מתוחים ? לחו

Baruch Spinoza (1632-1677)

-------------------------------------------------------------------------------

Baruch Spinoza was one of the great philosophers of the age of Rationalism and
a major influence thereafter, as on, paradoxically, both of the bitter enemies
Arthur Schopenhauer and G.W.F. Hegel. From a Portuguese Jewish family that had
fled to the relative tolerance of the Netherlands, one of the most famous
things about Spinoza was his expulsion from the Dutch Jewish community. This
is often called an "excommunication," though, as I used to have a high school
teacher protest, there is really no such thing as "excommunication" in
Judaism. Nevertheless, Spinoza was expelled from the Jewish community and
anathematized. Although he is today recognized as one of the greatest Jewish
philosophers ever, and the chief Rabbis of Israel have been petitioned to
formally lift the curse upon him, this has not happened: Spinoza remains a
controversial person in Judaism, for very much the same reasons that led to
his expulsion in the first place. Spinoza's God is not the God of Abraham and
Isaac, not a personal God at all, and his system provides no reason for the
revelatory status of the Bible or the practice of Judaism, or of any religion,
for that matter.

Spinoza's alienation from his community is reflected in an alternative version
of his name. "Baruch" in Hebrew (bârûkh) means "Blessed"; but Spinoza began
using the name "Benedict," which in Latin (Benedictus) would mean "spoken well
of" or "praised." This reflects the circumstance that Spinoza, with whom Jews
were forbidden to associate, inevitably found friendship with Christians
instead. Nor was he unsympathetic with Christianity. However, there never was
any chance of Spinoza adhering to Christianity as a religion anymore than
Judaism. Spinoza's sympathy for Christianity, like Thomas Jefferson's, was
entirely for the moral teachings of Jesus, not for the theology, Christology,
or the promise of the means of salvation. Like Jefferson, again, Spinoza was a
kind of Unitarian, for whom the purely religious aspects of the religions were
nearly meaningless.

Although his major works went unpublished in his lifetime, Spinoza did acquire
concerned friends and some measure of favorable reputation. He had made a
living for a while by grinding lenses, where the dust had damaged his lungs.
The pension that his friends later obtained for him thus did not prevent him
from dying at a tragically young age of 45. His chance for an established
academic career, with an offer from a German university, was rejected,
naturally, because of the confessional conformity that would have been
required. Spinoza's life, consequently, though not irredeemably horrible,
seems on the whole sad, isolated, and blighted.

Besides tragedy, Spinoza's life and thought is most noteworthy for paradox. No
one would ever have thought to call Thomas Jefferson "the God intoxicated
man"; but although honoring, apparently, the same sort of rationalized,
secularized, and impersonal Deity, this is precisely what Spinoza has been
called. How does one, indeed, become "intoxicated" with such a God? Since
Spinoza explicitly identifies his God with Nature, it doesn't even seem to be
a God at all. How about "the Nature intoxicated man"? Spinoza today is often
cited by people who advocate a reductionistic scientism but who are willing to
retain some traditional terminology, so that the term "God" adds nothing to
the very same natural world described by science. This overlooks a great deal
of Spinoza's metaphysics, but the real challenge is how Spinoza's God, even
properly conceived, would provide any of the solace, comfort, and meaning of
tradition religion to someone like Spinoza. Exactly what was the emotional
pull of Spinoza's God on him?

We find the answer to this question in the realization that Spinoza is not
entirely a modern thinker and that his God in fact has antecedents in the
Middle Ages. It is too easy to get carried away with the evident conformity of
Spinoza's system to the requirements of science and overlook the foot that it
still has planted firmly in Mediaeval Jewish mysticism. Mediaeval Jewish
philosophy, in fact, was closely allied to the Neoplatonic philosophical
tradition of Late Antiquity, as this had been taken up and developed during
the intellectual flowering of Islâm in the 9th century. The details of
Spinoza's metaphysics, ironically but significantly, share much more with
Islâmic theology that with that of either Judaism or Christianity. It is not
clear that Spinoza was even aware of this (or that "Benedict" would be a
better translation of Muh.ammad, "Praised," than of "Baruch"), but it could
even be said to be the result of a similar emphasis on the uniqueness and
power of God.

Mediaeval Jewish philosophy reached its height in Spain with Moses Maimonides
(1135-1204) and Moses Nahmanides (1194-1270), as Mediaeval Jewish mysticism
reached its height with the Zohar of the Spanish Jew Moses ben Shem Tov.
Although more rationalistic than Nahmanides, Maimonides, one of the greatest
philosophers of the Middle Ages, was nevertheless in the Neoplatonic tradition
that had originally mixed both considerable rationalism and mysticism, i.e.
the belief in the possibility of personal knowledge, even union, with God and
the notion that "religious" truths are often really rational truths packaged
in a way comprehensible to the masses. Such views are the most plainly and
accessibly stated in Lenn Goodman's translation of the book of the Spanish
Islâmic philosopher Ibn Tufayl, Hayy Ibn Yaqzan. Islâmic philosophers
eventually got in trouble for such ideas. Jewish philosophers were less likely
to get in trouble with the authorities, until, that is, Spinoza.

We can gather how this works in Spinoza by examing the details of his
metaphysics, as found in Book I of his postumously published Ethics. The
fundamental thing to keep in mind when thinking about Spinoza is one simple,
striking, and paradoxical proposition: God is the only thing that exists.
Although a relatively unfamiliar notion in Western philosophy and religion,
this is a venerable position in India, and Spinoza's theory can be classified
as a version of "qualified Advaita Vedânta," where everything that we
ordinarily think of as existing, does exist as a part of God. It is also
noteworthy that the Jewish-Islâmic Mediaeval mystical tradition also
approached this. L.H. Grunebaum says of the Sufis, the Islamic mystics, "The
mere attribution of reality to any entity besides the One is polytheism"
[Medieval Islam, University of Chicago, 1946, 1969, p. 133].

In terms of modern philosophy, we have the term "pantheism," that God is
everything; but this can convey the wrong idea. It is not that God is
everything, as though everything exists individually and is somehow God, but
that nothing exists independently except God and that the "everything" we
ordinarily think of is a feature of God. Another term occasionally used for
Spinoza is "panentheism," that God is "in" everything; but this is even more
deceptive, since it makes it seem like God is a feature of things, rather than
the other way around.

The way that Spinoza argues it is that there is only one substance, and then
that there is only one individual of that substance. In the tradition of
Anselm and Descartes, God is a "Necessary Being," who cannot possibly not
exist. Existence is part of his essence, and he cannot be without it. But
existence is not the entire essence of God. Instead, the one substance is
characterized by an infinite number of attributes. Besides existence, we are
only aware of two of these: thought and extension. Thus, where Descartes had
seen thought as the unique essence of the subs

Kto tu zaprosił diabły? O uzdrowieniu międzypokoleniowym coś jeszcze

http://www.jeruzalem.alleluja.pl/tekst.php?numer=6906

Autor: ksiądz Andrzej Siemieniewski
Data: 2003-11-08


--------------------------------------------------------------------------------

Po kilku dniach zajrzałem znowu do wątku dyskusji o uzdrowieniu
międzypokoleniowym. Taka przerwa jest bardzo korzystna: pozwala z pewnego
dystansu spojrzeć na główne argumenty uczestników dyskusji. Wydaje mi się, że
zwolennicy modlitwy o uzdrowienie międzypokoleniowe, a zwłaszcza według nauk o.
DeGrandisa, koncentrują się wokół następujących przyczyn przekazywania złych
wpływów grzechu z jednego pokolenia na następne:

a) zły wpływ wynikający ze zniszczenia środowiska naturalnego, przyrodniczego;
b) zły wpływ środowiska ludzkiego, zwłaszcza otoczenia rodzinnego;
c) wpływ złego ducha.

Oto fragmenty dyskusji, z których wyciągnąłem taki wniosek:

a) zły wpływ wynikający ze zniszczenia środowiska naturalnego, przyrodniczego:

„Może skutki grzechów naszych bezpośrednich przodków też na nas wpływają?
Niewątpliwie tak! [ …] Albo fakt z drugiej wojny światowej, zrzucenie bomby
atomowej na Japonię – do dzisiaj są widoczne tego skutki, chociaż minęło już
wiele lat ”.

b) zły wpływ środowiska ludzkiego, zwłaszcza otoczenia rodzinnego:

„Na pewno wszystkich nas interesuje, jak może dojść do «skażenia»
międzypokoleniowego? Otóż związane jest ono ze środowiskiem naszych rodzin ”.

„Często jest tak, że mój grzech osobisty dotyka nie tylko mnie, ale też i
innych, niewinnych. Ojciec pije, a przy nim cierpią niewinne dzieci i cała
rodzina ”.

c) wpływ złego ducha:

„Najgorsze w tym wszystkim jest to, że obciążeniu pokoleniowemu może
towarzyszyć działanie szatana, jakiegoś złego ducha, który ukrywa się pod
konkretnym problemem ”.

„Ważną rzeczą jest, aby członkowie rodziny razem ustalili, o co należy się
modlić, np. powtarzające się choroby, problemy duchowe (np. przekazywanie
zdolności okultystycznych, zainteresowanie wróżbiarstwem, magią, spirytyzmem) ”.

„Przy modlitwach wstawienniczych często ujawnia się zły duch, którego można
nazwać: duch pijaństwa, śmierci, spirytyzmu, okultyzmu, magii, nienawiści,
nieprzebaczenia itd. ”.

Pierwszą przyczynę możemy na potrzeby naszej dyskusji pominąć, dlatego że
rzadko zdarza się modlitwa o uwolnienie np. od zatrutych nurtów rzeki Bóbr.
Druga przyczyna, jako oczywista, też nie budzi raczej sprzeciwów: każdy zgadza
się, że lepiej wzrastać w rodzinie zgodnej i przyjaznej niż w awanturniczym
gronie kryminalnego marginesu. Pytania rodzą się oczywiście przy trzeciej
przyczynie – wpływ złego ducha na przekazywanie skutków grzechów moich
przodków. Dlatego na tym właśnie najpierw skoncentrujmy naszą uwagę.

Jako lekarstwo na międzypokoleniowe działanie diabła proponuje się terapię
wybitnie duchową, która przybiera postać łamania potęgi demona i usuwania jego
wpływów z czyjegoś życia:

– Proponuję rozrysowanie drzewa genealogicznego do czwartego pokolenia, do
osoby pradziadka.

– Istotą modlitwy o uzdrowienie międzypokoleniowe jest wzywanie Bożego
błogosławieństwa, nawrócenie i złamanie przekleństw, które wypływa z naszych
pokoleń, a dotyka nas i naszych rodzin.

– Bardzo często zdarza się tak, że w trakcie trwania modlitw trzeba
przeprowadzać modlitwy wstawiennicze i o uwolnienie [od wpływów złego ducha].

Jako biblijne argumenty na poparcie tezy o demonicznym działaniu do trzeciego i
czwartego pokolenia oraz o potrzebie wypędzania względnie usuwania wpływów
złego ducha podaje się następujące fragmenty Pisma:

„Pan, Bóg twój, który karze występek ojców na synach do trzeciego i czwartego
pokolenia […], okazuję zaś łaskę aż do tysiącznego pokolenia względem tych,
którzy Mnie miłują i przestrzegają moich przykazań ” (Wj 20,5).

„Pan zsyłający kary za niegodziwość ojców na synów i wnuków aż do trzeciego i
czwartego pokolenia – ale miłosierny i litościwy, bogaty w łaskę i wierność,
zachowujący swą łaskę w tysiączne pokolenia ” (Wj 34,7).

„Pan cierpliwy, bogaty w życzliwość, przebacza niegodziwość i grzech, lecz nie
pozostawia go bez ukarania, tylko karze grzechy ojców na synach do trzeciego, a
nawet czwartego pokolenia ” (Lb 14,18).

Są też inne pożyteczne w tej mierze fragmenty Pisma: np. przypadek synów Helego.

Uzupełnione jest to wszystko przez naukę Kościoła, np. z Katechizmu można
rzeczywiście wyciągnąć następujące wnioski:

Skutki grzechu mego przodka na pewno odczuwa cały Kościół, który działa, tak
jak ja to sobie wyobrażam, trochę na zasadzie naczyń połączonych.

Jaki powinien być następny krok w naszej dyskusji? Najpierw wyobrazimy sobie,
że mamy do dyspozycji tylko Stary Testament, a potem rozważymy sprawę jako
chrześcijanie, ludzie Nowego Testamentu. Wreszcie sprawdzimy, czy argumenty z
Katechizmu Kościoła katolickiego są wystarczające do uzasadnienia takiej
koncepcji uzdrowienia międzypokoleniowego, gdzie kładzie się nacisk na łamanie
przekleństw i usuwanie skutków działania diabła.

a. na płaszczyĽnie Starego Testamentu

To prawda, że Stary Testament często mówi o przykrych skutkach spotykających
ludzi aż do czwartego pokolenia wskutek grzechów przodków. Najczęściej mowa
jest o konsekwencjach za grzechy popełnione przez niektórych Izraelitów a
ponoszonych póĽniej przez wszystkich, żyjących np. sto lat póĽniej. W tym
sensie owe „trzecie i czwarte pokolenie ” to po prostu ludzie żyjący póĽniej,
np. my, Polacy, jesteśmy wszyscy „czwartym pokoleniem ” ludzi z czasów I wojny
światowej. Opisane w Biblii przykre konsekwencje najczęściej nie mają więc
związku z tym, czy sto lat temu grzeszył mój prapradziadek, prapradziadek
zupełnie nieznanego p. X, czy zgoła bezdzietny pan Y: tak czy inaczej takie
same konsekwencje ponosimy wszyscy razem.

Niekiedy zaś, choć rzadziej, mowa w Biblii o konsekwencjach ponoszonych przez
genetycznych przodków: to mój prapradziadek, a nie prapradziadek pana X
spowodował moje przykrości dziś.

Zapytajmy jednak, wciąż ograniczając się tylko do Starego Testamentu: czyim
dziełem są owe konsekwencje, zarówno te w skali społecznej, jak i w skali
rodzinnej? I tu niespodzianka: są dziełem Boga:

„Pan, Bóg twój, który karze występek ojców na synach do trzeciego i czwartego
pokolenia ” (Wj 20,5);

„Pan zsyłający kary za niegodziwość ojców na synów i wnuków aż do trzeciego i
czwartego pokolenia ” (Wj 34,7);

„Pan karze grzechy ojców na synach do trzeciego, a nawet czwartego pokolenia ”
(Lb 14, 18).

Natomiast współcześni zwolennicy uzdrowienia międzypokoleniowego zdecydowanie
twierdzą, że zwalczają kary ponoszone za grzechy przodków do trzeciego i
czwartego pokolenia, ponieważ mają do czynienia z dziełem diabła. To demonom
przypisują skuteczność takiego przekleństwa i podtrzymywanie jego złowrogiego
działania. Ale dlaczego? Stary Testament nic o tym nie mówi. Mówi natomiast, że
chodzi tu o dzieło Boże, mianowicie o Bożą karę.

Jak w tym świetle wygląda pragnienie łamania takich konsekwencji grzechów
przodków, które trwają do czwartego pokolenia? (Przypominam, że cały czas
próbujemy ograniczyć się tylko do danych Starego Testamentu). Wygląda to na
łamanie ni mniej, ni więcej, ale … Bożego dzieła: dzieła zamierzonego dla
ukarania winnych i ku przestrodze pozostałych.

Wydaje się więc, że jeśli pozostaniemy na płaszczyĽnie Starego Testamentu, to
nauka o uzdrowieniu międzypokoleniowym w sensie uwalniania z demonicznych
powiązań nie ma podstaw biblijnych.

b. na płaszczyĽnie Nowego Testamentu

Nowy Testament, jak się wydaje, tylko raz porusza temat duchowych przyczyn
chorób wśród ochrzczonych, czło