Zapomniane slonske wyrazenia

[herbjelita]

Przipomniauo mi se take slonskie suowo: Ociepka.
Wto mi powie co to je?

[1fatum]

Czy to nie koszyk? taka kobiałka, okrągły koszyk do noszenia Plewów?

[heli34]

herbjelita napisał:

> Przipomniauo mi se take slonskie suowo: Ociepka.
> Wto mi powie co to je?
##
Możno Ci szło bardzi o ociypka?
Ociepka abo też obciepka to je podklad pod puc( tynk).

A achtelik owsa (ale lepszy wiertel,- od viertel) a ociypka siana
te znejdziesz na wozie dobrego formana

[ballest]

Ociypka, to musi miec ze slomom albo sianem do czynienia ! ?

[cirano]

Ociepka to jak pamiyntom - mało garba słomy, może i siana.
Gupoli ze wsi tysz my nazywali "ociepa"

[herbjelita]

Heli, Ballest i Cirano majom recht.
"Dej tam koniowi ociepka siana" godali pod sw. Annom.

[herbjelita]

A wto z wos mi powie co to som "Texy",abo "Teksy"

[keniata]

Niy bol to czasym Reißzweck, abo jak to godajom pinezka?

[heli34]

keniata napisał:

> Niy bol to czasym Reißzweck, abo jak to godajom pinezka?
####
Rouz jedna baba szła od Rudow bez las ku Glywicom na torg.
Nogle sie ku ni przkwanckoł nie wiedzieć skond jakiś herny chop.
Tak szli chwilka do kupy,rozprowiali o lecyczym,aż nogle tyn sie spytoł czy sie baba nie boi
iść sama bez las ,bo to przeca sam sie smyko taki gizd, rabczyk a godajom na nigo Pistulka?
Ja, toć sie boja padała baba. To je przeca festelny oszkliwiec. Rabczyk,zbojnik , żodnymu nie przepuści.
A jak co to i zabije.

Dyć to ni ma prowda pado tyn przigoda. Tyn Pistulka jeny rabuje bogatych a biydnym rozdowo i po talarze.
Jo tam w to nie wierza,na to baba. Rabczyk je rabczyk a tyn jeszcze ekstra beskurcyjo.
Sama kiesi puda na tyn plac kaj go bydom wiyszać.

Tak jeszcze konsek szli i pogodowali ,mono aż ku Trachom.Sam tyn towarzysz sie spytoł eli,jak idzie na torg,by mu nie kupiyła ze gorść teksow bo mu sie szczewiki rozlatujom.
Bydzie na nia czekoł tam we lesie kaj sie potkali.
Terozki do 3 czeske, choć teksy kosztujom jyny sześc piyntokow, a jak bydzie nazot z gwoźdikama, to dostanie jeszcze dwa.

Minuło pora godzin,baba szła nazot z torgu i we ugodanym miejscu w lesie siedzioł tyn istny
pod młodym dambym i czekoł.
Baba prziwitoł,Boga pokwoloł i spytoł sie o teksy. Dała mu sporo tytka tych gwożdzikow do zolowanio i upomniała sie o te obiecane 2 czeske.

W tym chop chycioł jom od zadku,zaciepnoł ji unterok na gowa co nic nie widziała
i prziwionzoł jom do tego damba ryncoma i nogoma.

Terozki prziklynknuł przi te gołe rzici,kierom na nigo świyciyła i rouz po razie wrażowoł ji po teksie do jednego a to drugigo połrzitka.
Możno i mondel tego spotrzebowoł?
Baba piszczała a wrzeszczała w niebogłosy ale nic nie pomogło bo bez tyn las żodyn nie chodzioł z kuli tego Pistulki.
Za chwila ale jom odwionzoł od stroma,postawioł gymbom ku sobie i pado;
Dziwej sie, to jo je tyn Pistulka na kierego eś tak wyszkańtowała choć ci nic złego nie zrobioł.
Baba w ryk bo myślała,co terozki dziepro śniom potańcuje.
Ale Pistulka doł ji talara, puscioł do dom a przikozoł aby o ludziach,kierzi ji nic złego nie zrobiyli nie prawiyła oszkliwych klachow.

[seppel]

-Schuhnägel

[herbjelita]

Fajno ta geszichta uod heli. Teksy to abo drewniane kouki do zelowania abo wojskowe buty miauy nabite teksy metalower aby se nie slizgac abo ta zelowka szanowac.

[1fatum]

herbjelita napisał:

> Fajno ta geszichta uod heli. Teksy to abo drewniane kouki do zelowania abo wojs
> kowe buty miauy nabite teksy metalower aby se nie slizgac abo ta zelowka szanow
> ac.

*****************************************************

Gwoździe wbijane w podeszwy, to są ćwieki,

Tekst linka


a teksy to gwoździe, których ostre czubki w kontakcie z metalowym szewskim kopytem zawijały się uniemożliwiając ich wypadnięcie.

Tekst linka

[heli34]

herbjelita napisał:

> Fajno ta geszichta uod heli. Teksy to abo drewniane kouki do zelowania abo wojs
> kowe buty miauy nabite teksy metalower aby se nie slizgac abo ta zelowka szanow
> ac.
####
To nie tak!
Te drzewiane kołki nazywajom sie kołki . Przibijało sie nimi nowo zolowka do szczewika w kierum było wbite drzewiane kopyto szewske.
Skora sie dziurkowało szydłym i biyło dwie raje kołkow dookoła zoli tak głymboko aż wlazły do "lajsty" -tego kopyta (Schuster hatt's Leder kein Leisten dazu, drum gehen die lieben Gänslein und hab'n kene Schuh).
Po skończonej robocie sie wybijało te kopyto dość ciynżkim młotkym i te kołki sie urywały wewnontrz szczewika. Potyn trza było je troszka zraszplować i wlepić bradsola coby nie cisły.

Te wojskowe nabijane gynsto na cołko kołkowano zola nazywajom sie cweki
A teksy to som dość ciynke gwożdziki, kute,trójkontne na przeroju z wyciongnytom na ciynko szpicom. Długość 1,5 do2,5 cm.
Funkconujom tak jak pisze fatum. Sprawuje sie nimi kołkowano zola w kierej już niekiere kołki puściyły. Robota robi sie na zielaznym kopycie do reperacji kier sie po polsku nazywo dreifuss.

[1fatum]

Z tymi drewnianymi kołkami jest różnie, w zależności od regionu. Ja zna nazwę "szpilki". Jest nawet takie powiedzenie, kiedy ktoś zwraca się per "chłopcy".
- Wtedy pada odpowiedź, że "chłopcy u szewca szpilki prostują" - już samo "prostowanie" szpilek było czymś niewykonalnym.

Przypomniało mi się też określenie "branzel" lub "brandzel" używane do butów szytych ręcznie na dwie igły.
Można się domyślać skąd się nazwa wzięła. Zapewne od ruchów ręki w bardziej nieskromnej czynności, lub też mogło być odwrotnie.

[1fatum]

Znalazłem jeszcze inne powiązanie z nazwą na stronie 84:

Tekst linka

Szycie na dwie igły mamy tu:

Tekst linka

[cirano]

A kery jeszcze wiy co to olmaria?

[heli34]

Na Ślonsku bardzi Almaryja. Za to staropolske som olmaryje i olmaryjki i odnoszom sie do skrzineczek-szkatułek do prtzechowywanio cennych drobiazgow.
Za to ta ślonsko almaryja była przeważnie szranczkym we wnynce ściynnej i służyła
do przechowywanio żywnośco.
My już sam to pora lot tymu przerobiali.
forum.gazeta.pl/forum/w,34281,97249156,97261999,Re_Konkurs_nojpiykniejsze_slonskie_slowo.html

[heli34]

1fatum napisał:

> Z tymi drewnianymi kołkami jest różnie, w zależności od regionu. Ja zna nazwę "
> szpilki". Jest nawet takie powiedzenie, kiedy ktoś zwraca się per "chłopcy".
> - Wtedy pada odpowiedź, że "chłopcy u szewca szpilki prostują" - już samo "pros
> towanie" szpilek było czymś niewykonalnym.
>
> Przypomniało mi się też określenie "branzel" lub "brandzel" używane do butów sz
> ytych ręcznie na dwie igły.
> Można się domyślać skąd się nazwa wzięła. Zapewne od ruchów ręki w bardziej nie
> skromnej czynności, lub też mogło być odwrotnie.
#####
Starosz sie jak możesz ale nikiej zapominosz,że sam sie godo po ślonsku
Na Ślonsku szpilki to som długe patyczki ( dzisiej przedowane jako patyczki do szaszłykow)
kiere służyły do zawionzywanio krupniokow, żymlokow. leberek i inkszych wosztow - u Was patyczki do kiełbas. A szczewiki dycki nejlepsze były kołkowane a nie szyte. Szyto- kute buty to były jedynie za Pszemszom i Brynicom.

A ten branzol abo jak chcesz branzel??? JKak bych był złośliwy to bych pedzioł że Ci sie złe fluidy w IV komorze zbiyrajom i powodujom zbereźne myśli.
Bo ta biydno Brandsohla - brandzołla, ni mo nic współnego ze sprośnymi ruchami.
Znaczy w tłumaczeniu na polski chłopski rozum tela co podeszwa zapobiegająca odparzeniom.
Brand - Sohle Oparzenie - podeszwa. To ta wkładka skórzana wewnątrz kołkowanego buta,
która ma zapobiegać otarciom jakie powodowały by złamane i rozstrzępione kolki,
po Twojemu szpilki.

Re zadziwiajonce pochodzynie.

[heli34]

Co to je Hazuka?
Ani nie czekom na odpowiydź jyno Wom opisza skond to prziszło ku nom.
Hazuka to je po dzisiejszymu podomka.
Słowo już je i mało znane na Ślonsku bo w ostatnich latach przed wojnom zostało wyparte przez Mantelszirca.

Pedzioł ech,że sie bydziecie dziwić.
Po dzisiejszymu by to była podomka.
Prziszła do nos a i do Czechow przez Niymcy i jak to dycki na Ślonsku trocha sie splaszczyła.
Je to tako trocha niechlujnie pedziano Hausjaka -hazuka.
Ale teraz dziepro najdziwniejsze.Niymcy nie wymyslyli tej hausjakle
ale je to zabytek jeszcze z czasow rzymskich.
U Rzymian sie nazywała casaca -ubranie domowe.Od casa=dom.
No a od tego casula inakszy dzisiejszo koszula.

[herbjelita]

Szkoda zes zaroz odpowiedziou. Jo to wyrazenie Hazuka znom i czynsto szuyszou w mniemaniu szerokim jako Kleid abo i kabzok. U nos do dzisiok se godo jak mauo dziouszka w kleidzie se pokorze, to godajom, ze uona mo tako fajno Hazuka.
Heli jo nie wiedziou, ze sam u nos na tym Forum tyla szewcow je. Wspaniaue odpowiedzi.
Szacunek i nic wiency.

[cirano]

Jo ta hazuka tysz jeszcze - choć bardzo we mgle kapowoł.
Wszyjscy wiedzom ale co to kłobuk niy?

[herbjelita]

Miou es na mysli Kobuch? Nie podobo mi se te "ł" w tym "Kłobuku"

[ballest]

Kobuch to Jastrzab,

No ja , slowo Kobuch mou tysz jeszcze inne znaczenia?

- a Hazuka tysz znom, ale nigdy bych se nie pomyslou, ze se wywodzi z Hausjacke.

[socer-schlesier]

Ponkni se.

[podenco]

Ponkni sie - to znaczy tyla posuń się.

[podenco]

A może wtoś wiy co znaczy:
1.kalfas i graca.
2. motyka
3. zowitka
3. kalno (np. woda)
4.poszelontać
5.rozbelontać
6.poficować
7.skalić

[cirano]

...ino te "poficować" jes mi trocha frymd.
A co powiycie na "baniosz"?

[ballest]

socer-schlesier napisał:

> Ponkni se.

posun se ;)

[podenco]

"Marika, dej mi ten Kobuk a puda na cesta (po)targać trocha amlaruv z naszych stromov".
Tak sie godało jeszcze w latach 50-tych i 60-tych w rybnickim i raciborskim, a może i jeszcze dzisioj tak pado.
Dla ułatwienia dodom: amlary to czereśnie a stromy - to drzwa .
A kobuk to tosamo co ogólnie znany na naszm Slonsku hut czyli kapelusz.

[heli34]

Jak tak Wos czytom to coroz bardzi mi sie zdo co szlabikorz dlo starych i młodych ze obszernym
słownikym ślonsko-czesko- polsko - nimieckim by sie bardzo przidoł.

Przipominocie sam mocka piyknych,ślonskich słow ale we wiynkszości tak pedziane i pisane jak Wom sie zdo a niy tak jak sie je rychtych wypowiado.
Zasadniczom przeszkodom je tu Wasza polonofobia,- ucieczka przed skojarzyniym z jynzykym polskim. A dlo obiektywnej oceny jakiś prowdy a nejwiynkszom prowdom o ludziach som słowa ,kiere wypowiadajo, je podejscie bezstronne.

Te fobie z jednej strony polono a z druge germano fobia som prziczynom,że nie udało sie skodyfikować ślonske mowy a co gorsze wydać ślonskigo słownika.
A umia pokozać palcami ludzi,kierzi majom zebranych kole 20 000 słow z rożnistych rejonow Ślonska.
Bez to sam od nostu lot gromy we zgaduj zgadula co znaczy koszula.
Jak opłakane som tego wyniki na przikladach Waszych slowek napisza w nastympnym poście.

[cirano]

Kłobuk - Hut - kapelusz.
Niy znołech tego słowa i zdiywiołech sie że tam te "ł" jak byk stoji a sciongnołech je te słowo ze miesiyncznika "Ślonsko Nacyjo" z 2007 roku.
Cołke życie tsza sie edukować, niy ma rady

[seppel]

Moin Heli!
mje szteruje sam jusz som Titel tego Postu!
czamu som te "wyrazynia " dlo niyktorych zapomjane
ich meine,was nicht im Gebrauch ist,wird nicht sofort verjessen oder ist es scho so schlimm bei manchen.
Wie ist das Wetter bei Euch ?

[heli34]

Mało korekta już podanych słow.
Kobuch? Mo być kłobuch ostatecznie kłobuk. Jak sie komu nie podobo polske "ł"
może napisać kuobuch.
Ale jego pochodzynio nie do sie zamazać. Je pochodzynio słowiańskigo i oznaczało za downego piyrwy taki cylinderek na głowach prawosławnych duchownych.
Posyłocie Niymcow az za Ural a potyn sie bronicie przed słowami z tam tela prziniesonymi.
##
Kobuch to Jastrzab, Nie cołkim i nie jastrzomb.
Po ślonsku nie jastrzomb a jastrzymb. A to co chcesz aby boł kobuch nazywo sie Kobuz
i nie je jastrzymbiym ale sokołym abo sokolikym -Falke.
###
Ponkni se. Też niy tak w dialekcie rybnicko - glywickim sie godo pomkni sie.

Ponkni sie - to znaczy tyla posuń się.
Ja ale z zastrzeżyniym jak wyży.
Tu zaś pochodzynio nie do sie ukryć. Przeca wszyjscy wiedzom co znaczy pomykać. Przeca przesuwać sie.
###
Marika, dej mi ten Kobuk a puda na cesta (po)targać trocha amlaruv z naszych stromov".
Tak sie godało jeszcze w latach 50-tych i 60-tych w rybnickim i raciborskim, a może i jeszcze dzisioj tak pado.
Dla ułatwienia dodom: amlary to czereśnie a stromy - to drzwa .
Bardzo piyknie ale to je godka swoisto dlo okolic Raciborza leżoncych za rzykom Zinnom,dzisiej Psinom. Słychać tu wyrażnie wpływy morawskie a dzieje tej ziymi i tyn jynzyk potzebowały by ekstra wontku.
Jak kto ciekawy to możno cosik znejdzie na stronach Pietrowic Wielkich abo Biyńkowic.
Toż te czereśnie nie som po ślonsku a te amlary po morawsku.
Rychtych po slonsku te stromy i jejich owoce nazywajom sie cześnie. Słowo pochodzi
ze staropolskiego i jest choby podarkym ze Ślonska do historie jynzyka polskigo.
Ta polsko czereśnia je za to ewidentnym rusycyzmem co idzie wysłuchać we ruskim słowie
( nie mylić z rosyjskim) черешень- czereszeń a znaczy dzisiej wiśnia.
A to piykne zdanie podane sam przez "podenco" miało by brzmieć tak:
"Marika, dej mi ten Kuobuk bo puda na cestam natargać hamlarow z naszych stromow".
Tu wyjaśnienie. w tych okolicach hamlary se sadziyło przi kożde cescie. Jak już urosły to ludzie mogli najmować -dzierzawić po konsku obsadzone hamlarami cesty.
Bez to szło sie na państwowo cesta narwać hamlarow ze swoich( naszych)stromow.
###
No a dali:
podenco
A może wtoś wiy co znaczy:
1.kalfas i graca. Kalfas od Kalkfass beczka abo kastla używano nie jyny do gaszynio wopna.
W kalfasie sie szło okompać a i oprzyć świnia po zabiciu jak kto ni mioł ekstra "grotka"
ku tymu. W kalfasie sie też ukłodało miynso do peklowanio przed wyndzyniym a na ta solanka
do peklowanio godało sie "rosoł". Jak kto chce to moge być rosou.

2. motyka - kobiyta nie piyrszego użytku.
3. zowitka- od zawitać. Ktosik ku nij zawitoł ale nie boł to anioł, i urodziyła dziecko bez ojca
3. kalno (np. woda)- kalno, mutno, dziaiej myntno.
4.poszelontać- potrzonsać płynną zawartością naczynia
5.rozbelontać - rozmiyszać przez wstrząsanie
6.poficować- Ja, wszyske zoki trza nikiej poficować.
7.skalić - sprzedać, z lekkim zaznaczeniem że trocha nie uczciwie.
###
A sam ein gruss an Seppel.
Gewusst aber vergessen. Doch es war schon mal auf der Tapete.
forum.gazeta.pl/forum/w,34281,66590791,66640214,Re_Jezyk_slaski_trafil_na_liste_Biblioteki_Kongr.html

[seppel]

und "Graca"?
ein Gegenstand oder eine Beleidigung ?
oder beides ? ;)
und
wie ist "Martini geschüttelt, nicht gerührt" ? ;)

[heli34]

seppel napisał:

> und "Graca"?
> ein Gegenstand oder eine Beleidigung ?
> oder beides ? ;)
> und
> wie ist "Martini geschüttelt, nicht gerührt" ? ;)
###################
Ja,ta graca ech przepuscioł boch sie rozpisoł o kalfasie.
Ist ein Gegenstand,- przeważnie graca do miyszanio wopna we kalfasie- Kalkkrücke, ale też Karst abo Breithacke.
Inksze grace :
graca skrobaczka-Kratzeisen ( we starych piekarokach) abo Schlackenkratzer we werku(hucie)
Ta graca,gemeint jako "Händeschütteln" prziszła dziepro z werbusami.

A Martini? Dycki szelontane a nie miyszane ale przeważnie na filmach
z Roger Moorem abo j. Bondem.

[seppel]

;) za Beitla aber,suyszouech jak sieu nous na Koloniji dwje Somsiatki wadziouy "ty pjeronskou Graco..." na ja "stary kopoczyk " tysz tam bou ;) also,mehr oder auch weniger eine Beleidigung
oder kamm das auch -z Werbusami ;)

[heli34]

seppel napisał:

> ;) za Beitla aber,suyszouech jak sieu nous na Koloniji dwje Somsiatki wadziou
> y "ty pjeronskou Graco..." na ja "stary kopoczyk " tysz tam bou ;) also,mehr od
> er auch weniger eine Beleidigung
> oder kamm das auch -z Werbusami ;)
Stary kopocz abo staro graca abo staro szkrobaczka to było przezwisko choć mi sie zdo bardzi we plotkach niż przi osobiste zwadzie.
Z werbusami pojawioł sie wyraz graca,grace na okryślynie rynki abo ronk.
Np. podej abo dej graca.

[seppel]

...na ja, te dwje pszi ty zwadzie do kuduof sie dauy (also, bardzo osobiscie ;))

[ballest]

Helli i juzas Rechtu ci nie dom, bo Kobuch to je po polsku Jastrzab, a czemu bo:
"Kobuch poluje na gołębie (stąd nazwa - gołębiarz), grzywacze i sierpówki. Poza tym łapie z zasadzki inne średniej wielkości ptaki, głównie krukowate, grzebiące i śpiewające do wielkości drozda (stanowiące ok. 85% pożywienia). Są wśród nich sójki, wrony, kawki, dzięcioły, kuropatwy oraz ptactwo domowe "

a sokol tego nie robi !!

Tak samo jest z Ponkni se , moze rodowod moze byc od pomykac, ale godalo se ponkni se:

w Toszku tysz se godou - Ponkni se

[herbjelita]

Kto wie co to jest "Kolnia"

[ballest]

herbjelita napisał:

> Kto wie co to jest "Kolnia"

[heli34]

ballest napisał:

> Helli i juzas Rechtu ci nie dom, bo Kobuch to je po polsku Jastrzab, a czemu
> bo:
> "Kobuch poluje na gołębie (stąd nazwa - gołębiarz), grzywacze i sierpów
> ki. Poza tym łapie z zasadzki inne średniej wielkości ptaki, głównie krukowate,
> grzebiące i śpiewające do wielkości drozda (stanowiące ok. 85% pożywienia). Są
> wśród nich sójki, wrony, kawki, dzięcioły, kuropatwy oraz ptactwo domowe "
>
> a sokol tego nie robi !!
>
> Tak samo jest z Ponkni se , moze rodowod moze byc od pomykac, ale godalo
> se ponkni se:
>
> w Toszku tysz se godou - Ponkni se
######
Kaj sie godo i jak sie godo to wiym nejlepszy boch przebywoł w miejscu kaj w promiyniu 6 km mogeś napotkać 3 godki,przi czym kożdy godoł po swojymu a wszyjscy sie rozumieli.

Sam ale myśla idzie o pewien standard godki ślonskej a nie jak godali w Toszku.Lublincu abo Pszczynie.
A tyn kobuch to możno je jakiś jastrzomb ale po polski.
Za to na ślonsku rozróżniało sie Jastrzymbia abo Jastrzymba i Kobusa choć po polsku sie godo i pisze Kobuz.
Nie idzie sam wcale o recht,kiery jest dycki Twoim priorytrtym choć go przeważnie ni mosz.
Sam je dyskusja i przipominanie słow kiere downo wyszły z użycio.
Ci co wiedzieli bescheid.downo nie żyjom a ta dyskusja sam mo uzgodnić jak to je abo jak by to było nejlepszy po ślonsku.
A wniosek z tej dyskusji musi sie cechować przede wszystkim logikom a nie wontpliwom wiedzom z dzieciństwa

[ballest]

Dobrze jak idzie o Standart to zaroz poszukom w slownikach slonskich:

juz uech znod:

kobuch – jastrząb (ZL), nieporęczne naczynie (Górny Śląsk *), kontroler (biletów), kanar

pl.wiktionary.org/wiki/Indeks:S%C5%82ownik_j%C4%99zyka_%C5%9Bl%C4%85skiego
--------------

ponknonć sie = posunąć się * Ponknij sie, niych sie tyż siedna, ławka je przeca szyroko.

www.turybnik.pl/mojesmaki/SLOWNIK_GWARY_SLASKIEJ.htm
Helli jo ci dom Recht jak go mosz, ale jak go nie mosz to ci nie mogam Rechtu dac.

[ballest]

heli34 napisała:
> Nie idzie sam wcale o recht,kiery jest dycki Twoim priorytrtym choć go przeważ
> nie ni mosz.

Helli jak juzas pokazujesz TWOJA ZNANOU juz tu na Forum ETYKIETA i atakujesz osobiscie to udowodnij to cos napisou i podej linki do tego kaj nie mom RECHTU!!!

[herbjelita]

Ballest nie psuj zabawy. my nie som zodne naukowce aby se wadzic o recht. My gromy o nic innego jeno o pamienc. Wto co ze dziecinstwa zapamientou a wto nie.
Jo by se tysz mog wadzic eli to boua Sfisla, abo Fisla. To je niby to to samo co kolnia, ale i trocha nie.

[ballest]

Herbjelita mnie nie chodzi o Recht a yno o te osobiste wycieczki jak mu Rechtu nie dosz.

[herbjelita]

Jo bych pedziou: Szanujmy se nawzajem. My przeca som kolegi, abo nie?.

[heli34]

herbjelita napisał:

> Jo bych pedziou: Szanujmy se nawzajem. My przeca som kolegi, abo nie?.
##
To forum jak z tego wdać nie jest przigotowane do wymiany poważnych argumentow.
Bardzi sie koncentruje na wzajemnym klakierstwie wobec banałow jake sie tu prezentuje kożdy dziyn abo na dyskredytowaniu nawet słusznych uwag osob,kiere som sam uważane za persony non grata.
Patrzcie jak mało osob dyskutuje o perełkach jynzykowych naszej godki.
Jak ogromny wpływ na oceny wypowiedzi odgrywajom elementy nacjonalistyczne.
Tak jest niestety ze wszystkim na Ślonsku. A przeca jak idzie o ślonsko kultura a w nij jynzyk som tak multi-kulti jak mało kaj indzi. A mulyi -kulti ist modern a jeszcze w tak zocnym wydaniu.
Trza je bez to chronić, podziwiać i pieścić jak prawdziwe perły. Tym bardzi,że som nom przekozane już z druge abo i trzecie rynki a tak nadgryzone zymbym czasu że wymagajom nadzwyczajnych zabiegow oczyszczanio i ochrony.

[seppel]

Heli sei nicht so ;)
du darfst Dich doch nicht so aufregen und "uns alle" unter eine Decke schieben.
I'weiß was Du schreibst und wie Du schreibst-interessant und vor allem nicht hoch polnisch !
Das ist jetzt keine Schmeichelei, sondern ich meine das tatsächlich so!
Manche haben scho gemerkt- ein Schlesier zu sein ist nicht so einfach
Wenn das gewisse etwas fehlt ,reicht es nicht "ein Paar Tage"schlesische Luft zu atmen.
dieses " je ne sais quoi" jak to Franzmanny goudajom hoby do Galout popusciou
niy przindzie s Dnia na dziyn i niy za Stou lout ;)

[podenco]

Jeśli chodzi o mnie, to zainteresował mnie temat podany przez Herbjelita.
Chodzi o nasza mowa. Problem jest niezwykłej wagi. Nasza ślonsko mowa jest mnie lub więcej na etapie Języka Czeskiego z połowy XIX w. Języka tego praktycznie nie było. Kilku zaangażowanych obywateli udało się do pewnej podpraskiej wsi i spisali oraz skodyfikowali mowę miescowych chłopów. I po kilkudzięciu latach i znacznych ulepszeniach i poprwakach mamy to, co nazywamy Językiem Czeskim. Nawet kolejne wydania "Szwejka" były mocno korygowane.Najwidoczniej nasza mowa jest aktualnie na podobnym etapie. Z tą różnicą ten program był popierany przez samego Prohazkę. Wydaje mi się, że to nie miejsce na zwady i osobiste wycieczki ( niektóre jak zauważyłem znacznie poniżej pasa).
Wydaje się być faktem bezsprzecznym, że Slonsko Godka należy do języków słowiańskich i tu nie może być mowy o żadnych "fobiach" czy "filiach".
Wcześniej podałem kilka ślonskich słów i prosiłem o wyjaśnieni zostało znakomicie zrobione. Oprócz "gracy" istnieje jeszcze wyższy stopień, amianowicie "hyrpa".
Zdanie wypowiedziane przez mojego ujca Izydora:
"Marika, dej mi ten Kobuk a puda na cesta (po)targać trocha amlaruv z naszych stromov"
zawiera jednak mały błąd, mianowicie "klobuk" powinno być zastąpione przez słowo "Klobouk", pisane
nie przez "l" a nie "ł". I to nie ma nic wspólnego z polonofobią. Poprostu "klobouk" to po czesku kapelusz.
Tak właśnie to słowo wypowiadano w obecnej gminie Gorzice, patrząc na pobliski slenski Bohumin i Ostravę.
To potwierdziła telefonicznie wnuczka ujca Izydora, a moja obecnie 64-letnia kuzynka Tereza z gminy G.
Onżesz "klobouk" znany jest daleko na wschód, aż do żor, ale tam wymawiany przez "ł". I jeszcze w tych Zorach zamiast " ida dodom" godajom "ida dudum". W tym zdaniu "cesta" jest poprawne a nie "cestam".
Z okazji 50-lecia naszego Liceum zacytowałem to zdanie naszej polonistce i onaż pani mgr nie zrozumiała w tym zdaniu ani jednego słowa. Ta wielce sympatyczna pani przyznała, że jej danym celem było polonizowanie nas.
Jednak jak ktoś mądry powiedział " nauczanie w większości przypadków jest nieskuteczne z wyjątkiem tych szczęśliwych przypadków , w których jest całkowicie zbyteczne". To samo dotyczy "polonizacji".

[heli34]

Twoje doświadczynia jynzykowe dotyczom wpływow czeskich.
W tych okolicach przed pirszom wojnom a i za "stare Polski"
mocka ludzi robiyło w koksowniach i hutach czeskej Ostrawy i Karwiny.
Mok opis dotyczy rejonu ma zachod od Raciborza w kierunku Opawy.
Tam te tradycje jynzykowe siyngajom jeszcze państa morawskiego
kiedy odzielono administrację kościelną tych stron od archidiecezji wrocławskiej
a przydzielon do nowo powstałej diecezji w Ołomuńcu.
Granica tego podziału(kościelnego) przebiegała na rzece Zinnie podczas gdy granice państwowe pozostały bez zmian. Różnice językowe wykształciły się z powodu róznych języków sprawowanej liturgii i książek do nabożenstwa.
Co ciekawe, Nawet aneksja tych ziem przez Fryderyka II w wojnach ślaskich nie zmieniła
tej granicy między dwoma archidiecezjami co utrwaliło ten stan.
Tam za Zinną cesty som obsadzone hamlarami na dachu sedza houby a husi a kczyce se pasou na louce. Droga nazywo sie tam cesta ale idzie sie na loukam,banam i cestam.
Drugim takim wyróżnikiem granicznym jest do du dom o dodom.Tu granicom je Odra.
Za Odrom idzie sie du dom a na wschod przed niom idzie sie do dom.
I tako drobno anegdota. Chrubo przed wojnom jak sie we torg stanyło kole banhowa to sło bez pytanio poznać skond kto przijechoł.
Raciboran zza Odry po tym: kiej pojedziesz du dom a tych od Wodzisłwia,Turze, Gorzyc
i Czyżowic po tym,ze z daleka woniali "kroplami".
Jak nie wiysz o czym mowa to sie spytej swoje kuzynki, bydzie wiedziała.

No a do wszyskich sam na forum.
Co to som te "kropki"?

[heli34]

ballest napisał:

> heli34 napisała:
> > Nie idzie sam wcale o recht,kiery jest dycki Twoim priorytrtym choć go pr
> zeważ
> > nie ni mosz.
>
> Helli jak juzas pokazujesz TWOJA ZNANOU juz tu na Forum ETYKIETA i atakujesz o
> sobiscie to udowodnij to cos napisou i podej linki do tego kaj nie mom RECHT
> U!!!
######
Przeca o tym wiedzom wszyjscy,ze mosz recht nowet jak go ni mosz i bez to z Tobom je dyskusja jak z informacjom kolejowom abo zygarynkom.
Mały przikład. Używosz ciyngym pojyńcia Głagolica jako pewien argument,kierego sam nie byda rozważowoł ale nie pojmujesz nowet znaczynia tego słowa choć Ci już tuzin osob tuplikowało. Jynzyk doskonale może sie obyć bez alfabetu a głagolica je alfabetem.
Teraz tyn kobuch jako ptok drapiezny.
Wszyjscy sam byli zgodni,że idzie o kapelusz czyli kuobuch abo kuobuk abo to samo ale z ł zamiast u.
Tyś wymyśloł tego ptoka choć eś też wiedzioł,że idzie o kapelusz abo Hut.
Tyn link coś go podoł na uzasadniynie podowo ze to je okryślynie regionalne na tego kobucha ptoka a l e w ziemi Lublinieckej.
Ta ziymia lubliniecko dlo godki rybnicko -glywickej w kierej sie obracomy to chnet choby Sybir.
A i tyn link do słownika w kierym na piyrszym miejscu figuruje abcybilder abo abcybinder-(po polsku je to kalkomania) dyskwalifikuje zaroz cołki taki słownik jako żrodło obiektywnej wiedzy.
Tyn facet jak pisze abcybinder to abo nie wiy o czym pisze i to ani po nimiecku ani po polsku
ani tym bardzi po ślonsku.
A teraz prawidłowo: po niemiecku Abziehbild. Zapis ślonski fonetyczny może być jedynie abcibild abo abcybild. Som my cołki czas w liczbie pojedynczej.
Jak kto podowo hasło Abcybilder a nawet o zgrozo Abcybinder to nie mo pojyńcio o czym pisze tak od strony etymolocii(pochodzenia słowa) ani od strony jego gramatyki, ani pisowni.
Taki ktoś nie może publikować wionżoncej treści jakom je słownik, a krytyka takigo postympowanio nie jest osobistom wycieczkom ale próbom korekty błyndu dlo powszechnego dobra.
A po mojymu to se dali nazywel kobusa po lubliniecku kobuchym bo me nic to nie wadzi
i nie roszcza sobie żodnych praw czyli rechtu w tej sprawie.
A moja uwaga była bardzi żartym niż przitykym choć teraz ech już zdanie zmiynioł.

[podenco]

Herbjelita pytał co znaczy "kolnia".
Wydaje mi sie, że kolnia to nad chlewikiem pomieszczenie na siano lub słomę, zamykane drzwiczkami.

[cirano]

No to jadymy dalij;
Bombsel, Bux abo Buxlik.
Piyknie niy?

[heli34]

cirano napisał:

> No to jadymy dalij;
> Bombsel, Bux abo Buxlik.
> Piyknie niy?
####
Stopniowane ku nejgorszymu:
Elwer,Buks,Lomp,Hahar abo Hahor i Gizd abo Gizdok- taki mały gizd, podobnie jak wszynok-tako mało wesz.

[podenco]

Jak jest po ślonsku "na niby"?
Co znaczy:
"bańtować"?
"sznupać"
"manczestrowy anzug"
"tunki, galotki i tres"
"popśnioł"
"larmować"
"wynokwiać"
" na wiyrchu i na dole"
"strych"
"bażoły"
"oblykać i seblykać"
"Na tasza i kopnij sie po piwo"
"skirż mnie a mmoich dzieci"
"skuli ciebie żech sie przewaloła" (poprawnie powinno być skvuli)
"sie hachnonć"
"sie majtnonć"

[cirano]

Fajno probka naszyj godki;

Na Zagrodce

Dodano: 29 kwietnia 2013
"Kaczmarek mo gowa, a w tyj gowie trowa, a w tyj trowie kwiotki, do pani Kokotki" tak sie zaczynała audycja po ślonsku we radioku jak byłech małym bajtlym, było to kole 60 lot nazot, audycje rada suchała moja babcia Hyjdla, bo była bardzo do szpasu.
Tak sie padom dzisioj, jak kwiotki we trowie to mono były gynsi pympki abo mlycze.
Gynsi pympki to po polsku stokrotki, ło kierych dziecka i starzi śpiywajom: "Gdzie strumyk płynie z wolna rozsiewa zioła maj, stokrotka rosła polna, a nad nią szumiał gaj". Nad strumykym kiery pamiyntom, a płynył łod żdżodełka rosła feferminica co fest piyknie woniała.
Jeszcze piyknij nazywajom sie gynsi pympki po angelsku, mianujom sie daisy, a Daisy nazywała sie Princesa Maria Cornwalis z kierom sie ożynił Heinrich Hochberg von Pless.
No ale jak to padajom szkolorzom rechtory, trzimej sie tymatu, to byda sie trzimoł.
Zegrodka łod babcie była przi studni naprzeciw dźwiyrzy do chaupy była fortka, bez kiero szło sie do studnie po woda i na zegrodka, rosły tu stromy, wiśnie glaskirszie, ślifki wyngierki, a ze kwiotkow nojlepi pamiyntom serduszka, narcyzy i giorginy, rosła tysz miechunka kiero miała szpiczaste czerwono - ceglaste bojtle, we pojszczotku zaś małe czerwone kulki, we Nimcach dostołech je na wiyrchu kanapki. Po prawej stronie od wjazdu do chaupy tysz była odgrodzono płotym zegrodka, we rogu kwitły jadwiszki kierym babcia nojbardzij pszoła, ale łone kwitły dziepiyro na podzim, a nojwiyncy było gemizy, marekwia, sznytlok, tomaty, ogorki. Tomaty sioła babcia do krzinek po marmuladzie, kiere ustawiała na fynsterbrecie jak na dworze był jeszcze śniyg. Pod płotym stoła jabłonka na kierej rosły augustki, łod Augusta - siyrpnia, inksi godali jakubionki bo były na Jakuba, jeszcze inksi papiyrowki. Za chaupom i stodołom, zaro za płotym rosły ajerflaumy, wielo cześnia, na cześni wisioł hamak łod ciotki Gerdy we kierym na poczontku wszyskie bajtle chciały leżeć i sie huśtać, za stodołom rosły wiśnie, po lewej stronie zaro za płotym, rosły krzoki johanysberow i jedyn krzok czornych jagodek, dali jabłonki kiere my mianowali po swojymu: zimowki, kwasiory bo kwaśne, cytrynki bo żołte choby cytrona, słodkie, kajś blisko stodoły rosła gruszka kiero miała wiele i zofcite łowoce, ale było ich niywiela, jak dojrzały to dziadek podzielił kożdego po jednej gruszce, mie było szkoda jom zaro zjeść, położył ech jom na byfyj na jutro, ale rano niy było jusz śladu po mojij wielij i miynkij jak masło gruszce, do dzisioj niy wiym co sie z niom stało.
Gruszki ech niy zjod, ale została mi nauka na cołki życie, lepij niy zostawiać nic na jutro.
Nastympnych gruszek jusz chyba niy było, bo jak sie spoliła dziadkowa stodoła to wiela opolonych stromow uschło. Acha na tyj zegrodzie rosły tysz maliny i żołte cześnie, pod tom cześniom we niedziele rozciongało sie deka i siedziało przi kawie i babce ze prodiża.
U somsiadki Matildy oprucz stromow owocowych, rosły jeszcze takie kiere dowały dużo miodu, bo Matilda chowała pszczoły, miała ich cołko pasieka, i skuli tego rosły u nij biołe i czorne morwy, kiere miały małe owoce jak gonsiynice, rosły tysz akace, jak kwitły to woniały samym miodym. Pszczoły mioł tysz ujek Johann, nojwiyncy uciechy było jak prziszło do szlojdrowanio miodu, do szlojdermaszyny* wstyrkało sie romki ze plastrami miodu i krynciło klukom, abo jak wto woli kurblom, ze rułki kiero była na spodku maszyny lecioł czyściutki słodziutki miod.
Przi chaupach było wiela owocowych stromow, gospodynie sioły tysz i flancowały roztomańto gymiza, groch, fandzole, szałot, kapusta, oberiba, mak, tomaty i ogorki, ku tymu tysz marekwia, pietruszka, banie, cebula i sznytlok, czosnek.
Dzisioj przeważajom wszyndzi trowniki i rozmańte tuje, kiedyś pojedyncze tuje rosły yno na kerchowie we Woszczycach, jedna tysz pamiyntom rosła przi stawie na Hohołgu od strony pidła. Tuja, abo żywotnik po nimiecku Lebensbaum czyli drzewo życia pasowały yno na cmyntorze, jak spominoł kiedyś śp.prof. Wiktor Zin, kajś we Jugosławi spotkoł cmyntorz łogrodzony tujami i zaro go zatrzynsło jak by go śmierć powoniała.
Dzisioj roztomańte zorty tuje sadzom we łogrodkach i niczym sie niy przejmujom.
Tuje rosnom tysz u nos, ale tysz momy grzontki ze gymizom, momy od łońskigo roku krzon i piertuszka, a we winklu feferminica. Latoś Nelka posioła jusz ogorki, cukinia, radiski, pietruszka, a do krzinek papryka i cukinia, na sznitbołny je jeszcze czas, nikiere ludzie godajom, jo tam ni mom czasu, robić na zegrodzie, to gymiza sie kupia na torgu abo we hipermarkecie.
Jo zaś rod ryja i grabia na zegrodce i mom uciecha zbiyrać swojsko gymiza, mom tysz na to czas. Rano wyleza na zegrodka urwać zielonej cebule, abo sznytlok i pietruszka i momy na śniodanie świyżuśko gymiza, a nojwiyncy raduje sie ze tego wnuczek. Skuli niego tysz sie zajmujymy tym ogrodkym, po co mo sie uczyć ze ksionżek jak wyglondo ogorek, abo sznytlok czy sznitbołna, jak może to widzieć na zegrodce i zapamiyntać na cołkie życi.
Tera jak to szrajbuja na laptopie we Ustroniu zaglondom na wielgi żołty kszok forsycje, za nim zaro zacznie kwitnyć magnolia, a bliży mom czerwone tulpy, a za nimi tuje łobszcziżone na zielone bałwanki miyndzy nimi hibiskius, trocha bliży cis, przed nim berberys, a cołkim blisko jaśmin, naturlich jeszcze niy kwitnie dopiyro wypuszczo listki. Na naszyj działce kwitnom tysz akurat cieszynki, som to kwiotki kiere rosnom yno wele Cieszyna.
Kaj siedza tego niy widać, ale na przeciw naszej działki mo swoja działka rechtorka Janka, ta mo piykne kwiotki cołki lato, tera kwitnom u nij biołe, różowe i modre hiacynty, modre szafirki, narcyzy i żonkile, sasanki i tulpy i wiela inkszych kwiotkow, nikiere to ani niy wiym jak sie nazywajom po naszymu, abo po polsku. Oprucz kolorowych kwiotkom mom tu widok na gory, dziwom sie na Równica i Czantoria. Acha we trowie, na alejkach kwitnom piykne gynsi pympki, som wiynksze, pełniejsze i piykniejsze niż we Bełku, ale przi chaupie tysz momy poflancowane piykne kwiotki, tulpy i inksze i som tak samo piykne , a mono piykniejsze nisz kaj indzy.

*szlojdermaszyna - wirówka do odwirowania miodu z plastrów, z ręcznym napędem - korbą.
Krzysztof Gilecki


============
Mielimy roz Ślonsk bogaty, harowali rowno, dalimy go rozszabrować teraz momy g....
----
Tekst nowyj ślonskij piosynki

[heli34]

cirano napisał:

> Fajno probka naszyj godki;
>
> Na Zagrodce
>
> Dodano: 29 kwietnia 2013
> "Kaczmarek mo gowa, a w tyj gowie trowa, a w tyj trowie kwiotki, do pani Kokotki
####
Piykno i pouczajonco ta powiastka o zegrodce.
Je w nij już mocka dzisiejszych czysto polskich zwrotow i wtyczek ale nie je to krytyka
z moje strony jyny uwaga,że w dzisiejszej,slonskej mowie nie do sie tego uniknyć.

No i zaś sie prosi ta kodyfikacjo jynzyka ślonskigo. Jak to mo być rychtych jynzyk obiegowy
to nie obydzie sie bez fest ustalonych zasad gramatyki i pisownie.
Sam taki przikład piyknego skond inynd zdanio:
co mo sie uczyć ze ksionżek jak wyglondo ogorek, , jak może to widzieć na zegrodce.
Widzieć we zegrodce to możno i uwidzi ale bez ksionzki sie nie obydzie bo po ślonsku
je ogorka rdz.żeński a nie jak po polsku ogórek rodzaju mynskigo.

No i take pytanie.
Wiycie Kiery co to je to pidło przi stawie?
---jedna rosła przi stawie na Hohołgu od strony pidła.

[herbjelita]

heli34 napisała:
No i take pytanie.
Wiycie Kiery co to je to pidło przi stawie?
---jedna rosła przi stawie na Hohołgu od strony pidła.

Heli, nie je to Poidlo, eine "Trennke" dlo bydla.

[heli34]

herbjelita napisał:

> heli34 napisała:
> No i take pytanie.
> Wiycie Kiery co to je to pidło przi stawie?
> ---jedna rosła przi stawie na Hohołgu od strony pidła.
>
> Heli, nie je to Poidlo, eine "Trennke" dlo bydla.
#####
Już ech som znod odpowiydź .
Pidło to jest tyn Überlauf na stawie.
Po polsku Mnich,pewnie od nimieckigo Mönch a po staropolsku halt Pidło

[heli34]

Tu autorytayywne objaśnienie do tych amlarow abo hamlarow,
Zadziwiajonce jakimi drogami nieroz słowa trefiyły pod ślonske strzechy.
Cytat z pracy o zwiazkach języków czeskiego,słowackiego i niemieckiego z językiem polskim
i odwrotnie:

.......Język czeski słuzył równiez jako ogniwo pośrednie w przejmowaniu do polszczyzny
obcych wyrazów.
I tak z języka germanskiego lub niemieckiego za czeskim zapożyczono
dwie nazwy:notowane jedynie w gwarach slaskich

[podenco]

Volltreffer! Geht doch!
Jo tyż kiedyś nie wiedzioł co to som amlary.
Ale jakżech wnuczka ujca Izydora, aktualnie mieszkająca na skraju Schwarzwaldu, to mnie poczynstowała amarillenschnapsem i sie mnie zapytała czy jo wiym co pija?
I tak powspominali życie w herskim zakontku naszego Slonska abo jak to woli Szlenska.
Kuzynka twierdzi, że w ostatnich latach niekontrolowany napływ "Werbusow"w okolice Rogowa (wogóle nad Olza i Odra) i przez to galopująca polonizacja dokonały nieodwracalnych szkód. Tak źle jeszcze niy było.
W piyrwszym poście sugerujesz, że ludzie tamtejsi sie bohemizowali, pracując w kopalniach i kokowniach Ostravy czy Bohumina.
Otok to niyprowda!. Drogą do tych miejscowości to około 30 km, czyli na dojazdy za daleko.
W linnii powietrznej to znacznie mniej , jakiś 10 - 15 km, ale na przeszkodzie stały dwie dość duże rzeki- mianowicie Odra i i Olza na których nie było prawie mostów z wyjątkiem Raciborza i Chałupek. Przyczym Olza od 3-ciej wojny Slaskiej była granicą między Austrowęgrami a Prusami. W okresie międzywojennym wrogie stosunku do Czech nie sprzyjały szukaniu pracy na tej czeski Slonsku. Zresztą ja ktoś z miejscowych chciał pracować w przemyśle, a to od początku XIX mógł to ewentualnie zrobić w niedalekim Pszowie, Rydułtowach czy Radlinie.
Jeśli chodzi o pisownię Borucina, to zawsze pisał się Burucin. Nieznane na było slonsku było "rz". Jest to "import" najpierw z Białorusi i Ukrainy do Polski a ostatecznie z Polski na Slonsk.
Podobnie przedstawia się historia ze wschodniosłowiańskim "ł". Kto się interesował dolnoślonski dialektem, który przetrwał do XIX w., ten wie, że w tej mowie nie nie było znane "rz", "ł" ale również "ę" i "ą" jak i "ś" i "ć". Dlatego ktoś na forum wrocławskim zapytał sarkazmem : " Co wogóle polskiego było w tym języku (dolnoślonskim)?
Czyli na koniec powiym ino Tela : - "Wto szuko tyn znojdzie!" abo jak wto chce "Wer sucht, der findet!"
P.S. Na drugi roz pogodomy o fajnym satzu slonskich bergmanow:
"-Jochn, tyn kilof dej.
-Kay dej?
-Sam dej!
-Nie godej"

[herbjelita]

"-Jochn, tyn kilof dej.
-Kay dej?
-Sam dej!
-Nie godej"

Johan dej tyn kilof (Kopaczka w kopalni)
kaj go mom dac
dej go tu
Nie mow.

[podenco]

Oczywście tyn krotki dialog, to wic jaki bou w obiegu w połowie lat 60-tych w okolicach Katowic.
Jakk to odpowiednio wymówić, to brzmi jak po angielsku. Kilof- to spolszczone wyrażenie kill off- co między innymi znaczy "wybić". Ten prosty dialog jest również nie zrozumiały dla polskiego słuchacza. Chodzi oczywiście o "kaj" i "sam". Otóż mają swoje bliskie odpowiedniki w czeskim, mianowicie "kam" i "sem". Starymu Slonzokawi nie wpadło by do głowy powiedzieć po polsku "chodź no tu" tylko powiedzioł by "Podź ino sam". I wiela inny ausdrukow, takich jak:
dej sam to, napisz sam, podpisz sam. Albo jeszcze trudniejsze pytanie:
"Kaj to sam podpisać?" Trudno się Polakowi dziwić, że gdy usłyszawszy takie pytanie, to przed polskim parlamentem oznajmia wszem i wobec, że "Slazak to nie Polak".
Wielokrotnie słyszałem to wyznanie "miłości".
Z "kaj" też pamiętam ciekawe zdarzenie. Przed 56-ciu laty byłem na koloniach nad morzem.
Pani sprzątaczka wycierałała na mokro posadzkę w toalecie. Naroz jakiś synek przebiegł
przez tą wyflizowaną posadzkę (było to w byłych koszarach Kriegsmarine).
Zezłoszsczona pani sprzętaczka krzyczy do synka:
-Nie widzisz, że świeżo zmyte?
Synek z Mikulczyc zapytoł:
-Kaj?
Sprzątaczka odpowiada pytaniem na pytanie:
-Jaki "kaj" ?
Czyli dialogi na cztery nogi.
Pewnie sprzątaczka czytała bajkę Andersena pt. Kay i Gerda.
W niektórych miesowościach bliżej granic z Polską "sam" zastępowano niekiedy z "tukej".

[heli34]

podenco napisał(a):

> W niektórych miesowościach bliżej granic z Polską "sam" zastępowano niekiedy z
> "tukej".
#####
Teraz sie już wszyskim trocha ta godka potraciyła bo sie ji nie używo a co nie używane
zaniko.
Te sam i tukej jak sie dobrze zastanowisz to poznosz w tukej jego znaczynie precyzujonce.
Podź sam to prziwołanie kogoś z dalsza i nie koniecznie bardzo blisko.
Podż sam na zegrodka,- na plac.
Przidź tukej abo podź tukej jest czynsto połonczone ze wskazaniym palcym kaj to tukej jest.
Przidź no tukej ku mie.
Siedni tukej przi stole -( ze wskazaniem miejsca).
Ale siedni sam przi stole( kaj chcesz) zaroz zrobia kawa.

[heli34]

podenco napisał(a):

> Volltreffer! Geht doch!
Mało korekta..... itd
######
Jo zaś dycki wiedzioł co to som hamlary o kierych piszom że som od Borucina.
Som wszandy za Zinnom -Psinom aż ku jeji ujściu do Odry.
A o robocie we zagłymbiu Karwinskim ech spomnioł nie jako o żrodle czechizacji.
Mioł ech raczy na myśli czasy przed piyrszom wojnom i trocha po wojnie,kiedy cugi jeszcze jeździyły miyndzy Rybnikym a Boguminym.
A ludzie o kierych godom mieszlali przeważnie kajś wzdłuż tej sztreki.
Je to jedynie nawionzanie do tego pytania o t.zw. "kropki" kierech wymiyniył, bardzo popularne w tych okolicach.
Z przekazow starych ludzi wiadomo,że podczas wojny, tej piyrszej zgoroł cołki cug wiezoncy robotnikow od Czech. Też skuli tych "kropek"
Jo znom te okolice osobiście dość dobrze boch robioł pora miesiyncy, z nakazu pracy we Wodzisławiu. ale to było już bez poł sta lot tymu.

[heli34]

podenco napisał(a):

> Volltreffer! Geht doch!
> Jo tyż kiedyś nie wiedzioł co to som amlary.
> Ale jakżech wnuczka ujca Izydora, aktualnie mieszkająca na skraju Schwarzwaldu,
> to mnie poczynstowała amarillenschnapsem i sie mnie zapytała czy jo wiym co pi
> ja?

1.) W piyrwszym poście sugerujesz, że ludzie tamtejsi sie bohemizowali, pracując w
> kopalniach i kokowniach Ostravy czy Bohumina.
> Otok to niyprowda!. Drogą do tych miejscowości to około 30 km, czyli na dojazd
> y za daleko.
> W linnii powietrznej to znacznie mniej , jakiś 10 - 15 km, ale na przeszkodzie
> stały dwie dość duże rzeki- mianowicie Odra i i Olza na których nie było prawie
> mostów z wyjątkiem Raciborza i Chałupek. Przyczym Olza od 3-ciej wojny Slaskie
> j była granicą między Austrowęgrami a Prusami. W okresie międzywojennym wrogie
> stosunku do Czech nie sprzyjały szukaniu pracy na tej czeski Slonsku. Zresztą j

2) a ktoś z miejscowych chciał pracować w przemyśle, a to od początku XIX mógł to
> ewentualnie zrobić w niedalekim Pszowie, Rydułtowach czy Radlinie.
> Jeśli chodzi o pisownię Borucina, to zawsze pisał się Burucin. Nieznane na był

3.)> o slonsku było "rz". Jest to "import" najpierw z Białorusi i Ukrainy do Polski
> a ostatecznie z Polski na Slonsk.

Podobnie przedstawia się historia ze wschodniosłowiańskim "ł". Kto się intereso
> wał dolnoślonski dialektem, który przetrwał do XIX w., ten wie, że w tej mowie
> nie nie było znane "rz", "ł" ale również "ę" i "ą" jak i "ś" i "ć". Dlatego kto
> ś na forum wrocławskim zapytał sarkazmem : " Co wogóle polskiego było w tym jęz
> yku (dolnoślonskim)?
#####
Niestety w wielu tu przedstawionych sprawach sie mylisz
Wyliczmy według numeracj i zaznaczeń.
Ad 1.)
NIgdzie nie twierdziłem,że ulegali bohemizacji ja mówisz.
A pracowali w Czechach austriackich i czechosłowackich od zawsze.
Rzeki typu Olza,jeśli kiedykolwiek widziałeś ją w naturze nie stanowiły żadnej przeszkody.
Do tego w 1882 roku uruchomiono połączenie kolejowe Chałupki - Olza - Wodzisław Śląski - Niedobczyce.
januschr.republika.pl/ixhist.html
W innym miejscu wspomniałem o spalonym pociągu na tej linii.
Otóż koksownie karwińskie powstały dużo wcześniej niż najbliższa po tej stronie granicy
koksownia przy kopalni Emma.
Ad.2.)Wspominasz o Radlinie i Rydułtowach. Nie wiem skąd pochodzisz ale Radlin w okresie o którym mowa był małą raczej rolniczą wioską.
Obecna kopalnia w Radlinie nazywała się wówczas Emma -Grube i tak też nazywano
osiedle przy kopalniane. Koksownię wybudowano dopiero w 1911 roku
Okoliczne miejscowości,starsze niż Emma -Grube nazywały sie Biertułtowy (był tam kościół parafialny) i Obszary,ze stacją kolejową.
Jak mówisz o wrogości polsko czeskiej to do 1938 roku żadnej wrogości nie było.
Zarzewiem konfliktu była jedynie Polonia zaolziańska ale te sprawy wyglądały podobnie jak sprawa dzisiejszego Śląska i Polski.
Ludzie z pogranicza mieli stałe przepustki i wędrowali bez przeszkód przez granicę trudniąc się drobnym przemytem a bywało że przemytem na wielką skalę.
Między Polską,Niemcami i Czechosłowacją trwała po wytyczeniu nowych granic nieustanna wojna celna co właśnie napędzało ten niebezpieczny proceder.

Ad 3) Najpierw wyjaśnijmy sobie co to był ten dialekt dolnośląski?
Podróżnicy 18-to wieczni przybywając na Śląsk skarżyli się,że minąwszy Brzeg nad Odrą
musieli w kontaktach z ludźmi posługiwać się tłumaczem.
Powyżej mówiło się już głównie po niemiecku albo po sorbsku we Spreewaldzie i na Łużycach.
Dobre przekazy w tym względzie mamy od Sorbów Łużyckich
Używają oni nie tylko wszystkich zgłosek,które Ty kwestionujesz ale tych syczących mają więcej niż jakikolwiek inny język słowiański. Jedyna różnica jest taka,ze ich notacja jest inna niż w języku polskim
Jak idzie o " Ł" to mają aż dwie litery. Na początku wyrazu piszą "w" a czytają jak ł
a w środku wyrazu"ł" takie samo jak polskie.
To stracone w ten sposób "W" zastępując
go wszędzie przez "V"

[herbjelita]

Wto zno take suowo "Krampa"?

[heli34]

herbjelita napisał:

> Wto zno take suowo "Krampa"?
#####
Możno to je te rondo przi hycie-kapeluszu?

[herbjelita]

Na tyn otok przi hucie tysz se godauo krampa abo krympa.
Jo ale miou na mysli tako krampa co se drucianne siatki na puocie prziuonaczuje:

www.google.de/imgres?imgurl=http%3A%2F%2Fse.lgprodukter.se%2FPICTURE%2F3001-1-20-159.jpg&imgrefurl=http%3A%2F%2Fse.lgprodukter.se%2Fcategory.html%2Fkrampor&h=160&w=112&tbnid=NOElSBWtG18eWM%3A&zoom=1&docid=VBFpjZablp08mM&ei=AUJnVP6MA- HZywOQooDIAw&tbm=isch&iact=rc&uact=3&dur=2802&page=9&start=260&ndsp=29&ved=0CMMBEK0DMD84yAE

Ciekawe, ze Taki hok se po schwedzku tysz krampa nazywo.

[heli34]

herbjelita napisał:

> Na tyn otok przi hucie tysz se godauo krampa abo krympa.
> Jo ale miou na mysli tako krampa co se drucianne siatki na puocie prziuonaczuje
> Ciekawe, ze Taki hok se po schwedzku tysz krampa nazywo.
######
Dowiedzioł ech sie,ze krampy abo krympy to som wszyske zielazne "klamry" w kształcie litery C. Nejpowszechniejsze krampy to som te coś pokozoł ale my na nie godali szkoble.
Do tego przi dźwiyrzach ryglowanych na szyber ta czyńść w kiero wchodzi ta zasuwka też je krampa.
No i na koniec bergmańske krampy. Wiadomość z piyrsze rynki.
Je to zielazno klamra,kierom sie łonczy krampuje sztymple (beleki) ale nikaj krampa godajom na dwustronny kilof, tyn typowy z jednom stronom szpicastom a drugom plaskatom.

[cirano]

To jes fachausdruck ta krampa i tak daleko niy ma co siyngać bo som w kożdym fachu take słowka kere żodyn śmiertelnik niy rozumi

[heli34]

A sam dlo podemco o Tym Radlinie kiery Boł Emmom.
Na pytanie kajrobisz, odpowiadało sie na Ymie.

Podowom to jeszcze bez to,ze je tu piykno,ślonsko godka i słowa.

W Biertultowach na Ymie stare familoki
Piyknie wystrojone stojom jak wojoki
Łokna nowe dali, ściany wyszfarniały
Bo Faberka z Rojkulom bysztom pucowały
Cegła sie czerwiyni, w łoknie stoi kwiotek
Na ścianie wystowo z messingu kokotek
Ze dachu gołymbie w niebo wyfurgujom
W zegrodce Papoczka trowa wytargujom.
Niy ma już chlywikow wele familokow
Już nie noszom z gruby drzewianych kulokow
Gowiedzi nie chowiom, kurow nie futrujom
W szopkach som garaże, auta tam sztelujom
Omy coroz starsze, starziki z krykami
Przestali grać w szkata, chodzom pod brylami
Na ławkach siodujom, troszka pochalacom
Na dziecka, że wrzeszczom, jak ni majom na co.
Kaj żeś ty się podzioł nasz stary porzondku
Wyciepli cie młodzi i se leżysz w kontku
Ale sie nie starej, - łoni pomiarkujom
Kożde nowe czasy starych potrzebujom.

[heli34]

A sam o sadzyniu amlarow przi ceście.

Przi ceście dwa chopy som fest zarobione. Pot sie im z czoła leje bo je dość ciepło
a muszom zrobić wiela majster kozoł.

Jedyn śnich co dziesiynć metrow wykopuje dość srogo dziura
a drugi durch idzie za nim i ta dziura zaś zasuwo ziymiom.

Jedzie siedlok forom na pole , kwilka sie przoglondo te ciynżke robocie a potyn sie pyto tych kopoczy co to sam takigo robiom,bo nie umi tego spokopić.

Tyn kopioncy na kwilka przestoł grzebać,łoprzoł sie na łopacie
i blank freundlich odpedzioł ;

My som najyńci do sadzynio amlarow. Je nas trzech chopa
ale tyn co dycki wsadzo te stromy do dziury,je dzisiok nimocny.

[socer-schlesier]

Chopcy a co to znaczy - "mazej" ?

[herbjelita]

Mazej znaczy "uwin se".

[cirano]

Moja matka z Cieszyna używała "mazej" jako idz, rob, ruszej sie

[socer-schlesier]

cirano 25.11.14, 15:38
Moja matka z Cieszyna używała "mazej" jako idz, rob, ruszej sie
-------

Ja gynau, to taki "tryb rozkazujoncy".Jo to zas od mojygo Opy slyszol.