Na ratunek Łuzyczanom

[cancro]

serwisy.gazeta.pl/swiat/1,34174,2749220.html
Artykuł przejmujący w swej wymowie. Tuż za naszą wschodnią granicą
nowoczesnymi metodami i z niemiecką pedanterią, możnaby rzec "w białych
rękawiczkach", unicestwiany jest naród! Co na to nasz rząd? Ano "mniejszość
niemiecka", "Czeczenia", czy "wkład Polski w demokratyzację Iraku". A potem
dziwimy się, że nie istnieje coś na wzór solidaryzmu zachodnioeuropejskiego, a
posła Chruszcza, który (obojetne z jakich pobudek) chciał zająć się pomocą dla
Serbołużyczan, wyzywa się od oszołomów i wykpiwa. Żałosne...

[pawel.zary]

Słusznie cancro, słusznie - obrona narodu czeczeńskiego jest bardziej
medialna, a i "Warszawie" bliżej do problemów imperium rosyjskiego i
czczeńskich muzułmanów niż do obrony bezpośrednich sąsiadów, chrześcijańskich
słowian.
Rozumiem, że do 1989 roku tematu ruszać nie było wolno, ale przez ostatnie 15
lat???
bezuprzedzen.pl/dokumenty/luzyce_d02.shtml

[croolick]

Szczycimy sie promocyjnym haslem "Zary stolica polskich Luzyc", czas by nasi
zarscy parlamentrzysci (obecny co mu za duzo czasu nie zostalo) i przyszly
zadbal o jakies pieniadze dla Luzyczan chocby na program "Witaj". A moze
wspolpraca polsko - czeska i wspolna pomoc dla wszystkich Luzyczan?

[primordial]

Nie mam juz sil prostowac, od paru lat mowie o tym na spotkaniach na temat Luzyc.
Serboluzyczanie na Dolnych Luzycach w duzej czesci sami wybrali taki los, sami
wybrali germanizacje. Jest tylko kilku inteligentow, w dodatku ktorzy nie moga
sie porozumiec z "ludem" bo ci inteligenci nie mowia prawidlowa dolnoserbscina a
nowomowa wymyslona przez Domowine. Na calych Dolnych Luzycach jest ok. 4 rodzin
(czterech) gdzie mowi sie w domu po dolnoserbsku. Sa jeszcze dwie,gdzie w domu
mowi sie po gornoserbsku, bo sa to gornoluzyczanie ktorzy przeniesli sie na
dolne.I tyle.
Caly progam Witaj to porazka, i to nie przez pieniadze,ale przez to ze program
wielu osobom w to zaangazowanym wisi. Bylem kiedys dwa dni w takim przedszkolu,
te dzieci poza 5 pisoenkami nie znaja serbskiego. I tak miedzy soba mowia po
niemiecku. Tak samo przedszkolanki czy nauczycielki, mowia najczesciej ze soba
po niemiecku przy dzieciach.
Poza tym, oczym mowa, dzisiaj dolnoserbski przestal byc juz narzedziem
komunikacji w domach, ludzie nie widza sensu w nauce takiej "laciny".
Mlodzi maja gdzies te kulture i wola niemiecka, ktora jest dla nich bardziej
atrakcyjna (np jest pop kultura itd).
Niektorzy starsi (bo mlodych juz nie ma) serbscy rozmowcy, twierdza sami,ze im
dolnoserbski nie jest potrzebny bo maja niemiecki. A najlepsza byla babcia,ktora
na pytanie czy znajac serbski jezdzi na zakupy do polski wybuchla, ze jest
Niemka i trzeba tutaj kupowac i tutaj wspomagac miejsca pracy a nie gdzies do
Polski.. Oczywiscie oburzala sie w (lamanej,ale jeszcze) dólnoserbscinje.

Nie straszcie ich polska pomoca, he he.. Wielu Serbow wcale nie pala az taka
miloscia do Polski jak sie to rysuje w polskich ksiazkach.. Jak mi dwa dni temu
przy winku klarowal jeden serbski staruszek, "ja wiem,ze u was jest nedza, wy
jestescie biedni ludzie w tej Polsce".. Tak mnie chlopina zalowal.. Akurat to
raczej Polska nie jest dla nich dobrym wzorem. Jak i inne panstwa slowianskie.

[croolick]

Dzieki za ten post. Wiele wyjasnia. Ale ja rozumiem ich nieufnosc wobec Polski,
wszak stanowili slowianska enklawe przez tysiac lat. Co im sie dziwic, ze nie
czuja zwiazku z reszta Slowianszczyzny? Dzieje ich kultury zwiazane sie z
cywilizacja niemieckiego Zachodu, do tego ten luterenski ryt kulturowy... Ale w
zwiazku z tym warto popracowac nad ich tozsamoscia? Moze nalezaloby ich
dowartosciowac? Bo co w takim razie robic? Czekac az ostatni Luzyczanie umra?
Festiwal kultury dolnoluzyckiej w Zarach to zly pomysl? A moze hip-hop lub rock
w wersji dolnoluzyckiej? Znasz kogos, kto moglby napisac teksty? Wykonawce mozna
znalezc.

[primordial]

Sa zespoly rockowe, metalowe, hip hopowe,ale w gornoserbscinje. Tam,gdzie ejst
katolicki region, to jest zywe. Na Dolnych Luzycach nie ma mlodziezy znajace tak
biegle dolnoserbski. Sa tylko ci, ktorzy ucza sie w serbskim gimnazjum, ale oni
tez wola miedzy soba rozmawiac po niemiecku. Poza jednym chlopakiem, ktory w tym
miesiacu zacznie praktyke w serbskiej gazecie i mam andzieje ze z goscia cos
bedzie :-)

Jak ktos ma ochote zobaczyc serbskich metalowcow z DeyziDoxs w akcji, to
zapraszam w najblizsza sobote do wsi Łakoma (Lakoma), ok. 30 km od Gubina, przy
samym Chociebużu. Tam jest festyn robiony przez mlodziez alternatywna, ekologow,
przeciwko wykopaniu wsi i rezerwatu przez kopalnie wegla brunatnego.
Wies w zasadzie nie istnieje formalnie (tablice sa zdjete),ale latwo trafic,
wies jest przy samej drodze, obstawiona rzezbami etc.

Pytasz sie co robic... To uczcie sie dolnoserbskiego:-) Sami Serbowie porzucaja
swoja kulture, co zrobisz, taka jest ich wola.

[croolick]

Tak sobie pomyslalem apropos wzmacniania dumy z pochodzenia Dolnoluzyczan, ze
moze warto wskazac im jak to inne grupy niewielkie etniczne grupy w Europie
potrafia zachowac swa tozsamosc. Dotychczas mowiono, ze warto by wspolpracowali
z Fryzami, bo mieszkaja w jednym panstwie. Ale mysle, ze wlasnie niekoniecznie,
bo jak widac i Fryzowie z zachowaniem swej odmiennosci w Bundesrepublice maja
powazny problem. Moze zatem warto zwrocic sie ku wspolnocie retoromanskiej? Oni
tez sa bardzo zroznicowani a ich trzy podstawowe dialekty znacznie sie roznia
(romansz, ladynski i furlanski), ich jezyk tez zaliczany jest do jezykow
reliktowych. A jednak Romansze w szwajcarskiej Gryzonii potrafili zachowac swoja
kulture i jezyk mimo, ze byli bliko asymilacji posrod niemieckojezycznej
wiekszosci. Wywalczyli by ich jezyk byl urzedowym choc, mowi nim od 1 do maks.
2% spoleczenstwa Szwajcarii. Sam ogladalem na Arte a moze na francuskim TV5
reportaz o ich dzialnosci kulturalnej a organizacji maja baaardzo duzo: Liga
Rumantscha, Stowarzyszenie Retoromanskie, Stowarzyszenie Pisarzy Retoromanskich,
Stowarzyszenie Retoromańskiego Radia i Telewizji, Stowarzyszenie Mlodziezy
Retoromańskiej, Związek Romanszy za granica kantonu Graubunden, Organizacja
"Romania", "Renania", Związek Retoromanow w Surmeir, Zwiazek Retoromanów
Gryzonskich. Jest tez Televisiun Rumantscha, Radio Grischa, Radio Piz Corvatsch.
Moze zatem nie w jednosci a w wielosci sila? Ponadto ciekawe jest, ze dzialaja
retoromanskie organizacje poza Gryzonia. I co prawda mowiacych po retoromansku
na codzien jest co raz mniej ale na razie nie grozi sytuacja gdy wspolnota
calkowice zniknie.
Z drugiej strony ciekawie dzieje sie posrod wspolnoty retoromanskiej we Wloszech
(Dolomity i Venezia - Giulia) choc Friulowie tez juz prawie zanikneli to w
ostatnich latach gwaltownie rozwija sie tozsamosc narodowa (i nie jest zwiazane
z dzialalnosci Ligi Polnocnej). I znowu mamy powtorke ze Szwajcarii wladze
powincji zamieszkalych przez Fruilow uznaja bezwzglednie dwujęzycznosc i wcale
niekoniecznie jej przejawem sa dwujezyczne tablice z nazwami miejscowosci.
Ponadto zainteresowanie np. jezykiem landynskim w Gornej Adydze (poludniowym
Tyrolu) stymulowane jest ruchem turystycznym - atrakcjami turystycznymi sa
wszelkie relikty landyjskie.
Moze zatem pod egida Komitetu Regionow UE przydala by sie blizsza wspolpraca
wszystkich reliktowych wspolnot kulturowo - jezykowych? Czas na "Karte Praw
Narodow Reliktowych"?

[primordial]

Serboluzyczanie sa czlonkami wszelkich mozliwych organizacji w Europie i na
swiecie: org. mniejszosci narodowych, org. mniej uzywanych jezykow (less used
lanuages); org. malych narodow itd. Maja bardzo bliskie kontakty z Fryzami i
Dunczykami w Niemczech. Sam bylem na spotkaniu Luzyczan z ludnoscia Saamu z
Finlandii. I co z tego?
Wiesz, to jest tak,ze oni mieszkajac w Niemczech i obserwujac burdel w
okolicznych panstwach slowianskich nie maja specjalnie powodu do bycia dumnymi.

[croolick]

Nie zrozumiales mnie Primordial, ja wiem, ze oni oficjalnie wspoldzialaja z
Dunczykami i Fryzami ale nie o to chodzi. Warto by sprzymierzyc sie ze wspolnota
retoromanska, ktora ma spore wplywy polityczne w swoich krajach by na forum
Pralamentu Europejskiego podjeto kwestie jednakowego traktowania mniejszosci
reliktowych w Europie. Widac dzis, ze nie ma w Europie problemu mniejszosci
narodowych, bo te maja zaplecze w postaci wsparcia ze strony panstw narodowych
(chocby nasza Polonia). Jest za to problem narodow, ktore nie maja swoich panstw
narodowych, bo sa "narodami reliktowymi". Tylko Baskowie czy Katalonczycy maja
komfortowa sytuacje ale wlasnie dlatego, ze wladze centralne juz dawno musialy
zagwarantowac im dalekoidaca autonomie i samodzielnosc kulturalna!
Ponadto w poprzednim poscie zwrocilem uwage, ze moze monopol Domowiny moze
akurat nienajlepiej wplywa na zachowanie tozsamosci przez Serboluzyczan,
zwlaszcza, ze wiekszosc dzialaczy ma enerdowska proweniecje...