Beasarabia

[trevistas]

W lecie 1812 r. armia rosyjska wycofala sie z Moldawii I Woloszczyzny na tereny polozone na wschod od Prutu - do swej nowo nabytej oblasti - do Besarabii. Nazwa Besarabia prawdopodobnie pochodzi od nazwiska XIV wiecznej rodziny - Basarab. Prowincja ta nigdy wczesniej nie byla czescia Cesarstwa Rosyjskiego I nazwe swa oficjalnie przybrala w 1816r. Prowincja ta skladala sie z 3 regionow: Zaprutnianska Moldawia (zwiazana kulturalnie, politycznie I etnicznie z Moldawia), wyludnione okolice ex tureckich fortec: Akerman, Khotin, Kilia I Bender oraz region Budzak (lub Bugeac, z ktorego Tatarzy zostali wygnani przez rosjan w 1806 r.). W 1812 r. prowincja liczyla 17 miast I 683 wsie I stanowila 1/140 europejskiej Rosji. Szacuje sie, ze w 1812 r. Besarabia liczyla 240 tys mieszkancow, 492 tys w 1816 I 409 tys. w 1828r. Standard zycia byl tak niski, ze smiertelnosc niemowleca wynosila 60%. Prowincja byla czesto nawiedzana przez choroby takie jak: dzuma, cholera, tyfus, dyzenteria czy szkorbut, zwlaszcza w latach 1812 - 19, 1824 - 5 I 1828 - 30.
Prowincja byla strategicznie polozona na granicach imperiow otomanskiego I habsburskiego, byla rolniczo bogata I lezala na skrzyzowaniu wielu handlowych szlakow.

[trevistas]

Oczywiscie: BESARABIA, przepraszam:)

[trevistas]

Sklad ludnosciowy Besarabii w 1850 roku byl nastepujacy: Rumuni - 66.4%, Rusini 13.6 %, Zydzi 8.6%, Bulgarzy 5.2%, Niemcy 2.6%, Rosjanie 2.1%, Cyganie 1%, Armenianie 0.2%, Polacy I Szwajcarzy 0.1%.
Pierwszymi z duzych imigrujacych grup (od 1812r.) byli zbiegli chlopi panszczyzniani, religijni schizmatycy oraz zbiedzy poszukujacy lepszych perspektyw losu.
Odrebna grupa imigrantow byli rosyjscy tzw. chlopi panstwowi (z Rosji), ktorzy byli namawiani do emigracji do Besarabii (glownie do rejonu Budzak). Pomiedzy nimi byli: kozacy, emerytowani zolnierze czy zydowscy rolnicy. Duza grupa imigrantow byli Niemcy pochodzacy glownie z Wirtenburgii I Brandenburgii, przybyli oni w latach 1814 - 17, niemala czesc z nich zmarla na skutek epidemii, ocalala czesc osiedlila sie w pld czesci Besarabii.

[trevistas]

Beasrabia w latach 1812 - 1828 posiadala formalnie relatywnie duza, choc wymuszona przez okolicznosci (duze roznice kulturowe, jezykowe I etniczne) autonomie w ramach Cesarstwa Rosyjskiego. Rosjanie starali zachowac male wplywy, (rowniez I dla tego, ze Kiszyniow byl daleko od St Petersburga a I urzednikow carskiech bylo malo) , za to starajac sie wplywac na rumunskie rody bojarskie aby rzadzily regionem zgodnie ze swa kultura I tradycja. W roku 1818 car Aleksander I nadal Besarabii Statut, w ktorym precyzyjnie wyliczono szeroki zakres wladzy samorzadowej. Jednak autonomia Besarabii nie dzialala, obszar ten byl pograzony w permanentnym chaosie administracyjnym, co potwierdzaly carskie inspekcje. Powod tego stanu bylo nastepujacy: o ile rosjanie oferowali autonomie, to oferta ta nie byla podejmowana (abstrahujac od faktu, ze tereny te nie stanowily nigdy wczesniej niezaleznej panstwowsci, oraz, ze przez poprzednie kilkaset lat byly pod panowaniem imperium otomanskiego). Oferta samorzadnosci nie byla podejmowana bo klasie rumunskich bojarow wcale na niej nie zalezalo. Ich naturalnym przyzwyczajeniem bylo odrzucanie wspolpracy (nie ze wzgledow narodowosciowych czy patriotycznych), ale ze wzgledu na wlasna wygode czy lenistwo; bojarzy wspolpracowali tylko wtedy gdy musieli I gdy korzysc majatkowa byla widoczna. W 1828 roku uznano autonomie za nieudany eksperyment I carski ukaz sprowadzil Besarabie do szeregu guberni; bojarzy utracili swe samorzadowe przywileje, pojawil sie carski general - gubernator, choc uchroniono mieszkancow przed poborem wojskowym I panszczyzna.