla całość go wogóle nie
interesuje.
Przyznam się, że nie znam problemu dogłębnie - ale po podanych przez Patejuka
dowodach jestem w stanie przyjąć, ze dla prawosławnych Podlasia istotnie koniec
XIXw był najlepszy - a co wtedy robiono z: działaczami, językiem, kulturą i
szkolnictwem ukraińskim - wogóle nic nie ma do rzeczy!!!