granice stylizacji

[autumna]

Przeczytałam sobie wątek o "Brokeback mountain" i zastanawiam się, do jakiego stopnia dopuszczalna jest w tekście literackim stylizacja. Niby wiemy, że robol od łopaty będzie mówił "tą", "mi się podoba", "poszłem", "żem się spocił" i nabijamy się z nieudolności autora, który w usta takiej postaci włoży język przesadnie poprawny. Z drugiej strony nagromadzenie błędów językowych - choćby i uzasadnione typem postaci - jest trudne do zniesienia dla osoby w miarę przyzwoicie posługującej się polszczyzną, a i sprawia wrażenie, że książka z korektorem nie miała przyjemności. Jak to powinno wygladać Waszym zdaniem? Jakiś złoty środek? Tylko lekkie zarysowanie stylu, by nie stał się całkiem "płaski"?

[ben-oni]

Jak to zalecał Parandowski, stylizacja (w tym archaizacja) nie może powodować
niezrozumiałości tekstu. Gdyby Sienkiewicz napisał dialogi Trylogii w języku
XVII-wiecznej Polski plus teksty w j. litewskim (Radziwiłłowie np.) ruskim,
tatarskim i szwedzkim to nikt by tego nie czytał.

[braineater]

tak, tylko z drugiej strony masz książki wystylizowane na maxa, jak choćby
opowiadania Damona ryunyona, gdzie pojechane jest wszystko, łacznie z gramtyka,
bez czasu przeszlego i menelska stylizacja jezykowa - doskonale zreszta
przełozoną na polski, czy powieści Irvine Welsha albo Palahniuka, gdzie tez
cięzko znaleźc zdania zapisane w standardowej angielszczyźnie, a sa one nadal
zrozumiałe - gporzej juz z oddaniem tego w innym języku:)
Dla mnie granica stylizacji nie do przebrnięcia stał sie Golubiew.

P:)

[autumna]

> Jak to zalecał Parandowski,

O, a w czym? "Alchemia słowa" przypadkiem?

[ben-oni]

Nie podejrzewam, bo to było w czymś bardziej obszernym, ale jak wrócę do domu
to sprawdzę.:))
Nie wiem na ile dziadek miał rację, jedno jest pewne - w chwili gdy czytacz
porzuca książkę bo stylizacja go męczy logiczne jest że pisarz coś przedobrzył.
Bo książka jest dla czytacza, czyz nie?

[aiczka]

> Jak to powinno wygladać Waszym zdaniem? Jakiś złoty środe
> k? Tylko lekkie zarysowanie stylu, by nie stał się całkiem "płaski"?
W narracji jestem za "lekkim zarysowaniem". Chyba, że chodzi o stworzenie przy
pomocy wypaczonego języka nowej jakości, czegoś humorystycznego lub
groteskowego. Przykład: "Mechaniczna pomarańcza".

[zanilk]

mechaniczna pomarańcza powiadasz... tam chyba jednak o nieco inne rzeczy się
rozchodziło, ale być może mylę z inną książką, dlatego nie wchodzę w większe
dywagacje.
odnośnie pytania-nie czytałam więc cięzko mi powiedzieć. na pewno jeśli trzymać
się prawdopodobieństwa lepiej pisać niepoprawnie, byle w miarę podobnie i
rzeczywiście, natomiast sama bym przez to nie przebrnęła. "poszłem" drażni mnie
za bardzo.
złoty środek? raczej brak.

[aiczka]

> mechaniczna pomarańcza powiadasz... tam chyba jednak o nieco inne rzeczy się
> rozchodziło,
Ja się chyba trochę nie na temat wypowiedziałam. Dopiero później zajrzałam na
wątek o BM i dowiedziałam się, że pewnie raczej chodzi o stylizację w
wypowiedziach bohaterów a nie o stylizację w narracji pierwszoosobowej (w
"Mechanicznej" jest taka i jest prowadzona językiem wymyślonym prkatycznie na
użytek tej powieści, taką wizją języka młodzierzy z przyszłości).
Wypowiedzi bohaterów, które zazwyczaj zajmują mniej miejsca niż narracja, mogą
być, moim zdaniem, silniej stylizowane. Byle sensownie. Z wątku o BM wynika, że
ktoś fatalnie przetłumaczył to opowiadanie na język polski. Przypuszczam, że
tłumaczenie czegoś takiego to nie lada wyzwanie - wymaga dużo wyczucia i dobrej
znajomości różnych odcieni mowy w obu językach.

[broch]

Najlepsza metoda byloby pojechac do Wyoming. Nie ma mowy o "robolach". Tak sie
po prostu mowi. Faktycznie zas (mowie o oryginale, po przekladu nie znam, choc z
uwag roznych nie wyglada dobrze), jezyk jest czescia krajobrazu. Nie ma mowy o
stylizacji. Wrecz przeciwnie, Proulx w bardzo niewielu miejscach pozwolila sobie
na uzycie jezyka mieszkancow stanu.

"Z drugiej strony nagromadzenie błędów językowych - choćby i uzas adnione typem
postaci - jest trudne do zniesienia dla osoby w miarę przyzwoicie posługującej
się polszczyzną, a i sprawia wrażenie, że książka z korektorem nie miała
przyjemności. "

W tym wypadku, to Ty masz klopot, nie korektor. Jesli masz problemy z
rozroznieniem zamierzonego uzycia okreslonych zwrotow, a bledami jezykowymi autora.
Mysle ze aby faktycznie oddac jezyk oryginalu, "zem" to nieco malo. Co gorsza
znajac oryginal uwazam ze tlumaczenie (moge byc niesprawiedliwy, bo to tylko
fragmenty) jest po prostu beznadziejne. Rowniez ze wzgledu na "prosze bardzo" i
"alez Pan pierwszy" itp.

Sadze ze Twoje pytanie, to troche wynik czytanek szkolnych np "Chlopow" gdzie
stylizacja byla czescia odktywania skarbow narodowych a artysci chodzili w
wiejskich chalatach. Proulx, nie "stylizuje", uzywa takiego jezyka, jakim
posluguja sie mieszkancy stanu w ktorym autorka mieszka przez wieksza czesc
swojego zycia. Bardzo smiesznie brzmialby poprawny jezyk w ustach kowboja z Wyoming.

Uwazam, ze (mimo generalnych zachwytow nad), polskie tlumaczenia az tak
rewelacyjne nie sa. Nie koniecznie wynika to z bledow tlumacza (choc ewidentnie
Brokeback mountain zostalo zepsute), ale z okreslonej tradycji. U nas wszyscy
mowia poprawnie i odejscie od tej poprawnosci wyglada na stylizacje, podczas gdy
pisarze angielscy, francuscy itp uzywaja jezyka ludzi o ktorych pisza.

Imie Rozy jest przetlumaczone na "starofrancuski/staroangielski". Na polski jest
tlumaczone poprawna polszczyzna (oryginal rowniez nie jest pisany jezykiem
nowoczesnym). Sterne w tlumaczeniu polskim traci w porownaniu z przezabawnym
oryginalem.

"..jest trudne do zniesienia dla osoby w miarę przyzwoicie posługującej się
polszczyzną.."
Anglik dobrze wladajacy rodzimym jezykiem nie ma klopotow (nie idzie o
rozumienie, ale akceptacje) z tekstami Proulx lub Sterne'a czy Eco lub Celine'a.
W Polsce jezyk rozumiany jest dosc wasko: tzn wyksztalcony czlowiek zna jezyk
szkolno poprawny i ma podobne do Twoich watpliwosci.