Gość: Saracen
IP: *.legnica.dialog.net.pl
18.09.01, 21:21
Przez rok tworzyłem fabułę, która jest ignorowana przez "wielkie" studia
naszego filmu. Ponoć temat kontrowersyjny. Przedstawiam treatment - oceńcie
sami. Zapraszam do korespondencji: przemek.saracen@wp.pl
CISNA `47
Jesień, słoneczna pogoda. Do wioski Cisna wolno wjeżdża zdezelowany
autobus; w środku siedzi Starzec spoglądający z zadumą na otaczającą go
okolicę. Autobus zatrzymuje się, pasażerowie wysiadają. Zmęczonym głosem
Starzec pyta tubylców o miejscowy cmentarz. Dociera na miejsce niecierpliwie
szukając mogiły. Nie znajduje jej. Przysiada na ławce naprzeciw starego,
zniszczonego obelisku. Z ciekawości próbuje odczytać je. Twarz mu tężeje:
znalazł to, czego szukał. Oczy któryś raz przebiegają po przytartych napisach,
zatrzymują się na nazwisku EWA MALICKA. Starzec patrzy na napis pod
nazwiskami: „Zginęli z rąk UPA. Nigdy więcej.” Patrzy w niebo.
Lato. Wieś Cisna, lata 40-te. Miejsce sielskie, gdzie w zgodzie żyją
Polacy, Żydzi, Ukraińcy. Wzajemna pomoc, wspólne zabawy są tu normalnością.
Podobnie jak mieszane śluby. W Cisnej mieszka 20-letni Polak Adam Malicki i
jego przyjaciel Michał Sadyba, Ukrainiec- jego rówieśnik. Ich rodziny, żyły tu
od pokoleń. Na weselnej zabawie Adam oświadcza się córce jednego z gospodarzy-
Ewie. Oświadczyny zostają przyjęte. Porywczy Michał upija się, wszczyna bójkę.
Do wsi wprowadza się rodzina Horyniów: Wasyl i Ksenia. To nowy lekarz i
nauczycielka. Wjeżdżają nowym samochodem, za nimi furgonetka z dobytkiem. Na
cześć nowych mieszkańców sołtys wydaje ucztę. Wasyl przyjmując chorych
Ukraińców opowiada o wielkości i ich kraju i wyzysku „polskich panów”, o Żydach-
wyzyskiwaczach. Podobnie robi Ksenia na lekcjach historii wprowadzając ziarno
nieufności i zawiści. Rozpoczynają opowieści o organizacji OUN- leku na „całe
zło”. Upalny dzień. Horyń wraca z miasta, przywozi medykamenty i materiały do
szkoły oraz ulotki, które rozdaje mieszkańcom. Jedna z nich trafia do idącego z
żoną Adama. Idą do siedzącego na pniu Michała. Zastają go czytającego z dziwnym
błyskiem w oku ulotkę. Robota Horyniów przynosi efekty; kłótnie w małżeństwach,
zawiści itd. Horyniowie kolportują ulotki o UPA – obrońcach wiary, jedności
narodu i mścicieli polskożydowskich krzywd.
Gęsty las, mrok. Kilkudziesięcioosobowy oddział przemierza chaszcze;
umorusani, dobrze uzbrojeni żołnierze. Jeden z nich pada ze zmęczenia.
Podchodzi do niego dowódca z uśmiechem na ustach. Wyjmuje pistolet, zabija
żołnierza. Chwali „starą, niemiecką szkołę”.
Horyniowie zapowiadają mieszkańcom, że jeden z oddziałów UPA zawita do
Cisnej, by dać pokaz musztry paradnej i zapewnić o swym patriotyźmie i
poświęceniu. Adam jest zaniepokojony, dzieli się obawami z Michałem. Ten parska
śmiechem.
Oddział zbliża się do wioski. Na podstawie uzyskanych od Horynia danych
rozstawiają się straże. Teren wokół wsi zostaje zaminowany.
Nazajutrz oddział UPA uroczyscie wkracza do Cisnej. Tubylcy zbierają
się w centralnym miejscu wsi, gdzie zatrzymał się oddział. Z chaty wypadają
Horyniowie radośnie witając się z dowódcą. Razem przedstawiają mieszkańcom
żołnierzy, opowiadają o UPA i jej celach. Rozpoczyna się pokaz. Po południu
zabawa. Upowcy bawią się, piją, bratają z mieszkańcami. Tymczasem Horyniowie
wchodzą wraz z dowódcą do domu, gdzie Wasyl przekazuje zebrane na podstawie
kart chorobowych i rozmów z mieszkańcami informacje o tubylcach. Dowódca czyta
materiały, na ich podstawie nazajutrz odbędzie się pobór. Festyn. Malicki
chodzi chmurny, widzi na moście wartowników. Próbuje podzielić się swoimi
wątpliwościami z przyjacielem, lecz ten go ignoruje; jest pijany, bawi się z
upowcami, mówiącymi coś do Michała pokazującymi palcami na Adama. Michał
podchodzi do niego i bełkocze, że Ewa powinna być jego. Rzuca się na
przyjaciela. Bójka. Upowcy śmieją się, robią zakłady kto wygra. Jeden z nich
demonstruje bagnetem na niewidzialnym przeciwniku, co zrobiłby z polskim panem.
Bijących się rozdzielają mieszkańcy. Michał idzie do nowych przyjaciół, których
obiecuje nie opuścić. Ewa odprowadza Adama do domu. Wyrzuca mu, że nie od dziś
wiadomo, że Michał najpierw zrobi, a później pomyśli. Nazajutrz. Salwa
karabinowa. Mieszkańcy zrywają się. Donośny głos dowódcy ogłasza pobór.Tubylcy
dowiadują się o chwalebnym przykładzie Sadyby, który jest już jednym z nich.
Malicki zdumiony łapie się za głowę. Dowódca ostrzega, że kto nie pójdzie
dobrowolnie, pójdzie siłą. Centralne miejsce wsi jest już pełne. Sołtys
protestuje. Nie kończy zdania, bo otrzymuje cios kolbą karabinową. Wrzawa.
Kobiety płaczą, mężczyźni burzą się. Miejscowy milicjant próbuje uspokoić
ludzi. Żąda wyjaśnień i nakazuje dowódcy rzucić broń. Dowódca z uśmiechem rzuca
karabin. Wciąż uśmiechnięty patrzy na milicjanta. Podchodzą żołnierze.
Szamotanina. Trzymają funkcjonariusza tak, że ten nie może się ruszyć. Dowódca
zadaje siekierą cios w brzuch milicjanta, który skazany jest na śmierć w
męczarniach. Dowódca przypomina o poborze. Mieszkańcy milkną, słychać
szloch. Upowcy malują na wybranych domach znaki tryzuba. Świetlica, gdzie
upowcy nocowali. Żołnierze wspominają dotychczasowe akcje, czyszczą broń. Razem
z nimi siedzi Michał. Słuchając opowiadań towarzyszy zaczyna zdawać sobie
sprawę z tego, co zrobił. Upowcy opowiadają o swej przeszłości. Każdy mięsień
na twarzy Michała zdaje się eksplodować. Pyta, co się stanie, gdy nie będzie
ochotników. Upowcy śmiejąc się przesuwają palcami po szyjach. Adam z żoną
siedzą w domu. Ewa płacze, Michał uspokaja ją. Eksplozja. To jeden z
mieszkańców chcąc uciec wpada na minę. Wieczór. Upowcy podpuszczają Michała na
Malickiego. Wystrzał Do domów oznaczonych tryzubem wpadają żołnierze. Opornych
wyciągają siłą. Prowadzą ich w centralne miejsce wsi. Przerażeni Ukraińcy boją
się zareagować. Po wsi biegają dzieci. Upowcy zatrzymują je. Każą im się
przeżegnać. Przeżyją te, które zrobią to prawosławnie. Powoli rozpalane są
ogniska. Podchodzą do nich upowcy z pochodniami. Rozpoczyna się masakra. Upowcy
podpalają chaty, plądrują je. Z posterunku milicji zabierają broń i amunicję.
Kradną bydło. Wieś zamienia się w ognisko. Kobiety są gwałcone i mordowane. Ci,
którzy chcą uciec, giną na prowizorycznym polu minowym. Inni giną. Adam z Ewą
chcą uciec. Drogę zastępuje im upowiec, który woła resztę. Otaczają
pierścieniem uciekinierów. Pożoga oświetla twarz jednego z żołnierzy. To
Michał, lekko pijany. Podchodzi wolno, patrzy Adamowi w oczy. Upowcy łapią
Adama. Pijany Michał gwałci Ewę, jeden z żołnierzy strzela jej w głowie. Adam z
twarzą szaleńca i piekielnym okrzykiem rzuca się na Michała. Bójka jest
nierówna. Upowcy kopniakami odrywają go od Sadyby, który ledwo żywy próbuje
wstać. Podchodzi dowódca, który każe Michałowi zostawić przyjacielowi „wieczną
pamiątkę”. Żołnierze chwytają Michała. Demoniczna sylwetka Michała pochyla się.
Michał wyrzyna Adamowi na szyi znak tryzuba. Adam mdleje z bólu.
Upowcy wybierają kilkunastu krzepkich ludzi. Reszta ginie. Malicki
próbuje wstać. Patrzy na Michała. Próbuje wstać. Strzał rzuca nim o ziemię.
Współcześnie. Starzec siedzi na ławce, zapala papierosa. Podchodzi pod
obelisk, klęka przed nim. Mówi o bólu, którego nie może zapomnieć.
Leśna baza UPA. „Ochotnicy” z Cisnej i jeńcy pracują przy ukońcczeniu
bunkra. Słychać po niemiecku wydawane rozkazy. Przechodzą niemieccy oficerowie.
Do obozu wkracza odział wracający z akcji. Oficerem jest Sadyba. Podchodzą
Niemcy, podziwiają jego odznaczenia. Wszyscy wchodzą do świetlicy, omawiają
sytuację na froncie. Michał tępo patrzy przed siebie. Przed oczyma stają mu
wspomnienia z cisnej. Do świetlicy wchodzi oficer informujący o ukończeniu prac
przez jeńców, z którym trzeba coś zrobić. Giną. Rozkaz wymarszu. Dowódca
otrzymuje od informat
