mój wątek "pomocowy"

[donatta]

Witam wszystkich. Właśnie zaczęłam naukę hiszpańskiego - od zera, samodzielnie, na podstawie kilku różnych kursów, z których żaden nie jest idealny, ale wszystkie się pięknie uzupełniają :-)

Chciałam zapytać, czy mogę Was tu nękać pytaniami, na które nie znajduję nigdzie odpowiedzi? Nie chodzi mi tu o samą naukę, jej sposoby itepe, tylko o konkretne zagadnienia ze słownictwa, wymowy czy gramatyki.

W kwestii ogólnolingwistycznej jestem starą wygą. Znam podstawy niemieckiego, francuskiego i rosyjskiego, a w ogóle to jestem anglistką, m.in. tłumaczem literackim i autorem podręczników, więc od strony kuchni języki znam dość dobrze.

Liczę na Waszą pomoc i proszę się nie śmiać z naiwności moich pytań.
Oto pierwsze z nich:

1. Czy w piśmie ręcznym też stosujemy odwrócone znaki zapytania i wykrzykniki, czy można to sobie podarować?
2. Jaka jest różnica pomiędzy "encima de la mesa" a "en mesa"?

Z góry dziękuję.

[michal_he]

1. Stosujemy zawsze. Chociaż ostatnio jest tendencja do ich
pomijania, szczególnie wśród młodzieży, ale oficjalnie jest to błąd.
2. Ze stołem to dość kiepski przykład, bo akurat tu może być i tak,
i tak (chociaż "en LA mesa" - zawsze z rodzajnikiem). Ale weźmy
szafę... "encima del armario" = "na szafie", podczas gdy "en el
armiario" = "w szafie". Generalnie "en" = "w", a "encima de" = "na".
Więc gdyby na przykład stół miał szufladę, to wtedy raczej tam bym
zajrzał.

Gratuluję zapału i powodzenia!!!

[donatta]

Wielkie dzięki!
Rodzajnik zjadło mi po drodze.

Czyli w kwestii stołu, rozumiem, że mogę i tak i tak? A na ziemi będzie tylko "encima de la terra"?

[michal_he]

Stół oczywiście, możesz też "sobre la mesa". A co do ziemi to
niestety nie... Jeśli masz na myśli planetę Ziemia, to zawsze "en la
tierra". A jeśli podłoże (np. leżeć na ziemi) to wtedy "en el
suelo". "Suelo" to podłoga, ale też każde inne podłoże, również
ziemia:)

A co do planety Ziemia... "En" stosuje się również w sensie
geograficznym, nawet wtedy, gdy po polsku mówisz "na". Np. "en
Marte" = "na Marsie", "en Ucrania" = "na Ukrainie", "en Mallorca"
= "na Majorce", "en Canarias" = "na Wyspach Kanaryjskich" itd.
A "encima de" to na, ale raczej w sensie "na wierzchu czegoś"... Tak
mi się wydaje, trudno mi to jednoznacznie wytłumaczyć.

Przyimków najlepiej uczyć się na konkretnych wyrażeniach, jest wiele
niuansów, które zaczniesz wychwytywać dopiero z czasem:)

[janek53]

2. Jaka jest różnica pomiędzy "encima de la mesa" a "en mesa"?

Zalezy tez od kontekstu. Jesli ktos szuka czegos w okolicy stolu i
nie znajduje bowiem rzecz znajduje sie "na stole", wtedy podpowiada
sie mu: "está sobre la mesa" ... i nie "está en la mesa". Jesli ta
rzecz jest w szufladzie stolu, mowi sie: "está en el cajón de la
mesa". Generalnie zwrotu "en el/la ..." majac na uwadze, ze cos
znajdujes sie na czyms, nie uzywa sie. Bardziej, uzywa sie
zwrotu "encima de .." ale w tym przypadku bardziej odnosi sie do
wiekszej wysokosci. W przypadku stolu, bardziej poprawne
jest "encima de ...".

;-)

[janek53]

W przypadku stolu, bardziej poprawne jest "encima de ...".

Poprawka:

W przypadku stolu, bardziej poprawne jest "sobre la mesa".

;-)))

[gaginamad]

1. Tak piszac stosujemy znaki odwrocone.
2.Rozmawiajac z Hiszpanami nie ma zadnej roznicy jak powiesz.ENCIMA
to jest na powierzchni,nad czyms,na gorze.zalezy w jakim kontekscie
tego uzyjesz.
pozdrowionka.

Pytanie nr 2

[donatta]

Witam ponownie. Mam kolejne pytanie z gatunku naiwnych. Rozumiem, że końcowe "d" w wyrazach typu ciudad, realidad czy verdad nie jest wymawiane, prawda? A jeśli w zdaniu kolejne słowo zaczyna się samogłoską, czy to jakoś wpływa na wymowę (jak np. we francuskim), czy nie ma to zupełnie znaczenia?
Słowem, czy "ciudad" w "la ciudad grande" wymawia się tak samo, jak np. w "la ciudad amable"? Zakładając oczywiście, że o mieście można powiedzieć amable.

[conejito13]

Co prawda nie jestem lingwistka, odpowiem ci wiec tak, jak slysze
kolegow w pracy (no i w moim wlasnym domu maz) - byc moze tez sporo
zalezy od regionu hiszpanii no i dbalosci o wymowe (to juz kwestie
osobowe;). To 'd' na koncu jest slyszalne, jakby przytlumione, ale
jest slyszalne (ja je slysze przynajmniej), nawet jak mowia szybko.
Nie wymawiaja: 'ciuda', zamiast 'ciudad'. To 'd' jest takie dziwne,
troszke slabsze jakby, ale jest. Specjalnie przysluchalam sie
uwazniej rozmowie kolegow przed chwila (z naciskiem na 'd':).
Wnioskujac wiec z tego, co slysze: zarowno ciudad grande jak i
ciudad amable (aczkolwiek tego wyrazenia raczej nie slyszalam)
wymawia sie z takim lekkim 'd' na koncu. Sama sie zastanawiam, jak
wymawiam i tak, wymawiam takie ciche 'd'. Pozdrawiam!

[una1]

Ciudad moze byc...AGRADABLE np. ;-)

Conejito13 - dobrze pisze!
Przeciez w hiszpanskim tylko "H" jest nieme!
;-)

Pzdr, Una...

[michal_he]

Hiszpańska wymowa potrafi bardzo się różnić, zależy od tego z
jakiego regionu pochodzi mówiący. A co do końcowego 'd'...
Generalnie takie lekkie i słabiej słyszalne 'd' (tak jak pisze
conejito) jest chyba najpowszechniejsze i najbardziej neutralne. Ale
na przykład osoba z Madrytu prawdopodobnie powie 'ciudaz' ('z'
hiszpańskie; mocno kastylijska wymowa każde 'd' na końcu lub między
samogłoskami tak traktuje), a Kanaryjczyk w ogóle się tym 'd' nie
przejmie i po prostu pominie:) Także akurat tym nie przejmuj się
zbytnio, na pewno zostaniesz zrozumiana!

La fruta

[donatta]

Bardzo dziękuję za dotychczasowe odpowiedzi. Oto kolejne pytanie, które wystawi Waszą cierpliwość na próbę.

Chodzi mi o rzeczowniki typu el pescado, la fruta i la verdura. Czy dobrze kombinuję, że mogą się one odnosić zarówno do liczby pojedynczej, jak i zbiorczo - mnogiej? Czy la fruta to może być jedna sztuka owocu, ale i owoce ogółem? Czy można powiedzieć frutas, pescados i verduras? W podręczniku gramatyki, który mam pod ręką nic nie ma na ten temat. W kursach la pescado tłumaczone jest jako ryby, a la fruta - owoce. Słownik podaje z kolei tłumaczenie w liczbie pojedynczej. W angielskim też (?) istnieje fish i fruit w znaczeniu zarówno pojedynczym, jak i mnogim. Jak to w końcu jest?

I jeszcze jedno

[donatta]

Czy w hiszpańskim istnieją rzeczowniki niepoliczalne? Wszak mówi się mucha carne. Czy można stosować z nimi przedimki nieokreślone?

[michal_he]

Zacznę od drugiego pytania. Oczywiście, w języku hiszpańskim
istnieją rzeczowniki niepoliczalne - 'carne' to świetny przykład.
Zasadniczo nie używamy przed nimi rodzajników nieokreślonych,
chociaż jest kilka sytuacji, kiedy mogą się one pojawić. Na
przykład, powiesz 'No queda carne en casa.' = 'Nie ma (już) mięsa w
domu.' Ale jeśli masz na myśli konretny rodzaj mięsa, możesz
powiedzieć na przykład 'La carne de cabra es una carne muy popular
en Canarias.' = 'Kozie mięso to mięso bardzo popularne na Wyspach
Kanaryjskich.' Podsumowałbym to tak: rodzajnik nieokreślony przed
rodzajnikiem niepoliczalnym może pojawić się tylko tam, gdzie masz
na myśli konkretny rodzaj danej rzeczy i mogłabyś to słowo, dajmy na
to 'carne', zastąpić wyrażeniem 'un tipo de carne' = 'rodzaj mięsa'.
I tak z każdym tego typu słowem, np. 'pescado', 'leche' itd.

Jeszcze jedna sprawa: często rzeczowniki niepoliczalne używane są z
rodzajnikiem określonym. Mówi się zawsze 'Me gusta / No me gusta LA
carne.' = 'Lubię / Nie lubię mięsa' - tak jest wtedy, gdy mówisz o
tych konkretnych pojęciach w ogólnym kontekście. Nie potrafię tego
inaczej wytłumaczyć, może ktoś inny będzie umiał. Chcę Ci tylko
zwrócić uwagę, że hiszpańskie zasady używania rodzajników są nieco
inne niż np. angielskie; mówiąc ogólnie, w języku hiszpańskim używa
się ich chyba częściej...

A teraz pierwsze pytanie. Zostawmy na razie słowo 'fruta', a weźmy
pozostałe... Dobrze kombinujesz, słowa typu 'pescado' czy 'verdura'
mogą się odnosić do liczby pojedynczej i mnogiej. Przy czym w
liczbie mnogiej można ich użyć wtedy, gdy mówisz o typach warzyw czy
ryb. Na przykład, 'He comido dos pescados.' = 'Jadłem dwie ryby (w
sensie dwa gatunki ryby).' A jeśli chcesz podkreślić ilość sztuk,
powiesz np. 'He comido dos piezas de pescado.' To jest tak jak po
angielsku np. z winem ('two wines' = 'dwa (typy)wina', 'two glasses
of wine' = 'dwa kieliszki wina').

Ze słowem 'fruta' jest tak samo, z tą tylko różnicą, że nie mówi się
raczej 'dos piezas de fruta' (choć gramatycznie nie jest to błąd). W
znaczeniu ogólnym możesz np. poprosić kogoś 'Cómprame fruta, por
favor.' = 'Kup mi owoce, proszę (obojętnie jakie).'
A jeśli mówisz o sztukach owoców, używasz raczej słowa 'fruto',
np. 'dos frutos de naranja' = 'dwa owoce pomarańczy'.
Najprościej, 'fruta' = 'owoc jadalny (w sensie ogólnym)', 'fruto'
= 'owoc (w znaczeniu
biologicznym lub metaforycznym)'. Czyli, każda 'fruta' to 'fruto',
ale tylko niektóre 'fruto' to 'fruta' (np. migdał, orzech czy
pomidor to 'frutos', ale nie 'frutas' - por. każdy kwadrat to
prostokąt, ale nie każdy prostokąt to kwadrat).

Trochę się rozpisałem, mam nadzieję, że nie zamotałem Ci jeszcze
bardziej... Powodzenia!

[donatta]

Nie, nie zamotałeś, wręcz przeciwnie. Bardzo Ci dziękuję za czytelne wyjaśnienia, że też chciało Ci się tyle dla mnie pisać :-)

[donatta]

Witam ponownie,

Tym razem jedno pytanie techniczne i jedno merytoryczne.

W kwestii technicznej: jak zainstalować hiszpańskie znaki na klawiaturze? Istnieje może jakaś prosta sztuczka żeby hurtowo pojawiły się wszystkie? Czy trzeba ustawiać skróty klawiszowe?

Pytanie merytoryczne dotyczy szkoły. Jaka jest różnica pomiędzy słowami el colegio i la escuela?

[una1]

Hiszpañski literki.
Najprosciej to dodaj hiszpañska klawiatura.
Panel sterowania => Opcje regionalne i jezykowe =>(tu juz moga byc
roznice, w zaleznosci od Wind.) Jezyki => Szczegoly => tu wybierz
jezyk hiszpanski...jaki chcesz- jest tego => albo doinstaluj "DODAJ".
W "Preferencjach" - ustaw wlasciwosci paska jezykowego albo srkotu
przejscia z PL na ESP.
(Osobiscie polecam pasek...Poreczniejszy i zawsze widoczny...)

Pzdr, Una...

[una1]

El colegio i La escuela
Roznica w rodzaju??? ;-)
Nie, dobra...Rozumiem o co ci chodzi...Ale sprawa nie jest latwa do
wyjasnienia...
Choc w slownikach wystepuja jako synonimy, to tak przeciez ZAWSZE
NIE JEST.
Tylko - czasami...
Kiedys bylo, ze szkola prywatna (platna) to COLEGIO, a panstwowa -
ESCUELA.
Lub...szkola podstawowa (od 5-6 do 12 lat) - COLEGIO...
Ale teraz jest przeciez ESCUELA INFANTIL (od 0 do 5 lat...)
Albo...szkola posiadajaca BUDYNEK (klasy, sala, boisko...), to
COLEGIO,a TYLKO sale - ESCUELA.
Itd...
Ale dzis...
Colegio de Abogados...
Escuela de Técnicos...
--------
Nie sa SYNONIMAMI, mowiac o np. AUTO-ESCUELI - tu nie mozna
powiedziec : colegio...
No i naturalnie w nazwach wlasnych...
--------
Moze ktos lepiej wie i jasniej ci wyjasni...

Pzdr, Una...

[janek53]

Moim skromnym zdaniem, escuela jest pojeciem ogolnym (genérico)
miejsca w ktorym sie naucza podczas gdy colegio jest to "szkola" lub
centrum o charakterze specyficznym (particular).

Stad, np. "chodzic do escuela" moze oznaczac tez "chdzic do Colegio
Ingles". "Colegios" Sa to zazwyczaj centra prywatne i troche
ekskluzywne (jak juz wspomniala Una...). W obydwu przypadkach mowi
sie jednak "año escolar" i nie "año colegial" (to ostatnie brzmi
fatalnie i nie jest uzywane). :-)

Podobnie jak w jezyku polskim. Jaka jest roznica miedzy:
- szkola i liceum;
- uczelnia i politechnika;
- szkola i wyzsza szkola inzynierska?

Podobnie jak w angielskim:

escuela - school;
colegio - college.

"Colegio" ma tez INNE ZNACZENIE.

Byc "escolarizado" oznacza byc objetym nauka (w terminie ogolnym
obowiazkowosci prawnej) podczas gdy byc "colegiado", oznacza juz cos
zupelnie innego.

Byc "colegiado" to byc "stowarzyszonym" w jakiejs organizacji o
charakterze zawodowym (Colegio de Ingenieros, Medicos, Arbitros,
Abogados, etc...).

W ostatnich latach zacieraja sie roznice w uzyciu obydwu slow i
czesto (choc bezzasadnie) stosowane sa zamiennie. Moze to wynikac z
faktu, ze Colegios prywatne z tradycja religijna (cos jak polskie
Szarytki), tak rozpowszechnione w Hiszpanii, powoli, staja sie
szkolami "publicznymi" chocby ze wzgledu na dofinansowania panstwowe.

Ah ... mañana es sábado y no se va al Cole.

;-))

[donatta]

Witam,

Czytam sobie pewną książeczkę i natknęłam się w niej na zdanie, w którym było takie wyrażenie "una prima mía lejana".

Dlaczego zaimek znalazł się pomiędzy kuzynką a jej określeniem? Czy to dlatego, że mía nie może sąsiadować z przedimkiem nieokreślonym? Czy to powszechnie stosowana konstrukcja?

Pozdrawiam

[michal_he]

Wyrażenie 'una prima lejana mía' jest równoznaczne z 'mi prima
lejana'. W języku hiszpańskim są dwa typy zaimków dzierżawczych:
nieodmienne, np. 'mi prima' (znajdują się przed słowem, które
określają i nie stosujemy z nimi rodzajników) oraz odmienne,
np. 'una/la prima mía' (po określanym wyrazie i z rodzajnikiem
określonym bądź nieokreślonym - generalnie zachowują się one jak
przymiotniki). Istnieją tylko te dwie możliwości, bezwzględnie
niepoprawne byłoby powiedzenie np. 'una mía prima'.

Co do Twoich pytań... Formy odmienne zaimków dzierżawczych (a zatem
również 'mía') nie sąsiadują z rodzajnikiem w tego typu wyrażeniach,
bo występują po określanym wyrazie, a rodzajnik przed. Ale mogą w
sytuacji, gdy opuszczamy w zdaniu określany rzeczownik, bo wiadomo o
czym mowa, na przykład: "-¿Has visto mi paraguas? -No, pero puedes
coger el mío." A konstrukcja jest powszechnie stosowana, można to
porównać do pary 'my remote cousin' i 'a remote cousin of mine' w
języku angielskim.

Również pozdrawiam i powodzenia!

[michal_he]

Przeglądałem forum i muszę doprecyzować swoją odpowiedź...

Pytałaś o 'una prima mía lejana', a ja w odpowiedzi pomyliłem
kolejność i napisałem 'una prima lejana mía'. Obie formy są moim
zdaniem dopuszczalne, chociaż Twoje 'una prima mía lejana' brzmi
chyba lepiej.

Zaimek może się znaleźć między kuzynką a jej określeniem:) W
konstrukcjach z użyciem form odmiennych (przymiotnikowych) zaimków
dzierżawczych zaimek zachowuje się jak przymiotnik. A kolejność
przymiotników określających daną rzecz możesz ustalać dość dowolnie,
chociaż oczywiście niektóre wersje mogą brzmieć lepiej a inne gorzej.