Czy zwracacie uwagę na tłumaczenia?

[kini]

Bo ja zaczęłam. I widzę tu pewien problem. A mianowicie skąd mam wiedzieć,
które tłumaczenie jest dobre, które zadowalające, a które beznadziejne? Jak
rozpoznać tłumaczeniowego gniota? Ostatnio, będąc w księgarni, wzięłam do ręki
trzy różne wydania "Alicji w Krainie Czarów? i zaczęłam porównywać z
oryginałem. Różnice między tłumaczeniami były znaczne. Jedno z tłumaczeń, moim
zdaniem, było zbyt dowolne, zdania za bardzo odbiegały treścią od oryginalnych.
Co o tym wszystkim myślicie? Jak sobie poradzić na "wolnym rynku" tłumaczeń?
Przecież nie będę za każdym razem porównywała z oryginałem!

[gaptosia]

Jeśli "Alice in Wonderland" to tylko brawurowy przekład Roberta Stillera -
świetna zabawa przy jednoczesnym czytaniu oryginału i tłumaczenia. Sama mam
wydanie zawierające obie wersje - polecam.

A z tłumaczeniami już tak to jest. Jak z kobietami - albo wierne, albo
piękne ....

:-)

[reptar]

Jesli chodzi o tlumaczenie Alicji, to jest takie wydanie dwujezyczne (lewe strony po angielsku, prawe po polsku), dwa tomy (bo po drugiej stronie lustra tez to obejmuje), tlumaczenie jest Stillera, a oprocz tego cala masa przypisow, w ktorych Stiller tlumaczy, dlaczego jego tlumaczenie jest lepsze. Bardzo to ciekawe, choc wypowiedz jest jednostronna. Ja tam i tak wole tlumaczenie Slomczynskiego, bo skreca mnie na widok takich tworow jak Hojdy-Bojdy zamiast Humpty-Dumpty. Ale przypisy Stillera sa jak najbardziej najbardziej ciekawe.

[kini]

A co powiesz w takim razie na klasyczny przykład Kubusia Puchatka vel Winnie-the-
Pooh? Tutaj nawet płeć została zmieniona! Były próby na zmianę imienia Puchatka
na Fredzię Phi-Phi! Pamiętasz? Ale czytelnicy tak przyzwyczaili się do Kubusia,
że Fredzia okazała się kompletnym fiaskiem.

[Gość: Sol]

wlasnie mialam napisac o Fredzi. Nie wiem ile wydan tego wyszlo, ja mialam w
reku takie z ohydnymi ilustracjami (brrr naprawde ohydnymi). Zastanawialam sie
kiedys nad powodem zaistniena Fredzi. I doszlam do wniosku, ze to byla tylko
zabawa. Bo ile jest procent szansy, ze taka Fredzia sie przyjmie? 5%? Wedlug
mnie to byl tylko pokaz, prezentacja-ze mozna inaczej.Ze mozna cos
przetlumaczyc DOSŁOWNIE. Zabijajac przy tym ducha ksiazki....
Mam ten sam problem - skad mam wiedziec jakie jest tlumaczenie? Jesli chodzi np
o Hemingwaya przyzwyczailam sie do Zielinskiego. Czy to sa dobre tlumaczenia?
Nie wiem. Ale "to co prawdziwe o świcie" tlumaczyly jakies dwie panie, i nie
podobalo mi sie.Czy z powodu tlumaczenia czy moze z dlatego, ze ksiazka byla
tylko szkicem, ktory zlozyl do kupy syn pisarza? Nie wiem...
Z tlumaczy cenie sobie Stillera, Baranczaka i mlodego sp. Beksinskiego. Nikt
tak jak Stiller nie przetlumaczylby "mechanicznej pomaranczy" czy "alicji". Co
do Baranczaka - wiem, ze sporne sa jego tlumaczenia Szekspira, ale wystarczy
spojrzec na jego tlumaczenia poezji Cummingsa - majstersztyk. Tym bardziej, ze
to po pierwsze poezja (wiec trudniej) po drugie - u tego poety wazny jest uklad
graficzny slow, strof...Baranczak czyni cuda i rzeczy zdawaloby sie
niemozliwe...

Osobnym rozdzialem sa tlumaczenia napisow do divxow. Kto oglada to wie jakie
kwiatki mozna tam znalezc...
Kolejnym rozdzialem sa tlumaczenia na jezyk angielski napisow na TV Polonia...

PS A propos Stillera, podnioslam wzrok i zauwazylam nad biurkiem zakurzana
kartke z tlumaczeniem Stillera:

"był czas mursztławy, ślibkie skrątwy
Na wałzach wiercząc świrypły,
A mizgłe do cna boroglątwy
I zdomne świszczury zgrzypły"

: )))

[Gość: Gosc]

No to ja sproboje ci odpowiedziec, kiedy tlumaczenie jest dobre. A wiec
podstawowa sprawa: kiedy jest poprawne pod wzgledem gramatycznym - jesli
znajdziesz bledy, wyrzuc za okno. Dalej: tekst nie moze wzbudzac twoich
watpliwosci (nie masz oryginalu wiec trudno ci je zweryfikowac), np. jak ktos
pisze, ze bohater wzial pret i poszedl na ryby, to juz wiesz, ze masz w reku
knot. Dalej: musi sie to czytac gladko - zakladamy, ze autor potrafi pisac, a
wiec nieznosne powtorzenia, ciagle pojawianie sie podmiotu, tam gdzie w polskim
sie go nie uzywa (np. a potem on pojechal) itd. dyskwalifikuja tekst. Tak wiec
przede wszystkim intuicja. Jesli jej nie masz jestes szczesliwym czlowiekiem,
bo tlumacki gniot tez cie zadowoli. Przyklady z Alicja czy Joyce'em sa troche
zbyt sofistyczne, trudno przekladalne na lekture np. kryminalu Christie.

[Gość: Sol]

Gosciu, to sa rzeczy oczywiste. Chodzilo mi o to, o czym wspominasz- kiedy nie
mam oryginalu nie mam jak zweryfikowac poprawnosci tlumaczenia. Bo moze w
oryginale ten czlowiek rowniez idzie z pretem na ryby? (o ile pamietam
w "Doktorze No" Bond zsuwa sie szybem majac w nogawce ukryty harpun). Kiedy nie
znam pisarza, czytam jego pierwsza ksiazke, nie wiem jak on pisze. Moze wlasnie
pisze takie bzdury. A moze to tlumacz pomylil kilka slow albo dodal cos od
siebie?

Puchatek a Hojdy Bojdy

[reptar]

Chodzi Ci o to, że Kubu� Puchatek jest takim samym tworem jak Hojdy Bojdy? Nie, nie wydaje mi się.
Winnie-the-Pooh jest angielski, Kubu� Puchatek polski, a intencja tłumaczki czytelna. Fredzia Phi Phi, czy jak jej tam było, w takim kontek�cie też ma się czym obronić, choć akurat się nie przyjęła; pech.
Hojdy Bojdy natomiast nie jest ani angielski, ani polski, ani nijaki. Gdyby to jajo Stiller nazwał Melchiorem Wańkowiczem, przyjšłbym bez szemrania. Ale Stiller dopu�cił się gwałtu, którego nie usprawiedliwia efekt.

[Gość: Miętówka]

A słyszeliście o Bilbie Bagoszu z Bagoszna?

[kini]

O matko. Nie żartuj.

[Gość: Ginny]

Tak, tak. Pan łoziński zafundował nam rewolucyjne tłumaczenie- Bilbo Baggins to
Bagosz, Meriadok to Rady, Gamgee to Gaduła itd. Jeśli ktoś zna przekład
Skibniewskiej, może dostać zawału.

Intrygujšce zjawisko

[poomerang]

Nieraz się zastanawiałem nad niepodobieństwem dwóch przekładów
do siebie. We�my "Mistrza i Małgorzatę" i tytuły kolejnych
rozdziałów (tłum. Dšbrowcy / tłum. Drawicz):
1. Nigdy nie rozmawiaj z nieznajomymi
I Nigdy nie rozmawiajcie z nieznajomymi
2. Poncjusz Piłat
II Poncjusz Piłat
3. Dowód siódmy
III Siódmy dowód
4. Pogoń
IV Po�cig
5. Co się zdarzyło w Gribojedowie
V A działo się to w Gribojedowie
6. Schizofrenia, zgodnie z zapowiedziš
VI Jako się rzekło, schizofrenia
7. Fatalne mieszkanie
VII Niedobre mieszkanie
8. Pojedynek profesora z poetš
VIII Pojedynek miedzy profesorem i poetš
9. Głupie dowcipy Korowiowa
IX Numery Korowiowa
10. Wie�ci z Jałty
X Wiadomo�ci z Jałty
11. Rozdwojenie Iwana
XI Iwanowe rozdwojenie
itd.

Skuteczno�ć w NIETRAFIANIU w to samo jest imponujšca
(choć muszę przyznać, że potem, np. od od 17 do 23, trochę
się psuje, np. 19. Małgorzata / XIX. Małgorzata). Wobec tego
zastanawia mnie, czy tłumacz pó�niejszy UNIKA okre�leń
już raz wykorzystanych. Przecież tytuł rozdziału to tylko
kilka słów. Kiedy na lekcji języka każe się uczniom
przetłumaczyć "Good bye", wszyscy, ilu by ich było,
napiszš "Do widzenia". W przypadku tłumaczeń wyglšda na to,
że każdy wymy�li co� innego. Czy rozdział 4 w kolejnym
przekładzie to będzie "Gonienie", a w jeszcze następnym
"�ciganka"?
Kiedy analizuje się kolejne zdania, porównanie wypada jeszcze
bardziej piorunujšco. Różnicę w konstrukcjach
(kiedy zachodziło słońce / w porze zmierzchu)
potrafię sobie wytłumaczyć szeroko rozumianš synonimiš.
Ale skšd się biorš przestawienia kolejno�ci:
(barczysty, rudawy / rudawy, barczysty)
albo wypadanie elementów:
(na Patriarszych Prudach / w Moskwie nad Stawami Patriarszymi).
W przypadku nowego przekładu Mistrza i Małgorzaty nawet
numeracja rozdziałów, arabska, została zastšpiona rzymskš!
Kto mi wytłumaczy, dlaczego tak się dzieje?
Czy tłumacz "pó�niejszy" rzeczywi�cie aż tak bardzo boi się,
że kto� mu zarzuci plagiat?

[Gość: Mara W.]

Kubuś Puchatek i Fredzia to najlepszy przykład jak wiele zależy od tłumaczenia.
Chciałam poruszyć jeszcze jeden problem doskonale znany miłośnikom Gwiezdnych
wojen. Wyszło w Polsce około 50 książkowych kontynuacji i albumów w
tłumaczeniach kilkunastu osób. Te same nazwy ras, postaci, planet, statków
bywają różnie tłumaczone przez poszczególnych tłumaczy (a czasem pozostawiane
są w oryginale). Trzeba się domyślać, że dany statek albo osoba to ta sama,
która wystąpiła już w jakiejś powieści ale pod inną nazwą. Od dawna walczymy z
wydawcą o ujednolicenie słownictwa. Najbardziej przechlapane u fanów ma p.
Kotarski, który wzbogacał kwestie bohaterów o swoje 3 grosze, zamieniał dialogi
między postaciami (przez co wychodziły głupoty), a raz nawet zamienił
zakończenie rozdziału (vide Cienie Imperium).
Niech Moc będzie z Wami!

[reptar]

Czytam wlasnie "Kroniki abisynskie" Isegawy. Zwrócilem uwage na dwa
(przeciwstawne) fragmenty, które mozna potraktowac jako przyczynek
do dyskusji o tlumaczeniach.

Fragment 1:
- "Bo chyba inaczej nie przyszloby ci do glowy ciagac nas teraz przez
pokrzywy, mówiac, ze nie mozesz zostawic polityki".

- "ciagac nas przez pokrzywy", hm... Pomyslalem, ze to idiom
przetlumaczony doslownie, ale gdyby nawet tak wlasnie bylo, nie mialbym
tego tlumaczce za zle, bo brzmi to ekstra, no nie?

Fragment 2:
- narrator, ale w mowie pozornie zaleznej (czyli przypisac te slowa
nalezy jednej z bohaterek) mówi: "...o mezczyzne, który nie dalby
za ciebie zlamanego szelaga".

- i tu mam problem z wlasna opinia. Idiom nasz za ich, czyli tak, jak
sie powinno robic, ale chyba niezbyt obyta dewotka z Ugandy nie uzylaby
slowa "szelšg"...? Chociaz kto wie...

(Oczywiscie interpretacje moje domoroslymi sa, bo ani nie znam
niderlandzkiego, ani nie porównywalem tlumaczenia z oryginalem,
i tak dalej)...

[Gość: ramona]

kini napisał(a):
> Ostatnio, będąc w księgarni, wzięłam do ręki
> trzy różne wydania "Alicji w Krainie Czarów? i zaczęłam porównywać z
> oryginałem. Różnice między tłumaczeniami były znaczne. Jedno z tłumaczeń, moim
> zdaniem, było zbyt dowolne, zdania za bardzo odbiegały treścią od oryginalnych.


podobnie rzecz ma sie z "kubusiem puchatkie" i "chatka puchatka" w tlumaczeniu
ireny tuwim, a "fredzia phi-phi" w innym tlumaczeniu (sorki, nie pamietam czyje)
to drugie jest bardziej zblizone do oryginalu, puchatek jest ... rodzaju
zenskiego, a ksiazka jest mniej dla dzieci, bardziej dla doroslych
tuwimowa zas ugrzecznila wszystko i zrobila z tego ksiazeczke dla dzieci

czytalam obie wersje, wydaje mi sie, ze niejak sie maja do siebie nawzajem, wiec
nie chcialabym porownywac (oba tlumaczenia sa swietne), ale bardziej ejstem
przywiazana do kubusia tuwimowej