Jan Stachniuk 100 lat.

[swarozyc]

O przyczyny cywilizacyjnego upadku Polski spory tocza sie juz od 200 lat.
Jan Stachniuk zaproponowal wlasna ”teorie rozwoju wewnetrznego Polski”
w ”Dzieje bez dziejow”, bedaca proba odpowiedzi na pytanie na ile religia
katolicka byla przyczyna tegoz upadku.
Jana Stachniuka można by zaliczyć do nurtu nowżytnej humanistyki, gdyby nie
fakt, że stworzony przez niego system filozoficzny - kulturalizm jest na tyle
spójną i wyczepującą koncepcją iż wykracza poza możliwość zaszeregowania jej
do czegokolwiek - jest początkiem nowego spojrzenia na świat, człowieka i
jego roli w świecie. Skojarzenie z nowożytnym humanizmem dotyczy zatem tylko
podjęcia wyzwania tego kierunku i wypełnienia jego postulatów w miarę
kompletną treścią. Droga rozwoju myśli Jana Stachniuka rozpoczyna się buntem
przeciwko marazmowi polskiego życia. Poszukiwanie przyczym naszej
niewydolnosci we wszystkich dziedzinach życia zbiorowego doporowadza go do
odkrycia, w jaki sposób panująca w społeczeństwie ideologia kształtuje jego
instytucje kulturowe i jakie są tego skutki. Doprowadziło to to sformuowania
oryginalnej teorii kultury obejmującej zarówno możliwości rozpatrywania
rozwoju jak i schorzeń kultury.
Remedium J. Stachniuka na zastany bezwlad i marazm – kolektywizm w
wersji ”Zadrugi” jest najprawdopodobniej slepym zaulkiem rozwoju ludzkosci,
nalezy jednak Stachiuka poznawac, analizowac, sprzeczac sie z Nim..a takze
szanowac za ogrom pracy ktory dokonal dla nas..

www.poganin.most.org.pl/pg2/17.htmZyciorys
www.taraka.most.org.pl/pogan/7_pols_3.htm
Ruch ”Zadruga”
www.racjonalista.pl/kk.php/s,3811
Aktualnosc mysli J. Stachniuka
www.racjonalista.pl/kk.php/s,3807
recenzja Grotta
www.republika.pl/adnikiel/stachniuk.html
faszysta czy bolszewik
www.psf.org.pl/publication.php?pid=214
www.zb.eco.pl/zb/200/ksiazki.pdf
recenzja Skoczynskiego
www.toporzel.gower.pl/index_ks.html
teksty ksiazek Stachniuka

[swarozyc]

Zyciorys
www.poganin.most.org.pl/pg2/17.htm

[swarozyc]

Stowarzyszenie "Niklot"
Naukowe Koło Humanistyczne IH UW
Koło Naukowe Stosunków Międzynarodowych Collegium Civitas
Zapraszają na sesję naukową

W stulecie urodzin Jana Stachniuka - "Stoigniewa" /1905-63/
11 luty /piątek/ godz. 15.00. - 18.00.
Collegium Civitas
Pałac Kultury i Nauki , XII p. , aula B

Jan Stachniuk - historiozof i teoretyk kultury , publicysta. W
l. 1936-39 inicjator powołania pisma "Zadruga" , wokół którego
skupia się grupa publicystów podejmująca problematykę wpływu
charakteru narodowego na położenie Polski i Polaków jako
zbiorowości oraz czynników kształtujących ten charakter. Owocem
tych prac są "Dzieje bez dziejów" /W-wa 1939/ Podczas okupacji
współpracownik konspiracyjnego Stronnictwa Zrywu Narodowego ,
walczy w Powstaniu Warszawskim . Po 1945 r. pracuje legalnie
kontynuując swoją działalność pisarską /"Człowieczeństwo i
kultura" Poznań 1946/ . W 1949 r. zostaje aresztowany i do
1955 r. przebywa w więzieniu , które opuszcza jako człowiek
ciężko chory. Zmarł w Warszawie w 1963r.

Program sesji

15.00 - otwarcie , powitanie gości - przedstawiciele
organizatorów

15.15 - prof. dr Bogumił Grott /UJ/ „Jan Stachniuk – doktryna a
świat współczesny”

15.45 – dr Stanisław Potrzebowski „Aktualność idei Jana
Stachniuka”

16.15. mgr Mateusz Piskorski /US/ „Koncepcje gospodarcze
Zadrugi”

16.45. przerwa

17.00. – 18.00 – pytania , dyskusja.

Zakończenie sesji ok. 18.00.

Uwaga- istnieje możliwość promocyjnego nabycia niektórych prac
Stachniuka.

Katolak oecconomicus

[swarozyc]

2. Wola minimum egzystencji.
Wiemy, że istotną cechą "przeciętnej społecznej" jest personalizm i wola
wegetacji. Ta sama, zasada dominować musi w "polakatoliku ekonomicznym". Nie
możemy się tu spodziewać czegoś innego, jak tylko woli minimalnego wysiłku,
minimalizmu w stosunku do czynności gospodarczych. Idąc od fundamentalnych
zasad ciągu harmonicznego, śledząc kolejno ogniwo za ogniwem, dochodzimy do
postawy gospodarczej "polakatolika ekonomicznego": jest to "wola minimum
egzystencji". Gdy teraz spojrzymy w okół siebie, myślowo ogarniemy szeregi
naszych znajomych, zmobilizujemy nasze doświadczenie życiowe, sięgniemy do
historii, wyłoni się nieodparty wniosek, że postawa "woli minimum egzystencji"
jest właściwa ogromnej większości Polaków, tej większości, która decyduje o
rytmie życia gospodarczego. Dedukcja i indukcja potwierdzają się tu nawzajem.
Zasadą woli minimum egzystencji jest zdolność do wysiłku produkcyjnego,
zapewniającego minimum utrzymania. Napięcie potrzeb i sił motorycznych przez
nie wyzwalanych sięga tylko do tego punktu. Po jego osiągnięciu następuje
zrównoważenie się w tym sensie, iż dalszy wysiłek dawałby w wyniku większą
przykrość niż zadowolenie z zaspokojenia kolejnych potrzeb. Mamy tu do
czynienia z teorią użyteczności krańcowej, ale w postaci dość specyficznej.
Hedonizm, leżący u podstaw tej teorii, ujmuje rzecz tak, jakby napięcie potrzeb
już samo przez się dawało dostateczną siłę motoryczną; tłumaczącą rozwój
kapitalizmu. Jak już o tym wzmiankowałem, sprawa przedstawia się inaczej.
Jednostka o usposobieniu hedonistycznym ma z góry wytyczoną skalę swych
możliwości produkcyjnych użytecznością graniczną i do granic jej się wytęża. Z
chwilą gdy napięcie ostatniej potrzeby zrównoważy się z przykrością ofiary,
ponoszonej dla jej zaspokojenia, następuje równowaga i dosyt. Rozwój
kapitalizmu, jak i form produkcji dynamicznej, pokapitalistycznej, nie ma
oparcia w rachunku największego zadowolenia. Motorem ich są ahedonistyczne
skłonności człowieka. Jak słusznie zauważa J. Schumpeter, wola mocy nie ma
swego kresu, ani granicy, przy której by mogła nastąpić równowaga i dosyt. W
naszym gospodarstwie narodowym, jeślibyśmy mieli stosować teorię użyteczności
granicznej, rychło byśmy stwierdzili, iż wartość graniczna jest wyjątkowo
solidnie ugruntowana, obejmuje wszystkie podmioty gospodarujące w czasokresie
od XVII w. do dnia dzisiejszego, a rysuje się z dosadną wyrazistością w postaci
woli minimum egzystencji. Zgadza się to z całym światopoglądem religijnym, jaki
stanowi podmurowanie naszej ideologii grupy. Według Św. Tomasza z Akwinu "praca
zarobkowa powinna służyć tylko celom utrzymania rodziny".
Postawa "woli minimum egzystencji" jest właściwa przygniatającej większości
Polaków. Każdy z nich w większym lub mniejszym stopniu zbliża się do
ideału "polakatolika ekonomicznego". Zróżnicowanie na warstwy, poziom bytowania
materialnego, nie stwarza istotnych różnic, Stan zamożności nie wpływa
modyfikująco na "wolę minimum egzystencji". Gotowość do wysiłku, do ponoszenia
przykrości trudu myślowego, czy też fizycznego, posiada w tej samej skali
chłop, inteligent, "dziedzic", rzemieślnik, czy też typowy "przedsiębiorca"
polski. Jest to zjawisko typowe. Jednostki o postawach dynamicznych nie
potrafiły stworzyć swego odmiennego typu, ani dać mu wyraz społeczny w ciągu
całego omówionego okresu historycznego.
Wola minimum egzystencji winna być punktem wyjściowym badania ekonomicznego.
Ona bowiem jest podstawą pod specyficzny rozwój naszego gospodarstwa. Istnienie
jej z góry wyłącza możliwość łożyska rozwojowego, podobnego do rozwoju
gospodarstwa angielskiego, czyli kapitalistycznego. Wola minimum egzystencji
oznacza chęć wysiłku i ponoszenia ofiar tylko da granicy zapewniającej minimum
wegetacji. W ten sposób dla badania polskiego gospodarstwa uzyskujemy trwały
punkt oparcia. Trwałość ta jest zapewniona dzięki temu, iż postawa ta nosi
znamiona powszechności. Od początków XVII w. przepłynęła ogromna ilość istnień
ludzkich idąca w setki milionów; sposób ich zachowania się był oznaczony. Tym
samym mamy w polu obserwacji zasadniczą siłę, która kształtowała strukturę
gospodarczą Polski. W teorii ekonomiki panuje przekonanie, iż dla gospodarstwa
największe znaczenie mają siły działające stale i niezmiennie. Nawet wówczas,
gdy moc ich w danej chwili jest niewielka, to jednak decydują ono dzięki
stałemu naciskowi przez czas dłuższy. Struktura i stan gospodarstwa polskiego
wyłoniły się z tego wiekowego oddziaływania żłobiącego.