Polskie myśli Nohavicy

[alewan1]

Na początek z wywiadu Magdaleny Domaradzkiej dla Panoramy Kultur.

Kiedy jestem w Polsce...

[alewan1]

Kiedy tu jestem, mówię publicznie po polsku. Jest to trochę złudzenie: ja
udaję, że mówię, a ludzie udają, że rozumieją.

Śpiewać po polsku...

[alewan1]

Język polski jest przepiękny, i nie chcę, by brzmiało to śmiesznie - w
piosence "Milionerzy" to akurat nie przeszkadza, ale w innych mogłoby.
Śpiewałem "Jaskółko, fruń", "Sarajewo", "Petersburg" na koncercie w radiowej
Dwójce, doskonale przetłumaczone przez Tolka Murackiego. Myślę, że o ile nadaje
to się na koncert, to jednak nie na płytę. Pieśń jest kruchą formą. Gdy słucham
piosenek polskich kolegów, nie do końca rozumiem, o czym śpiewają, ale to nie
przeszkadza mi w odbiorze. Tak samo i ja, śpiewając po czesku, mogę być
zrozumiały dla polskich fanów.

Robbie Williams

[alewan1]

Ja staram się pisać i śpiewać piosenki. Myślę, że jeżeli ludzie chcą mnie
słuchać, znajdą jakiś sposób. Nie przyjechałem tu podbić polskiego rynku
muzycznego, nie jestem kimś w rodzaju Robbiego Williamsa.

Relikt epoki austro-węgierskiej

[alewan1]

Jestem reliktem epoki austro - węgierskiej. Czechy, Słowacja i Polska - to mój
region, a ja mieszkam w Ostrawie, w samym centrum. Do Pragi mam cztery godziny
jazdy, do Warszawy cztery, do Bratysławy trzy, do Wiednia znowu cztery. Praga
leży na uboczu w stosunku do Ostrawy. Warszawa przypomina mi dzielnicę Ostrawy-
Porubę, gdzie mieszkałem, a z niej do Pragi to dziesięciogodzinna wyprawa
pociągiem.
Nie mam nic przeciwko naszej stolicy, ale śmieje się, gdy prażanie mówią mi, że
mieszkam na uboczu. To oni są na uboczu!

Sam z siebie

[alewan1]

Ludzie mnie często pytają:
"Jak pan nauczył się po polsku?"
Odpowiadam wtedy jak Szwejk, gdy go pytano, skąd zna niemiecki -
"Po prostu - sam z siebie".
My, na Śląsku, dużo rzeczy musimy robić i umieć sami z siebie.

Budujmy porozumienie

[alewan1]

W czasach, kiedy nasze kraje były w jednym, bratnim obozie, nie można było
przejść nawet na drugą stronę Olzy. Most na rzece dzielił, a nie łączył - to
były właściwie dwa mosty w odwrotnych kierunkach. Na szczęście teraz to się
zmienia. Ale to trudny region. Budujmy więc nadal porozumienie między Czechami
i Polakami. Choć nie chcę wtrącać się w politykę, jestem dobrej myśli.

Polacy i Czesi

[alewan1]

Jesteśmy tak bliscy, że aż za bliscy. Dlatego się sobą nie interesujemy.
Jesteśmy tak podobni, aż wzajemnie śmieszni, karykaturą drugiego. W słowach,
trybie życia, tym co przeżyliśmy. Bardzo mi przykro, że nie zmierzamy bardziej
do siebie, do wzajemnego poznawania, współpracy.

no

[stoik1]

"Nohavica to w zasadzie Polak, tylko dziwnym zrządzeniem losu mieszkający po
drugiej stronie Olzy", jak twierdzi Tolek M.

Jestem Czechem

[alewan1]

Ja jestem Czechem, nie znam polskiego. Ja czytam polskie książki, oglądam
polską telewizję, ale nie znam polskiego. Czasami jestem... zdumiony, skąd mi
przychodzą do głowy różne polskie słowa... no, widzicie, słowo daję że nie
znałem słowa "zdumiony"...

O adaptacji

[alewan1]

Różnica między Polską a Czechami polega na tym, że u was byli bardowie-sumienia
narodu, a u nas pieśniarze, którzy piszą piosenki. W tym naszym pisaniu było
trochę autoironii, uśmiechu. Dlatego nie było mi trudno zaadaptować się do
nowych warunków.

Europa Środkowa

[alewan1]

Miałem szczęście, że zamieszkałem w Cieszynie, gdzie przebiega ten geograficzno-
historyczno-polityczny tunel od Wiednia aż po Kraków i Lwów... To prawdziwa
Europa Środkowa. Mieszkając tutaj, mogę odczuwać tragiczny rys polskiego
romantyzmu i łączyć go w piosenkach z czeskim poczuciem humoru.

O kontaktach z polską kulturą i językiem

[alewan1]

Gdy w roku 1974 lub 1975 moja żona była w sanatorium wypożyczyłem polską
książkę, kryminał. Powiedziałem sobie, że musze ją przeczytać. Myślałem wówczas
tak:

Żona jest Czeszką, która mieszka w dwujęzycznym mieście, dobrze więc będzie gdy
chociaż będę rozumiał napisy na sklepach - będę wiedział, że "tabak"
to "tytoń". Czytałem tego Megre'ta i do dziś pamiętam tamto podniecenie.
Przedzieranie się przez obcy język. Polski i czeski miały wtedy dla mnie tylko
głębokie wspólne korzenie, ale ja szedłem do polskiego nie przez współczesność
lecz okrężna drogą, poprzez akcję kryminału, którą chciałem zrozumieć - poprzez
komisarza Megre'ta. Potem zdarzyło się coś ważnego. Na przełomie lat 70-tych i
80-tych pracowałem w bibliotece, w Czeskim Cieszynie. Są tam dwa księgozbiory:
czeski i polski. Książki te leżały naprzeciw siebie. Brałem z tej i z tamtej
półki. Najważniejsze było jednak spotkanie z polskim tygodnikiem Kultura. W
osiemdziesiątych latach Czeski Cieszyn był prowincją dla Republiki Czeskiej ale
dlatego, że leżał na granicy z Polską, to był to jednocześnie środek Europy.
Kto wtedy bywał w Czeskim Cieszynie, ten kto tu mieszkał, miał przewagę 9-ciu,
10-ciu lat. Kto wie czy tego nie widać jeszcze dzisiaj. Tak więc prenumerowałem
Kulturę i to czasopismo mnie formowało. Nie wiem gdzie dziś są ci ludzie,
którzy tworzyli Kulturę, jakie mają poglądy polityczne. Wychowałem się na
Kulturze, którą co tydzień czytałem od deski do deski. Uczyłem się nie tylko
polskiego, czerpałem i mam w sobie naukę, którą dostarczyła mi Kultura.