Czy usługi prawnicze mogą być tańsze?

stanowisko NRA c.d.

[Gość: Marco]

2. Argumenty egzotyczne: od postulatów wolnego rynku i wolnej konkurencji do
tezy o przechodzeniu ilości w jakość (kapitalizm wolnorynkowy z materializmem
dialektycznym jako założenia ideologiczne projektu).



a) Autorzy projektu jako zasadniczą przyjmują tezę następującą: „Mała
liczba adwokatów, radców prawnych i notariuszy osłabia konkurencję między
osobami trudniącymi się profesjami prawniczymi, a w konsekwencji obniża jakość
świadczonych usług i winduje ceny”. Cytat powyższy prowadzi do następujących
wniosków:

aa) duża liczba adwokatów, radców, notariuszy wzmacnia konkurencję
między

prawnikami (triumf wolnokonkurencyjnego kapitalizmu rynkowego),

ab) zwielokrotniona liczba przedstawicieli profesji prawniczych
podwyższa

jakość usług (trzecia zasada diamatu: ilość przechodzi w jakość),

ac) podwyższona jakość usług obniża ich ceny, bowiem im coś jest lepsze

tym tańsze (odkrycie nowego prawa w ekonomii).



b) Odnosząc się do pierwszej z powyższych konkluzji (ad aa) zauważyć wypada
przede wszystkim, że dla autorów projektu w/w zawody prawnicze niczym nie
różnią się od innych t.zw. zawodów usługowych. Nie dostrzegają, że z
wykonywaniem zawodu adwokata, radcy czy notariusza wiążą się szczególne
wymagania i kwalifikacje merytoryczne i etyczne, wyrażające się w wyjątkowej
roli zasad zachowania tajemnicy zawodowej oraz zaufania w relacji prawnik –
klient. Zasady te powodują, że inaczej aniżeli w zawodzie szewców, krawców i
fryzjerów – nie deprecjonując żadnego z tych zawodów – inny wymiar ma
zagadnienie wolnej konkurencji. Z racji zasadniczej odmienności zawodów
prawniczych, funkcjonujących w szczególnie „wrażliwej” i ważnej społecznie
sferze wymiaru sprawiedliwości, angażującej bezpośrednio autorytet państwa,
niezbędne są szczególne zasady dopuszczania do tych zawodów, inne od zwykłej
weryfikacji poprzez rynek. Konieczne są też inne drogi i metody szkolenia
zawodowego, kształtowania właściwych postaw, egzekwowania ich realizacji oraz
badania spełniania kryteriów etycznych przez kandydatów do zawodu, aniżeli te
sposoby, które stosowane są w innych zawodach. Nie można w tych zawodach – bez
uszczerbku dla dobra wymiaru sprawiedliwości oraz dla dobra klientów, dla
właściwego sposobu świadczenia pomocy prawnej oraz dla kształtowania kultury
prawnej – ferować tezy o wolnej konkurencji, o wolnym rynku, o dopuszczeniu
wszystkich, którzy chcą wykonywać dany zawód, gdyż rynek i tak wyeliminuje
złych. Teza o eliminacji z rynku owych złych jest w przypadku zawodów
prawniczych szczególnie niebezpieczna. Jeśli nawet założyć, że „rynek”
wyeliminuje słabych merytorycznie (co wcale nie jest empirycznie uzasadnione),
to nie oznacza to wcale, że uczyni tak z owymi „złymi nieetycznymi”,
wykorzystującymi nierzadko wiedzę i przygotowanie fachowe do niecnych celów, do
realizacji interesów sprzecznych z zasadami uczciwości, sprawiedliwości i
słuszności Nie bez przyczyny jedną z zasadniczych przesłanek wpisu na listę
adwokatów jest określony w art.65 pkt 1 prawa o adwokaturze – opisowo ujęty
zespół cech charakterologicznych kandydata oraz ocena dotycząca jego
dotychczasowej postawy i zachowania, co ujęte zostało w sposób
następujący: „jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem
daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata” . Podobne wymagania
znajdują się w innych ustawach ustrojowych zawodów prawniczych.



c) Ustosunkowując się do drugiego z powyższych wniosków (ad ab) zauważyć
należy, że autorzy projektu prezentują zaskakującą – biorąc po uwagę
orientację polityczną ugrupowania, z którego pochodzą – predylekcję do, zdawało
się, przebrzmiałej marksistowskiej metodologii tłumaczenia zjawisk społecznych.
Otóż zakładają oni – stosownie do jednej z zasad materializmu dialektycznego -
że ilość przechodzi w jakość. A zatem zwielokrotniona liczba adwokatów (i
innych przedstawicieli profesji prawniczych), doprowadzi siłą rzeczy do
podwyższenia jakości świadczonych przez nich usług. Samo zaś zwiększenie ilości
przedstawicieli profesji prawniczych, dokonane zostanie przez otwarcie dostępu
do tych zawodów, poprzez m.in.:

- mechaniczne i nieliczące się z możliwościami szkoleniowymi
zwiększenie liczby aplikantów,

- dopuszczenie do zawodu doktorów nauk prawnych (którzy nigdy nie
odbyli żadnej aplikacji, mają w najlepszym razie przygotowanie teoretyczne w
zakresie dyscyplin zajmujących się prawem obowiązującym, a często zajmują się
zagadnieniami z punktu widzenia praktyki peryferyjnymi lub całkowicie z
praktyką niezwiązanymi),

- dopuszczenie do zawodu wszystkich którzy zdali choćby na dostatecznie
egzamin z jakiejkolwiek aplikacji i na skutek niskiej oceny lub braku innych
predyspozycji nie zostali np. sędziami czy prokuratorami.

Absurdalności podejścia, sprowadzającego się do tezy, że w ten sposób
zwiększona liczba przedstawicieli zawodów prawniczych spowoduje podwyższenie
jakości świadczonych usług, nie trzeba - zdaje się - więcej uzasadniać.
Zauważyć jednak należy, że wydawało się, iż ten sposób myślenia,
charakteryzujący się uproszczoną wizją zjawisk społecznych, odszedł już dawno
do lamusa historii. Okazuje się jednak, że tak nie jest. Przyczyny odwoływania
się autorów do takiego sposobu rozumowania i uzasadniania projektu zdają się
leżeć raczej w podatności na sugestywne oddziaływanie tego typu - prima facie -
zdroworozsądkowych argumentów, aniżeli w wyznawanej (choćby po kryjomu lub
nieuświadamianej) ideologii.



d) Odnosząc się do trzeciej konkluzji (ad ac) wyprowadzonej
z tezy mającej uzasadniać projekt, a mianowicie, że wraz ze wzrostem liczby
adwokatów oraz automatycznym wzrostem jakości usług – następować będzie
zmniejszenie cen tych usług, obecnie „wywindowanych”, stwierdzić należy, że
autorzy projektu – dokonują swoistego odkrycia nowego prawa ekonomicznego.
Pragną mianowicie przekonać, że wraz ze wzrostem jakości zmniejszać się będzie
cena, a zatem im coś lepsze, tym tańsze. I znowu przy wyprowadzaniu tej tezy
projektodawcy zapominają, że pomoc prawna świadczona przez przedstawicieli
zawodów prawniczych nie jest tym samym, co prowadzenie warsztatu czy zakładu
usługowego. Przede wszystkim jednak wadliwie zakładają, że ceny za świadczoną
pomoc prawną są zawyżone, niedostępne dla społeczeństwa. Po raz kolejny
następuje tu odwołanie się do takiego sposobu argumentacji, który jest
najbardziej podatny dla zyskania zwolenników: najłatwiej bowiem zyskać poklask
występując z ideą zmniejszenia cen. Aby dyskutować z nieprawdziwym założeniem
o „wywindowaniu cen” należałoby spytać o ceny jakich usług chodzi, a ściślej
ceny stosowane w ramach jakich części (segmentów) „rynku usług prawniczych”:
czy tych świadczonych dla przedsiębiorców - wielkich, średnich czy małych
firm, czy tych świadczonych dla osób fizycznych, a jeśli to - czy w sprawach
karnych, z których znaczna część klienteli korzysta z obrony z urzędu opłacanej
przez Państwo (z przeciętnie rocznym poślizgiem od zakończenia sprawy przez
adwokata i w wysokości znacznie poniżej przeciętnych wynagrodzeń), czy sprawach
cywilnych gdzie wysokość wynagrodzeń – choć ustalanych umownie – jednak
oscyluje wokół minimalnych stawek określonych w rozporządzeniu Ministra
Sprawiedliwości jako podlegających zasądzeniu przez sądy. Bez uszczegółowienia
tych kwestii sugerowane argumenty o windowaniu cen, które nie są poparte
żadnymi danymi, pozbawione są jakiejkolwiek zasadności merytorycznej.

stanowisko NRA c.d.

[Gość: Marco]

3. Argumenty makroekonomiczne.



a) Projektodawcy stawiają tezę, że zbyt mała liczba adwokatów, radców
prawnych i notariuszy rzutuje bezpośrednio na „zmniejszenie aktywności
ekonomicznej”, na produkt krajowy brutto, zaś proponowane przez nich regulacje
prawne „poprawią sposób funkcjonowania całego systemu usług prawniczych i staną
się ważnym czynnikiem trwałego wzrostu gospodarczego i sukcesów
ekonomicznych”. Z tezy tej można – jak się okazuje – wyprowadzić odpowiedź na
pytanie o przyczyny braku w Polsce trwałego wzrostu gospodarczego i braku
sukcesów ekonomicznych: wszystkiemu winni prawnicy, a ściślej – korporacje
prawnicze, a jeszcze precyzyjniej - członkowie władz poszczególnych korporacji
stojący „na straży status quo”, „..gdyż część z tych osób uzyskuje wymierne
profity z obecnej obarczonej licznymi nieprawidłowościami sytuacji związanej
z zakresem dostępności do zawodów prawniczych”.



b) Odnosząc się do powyższego zauważyć wypada, że projektodawcy znaleźli
wreszcie winnych w osobach następców cyklistów, masonów oraz przedstawicieli
jednego z narodów. Są nimi po prostu członkowie władz korporacji prawniczych,
owych ciał samorządowych, wybieranych przez członków tych korporacji, na wybór
których nie ma żadnego wpływu nikt spoza tych korporacji. Aż chciałoby się
dopisać za projektodawcami, że także w tej sferze ewidentny „staje się właśnie
brak aktywnej działalności państwa w tym procesie”. To oni stoją na drodze
stagnacji gospodarczej i są przyczyną braku sukcesów gospodarczych oraz
wzrostu PKB.



c) Autorzy projektu jako jedno z uzasadnień podają konieczność walki z
bezrobociem wynikającym z wielkiej liczby absolwentów wydziałów prawa. Faktem
jest, że obecnie studiuje prawo na licznych wydziałach szkół państwowych i
prywatnych pomiędzy 60 a 80 tysięcy studentów. Liczba ta stanowi zatem 2-3-
krotność obecnie praktykujących prawników. W tym miejscu zastanowić się wypada
nad przyczynami takiej nadprodukcji prawników, brakiem oddziaływania państwa i
szkół wyższych w sferze planowania zatrudnienia. Zastanowić się też wypada nad
cudownym zjawiskiem rozmnożenia się liczby studentów, porównywalnym jedynie ze
stopniem wzrostu liczby „prawników” po powojennym boomie wywołanym
działalnością „szkoły Duracza”. Zadumać się też należy nad tym, czy wraz ze
zwiększoną liczbą studentów poszedł w parze wzrost liczby pracowników
naukowych – samodzielnych i niesamodzielnych, czy stworzono niezbędne warunki
kształcenia w postaci nowych budynków i sal uniwersyteckich dla kilkakrotnie
większej liczby studentów prawa niż przed laty, czy studia prawnicze nie stały
się wyłącznie źródłem dochodów uczelni, czy wreszcie nie nastąpiło obniżenie
jakości kształcenia ? Czy wobec retorycznego charakteru postawionych pytań –
tezy o wzroście jakości poprzez zwiększenie ilości, tezy o zmniejszeniu
bezrobocia poprzez szersze dopuszczenie do zawodów prawniczych – nie są jedynie
hasłami populistycznymi, nastawionymi na pozyskanie elektoratu, a w praktyce
nie do spełnienia. Taki też wyłącznie populistyczny charakter mają argumenty
makroekonomiczne: szerszy dostęp do zawodów prawniczych ani nie zwiększy
dochodu narodowego, ani nie spowoduje cudu gospodarczego, ani tym bardziej nie
zmniejszy bezrobocia. Tezy przeciwne są z gruntu nieprawdziwe. W tym miejscu
dodać wypada, że jedna trzecia ze 150 tys. adwokatów w Niemczech – przy
nieporównywalnym z Polską rynku gospodarczym, nieporównywalnej skali i
przyzwyczajeniu korzystania z pomocy prawnej - jest bezrobotna, a w najlepszym
wypadku wykonuje zawody nie mające nic wspólnego z adwokaturą, jak zawód
taksówkarza, barmana, itp. Jaki jest zatem – poza politycznym – cel
wywoływania złudnych nadziei wśród młodzieży na stworzenie dostępu do zawodów
prawniczych oraz otwarcia dziesiątkom tysięcy absolwentów wrót do wykonywania
zawodu? Żaden inny – poza nastawionym na pozyskanie elektoratu. Szkoda tylko,
że nie uwzględnia się przy tym przyszłego kosztu społecznego, wynikającego z
dalszego wzrostu frustracji w pokoleniach prawników, którym w sposób
nieodpowiedzialny i bałamutny obiecuje się możliwości kariery zawodowej, w
rzeczywistości niemożliwej do zrealizowania

stanowisko NRA c.d.

[Gość: Marco]

d) Zastanawia także przemilczenie autorów uzasadnienia projektu ustawy
kwestii nader istotnej, narzucającej się wręcz przy lekturze uzasadnienia: czy
rozwiązanie zrozumiałego nacisku wielotysięcznej grupy absolwentów prawa na
rynku pracy oraz ich frustracji związanej z niemożnością szerokiego, w miarę
swobodnego dostępu do wykonywania tzw. wolnych zawodów prawniczych, winno być
dokonywane tylko poprzez ułatwienia wchłaniania wspomnianych prawniczych mas
przez rynek, czy też może należałoby zastanowić się nad sensem kształcenia
takiej ilości ludzi na kierunkach prawniczych. Kilkudziesięciotysięczna masa
studentów prawa (około 80 tys.) to w większości studenci studiów odpłatnych.
Ich kształcenie jest źródłem względnej zamożności uczelni oraz wykładowców, to
prawda, że wynagradzanych gorzej niż podle, w ramach ich uczelnianych etatów.
Jest faktem znanym i łatwo sprawdzalnym, że poziom kształcenia studentów prawa,
właśnie z uwagi na ich ogromną ilość, pozostawia wiele do życzenia. Studenci
rzadko tylko mają bezpośredni kontakt z samodzielnymi pracownikami nauki,
dominacja zaś egzaminów pisemnych zrywa do końca i tak bardzo luźny, a nie
dający się niczym zastąpić, osobisty kontakt uczniów i nauczycieli. Czy nie
nadszedł już czas, by zastanowić się nad sensem i celowością takiej rozbudowy
studiów prawniczych, która wydaje się być podyktowana przede wszystkim
potrzebami bytowymi pracowników nauki i zatrudniających ich wyższych uczelni, a
nie potrzebami rynku pracy ? Nie wydaje się, aby nasz kraj rzeczywiście
potrzebował kilkunastu tysięcy nowych prawników rocznie, w większości – kiepsko
wykształconych... Ponadto, czy nie byłoby celowym wyjaśnianie studentom studiów
prawniczych, zamiast wskazywania samorządów prawniczych jako winowajców ich
niedoli, że ich miejscem pracy nie musi być koniecznie wymiar sprawiedliwości.
Z pewnością rzetelniej byłoby wskazywanie, że w innych w krajach większość
prawników znajduje swoje miejsce w administracji rządowej i lokalnej,
bankowości, ubezpieczeniach, w przedsiębiorstwach itd. – z dobrym skutkiem dla
nich samych i dla instytucji ich zatrudniających.

stanowisko NRA c.d.

[Gość: Marco]

4. Argumenty odwołujące się do konieczności walki z patologiami



a) Kolejnym argumentem mającym przemawiać za koniecznością radykalnej reformy
systemu dostępu do zawodów prawniczych oraz zmian w ich samorządach ma być
rzekomo powszechnie występująca „patologia związana z aplikacyjnym systemem
szkolenia młodych prawników”. W uzasadnieniu projektu nie wskazuje się, na
czym polegać ma owa „patologia”. Autorzy uzasadnienia odwołują się w tym
zakresie do informacji medialnych. Z całym szacunkiem dla tego źródła
informacji wydaje się jednak, że akurat przy projektowaniu takich środków
zaradczych, jakie przewiduje projekt ustawy, koniecznym byłoby wyraźne
wskazanie, o co tak naprawdę chodzi ( bo nie przypuszczamy, by chodziło o
kogoś). Na czym owa „patologia” ma polegać, można zatem wnioskować rzeczywiście
z przekazów medialnych, a także z proponowanego radykalnego rozwiązania w
postaci odebrania samorządowi uprawnień w zakresie rekrutacji i egzaminowania
kandydatów do wolnego zawodu prawniczego.



b) Tak więc „patologia” przy przyjmowaniu na aplikację wyrażać się miała,
odwołując się do wspomnianych już źródeł „medialnych”, na zadawaniu kandydatom
pytań nie związanych z wiedzą prawniczą, niekiedy pytań ocenianych jako
niepoważne lub „egzotyczne”, a także na preferowaniu kandydatów związanych
więzami rodzinnymi lub koleżeńskimi ze środowiskiem adwokackim. Czy takie
zjawiska rzeczywiście występują? Oczywiście tak; byłoby hipokryzją i brakiem
uczciwości z naszej strony zaprzeczanie ich istnieniu. Nieprawdą jest jednak,
by skala takich niewątpliwie niepożądanych przypadków uzasadniała totalnie
negatywną ocenę roli samorządu adwokackiego w tej materii.



c) Adwokatura sama jest w stanie zwalczać przejawy nieprawidłowości, a
zważywszy na uchwalony nowy regulamin konkursu adwokackiego – już podjęła
rzeczywiste, rozsądne środki przeciwdziałania takim indywidualnym przypadkom,
określając precyzyjne reguły dotyczące m.in. zakresu konkursu na aplikację
adwokacką i sposobu jego przeprowadzenia. Te nowe regulacje stwarzają
rzeczywiste gwarancje rzetelności i uczciwości postępowania konkursowego.
Wypada tu jednak postawić pytanie - czy uda się tylko poprzez unormowania
regulaminowe lub ustawowe wyeliminować całkowicie wpływ stosunków rodzinnych,
koleżeńskich czy towarzyskich ? Trudno powiedzieć, zważywszy na fakt, że nie
udało się to w 100% nigdy, nikomu, w żadnym kraju i w żadnej dziedzinie, przy
zastosowaniu najbardziej nawet wysublimowanych konstrukcji prawnych. Wiara, że
mechanizmami prawnymi zlikwiduje się wszelkie choćby marginalne przejawy
patologii – stanowi wyraz ideologii fideizmu prawniczego, z którym już dawno
rozprawiła się historia. Można natomiast wpływać na ich zmniejszenie, do
czego walnie przyczyniają się w systemie demokratycznego społeczeństwa
otwartego inne mechanizmy kontroli, jak chociażby wolna prasa.



d) Zważyć należy, że proponowany centralny pisemny egzamin konkursowy – z
całokształtem zastrzeżeń odnośnie braków i niepełności takiego egzaminu w
zakresie sprawdzania predyspozycji do zawodu - tego rodzaju patologii nie
zlikwiduje. Przeniesie je natomiast na inny, centralny i państwowy szczebel,
eskalując – należy przewidzieć - zasięg negatywnych zjawisk. Warto w tym
miejscu zapytać - czy to naprawdę lepiej czy może gorzej, bo i skala zjawiska,
i jego społeczny odbiór, będą zupełnie inne wtedy, gdy wiąże się je z „rządem”
niż wtedy, gdy winę można przypisać samorządowi adwokackiemu, a w każdym razie
wskazywać go jako winowajcę ? Projektodawcy nie mogą nie zdawać sobie sprawy z
tego, że pisemny egzamin konkursowy, w którym brałoby udział kilka, a może
nawet kilkanaście tysięcy osób (ich liczba wzrastałaby z roku na rok lawinowo)
tylko pozornie, formalnie będzie przeprowadzany przez Komisję o składzie tak
zacnym, że tylko pochylić czoła. W rzeczywistości – a podobne egzaminy dla
setek studentów jednocześnie przeprowadzane na wyższych uczelniach prawniczych
dają znakomity, jakże negatywny przedsmak takiej praktyki – zarówno
przygotowanie samych testów pisemnych, jak przede wszystkim ich poprawa będzie
musiała być dokonywana przez liczne grono urzędników, których rzetelność nie
jest już taka bezdyskusyjna. Była już taka postać historyczna, która nie bez
racji twierdziła, że najważniejsze jest, kto liczy głosy, w tym przypadku – kto
liczy punkty...



e) Skąd zatem bierze się przekonanie autorów projektu, że ”więcej państwa”,
czyli pełna centralizacja i oddanie decyzji tak naprawdę w ręce anonimowych
urzędników, których działania tylko z grubsza nadzorować będzie Komisja,
złożona w większości z ludzi zaabsorbowanych własną, odpowiedzialną pracą
zawodową, a więc już choćby z tej tylko przyczyny mało sprawna, zapewni większą
niż obecnie rzetelność konkursu i jego sprawny przebieg? Podzielamy w tym
zakresie radykalizm prof.Jana Winieckiego, który na pytanie „Co rządy mogą
zepsuć” ? - udziela trafnej, naszym zdaniem, odpowiedzi, a mianowicie –
„wszystko” („Wprost” nr 8 z 23.02.2003 r., s.52). Obawiamy się, zważywszy na
dotychczasowe doświadczenia w stosowaniu recepty „więcej państwa” w wielu
dziedzinach życia, iż „nacjonalizacja” polityki personalnej w adwokaturze
przyniesie tak samo kiepskie efekty, jak nacjonalizacja w jakiejkolwiek
dziedzinie gospodarki.



f) Upaństwowienie konkursu oznaczać będzie przeniesienie do adwokatury tych
wszystkich negatywnych zjawisk, jakie występują i narastają w całym aparacie
państwowym. Tymczasem to właśnie samorząd, składający się z ludzi z ”wewnątrz”,
znanych w środowisku i takich, którzy to środowisko znają, a więc posiadających
wiedzę i doświadczenie także w identyfikowaniu i przeciwdziałaniu wspomnianym
wyżej zjawiskom patologicznym, ma większe szanse niż centralny urząd ( czytaj –
grupa urzędników ), na skuteczne ich eliminowanie i co najważniejsze - już to
robi.



g) Pomysł organizowania centralnego egzaminu adwokackiego nie jest sam w sobie
nowością. Ten sposób egzaminowania aplikantów stosowano kiedyś w Prokuraturze.
Nie jesteśmy wszakże pewni, czy autorzy projektu zdają sobie do końca sprawę,
czym jest, tzn. jaki ma zakres i „głębię” egzamin adwokacki ? Wątpliwości
nasze biorą się stąd, iż przeprowadzenie takiego egzaminu corocznie dla
aplikantów adwokackich, radcowskich i notarialnych, których liczba – po
wprowadzeniu innych unormowań radykalnie zwiększających ich liczbę – będzie
wielokrotnie wyższa od obecnej, jest fizycznie niemożliwe, zakładając, że
egzamin adwokacki ( co do innych nie zajmujemy stanowiska, ale podejrzewamy, że
tak samo ) po prostu nie może ograniczać się do formy pisemnej. W jaki sposób
Komisja Ministerialna w proponowanym składzie przeprowadzi egzamin adwokacki,
pisemny i ustny (by ograniczyć się tylko do tego jednego wolnego zawodu
prawniczego nie zapominając, że do egzaminu radcowskiego przystępuje
kilkakrotnie więcej osób) dla kilkuset, czy w perspektywie kilku dla lat – dla
kilku tysięcy osób, tego nie wiemy i obawiamy się, że takim szczegółem
projektodawcy nie zawracali sobie głowy.



h) Autorzy projektu nie wskazują zresztą, na czym miałaby polegać patologia
przy przeprowadzaniu egzaminów adwokackich przez Komisje powoływane przez
okręgowe rady adwokackie. O tym akurat, o ile wiemy, media nie donosiły. Z
doświadczeń własnych członków Naczelnej Rady Adwokackiej, niemałych w tej
dziedzinie, oraz kolegów uczestniczących od lat w takich egzaminach, możemy z
czystym sumieniem bronić tezy, że są one wprawdzie trudne ( bo takie mają być),
ale też uczciwe, rzetelne, a ich wynik determinow

stanowisko NRA c.d.

[Gość: Marco]

5. Inne grzechy główne korporacji prawniczych.



a) Wśród kolejnych zarzutów stawianych korporacjom prawniczym projektodawcy

ustawy podnoszę zaniżanie liczby miejsc na aplikacjach lub unikanie ustawowego
obowiązku prowadzenia aplikacji. Zauważyć należy, że i w tym wypadku mamy do
czynienia z nieuzasadnioną generalizacją. Jeśli bowiem zdarzyło się w danym
roku ze względów organizacyjnych (brak miejsc, brak patronów) - jednej czy paru
spośród 24 rad okręgowych - nie organizować egzaminu konkursowego, to nie jest
to w żadnym wypadku powód do generalizacji, o ile rzecz jasna wypowiedź ma mieć
charakter rzetelny, a dyskusja – ma być uczciwa.



b) Podobnie rzecz się ma z zarzutem zaniżania liczby miejsc na listach
aplikantów. Jak już wspomniano nadal obowiązuje przepis art. 40 pkt 4 kreujący
kompetencję dla izb adwokackich do określania minimalnej i maksymalnej liczby
członków izby adwokackiej, którą stanowią adwokaci i aplikanci. Pomimo nadal
obowiązującej treści cytowanego przepisu w regulaminie odbywania aplikacji i
egzaminu adwokackiego, uchwalonego przez NRA, zrezygnowano z limitów przyjęć,
ustalając jako kryterium przyjęcia osiągnięcie określonego pułapu punktów w
trakcie egzaminu konkursowego. Takie określenie kryterium przyjęć na aplikację
wraz z zobiektywizowanym koniecznym egzaminem w formie pisemnego testu – daje
gwarancję prawidłowości i rzetelności postępowania konkursowego.



c) Autorzy piszą, że „korporacje adwokacka i radcowska uzasadniają problemami
natury organizacyjnej ograniczenia lub odstępowanie od szkolenia aplikantów, co
jest również działaniem oczywiście sprzecznym z przepisami prawa oraz
potrzebami gospodarki i awansem zawodowym tysięcy młodych Polaków”.
Ustosunkowując się do tego argumentu raz jeszcze wypada odwołać się do
specyfiki kształcenia aplikantów adwokackich. Aplikacja ta odróżnia się od
innych szczególnymi cechami, a mianowicie odbywa się pod stałym nadzorem
patrona adwokata, na zasadzie relacji uczeń – mistrz. Aplikant adwokacki już
po 6-cio miesięcznej praktyce ma prawo występowania przed sądem, reprezentując
z upoważnienia adwokata interesy klienta. Co ważne – owo występowanie przed
sądami nie ma charakteru incydentalnego, lecz jest zjawiskiem powszechnym, nie
spotykanym wśród aplikantów innych zawodów. Aplikant na co dzień po nadzorem
patrona, z którym łączy go stosunek zatrudnienia, uczy się zawodu, wykonując
czynności adwokackie, pisząc pisma, środki odwoławcze, uczestnicząc w rozmowach
z klientami. Zaznaczyć przy tym należy, że nie wszystkie aplikacje przebiegają
w ten właśnie sposób, a w każdym razie nie polegają na równoczesnej nauce
zawodu i pozostawaniu w zatrudnieniu z patronem, co jest regułą w adwokaturze.
Ten sposób szkolenia stwarza warunki do tego, że aplikacja nie jest jedynie
formalnym, ale merytorycznym kształtowaniem prawnika, wraz z wyrabianiem
właściwych postaw, prawidłowych relacji wobec klienta, sądu i kolegów.
Podkreślić należy, że do realizacji takiego sprawdzonego modelu szkolenia
niezbędny jest system patronatu. Aby spełniał on swe założenia, aby był
właściwie wykonywany, patronat winien być powierzany osobom do tego
predystynowanym. Tu pojawiać się mogą problemy. Może nie tyle w braku
odpowiednich osób, choć i takich spełniających łącznie wymogi odpowiednich
kwalifikacji, doświadczenia zawodowego i właściwej postawy etycznej - nie jest
w nadmiarze. Muszą tak kwalifikowane osoby chcieć podejmować się obowiązków
patrona, mieć odpowiednie warunki do pracy oraz możliwość zapewnienia
utrzymania dla aplikanta, bowiem w adwokaturze zasadą jest, że aplikant
pozostaje w stosunku zatrudnienia z kancelarią patrona, a zatem on ponosi koszt
zatrudnienia. Te okoliczności – z istoty swej ograniczające rozszerzanie poza
wszelkie granice możliwości kształcenia - stanowią zatem czynnik, który musi
być uwzględniany przy naborze na aplikację adwokacką.



d) Kolejne argumenty podnoszone w uzasadnieniu projektu to zawyżanie
odpłatności za aplikację, tworzenie ze szkoleń aplikantów dochodowej
działalności finansowej. Nie są znane Naczelnej Radzie Adwokackiej źródła
owych danych o dochodowości. Oczywiście pobierane są przez okręgowe rady
adwokackie opłaty za egzamin konkursowy na aplikację adwokacką, co ma miejsce
raz do roku. W razie przyjęcia na aplikację opłaty te traktowane są z reguły
jako opłaty wpisowe. Można argumentować, że wszystko należy się za darmo, że
na korporacjach prawniczych ciąży obowiązek kształcenia bezpłatnego aplikantów
i to w coraz większej ilości. Pojawi się jednak pytanie – dlaczego ze składek
wpłacanych przez adwokatów na rzecz korporacji mają korzystać osoby nie będące
jej członkami? Kto dał projektodawcom prawo nakładania na członków Korporacji
obowiązku kształcenia tak wielkiej rzeszy prawników i to jeśli nie za darmo, to
za częściową odpłatnością, a w stosunku do niektórych zwolnionych z opłat
ponosić koszty kształcenia w całości. Dlaczego korporacja, która w oparciu o
składki członkowskie adwokatów od 85 lat tworzy podstawy materialnego
funkcjonowania samorządu ma prowadzić szkolenie aplikantów w zasadzie za darmo,
nie mając przy tym żadnego wpływu na dobór aplikantów oraz na egzamin
adwokacki – jak tego chcą projektodawcy. Nie można przy tym uznać za
odpłatność ponoszenie w niektórych izbach (bo nie we wszystkich) przez
aplikantów adwokackich składki członkowskiej, której wysokość jest z reguły
nieco wyższa niż symboliczna, a dodatkowo gdy aplikant odbywa sześciomiesięczną
praktykę w sądzie – ponoszenie dodatkowych 100-200 zł m-nie na wynagrodzenie
dla sędziego opiekuna takiej praktyki?



e) Następny grzech członków korporacji prawniczych ujęto w sposób
następujący: „.. niewielka liczba adwokatów, radców prawnych i notariuszy
wymusza zatrudnianie w kancelariach prawniczych absolwentów wydziałów prawa,
nie będących członkami jakiejkolwiek korporacji. Są to osoby wykonujące na co
dzień taką samą pracę, jak adwokat, notariusz, radca prawny jednak świadoma
polityka władz korporacji prawniczych ... powoduje, że przytłaczająca część
tych prawników nigdy nie będzie miała szansy na zdobycie uprawnień”.
Pomijając uwagi świadczące o szczególnie wysokiej samoocenie, by nie rzec
megalomanii i braku krytycyzmu absolwentów prawa, którzy wykonują „na co dzień
taką samą pracę jak adwokat, notariusz...” - czyli doświadczeni prawnicy,
stwierdzić należy co następuje: Tak jest na całym świecie, że nie wszyscy po
studiach prawniczych zostają adwokatami, radcami czy notariuszami.
Analogicznie - nie wszyscy absolwenci medycyny zostają chirurgami,
ginekologami, specjalistami, adiunktami czy profesorami w danej dziedzinie
lekarskiej, lecz – nie umniejszając doniosłości społecznej – są lekarzami
ogólnymi, rodzinnymi, pierwszego kontaktu czy pogotowia, którzy nigdy nie będą
zajmować się leczeniem specjalistycznym, do czego wymagany jest większy nakład
pracy, specjalne zdolności, umiejętności i kwalifikacje, podlegające stosownej
ocenie.



f) Projektodawcy piszą: „korporacje ignorują wykonanie orzeczeń sądowych,
które są dla nich niekorzystne oraz przewlekają procedury dotyczące
rozpatrywania odwołań od uchwał odmawiających wpisu na listę członków danej
korporacji”. Zarzuty te są nieprawdziwe. Praktyka organów adwokatury jest
taka, że odwołania są rozpatrywane w trybie i czasie określonym w kpa. Od
ostatecznych decyzji przysługuje skarga do NSA, którego orzecznictwo – często
niekorzystne dla adwokatury – jest przez nią w pełni respektowane. Orzecznictwo
NRA wskazuje, że odwołania rozpatrywane są w przeważającym stopniu w sposób
korzystny dla odwołujących się. Wśród najczęściej uchylanych uchwał okręgowych
rad są uch

stanowisko NRA c.d.

[Gość: Marco]

6. Argumenty ksenofobiczne: obawy przed konkurencją ze strony prawników
zagranicznych:



a) Projektodawcy postulują by zwiększyć ilość adwokatów, radców prawnych i
notariusz gdyż na mocy ustawy z 5 lipca 2002 o świadczeniu przez prawników
zagranicznych pomocy prawnej w RP będą oni „mogli swobodnie świadczyć usługi na
terenie Polski”. Teza powyższa jest nieprawdziwa jeśli chodzi o swobodne
świadczenie usług przez firmy zagraniczne. Wymogi w/w ustawy stwarzają pewne
bariery, wśród których wymienić należy choćby znajomość języka polskiego oraz
konieczność zdania odpowiedniego testu umiejętności.



b) Warto jednak zauważyć, że obawy projektodawców przed konkurencją
prawników zagranicznych nie są pozbawione racji. Obawy te staną się jednak w
pełni realne w sytuacji przyjęcia projektu ustawy. W sytuacji postulowanego
otwarcia aplikacji dla szerokich rzesz prawników – żadna z korporacji nie
będzie w stanie prowadzić na wysokim poziomie merytorycznym oraz z zapewnieniem
właściwego patronatu szkolenia aplikantów. Wobec założonego jedynie częściowego
pokrywania kosztów szkolenia przez aplikantów (oraz udzielenia niektórym
zwolnienia od tych kosztów) – żadnej z korporacji nie będzie stać na
profesjonalne szkolenie. Skutek tego stanu będzie taki, że podwyższaniem
kwalifikacji będą się zajmować jedynie silne liczebnie i bogate firmy
prawnicze. Żadna kancelaria indywidualna oraz jedynie nieliczne średnie firmy
będą w stanie prowadzić ustawiczne kształcenie. Jedynie zasobne firmy
zagraniczne będą mogły pozwolić sobie na organizowanie szkolenia dla swoich
pracowników i partnerów. Spowoduje to dalsze rozwarstwienie profesji
prawniczych, umocnienie dużych - przeważnie multinarodowych – firm prawniczych
(głównie anglosaskich). Znikną z rynku lub ulegną marginalizacji polskie firmy,
a prawnicy z doświadczeniem, nie mówiąc już o t.zw. młodych zdolnych
prawnikach – w swej masie – zostaną skazani na pracę nie w formie wolnego
zawodu, lecz w ramach globalnych firm, na zasadach zatrudnienia.

stanowisko NRA c.d.

[Gość: Marco]

9. Argumenty obraźliwe:



Oprócz argumentów natury demagogicznej odnaleźć można w uzasadnieniu projektu
argumenty obraźliwe, stanowiące zniesławienie organów samorządowych. Czytamy
bowiem, co następuje: „Korporacje nie wykonując obowiązków wynikających z
przepisów prawa tworzą konstrukcje swoistego państwa w państwie, czyli
obszaru, w którym wyłączone jest działanie tych przepisów prawnych i decyzji, ,
które mają charakter niekorzystny dla tego środowiska zawodowego. Władze
korporacji bardzo często naruszają przepisy prawa, chociaż obowiązkiem moralnym
i prawnym adwokatów, radców prawnych i notariuszy jest zgodne z przepisami
stosowanie prawa”.



By nie dać wciągnąć się w dowodzenie tego, że nie jest się przysłowiowym
wielbłądem, pozwolimy sobie oświadczyć, że zawarte w cytowanym stwierdzeniu
treści nie są zgodne z rzeczywistością, a nadto, że obrażają zarówno władze
wymienionych korporacji prawniczych, jak też poszczególnych jej członków.
Zauważyć też wypada, że tego typu sformułowania nie przenoszą dyskusji na
poziom, którego cechą i wyróżnikiem byłby styl świadczący o parlamentarnej
proweniencji. Mówiąc wprost - ten rodzaj dyskursu, jaki zaproponowano w
uzasadnieniu projektu nowelizacyjnego, z pewnością nie jest parlamentarny.
Wyrazić wypada żal, że często pojawiające się odesłania do kategorii prawa i
sprawiedliwości, nie niosą za sobą podniesienia rozważań merytorycznych na
poziom wyznaczany aksjologią – zdawało się – immanentnie związaną z ius et
lex.

[dean08]

Zadziwiające do niedawna było tylu merytorycznych dyskutantów - jakoś żaden nie
zdecydował się na komentarz do było, nie było, oficjalnego stanowiska
adwokatury.

[Gość: Marco]

dean08 napisał:

> Zadziwiające do niedawna było tylu merytorycznych dyskutantów - jakoś żaden
nie
>
> zdecydował się na komentarz do było, nie było, oficjalnego stanowiska
> adwokatury.

Trudno jest polemizować ignorantom z rzeczowymi argumentami. Gdyby ci ignoranci
potrafili dusktuwać, to by byli przyjęci na aplikację :o).

[Gość: Marco]

Gość portalu: Marco napisał(a):

> dean08 napisał:
>
> > Zadziwiające do niedawna było tylu merytorycznych dyskutantów - jakoś żade
> n
> nie
> >
> > zdecydował się na komentarz do było, nie było, oficjalnego stanowiska
> > adwokatury.
>
> Trudno jest polemizować ignorantom z rzeczowymi argumentami. Gdyby ci
ignoranci
>
> potrafili dusktuwać, to by byli przyjęci na aplikację :o).

czepiasz się

[mn7]

Stanowczo za dużo wymagasz. Jak mozna argumentować, jeśli tekst powyżej 10
linijek przekracza ich możliwości percepcji?

mn