Zimowe ogródki na Rynku

[annak12]

Szklana pogoda na Rynku

Dobra wiadomość dla miłośników letnich ogródków. Już wkrótce na Rynku
powstanie ich zimowa wersja. Arkady pod Ratuszem i pod Domem Rzemiosła
schowają się za szkłem. Popularnemu „bąblowi” przybędzie więc konkurencja.

Wśród nas nie brak zarówno zwolenników, jak i przeciwników takiego pomysłu. Z
jednej strony niemal każda zmiana wzbudza w pierwszej chwili skrzywienie, z
drugiej... miło będzie obserwować zza szkła, ze szkłem w ręku śnieg prószący
na gliwicki Rynek - jak już wreszcie zima do nas zawita. Żeby uspokoić
miłośników zabytków, postanowiliśmy jednak sprawdzić, czy szklana zabudowa
jest zgodna z prawem i nie zagrozi pięknu naszego Rynku. Jak się okazało,
uzgadnianie wszelkich działań budowlanych, jakie mają miejsce w obrębie Rynku,
Dolnych i Górnych Wałów leży w gestii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Restauratorom drogę do starań o zamknięcie podcieni otworzyła natomiast
zabudowa pewnej restauracji i powstanie na Starówce szklanej kopuły, która w
chłodne dni nie miała właściwie dla siebie konkurencji.
- Zabudowa miejsca, gdzie dawniej był antykwariat stała się faktem, który w
przyszłości mógł pociągnąć za sobą kolejne wnioski o zabudowę - wyjaśnia Ewa
Pokorska-Ożóg, Miejski Konserwator Zabytków - Dlatego właśnie w porozumieniu z
Prezydentem Januszem Moszyńskim zaproponowałam zorganizowanie spotkania z
udziałem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Jacka Owczarka i władz miasta w
celu ustalenia jednolitych wytycznych.
W ramach tych ustaleń przyjęto pewne zasady, które w efekcie miały
zabezpieczyć Rynek przed autorskimi pomysłami na zamykanie arkad.
- Zabudowa powinna być tak zaprojektowana, aby nadal były czytelne podcienia -
tłumaczy moja rozmówczyni - Możliwe jest jedynie wykorzystanie szklenia
bezramowego, którego montaż powinien nastąpić z zachowaniem wnęk o
głębokościach ok. 40 cm.
Kiedy zostaną otwarte zimowe ogródki? Prawdopodobnie jeszcze przed świętami.
Warto również podkreślić, że ku zadowoleniu przeciwników i zwolenników
zabudowy nie wszystkie arkady zostaną zamknięte. Wciąż będziemy mogli
przespacerować się w tunelu podcieni od strony widocznej z ul. Zwycięstwa.
Adriana Urgacz

Na zdjęciach sprzed 1945 na Rynku nie było podcieni. Pojawiły się one dopiero
w odbudowywanych po wojnie kamienicach. Ich projektantem był ówczesny miejski
architekt prof. Franciszek Maurer. Podczas nadzoru nad pracami wykopaliskowymi
pod płytą rynku odnalazł fundamenty dowodzące, że niegdyś były tu arkady.
(źródło: forum www.gliwiczanie.pl)

www.gliwicka.pl/index.php?pl=more&id=1&dz=wyd&wyd=a061213

[meg_s]

na marginesie - profesor Maurer nigdy nie był miejskim architektem

M&M

[schindler1]

Ryszard Orzechowski

RATUSZ LWOWSKI ZDOBYTY

23 LIPCA 1944




Plany polityczne i wojskowe akcji zbrojnej Armii Krajowej kryptonim ???Burza"
miały na celu opanowanie Lwowa własnymi siłami zbrojnymi przed wkroczeniem
wojsk sowieckich, aby w ten sposób wystąpić w roli gospodarza terenu i zająć
stanowisko liczącego się partnera w rozmowach dotyczących organizowania
administracji na terenach opuszczonych przez hitlerowskiego okupanta. W dniach
1 i 2 maja 1944 roku spadły na Lwów sowieckie bomby. Tajne pismo ???Na straży
Grodów Czerwieńskich" numer 10 redagowane przez Stanisława Ropuszyńskiego,
Franciszka Maurera i księdza z kościoła św. Elżbiety - Michała Banacha w dniu
13 maja 1944 roku zamieściło artykuł pod tytułem ???Quo vadis?", mający
uspokoić mieszkańców przestraszonych zbliżającym się sowieckim frontem i
powstrzymać masową falę opuszczania Lwowa przez polską ludność, szukającą
schronienia na Ziemi Krakowskiej. Nie można dzisiaj z całą pewnością podać
autora tego artykułu. Prawdopodobnie był nim ksiądz Michał Banach. Artykuł
został napisany z dużym talentem literackim i wielkim poczuciem
odpowiedzialności za losy miasta. W artykule tym czytamy:

???Każdy lwowianin jest dumny z tego, że Lwów to miasto nieustraszonych Orląt,
że Leopolis Semper Fidelis. Semper? Zawsze? A cóż znaczą wyładowane toboły,
wystraszone twarze od początku maja 1944r.? Czy to Orlęta? Czy spłoszone stado
gęsi?...
Bombardowania Lwowa w dniach 1 i 2 maja, choć dokuczliwe, choć wyrządziły nieco
szkody, nie wyrządziły jednak zbyt wielkich ofiar w ludziach. Wystarczył dobrze
zaopatrzony schron i nieco ostrożności. Wylazły jednak urojone zmory, które do
niedawna nie były straszne... Myślicie, że gdy we Lwowie pękły na kilka dni
szykany administracyjne to wszędzie jest tak samo? Spotka was rozczarowanie, bo
już od Przemyśla zaczynają się druty kolczaste obozów koncentracyjnych... Skoro
już chcecie koniecznie opuścić miasto i osłabić we Lwowie żywioł polski to
przynajmniej nie zapomnijcie przed odjazdem pójść na Cmentarz Obrońców, aby
stamtąd zabrać choćby grudkę ziemi na pamiątkę".

Ileż pobożności i miłości do Lwowa w słowach autora artykułu, który pisze
dalej: ???Wstąpcie do Katedry Lwowskiej i pomódlcie się przed cudownym obrazem
Matki Boskiej Łaskawej, stańcie przed prastarą kaplicą Boimów, zaglądnijcie do
katedry ormiańskiej, popatrzcie na Ratusz lwowski, na Plac Wystawowy,
wspomnijcie na Targi Wschodnie, na Panoramę Racławicką, spójrzcie na Kopiec
Unii Lubelskiej, zatrzymajcie wzrok na kopułach kościoła oo. Dominikanów,
uczcie się od wież kościoła św. Elżbiety, co znaczy trwać..."

Wyjazdy Polaków ze Lwowa nie osłabiły żywiołu polskiego, a Armia Krajowa
zwiększała swoje szeregi nieustannie. W dniu 18 lipca niemieckie władze
administracyjne opuściły miasto. Około południa ulicą Gródecką ruszyła na
zachód furmankami, rowerami i pieszo policja ukraińska. W dniu 19 lipca miasto
opuściły formacje Wehrmachtu, co stworzyło korzystny, na sytuację opanowania
Lwowa przez Armię Krajową. Jednak dowódca Okręgu Lwowskiego Armii Krajowej ppłk
dypl. Stefan Czerwiński takiego rozkazu nie wydał, prawdopodobnie z powodu
pojawienia się w rejonie Lwowa cofających się pod naporem wojsk sowieckich
kilku dywizji niemieckich. W tym czasie najsilniejsze oddziały Armii Krajowej
znajdowały się na terenie miasta, które zostało podzielone na dzielnice.
Dzielnica Śródmieście wystawiła kompanię i dwa plutony 19. pułku piechoty w
sile około 200 ludzi. Ponadto umieszczono tam odwody 5 dywizji piechoty,
kompanię saperów, około 150 żołnierzy Okręgu Kedywu, kompanię specjalną,
sformowaną z żołnierzy służby wywiadu i kontrwywiadu Okręgu oraz oddział por.
pilota Mieczysława Borysewicza w sile około 200 żołnierzy. Razem Dzielnica
Śródmieście liczyła łącznie około 600 ludzi. Dowódcą Dzielnicy Śródmieście był
kpt. Edward Sidorowicz ps. ???Burak".

Dowódcą pierwszego rejonu był ppor. Stanisław Datka ps. ???Rybak", który
otrzymał rozkaz opanowania Rynku i zawieszenia flag na wieży lwowskiego
Ratusza. Dokonał tego pluton pchor. Stanisława Ropuszyńskiego, redaktora
tajnego pisma ???Na straży Grodów Czerwieńskich". O tym piśmie już wspomniałem
na wstępie artykułu. Żołnierzami tego plutonu byli między innymi współredaktor
i autor szaty graficznej tego pisma Franciszek Maurer ps. ???Zyndram",
kolporterzy tego pisma Franciszek Orzechowski ps. ???Oksza", ???Grzesio" oraz
Ryszard Orzechowski ps. ???Jan"; autor niniejszego artykułu. Wydarzenie
związane z przygotowaniem flag i zawieszeniem ich na wieży Ratusza oraz na
kamienicy Schprechera przy ul. Akademickiej, gdzie mieściła się Komenda
Dzielnicy Śródmieście jest jeszcze mało znane historykom Lwowskiej Armii
Krajowej, o czym świadczą pomyłki występujące w ich książkach dotyczących tego
tematu.

Z tego powodu w oparciu o materiały dostarczone przez mojego przyjaciela
docenta dr. inż. Franciszka Stefana Maurera wieloletniego pracownika naukowego
Politechniki Śląskiej w Gliwicach, a w czasie okupacji Lwowa żołnierza Armii
Krajowej, z którym służyłem w plutonie pchor. Stanisława Ropuszyńskiego i
wspólnie zawieszaliśmy flagi na wieży lwowskiego Ratusza, wyjaśniam i
przedstawiam całą historię tej akcji.

Miejscem kontaktów organizacyjnych Armii Krajowej Lwów-Śródmieście stało się
mieszkanie Państwa Maurerów, znajdujące się przy ulicy 3 Maja nr. 17, gdzie
dowódca rejonu ppor. Stanisław Datka ps. ???Rybak" (obecnie profesor dr hab.
inżynier wyższej uczelni) organizował odprawy, odbierał przysięgę wojskową od
żołnierzy nowoorganizowanych plutonów i prowadził osobiście szkolenie żołnierzy
na kursach dywersji. Dowódca rejonu ppor. inż. Stanisław Datka zaproponował
również zaangażowanym w pracach konspiracyjnych członkom rodziny Maurerów
wykonanie flag. Flagi zostały zrobione z wielkim zaangażowaniem i artystyczną
umiejętnością przez Panią Stefanię, matkę mojego przyjaciela Franciszka Maurera
i Jego siostrę Panią Zofię, które z wielką odwagą przyczyniły się do zdobycia
potrzebnych materiałów, a później z narażeniem życia uszyły i przechowywały te
flagi do czasu walk ulicznych na terenie Lwowa w czasie akcji zbrojnej Armii
Krajowej, ???Burza". Flagi te o gigantycznych rozmiarach: około 6 metrów
długości każda, zostały w dniu 22 lipca przeniesione przez dowódcę plutonu
Stanisława Ropuszyńskiego i towarzyszących mu żołnierzy plutonu -Franciszka
Maurera ps. ???Zyndram" oraz Franciszka Orzechowskiego ps. ???Oksza", ???
Grzesio" z mieszkania przy ulicy 3 Maja 17, do domu nr 24 w Rynku, gdzie
znajdował się lokal konspiracyjny, mieszczący się w mieszkaniu znanych
lwowskich cukierników, Michotków, wywiezionych w roku 1940 na Sybir.

Na drugi dzień, 23 lipca 1944 roku (data historyczna dla historii Lwowa) po
przenocowaniu w mieszkaniu Państwa Michotków dowódca plutonu podciągnął swój
pluton z rejonu ulicy Akademickiej - do Rynku i w czasie walk ulicznych na tym
terenie wydał rozkaz Franciszkowi Maurerowi i mnie. autorowi tych wspomnień,
wejście na szczyt wieży Ratusza i zawieszenia tam flag.

Po latach Franciszek Maurer tak opisał to historyczne wydarzenie: ???My,
żołnierze AK, byliśmy pierwsi, którzy po opuszczeniu Ratusza przez Niemców,
dostaliśmy się do wnętrza przez wybity dolny kwadratowy filunek bramy
wejściowej. Rozwiesiliśmy na szczycie Ratusza z czterech stron wieży flagi
czterech aliantów: Polski, Stanów Zjednoczonych Ameryki, Anglii i Związku
Radzieckiego. Od strony Wysokiego Zamku umieściłem flagę ZSRR, co rozwścieczyło
snajperów ukraińskich, będących na służbie niemieckiej, którzy coraz silniej
nas ostrzeliwali. Po przeciwnej stronie wieży zawisła flaga polska, na
pozostałych ścianach wieży - od wschodu - flaga Stanów Zjednoczonych Ameryki, a
od zachodu - flaga Anglii. Flagi zostały zamocowane do żelaznej bariery i luźno
zwisały, ku dołowi powiewając na wietrze

[schindler1]

Po latach Franciszek Maurer tak opisał to historyczne wydarzenie: ???My,
żołnierze AK, byliśmy pierwsi, którzy po opuszczeniu Ratusza przez Niemców,
dostaliśmy się do wnętrza przez wybity dolny kwadratowy filunek bramy
wejściowej. Rozwiesiliśmy na szczycie Ratusza z czterech stron wieży flagi
czterech aliantów: Polski, Stanów Zjednoczonych Ameryki, Anglii i Związku
Radzieckiego. Od strony Wysokiego Zamku umieściłem flagę ZSRR, co rozwścieczyło
snajperów ukraińskich, będących na służbie niemieckiej, którzy coraz silniej
nas ostrzeliwali. Po przeciwnej stronie wieży zawisła flaga polska, na
pozostałych ścianach wieży - od wschodu - flaga Stanów Zjednoczonych Ameryki, a
od zachodu - flaga Anglii. Flagi zostały zamocowane do żelaznej bariery i luźno
zwisały, ku dołowi powiewając na wietrze."

Pamiętam dokładnie, że w pewnym momencie silny podmuch wiatru podniósł flagę i
zawinął ją na barierze. Musieliśmy ponownie przy nasilających się wybuchach
pocisków wspinać się na wieżę i obciążać końce flagi ???ciężarkami", aby
uczynić je mniej podatnymi na podmuchy wiatru. Tymczasem pod Ratuszem obok
żołnierzy Armii Krajowej gromadzili się mieszkańcy okolicznych domów, którzy
mimo strzałów snajperów ukraińskich i niemieckich cieszyli się i witali
żołnierzy Armii Podziemnej, dając świadectwo, że Lwów jest w polskich rękach,
wyzwalany przez Polskie Wojsko. Do Rynku wjechał sowiecki czołg. Wysiadł z
niego radziecki czołgista i zwrócił się do nas po rosyjsku: - Witajcie polscy
partyzanci! Wyciągnął z czołgu małą, prowizorycznie sporządzoną, w kolorze
bordowym flagę i witając się z dowódcą, pchor. Stanisławom Ropuszyńskim,
powiedział: - Ja również chcę zawiesić flagę, dostałem taki rozkaz od dowódcy.
Dowódca powiedział do mnie:
- Idź z nim i zawieś flagę. Pierwszy wszedłem do Ratusza. Zaproponowałem
wejście na dach budynku, ale on zatrzymał się na pierwszym piętrze przy oknie i
powiedział:
- Wystarczy tutaj. Wetknęliśmy drążek flagi we framugę okna na pierwszym
piętrze. Czołgista uścisnął mi rękę i zszedłem z nim na Rynek, gdzie stał jego
czołg.
Wkrótce czołg ruszył i odjechał. Historycy ukraińscy wymieniają czołgistę
Marczenkę jako pierwszego i jedynego żołnierza armii Czerwonej, który zawiesił
na lwowskim Ratuszu flagę radziecką. Przemilczają udział Armii Krajowej w akcji
wieszania flag, które pojawiły się nie tylko na wieży ratuszowej, ale i na
budynku Schprechera, na gmachu Politechniki, zdobytej po ciężkich walkach przez
Kedyw AK Okręgu Lwów i na wielu innych domach w całym Lwowie. Stanisław Pempel
tak opisuje ostatnie dni Akcji ???Burza": ???Władze sowieckie nakazały zdjąć
wszystkie flagi z budynków pod pretekstem wskazywania celów artylerii
niemieckiej, a także zakazały używać do walki żołnierzy AK, tłumacząc to
brakiem wyszkolenia". Wkrótce nastąpiły masowe aresztowania żołnierzy Armii
Krajowej.

Pluton Stanisława Ropuszyńskiego otrzymał rozkaz zakwaterowania się w dawnym
Gmachu Gestapo przy pl. Smolki, a po następnych kilku dniach przyszedł rozkaz
złożenia broni przy ulicy Lelewela. Ale większość żołnierzy nie wykonała tego
rozkazu i powróciła do domu z krótką bronią. Później broń ta została
niejednokrotnie użyta do walki z nowym sowieckim okupantem. Ale to już inna
historia polskiego podziemia pod okupacją sowiecką. Dla mnie i dla moich
kolegów, którzy jeszcze żyją pozostaje obowiązek utrwalenia historii Lwowskiej
Armii Krajowej oraz zachowanie pamięci o tych kolegach, którzy polegli w walce
z hitlerowskim i sowieckim okupantem.

[schindler1]

www.ordynariat.opoka.org.pl/artykul_wiecej.php?idartykul=80
Doc. dr inż. arch. Franciszek Stefan Maurer urodził się w Łącku 7 listopada
1918 r. Studia ukończył w 1943 r. we Lwowie, gdzie rozpoczął pracę jako
asystent u profesora Bagieńskiego. Przez cały okres wojenny aktywnie działał w
konspiracji (SZP, ZWZ i AK). Do Gliwic przybył w 1946 r. i jako inżynier
architekt włączył się w pracę przy odbudowie kraju. Spośród wielu jego budowli
na Górnym i Dolnym Śląsku wyróżnić można rewaloryzację Starówek Wodzisławia i
Gliwic. Od 1949 do 1995 r. prowadził wykłady i ćwiczenia na Wydziale
Architektury Politechniki Śląskiej z zakresu: rysunków i malarstwa,
projektowania wstępnego i przemysłowego, historii architektury i sztuki oraz
konserwacji zabytków.
Ważny element wielopłaszczyznowej działalności doc. Maurera stanowi także praca
twórcza. Jego prace malarskie znajdują się w zbiorach kolekcjonerów w kraju i
za granicą. Jeden z obrazów otrzymał Jan Paweł II, a portret generała „Grota”
Stefana Roweckiego został umieszczony w Skarbcu Sztuki Wotywnej na Jasnej Górze.
Prócz licznych wystaw na terenie kraju doc. Maurer eksponował swoje malarstwo w
Wiedniu, Rzymie, Turynie, Weronie, dwukrotnie w Toronto, a na Consorso
Nazionale di Segnalazione otrzymał dyplom wyróżnienia i medal.
W zróżnicowanej tematyce twórczości doc. Maurera dominują pastelowe kwiaty i
portrety.

[ballest]

Meg napewno osobiscie tego Maurera znou!

[annak12]

Letnie ogródki były czasowe,te... niestety.Już są zaszklone,Rynek wiele traci,a
tylko dlatego,żeby przy piwku można podziwiać,tylko co?
tylko czekać aż pozostałe zostaną zabudowane!konkurencja,abo?
oj robią szopki,robią!

[ballest]

Mosz recht, nie lubiam tych uogrodkow, bo szpecom rynek!

[sloneczko1]

szłoby takie ogrodki pozwiedzać wieczorową porą;)

[ballest]

czymu, mozna wieczorem do restauracji wlysc!

[sloneczko1]

ale w dziyń niy mom czasu na to

[ballest]

ale te ogrodki mie szterujom, szczegolnie te zaszklone.

[sloneczko1]

widziałach takie domy ze jednom ścianom ze szkła,szło sie siednyć na trownik
abo ławka i widziało sie co te ludzie tam robiom;)jak w akwarium:)