www.jewish.org.pl/polskie/materialy/israel-site/spolecz/kib.htm
Kibuce i moszawy
------------------------------------------------------------------------------
Kibuce (spółdzielcze gospodarstwa rolne) zasłynęły w świecie jako
najbardziej specyficznie izraelski rys życia w tym kraju. Stąd wielu ludzi ze
zdziwieniem dowiaduje się, że w kibucach żyje niecałe 3% Izraelczyków.
Niemniej znaczenie kibuców dla rozwoju Izraela nie stoi w żadnej proporcji do
względnie małej liczby ich mieszkańców.
Pierwszy kibuc, Degania, został przez żydowskich osadników założony w roku
1910, miał 38 lat przed powstaniem państwa Izrael (pierwszym dzieckiem, jakie
przyszło w nim na świat, był przyszły bohater wojenny Mosze Dajan).
Przybywający do Palestyny Żydzi od rolnictwie wiedzieli zwykle niewiele, albo
nic. W Rosji, skąd wywodziło się wielu wczesnych syjonistycznych pionierów,
Żydom nie wolno było posiadać ziemi. Ideologowie syjonizmu gorąca jednak
propagowali myśl, że Żydzi muszą nauczać się uprawy roli, jeśli chcą
kiedykolwiek osiągnąć niezawisłość. Wśród napływających osadników przeważali
socjaliści, przeciwni zakładaniu farm należących do prywatnych właścicieli.
Odpowiadało im natomiast posiadanie ziemi razem z innymi, zespołowa praca i
zgodne życie we wspólnocie.
Każdy z ponad trzystu kibuców powstałych od czasów Deganii wierny jest temu
samemu modelowi ekonomicznemu. Ziemia, rolniczy sprzęt i domy należą do
kibucu. Innymi słowy, kibuc to wspólnota komunistyczna, choć zapewne jedyna
wspólnota komunistyczna bazująca na idei "od każdego według jego możliwości,
każdemu według jego potrzeb". Od prawie wszystkich innych społeczeństw kibuce
różnią się jeszcze tym, że ich członkowie mieszkają w nich dobrowolnie.
Kibucnicy decydujący się na opuszczenie kibucu są - zależnie od stażu -
wyposażani finansowo na nową drogę życia.
Na przestrzeni lat w kibucach zaszły pewne poważne zmiany społeczne. W
pierwszych dziesięcioleciach istnienia kibuców dzieci wychowywano zbiorowo. W
pewnym sensie było to dla nich coś na kształt całorocznego obozu lub
internatu. Codziennie na parę godzin odwiedzały rodziców, po czym wracały na
swoje koje. W większości kibuców ich członkowie w ciągu ostatnich lat
głosowali za tym, żeby dzieci spały w domach rodzinnych.
Posiłki jada się w kibucu wspólnie w dużych jadalniach, choć można też
spożywać je w domu. Kibucnicy gotują i podają. Czasami przypisuje się im te
obowiązki na parę miesięcy lub lat, potem mogą zostać przeniesieni do prac
polowych albo innych.
Ostatnio wraz z rozrastaniem się kibuców każdy z nich oprócz uprawy czy
hodowli zakłada własne wytwórnie. W całym Izraelu można na przykład spotkać
sklepy sprzedająca produkowane w różnych kibucach meble. Nie tak rzadko
najmuje się do pracy w kibucowych farmach, czy fabrykach robotników z
zewnątrz, choć takie praktyki niebezpiecznie przypominają działalność
kapitalistyczną, przed którą wszak kibucowa ideologia się wzdraga.
Socjalistyczno-syjonistyczni założyciele kibuców byli ludzmi świeckimi,
często niechętnymi religii. W związku z tym jakieś 20 lat po powstaniu
Deganii religijni Żydzi zaczęli budować swoje własne kibuce. Obecnie są w
Izraelu trzy federacje kibuców:
Ha-kibuc ha-Arci - najbardziej świeckie zrzeszenie 85 kibuców, założone przez
lewe skrzydło ruchu Ha-Szomer ha-Ca'ir. W wielu z tych kibuców dzieci nadal
mieszkają w osobnych domach dziecka. Ten ruch z zasady sprzeciwia się
osadnictwu i zakładaniu kibuców w Judei i Samarii.
Ha-kibuc ha-Dati - religijny ruch kibucowy, obejmujący 16 kibuców, opierając
swoją ideologię na pojęciu Tora va'awoda (Tora razem z pracą). Te kibuce na
ogół reprezentują bardziej liberalny (:] kapitalistyczny?) odłam izraelskiej
Ortodoksji; odnoszą
się pozytywnie do studiów świeckich i współpracują z kibucami niereligijnymi.
Takam - największa federacja kibuców, do której należy ich 165; związana z
izraelską Partią Pracy; zrzeszająca także kibuce założone przez ruch
reformowany i konserwatywny.
Z kibuców od dawna wywodzi się wielu czołowych osobistości Izraela. Członkami
kibuców było dwoje najsłynniejszych premierów, Dawid Ben-Gurion i Gołda Meir;
znaczący odsetek posłów Partii Pracy w Knesecie to także kibucnicy. W
pierwszych dziesięcioleciach istnienia Izraela kibuce dostarczyły armii 25%
kadry oficerskiej.
Na przestrzeni lat wielu członków - a jeszcze częściej ich dzieci i wnuki -
decydowali się na wyjazd z kibucu. Życie we wspólnocie może utrudniać
rozwinięcie skrzydeł, twierdzą często rezygnujący członkowie. Demokratycznie
wybierane komitety, na przykład, decydują o tym, jakiego rodzaju pracę
przydzielić poszczególnym członkom. Pewien kibucnik pracował w redakcji
gazety poza kibucem, swoją pensją zasilając wspólną kasę. Tylko ta praca
dawała mu satysfakcję. Niemniej po kilku latach kibuc zalecił mu zajęcie na
swoim terenie. Przygnębiony tą perspektywą, porzucił kibuc.
Młodsi członkowie pragnący studiować muszą przekonać towarzyszy z kibucu, że
lata spędzone na uniwersytecie i kierunek studiów przyniosą kibucowi w
ostatecznym rachunku pożytek. O ile większość nie przegłosuje pozwolenia na
ich wstąpienie na uczelnię, młodzi ludzie nie otrzymają na to funduszy, czyli
nie będą mogli zrealizować swoich dążeń bez porzucenia kibucu.
Nic w tym chyba zdumiewającego, ze z setek tysięcy Żydów rosyjskich,
emigrujących do Izraela od ponad 20 lat, bardzo niewielu wybrało życie w
kibucu. Wprawdzie kibuce rządzą się demokratycznymi prawami, jednak ich
struktura ekonomiczna zanadto przypomina społeczeństwo komunistyczne, z
którego Rosjanie się wydostali.
Moszawy to także gospodarstwa rolne, podobnie jak kibuce oparte na wspólnej
własności ziemi i sprzętu. W niektórych moszawim rolnicy pracują nawet razem,
dzieląc równo wydatki i zyski. Lecz tu praca pozostaję jedyną sferą działania
wspólnoty. Ludzie posiadają własne domy, mieszkają cały czas ze swoimi
rodzinami, robią co chcą ze swoimi dochodami.
-------------------------------------------------------------------------
Ciekawe wiadomosci - świat jest pełen fenomenów! jak np.
narodowo-socjalistyczne kołchozy made in Dajan ( ale opaske miał ok ) czy też
reformowanie ( progresywne? )sowchoza, hm w gór czy w dół? <
albo:" Te kibuce na ogół reprezentują bardziej liberalny odłam izraelskiej
Ortodoksji; odnoszą się pozytywnie do studiów świeckich i współpracują z
kibucami niereligijnymi"
hm moze chodzi tu o liberalizm wolnorynkowy? np. taki orotodoks poczyta sobie
Tore i zrozumie że jest liberalnijeszy niż komuch syjonistyczny? <
fenoment orwellistyczny!
)
"Wśród napływających osadników przeważali socjaliści, przeciwni zakładaniu
farm należących do prywatnych właścicieli"
jakie ciekawe? nie? "socjalisci" - kim więc byli Żydzi wyjeżdzający do USA a
nie do Izraela? <
pozdrawiam!
"choć takie praktyki niebezpiecznie przypominają działalność
kapitalistyczną, przed którą wszak kibucowa ideologia się wzdraga"
uaaaaauuu! <
poprosze o wyjasnienie mi dlaczego Żydzi emigrowali z Rosji do Palestyny?
co było przyczyną? zapalnikiem? ( szukam ale chce sie dowiedzieć cos od
fachowców )
czy bedzie znowu sie znowu zachaczać o terroryzm i podkładanie bomb w
Rosji?? fenomen historyczny
