Ratujmy kapliczki

[tralala33]

Wątek o kapliczkach tlił się i pojawiał, a tu - jak znalazł, sążnisty
artykuł 'Ratujmy kapliczki'.
www.wm.pl/Index.php?ct=braniewo&id=680972
Mało kto zdaje sobie sprawę, jak niezwykłe bogactwo istnieje obok naszych
domostw. Bogactwo, sprowadzone do sztuki, zwyczajów, historii i religijności,
to przydrożne kapliczki.
Kapliczki oraz ich skromniejsza forma, krzyże przydrożne, od 400 lat są
świadkami przeszłości Warmii. Ostatnie lata mijają mi na objeżdżaniu tego
rozległego terytorium i rejestrowaniu nie tylko samych zabytkowych obiektów,
ale również nanoszeniu ich lokalizacji na mapę, sporządzaniu dokumentacji,
przeprowadzaniu wywiadów z opiekunami kapliczek i sugerowaniu odpowiednich
napraw.

Cieszą mnie inicjatywy nowych "kresowych Warmiaków", którzy odnaleźli się w
nowej sytuacji przejmując odpowiedzialną rolę opiekunów kapliczek. Kiedyś w
pobliżu wsi Purdy Wielkie widziałem jak trójpokoleniowa rodzina krząta się
przy pielęgnowaniu otoczenia kapliczki. Nie byłoby to nic dziwnego, gdyby nie
auto na niemieckich numerach. Domyśliłem się, że ktoś przyjechał na Warmię
nie tylko odpocząć, ale też pielęgnować stare zwyczaje i uczyć młode
pokolenie szacunku dla przeszłości.

[tralala33]

Świadkowie historii
Dane szacunkowe kapliczek na Warmii wskazują na liczbę 1350. Ta informacja jest
dawno nieaktualna, gdyż zestawienie zinwentaryzowanych kapliczek przez służby
ochrony zabytków w Olsztynie i w Elblągu przedstawia całkiem inny obraz, bo
praktycznie połowę tej liczby. Są miejscowości, gdzie kapliczki przytłaczają
swoją liczebnością - w Lubominie, Radziejewie, Wozławkach, Gietrzwałdzie.
Istnieją również miejsca gdzie trzeba nadłożyć drogi, by w rumowisku dawnej
osady, bądź wśród wiekowych drzew wypatrzyć znajome kształty ceglanej
architektury. Również dane szacunkowe krzyży zmieniają się nieubłaganie.
Skromne w swojej wymowie, pospolicie występujące: drewniane, żeliwne, bądź
wykute z żelaza wciąż jednak uzupełniają krajobraz.

Najstarsze kapliczki znajdują się w Dobrągu (1601) i w Barczewie (1607). Ich
elewacja nie wyróżnia się niczym nadzwyczajnym. Proste w założeniu nakryte
daszkami czterospadowymi są zwieńczone kutymi, żelaznymi chorągiewkami z datami
fundacji. Inny odbiór wizualny dostarczają kapliczki barokowe. Najciekawsze
można zobaczyć w Krzyżewie, Krzywcu, Rogóżu, Krośnie, Stoczku Klasztornym, przy
drodze z Reszla do Świętej Lipki, okolicach Dobrego Miasta i Ornety.
Niektóre we wnękach kryją rzeźby świętych, inne pozbawione ozdób, a inne mają
płaskorzeźbione przedstawienia tajemnic różańcowych. Połączenie architektury,
rzeźby, rękodzieła kowalskiego chorągiewek, krajobrazu i tradycji
pielgrzymowania jest wielkim wstępem przed wizytą w Św. Lipce. W lesie przed
samą miejscowością znajduje się niezwykły słup graniczny z Mazurami z 1750 r.,
który wieńczy wykuta z kamienia lipa z postacią NMP z Dzieciątkiem. Podobny
akcent czeka na zachodniej granicznej rzece Pasłęce w miejscowości Dąbrówka. Tu
istnieje kapliczka założona na planie koła łącząca trzy funkcje: kapliczki,
dzwonniczki i słupa granicznego. Taki typ kapliczki z dzwonkiem określany jest
w literaturze jako kapliczka z dzwonniczką. Dzwonek zawieszany w górnej części
wzywał na modlitwę, określał pory dnia, ostrzegał o pożarze, informował o
śmierci kogoś ze wspólnoty.

[tralala33]

Były, są, będą?
XIX w. przyniósł eksplozję budowy kapliczek na Warmii. Po części przyczyniły
się tu objawienia maryjne w Gietrzwałdzie w 1877 r. i z tym związany kult, a z
drugiej strony akt sprzeciwu wobec Kulturkampfu. Kapliczki wyznaczają miejsca
graniczne poszczególnych wsi, stoją na skrzyżowaniach dróg, w miejscach
pamiątkowych, w miejscach, o których się mówiło, że straszy, wokół kościołów
np. w Kwiecewie, Sątopach bądź Grzędzie. Mówią o radości, o bólu i smutku z
powodu utraty kogoś bliskiego. O takiej wymowie kapliczki powstawały w okresie
I wojny światowej, od której zaczerpnęły swoją nazwę "kapliczek wojennych".

Niektóre fantazyjnie zaprojektowane kapliczki ze sterczynami, skarpami
przypominają ołtarze. Zobaczyć je można w Orzechowie, Lutrach, Tolkowcu,
Szalmi. Inne imponują swoją wysokością i kondygnacjami jak w Unieszewie,
Wołownie.

Formy kapliczek czasami są zaskakujące, bo można zobaczyć również figurę na
wysokiej kolumnie, lub cokole. Wyróżnić można trzy motywy. Pierwszym z nich to
figury Maryi znajdujące się w Borowcu, Jeziorku. Drugim motywem jest postać św.
Jana Nepomucena w Braniewie, Olsztynie, Pajtuńskim Młynie, a trzecim Chrystus
dźwigający krzyż, który znajduje się w Olsztynie, Barczewie i Ełdytach
Wielkich.

Na Warmii występowały też drobne kapliczki skrzyneczkowe, często wiszące na
drzewach i krzyżach. Obecnie to rzadkość, zachowały się np. w Raszągu, Łęgnie.
Innym przykładem wiszących kapliczek są małe obrazki ujęte w ozdobną
skrzyneczkę-szkatułkę występujące w Starym Kawkowie i przy drodze z Wadąga do
Słup.

Możliwe, że moje działanie będzie miało kontynuatorów i naśladowców, a efektem
w niedalekiej przyszłości będzie opublikowany katalog naszych warmińskich
kapliczek, które przecież były, są i będą.
Stanisław Kuprjaniuk, jus

[rita100]

kapliczki , które umieraja i jest ich coraz mniej.

[tralala33]

Ale też i jest coraz więcej ludzi, którzy o kapliczki dbają i je podziwiają.
Może nie będzie źle? W samym Łolstynie w ostatnich latach powstały dwie nowe
kapliczki, a o najmniej dwie ślicznie odnowiono. Dokleję tu jedną ze stronek
Ptuptu - on to chyba wszystkie kapliczki zna!
kapliczki.go.pl/

[tralala33]

Kedajś na Forum Łolstyna Rita napsisała:

Kapliczki występowały jedynie na terenie katolickiej Warmii. Stawiano je zwykle
na rozstajach dróg, wierząc, iż własnie tu siły diabelskie, czyhają na
czlowieka. Kapliczka miała chronić podróżnych przed tymi złymi mocami.
Kapliczki miały róznorodne formy, były skrzynkowe, słupowe i kapliczki domkowe.
W kapliczce ustawiano drewnianą figurkę Matki Boskiej, Chrystusa lub świętego
patrona. Na Warmii była to najczęściej Matka Boska z Dzieciątkiem -pieta- czyli
Matka Boska trzymająca na kolanach ciało Chrystusa zdjętego z krzyża.

A oto piekny wiersz Marii Zientara-Malewskiej pt. Matka Gromniczna z kapliczki.

Wyszła Najświętsza Pani z kapliczki
pomiędzy lud.
W błekitnym płaszczu niesie Dzieciątko.
Drogą wśród gryd.
A droga była śliska , zawiana,
Dął mroźny wiatr.
Borem wał śnieżny zastąpił drogę
Złej zimy brat.
Zdziwione patrzą wiewiórki, sarny,
Jeleń i ryś,
Jak dziecię do nich wyciąga rączki,
Woła: kiś ! kiś !

Już noc gwiazdami niebo wyszywa,
W staw miesiąc wpadł,
Lód jezior strzela zimie na wiwat,
Aż Jezus zbladł.
- Nie bój się Dziecię - szepcze Maryja-
Wznieś rączkę, tak...
Nad wierną ziemią, nad wiernym ludem
Zrób krzyża znak!

Gnani śnieżycą idą do wioski,
Do pierwszych drzwi.
- Pozwólcie, ludzie, ogrzać się w izbie -
Syn z zimna drży!
- Biedni wy, biedni, siądźcie przy piecu,
Gość w dom - Bóg w dom !
Przynieśli mleka, chleba , żurawin,
Pszczół słodki plon.
Matka kobiety prząść nauczyła
I wiązać sieć,
I tkać obrusy, i z rogożyny
Koszyki pleść;

[tralala33]

Łoj - zgubziłam koniec wiersza Marii Zientarówny.

A oto piekny wiersz Marii Zientara-Malewskiej pt. Matka Gromniczna z kapliczki.

Wyszła Najświętsza Pani z kapliczki
pomiędzy lud.
W błekitnym płaszczu niesie Dzieciątko.
Drogą wśród gryd.
A droga była śliska , zawiana,
Dął mroźny wiatr.
Borem wał śnieżny zastąpił drogę
Złej zimy brat.
Zdziwione patrzą wiewiórki, sarny,
Jeleń i ryś,
Jak dziecię do nich wyciąga rączki,
Woła: kiś ! kiś !

Już noc gwiazdami niebo wyszywa,
W staw miesiąc wpadł,
Lód jezior strzela zimie na wiwat,
Aż Jezus zbladł.
- Nie bój się Dziecię - szepcze Maryja-
Wznieś rączkę, tak...
Nad wierną ziemią, nad wiernym ludem
Zrób krzyża znak!

Gnani śnieżycą idą do wioski,
Do pierwszych drzwi.
- Pozwólcie, ludzie, ogrzać się w izbie -
Syn z zimna drży!
- Biedni wy, biedni, siądźcie przy piecu,
Gość w dom - Bóg w dom !
Przynieśli mleka, chleba , żurawin,
Pszczół słodki plon.
Matka kobiety prząść nauczyła
I wiązać sieć,
I tkać obrusy, i z rogożyny
Koszyki pleść;

Utoczyć z wosku świece gromniczne-
Ich święty blask
W godzinę konań odgarnia gromy,
Daje moc łask.

Wrócili potem do swej kapliczki
Na skrzyżu dróg.
A lud w Gromniczną, idąc z kościoła
Spłaca im dług.
Zapala świece, szepce nabożnie:
O , dzięki Ci.
Matko ubogich, Patronko wiosek,
W gromniczne dni !

Stoi Najświętsza Pani w kapliczce
Od wielu lat.
O niej powiada dziadek legendy
Ludziom wśród chat.

[rita100]

Wiesz co mnie zawsze interesowało w kapliczkach ?
To , że one miały jakąś podstawę by w tym własnie miejscu je postawić , cos
tajemniczego i historę , która umiera, choć kapliczka pozostaje. I tak wiele
kapliczek widzę , ale historii jej nie zna się. A ta historia to jest jej
wiedzą tajemną. Może ktoś kiedyś nam opowie , może Getpe będzie wiedział coś o
swojej okolicy.

[ptuptu]

Oj chyba nie wszystkie... Nie znam nawet 20%, ale obiecuję, że jeszcze trochę
postaram się poznać

---------
kapliczki.l1.pl kapliczki.uni.cc kapliczki.blogspot.com

[tralala33]

Może już nie 'ratujmy' a 'ratujemy' kapliczki warmińskie. Dobre noziny ze
strony dom warmiński

Kapliczki warmińskie stanowią jeden z najbardziej charakterystycznych elementów
krajobrazu kulturowego Warmii. W 1920 roku ich ilość liczono na 1350 obiektów.
Niestety, ten potencjał kulturowy ulega szybkiej degradacji. Pozostawione same
sobie, kapliczki przydrożne wkrótce mogą zniknąć z krajobrazu Warmii.

Aby do tego nie dopuścić, Starostwo Powiatowe w Olsztynie wespół ze Związkiem
Byłych Mieszkańców Powiatu Olsztyńskiego w Niemczech w roku 2003 rozpoczęło
projekt "Ratujemy Kapliczki Warmińskie". środki na ten cel stanowiły początkowo
24 tys. zł rocznie. W 2005 roku zwiększono tę kwotę do 35 tys. zł. Fundusze w
połowie to budżet Powiatu Olsztyńskiego, w połowie zaś finanse Związku Byłych
Mieszkańców Powiatu Olsztyńskiego.

Naczelną zasadą renowacji kapliczek na Warmii jest przywrócenie im wartości
historycznych z okresu ich powstania. Architekt krajobrazu - Maria Zwierowicz
opracowała zalecenia dotyczące zagospodarowania najbliższego sąsiedztwa
kapliczek. Zwróciła uwagę na zachowanie lub przywrócenie pierwotnego stanu
otoczenia. Założeniem projektu jest bezpośredni udział mieszkańców wsi w
pracach renowacyjnych, pod kierunkiem konserwatorów zabytków. Efektem projektu,
który jest częścią programu "Dom Warmiński" będzie zachowanie dziedzictwa
kulturowego regionu, oraz rozbudzanie świadomości regionalnej wśród
dzisiejszych mieszkańców Warmii.

Projekt "Ratujemy Kapliczki Warmińskie" jak do tej pory miał 3 edycje.
Programem objęto 27 kapliczek z terenu gmin Dobre Miasto, Jonkowo, Jeziorany i
Stawiguda. Kolejna edycja obejmie wybrane obiekty z gmin Biskupiec, Gietrzwałd
i Purda.
Poniżej prezentujemy część z wyremontowanych kapliczek, ilustrując fotografiami
ich stan sprzed i po renowacji.
www.domwarminski.pl/content/view/331/454

[rita100]

Nawet w Glotowie kapliczki odnowiono i w Orzechowie. Jak teraz ślicznie
wyglądają - odkrywamy urodę Warmii - 'Warmia jak nowa'
Teraz turyści będa mogli zwrócić uwagę i nawet zdjęcia robić. Jak ja Ci powiem
gdzie znajduje się kapliczka w Krakowie to włosy Ci dębem staną ))) Dopiero
będą zdjęcia, ale , że tak w Krakowie zrobiono w mieście......Nikt tego chyba
nie zauważył tylko ja, bo jest zagrodzona przed okiem ludzkim

[gajowy555]

Gwołt fejn robota, tlo nie zim poczamu malujó te kapliczki z cegły?
Po naszamu lepsi by buło cegła łostowić nie malowano ...

[rita100]

Też to zauważyłam Gajowy, że remontując kapliczki, przedobrzają, a powinni je
zakonerwować i nie zmieniać jej stylu przez np. tynkowanie. Zakonserwować jej
starość, bo tak wygląda jak nowa.

Ptuptu - interesując się kapliczkami, czy Ty znasz choć jedna historie
warmińskiej kapliczki, by nam opowiedzieć ?

[rita100]

Autor: tralala33
--------------------------------------------------------------------------------
W Barczewie zachowała się jedna z najstarszych kapliczek warmińskich –
pochodząca z początku XVII wieku – wybudowano ją po przejściu epidemii dżumy,
która szalała na Warmii w latach 1709-1711.
Brak mi zdjęcia Może Ptuptu wspomoże?

liczymy na pomoc

[ptuptu]

No i tu mam pewien problem bo odnalazłem różne informacje:
Wg www.domwarminski.pl tą kapliczką byłaby Figura Chrystusa tnij.org/cq4
Tu cytat:
"Figura Chrystusa
Pochodząca z XVIII wieku. Znajduje się przy ulicy Warmińskiej, ma charakter
kapliczki o podstawie walca z nieotynkowanej cegły. Dolna część postumentu jest
szersza. W części górnej dwa "fryzy", przy czym górny przykryty jest płaskim
daszkiem stanowiącym podstawę dla figurki. Kapliczka postawiona na pamiątkę
zarazy, w wyniku której zmarła większość mieszkańców Barczewa."

Btw. figurę widać z trasy Olsztyn - Mrągowo (to chyba ul. Warmińska?)

A z drugiej strony www.zenderowski.gower.pl/a-barczewo/334.htm można
znaleźć następujące informacje:
"W latach 1709-1711 epidemia dżumy spowodowała zubożenie pośród mieszkańców. Ci
którzy ocaleli, w hołdzie Bogu za jego opaczność wybudowali przydrożną kapliczkę
stojącą przy ul. Mostowej."
I dalej:
"Przy ulicy Granicznej klasycystyczna pochodzi z początku XIX wieku.
Czworoboczna przy ul. Mostowej, pochodzi z 1800 r."

Wynikałoby z tego, że chyba chodzi o tę kapliczkę: tnij.org/cq6
Z tego co mi pokazuje pilot.pl ul. Mostowa w Barczewie jest niedaleko ul.
Kościuszki więc może stąd "zamieszanie"?

Może jest na forum ktoś z Barczewa i podpowie bo "Ni w kijki, ni w drewka" nie
wiem?

[tralala33]

Wydaje mi się, że to powinna być kapilczka niedaleko synagogi - jak się stanie
plecami do synagogi i spojrzy w bok to widać właśnie tę kapliczkę. Nie pamiętam
jej dokładnie, ale to nie była figura Chrystusa, prędzej ta czworoboczna. A na
stronie domu warmińskiego Gietpe wykrył już jeden błąd

[rita100]

to chyba ul. Warmińska?) - chyba nie , bo ul. Warnijska jest obok ul.
Samulowskiego.
Ależ piekne macie te figurki, ta owalna to okaz, jeszcze takiej nie widziałam.
Naprawdę przepiekna kolekcja. Ciekawe czy jest taka trasa turystyczna ,
szlakiem kapliczek.

[tralala33]

Czy jest taka trasa turystyczna szlakiem kapliczek? Jeszcze nie, ale to by była
baaardzo długa trasa jest za to Szlak zamków gotyckich, zaraz wkleję link.

[warmiak23]

Odpowiadam.
Na www.domwarminski.pl przedstawia kapliczkę byłaby Figura Chrystusa
tnij.org/cq4 Tu cytat: "Figura Chrystusa Pochodząca z XVIII wieku.
Znajduje się przy ulicy Warmińskiej, ma charakter kapliczki o
podstawie walca z nieotynkowanej cegły. Dolna część postumentu jest
szersza. W części górnej dwa "fryzy", przy czym górny przykryty jest
płaskim daszkiem stanowiącym podstawę dla figurki. Kapliczka
postawiona na pamiątkę zarazy, w wyniku której zmarła większość
mieszkańców Barczewa."
Zgadza sie. Jest to kapliczka przy ul. Warmińskiej widać z trasy
Olsztyn - Mrągowo.
Tutaj należy dodać, a może lepiej zamieścić skróconą jej historię.

2. Przy ulicy Warmińskiej znajduje się kapliczka odmiennego typu.
Jest to ceglany cokół cylindryczny, zbudowany z cegły, nie
otynkowany, z drewnianą rzeźbą Jezusa (replika) niosącego krzyż.
Dolna część postumentu jest szersza. W części górnej dwa „fryzy”,
przy czym górny przykryty jest płaskim daszkiem stanowiącym podstawę
dla figurki. Zbudowana została na drodze wiodącej do Barczewa w roku
1709, dla upamiętnienia zarazy jaka miała miejsce na Warmii. Rzeźba
z drewna wykonana została przez nieznanego ludowego rzeźbiarza w tym
samym czasie. Skradziona. Replikę rzeźby dla miasta w roku 2002
wykonał ks. Jan Suwała.

Cd. odpowiedzi.
A z drugiej strony www.zenderowski.gower.pl/a-barczewo/334.htm można
znaleźć następujące informacje:
"W latach 1709-1711 epidemia dżumy spowodowała zubożenie pośród
mieszkańców. Ci którzy ocaleli, w hołdzie Bogu za jego opaczność
wybudowali przydrożną kapliczkę stojącą przy ul. Mostowej."

Tu odpowiadam. Wszystko sie zgadza. Jest to druga kapliczka, lecz
przypisana do ul. Mostowej.
Tutaj zamieszczę także skróconą jej historię.

3. Kapliczka przy ulicy Mostowej jest najokazalszą, największą ze
wszystkich miejskich kapliczek z historyczno-legendarnym rodowodem.
Jej lokalizacja jest zaskakująca. Zbudowana została na osi Bramy
Miejskiej tzw. Południowej, tuż poza nią. Wyjątkowa barokowa budowa,
różniąca się od innych pochodząca z końca roku 1800. Czterostronna,
zawierająca cztery okazałe nisze. W niszach zawieszone są drewniane,
różnej wielkości krucyfiksy, skierowane na cztery strony świata.
Pierwszy krucyfiks pochodzi z połowy XV wieku i jest starszy od
samej kapliczki, a jego pochodzenie wskazuje na klasztor
franciszkański. Drugi krucyfiks, innej wielkości pochodzi z XIX
wieku, trzeci jest o cechach ludowych, a czwarty datowany jako
współczesny. Na szczycie daszku żelazny krzyż. Kapliczka ma ciekawą
historię. Jak głosi podanie, w latach 1709-1711 w Wartemborku
panowała epidemia dżumy. Kiedy przestała nękać mieszkańców ci,
którzy mieli ocaleć pod koniec 1800 roku wybudowali kapliczkę
przydrożną, aby w ten sposób wyrazić wdzięczność opatrzności dla
uczczenia wyprowadzenia z miasta epidemii dżumy. Wielokrotnie
remontowana, ostatnio w roku 1958. Okresowo odnawiana.

I dalej:
"Przy ulicy Granicznej klasycystyczna pochodzi z początku XIX wieku.
Poniżej zamieszczam skrócona historie tej kapliczki:

4. Kapliczka znajdująca się dziś przy ul. Granicznej i pochodzi z
drugiej połowy XIX w. Kiedy ją zbudowano przypisana była do
dawniejszej ulicy Pasymskiej. Cała murowana z cegły i od początku
otynkowana; graniastosłupowa, dwukondygnacyjna, kryta dwuspadowym
daszkiem i dachówką holenderską. Składa się z niskiego cokołu i
dwóch czterościennych słupów. Dolnego szerszego i górnego węższego.
Zwieńczenie stanowi trójkątny szczyt z przeszkloną wnęką. W
ściankach frontowych wnęki przysłonięte kwadratowymi, oszklonymi
ramami. We wnękach w podzięce umieszczano różne precjoza, świątki,
krzyże, różańce. Obecnie znajdują się polichromowane figurki. Są to
figurki Matki Boskiej z Dzieciątkiem, grupa pasyjna i gołębica.
Zgodnie z ludowym przekazem miejscowi pobudowali kapliczkę dla
upamiętnienia początku drogi, którą jeździły chłopskie furmanki z
przemycaną bronią dla powstańców styczniowych. A w kronikach miasta,
na pamiątkę powstania styczniowego, które wpisało się na stałe w
historię Ziemi Barczewskiej. Był to rok 1863. Tam przekazywano nie
tylko broń dla powstańców styczniowych. Potem, po upadku powstania,
uciekający powstańcy znajdowali przy kaplice materialną pomoc i
żywność od mieszkańców Barczewa.

Wynikałoby z tego, że chyba chodzi o tę kapliczkę: tnij.org/cq6
Z tego co mi pokazuje pilot.pl ul. Mostowa w Barczewie jest
niedaleko ul. Kościuszki więc może stąd "zamieszanie"?

Odpowiadam. Ul. Mostowa łączy sie z ul. Kościuszki, przy której do
granicy miasta nie ma żadnej kapliczki. Jak sprawdzę tnij.org/cq6 to
odpiszę.

Może jest na forum ktoś z Barczewa i podpowie bo "Ni w kijki, ni w
drewka" nie
wiem?

[warmiak23]

Kapliczka oznaczona : tnij.org/cq6
jest kapliczką przy ul. Mostowej, czworoboczną.

[tralala33]

miasta.gazeta.pl/olsztyn/1,35189,3282005.html
Adriana Tomaszewska 13-04-2006

Dlaczego urokliwa warmińska kapliczka we wsi Godki przypomina po remoncie budkę
strażniczą?

Odnowił ją niedawno Marian Melchior, mieszkaniec Godków, właściciel pola, na
którym stoi od początku XX wieku. - Nikt się nią nie interesował i niszczała.
Gdybym chciał z kimś konsultować jej odnowienie, to szybciej by się rozpadła.
Miałem swój pomysł, jak ją pomalować. Niebieski i żółty to takie kolory
kościelne, papieskie. Do kapliczki pasują - mówi Marian Melchior.

Przydrożne kapliczki na obrzeżach wsi i stare drewniane krzyże na rozdrożach to
krajobraz Warmii. Są tak oczywiste jak drzewa. A każda z nich niesie ze sobą
konkretną historię - pojedynczego człowieka, rodziny czy całej wsi, która w
podzięce za urodzaj czy wyzdrowienie ufundowała kapliczkę. Nadają koloryt i
smak regionowi.

Niestety, czasem okazuje się, że smak mieszkańców Warmii jest mało wyszukany.
Tradycyjne kapliczki to budynki z czerwonej cegły lub otynkowane na biało. Te,
odnowione w ostatnich latach, zaczynają przypominać miniaturowe wiejskie
świetlice.

Dzięki projektowi "Ratujmy warmińskie kapliczki" część została ostatnio
wyremontowana pod okiem konserwatora dzieł sztuki. Niektóre jednak mieszkańcy
poszczególnych wsi odnowili samodzielnie, z własnej inicjatywy. Mieli dużo
dobrej woli, ale nie zawsze respektowali ich oryginalny wygląd.

Widziałam, że taki los spotkał np. XIX-wieczną kapliczkę w Sząbruku, dotąd
bieloną, a teraz odnowioną olejnym malowidłem imitującym czerwoną cegłę. -
Ładniejsza taka, prawda? - nie kryje radości Bożena Umbras, mieszkanka
Sząbruku, która odnowiła kapliczkę.

W Jonkowie pomalowano podobną na żółto, w Gietrzwałdzie XVIII-wieczne cudo
mieni się teraz różem i pomarańczowym. Lista jest dłuższa.

[rita100]

Zaczyna się samowolka, ale nie dziwię się ludzie nie maja pieniędzy i maluja
prostymi farbami by tylko odnowić, może czynią to w dobrej wierze.
Trzeba jednak objąć je ochroną zabytków Warmii i zawiadomić mieszkańców o
zakazie samowolki , a zgłaszniu do parafii i sołtysa.

Popatrzcie , duż zdjeć zamieszcza bpkw i ciekawych
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=708&w=29218779&a=40208972
Jedna czeka do remontu i chyba stoi na prywatnej parceli.

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=708&w=29218779&a=40210377
Kolejne kapliczki;Braniewo,Zgniłocha i Braniewo
Tylko nie wiadomu z jakim świętymi są te kapliczki ?

Ja posegreguje te kapliczki , kiedyś.

[tralala33]

Jeśli ludzie mają dobrą wolę i chcą te kapliczki remontować, to trzeba im tylko
podpowiedzieć, jak to mają robić. Ciekawe, czy Gietpe widział tę różowo-
pomarańczową kapliczkę w Gietrzwałdzie?

[rita100]

Tralala, nie ziym cy aby Gietpe docyta sia tego wpisu ? Jek bandzie sia zitał,
to trza mu poziedzieć gdzie sia ma kierować
Pewnie , że ludzie musza być uświadomieni tlo chto jim ma to poziedzieć , może
na mszy ksiandz ?
A tu następne zdjecia od bpkw

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=708&w=29218779&a=40231291
Kolejno Słupy /okolice/, Barczewko i Butryny...

Ta środkowa śliczna w Barczewku.

[tralala33]

Śliczna bo ukwiecona. A te małe wieżyczki to jak na kościele gotyckim.

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=708&w=29218779&a=40232231
Tym razem kapliczki tylko z Sętala...
Nie źle wyglądają. Ciekwe czy nam się uda jakąś znależ, o ktorej są legendy.

[tralala33]

Na pewno wiele było zwiąanych z jakimś konkretnym wydarzeniem albo legendą.
Początkowo stawiano krzyże i kapliczki w miejscach, gdzie jak wierzono
straszyło! - na skrzyżowaniu dróg, w ruinach, zaroślach. Dla obrony przed złymi
duchami co roku wokół kapliczki, z czterech stron świata zakopywano fragmenty
tekstów biblijnych. A w Wielki Czwartek - czyli dzisiaj - na rozdrożach
rozpalano stosy chrustu dla ogrzania dusz zmarłych. Te praktyki przetrwały do
XV wieku (wg Janusz Hochleitner, kapliczki Warmii południowej).

Kraina wysokich krzyży

[tralala33]

Na Zielgi Pióntek taki artykuł znalazłam
Kraina Wysokich Krzyży
www.wm.pl/index.php?ct=braniewo&id=714035
Krzyże od stuleci stanowią stały element krajobrazu Warmii. Jest ich tu blisko
1,5 tys. Są krzyże drewniane, kute z żelaza, odlane z żeliwa. Można je spotkać
przy domach, kościołach, drogach i w szczerym polu.
Usytuowane nieprzypadkowo, przeważnie powielają schemat lokacji kapliczek.
Krzyże znajdziemy także w miejscach granicznych wsi jak również w miejscach, o
których się mówiło, że straszy. Przeważnie to odludzia, ruiny, skrzyżowania
dróg, wąwozy, miejsca zbrodni i zabójstw, mogiły w polu.

Aby odwrócić nieszczęścia oraz w pewnych intencjach na krzyżach zawieszano
ręczniki, chusteczki, szmatki. Ten zwyczaj ma swoją współczesną, często
nieświadomą kontynuację poprzez przywiązywanie do krzyży różnokolorowych
wstążek. Przy krzyżach panował zwyczaj pochówków nie chrzczonych dzieci. Przed
kapliczką i krzyżem nakazywano zdjąć czapkę i się przeżegnać. Do granicznych
krzyży odprowadzano zwłoki.

[tralala33]

Pokolenia krzyżami mierzone
Ustawienie krzyża było uzależnione od uzyskania zgody księdza i nie było w
porównaniu z budową kapliczek aż tak bardzo kosztowne. Możliwości materialne i
masowe powstawanie krzyży przyczyniło się do tego, że ,Święta Warmia" w wiekach
XVIII i XIX była określana również jako krainą wysokich krzyży. Stopniowo na
przestrzeni lat odchodzono jednak od tradycji stawiania krzyży na rzecz
trwalszych obiektów, bowiem żywotność krzyży drewnianych była ograniczona.

Wiek poszczególnego krzyża mógł przekroczyć nawet 100 lat, najczęściej jednak
towarzyszył on jednemu pokoleniu, przeciętnie 30, 40 do 50 lat. Zupełnie stare
krzyże, ich zmurszałe dolne końcówki i nieprzydatne już figurki z kapliczek
palono nabożnie w Wielka Sobotę.

[tralala33]

Piękno przekute w żelazo
Inna historia jest związana z krzyżami kutymi i żeliwnymi. Część z nich miała
kamienny jednolity postument z wytłoczoną (czasami) sentencją, bądź pamiątkową
informacją oraz żelazną, ewentualnie żeliwną część krucyfiksu. Zastosowany
materiał dawał gwarancję na dłuższe przetrwanie, ale i one stopniowo ulegały
niszczycielskiej sile warunków atmosferycznych, czy też wandalizmowi człowieka.
Wiele kutych krzyży prezentuje nadprzeciętne kowalskie wykonanie, które zwraca
uwagę swoją formą.

Zakończenia w kształcie serc, koniczyn, figur geometrycznych, promieni,
lilijek, grotów strzał pojawiają się we wszelakich odsłonach rękodzieła
kowalskiego. W okolicy Starego Kawkowa powiela się skomplikowany rysunek
aureoli krzyży, który przypomina kościelne monstrancje. W pobliżu Stoczka
Klasztornego nietypowe wydają się zwieńczenia gałkowe krzyży, które również
należą do lokalnych oryginalnych pomysłów. Mozaikę kowalskiej robocizny czasami
w swym wykonaniu prostej, a innym razem pod względem estetycznym nadzwyczajnym
uzupełniają na Warmii krzyże żeliwne. Odlane szablonowo pojawiają się w
różnorodnych miejscach, ale nie tak licznie jak kute.

[tralala33]

Odchodzą w przeszłość?
Dokumentacja i rejestracja krzyży wydaje się obecnie mocno utrudniona ponieważ
krzyże swoim kształtem i kolorem są czasami zbyt mocno wtopione w kompozycję
krajobrazu. Są jednak i takie miejsca, gdzie krzyże widoczne z daleka są
znakomitym punktem odniesienia i królują nad podległą im okolicą. Niestety,
królowanie to bardzo często zbliża się do końca. Los drewnianych, usytuowanych
na uboczu krzyży wydaje się przesądzony, gdyż mało, kto dostrzega sens odbudowy
w jego miejsce nowego. Ta tradycja odchodzi w przeszłość, jak odeszli prawdziwi
Warmiacy. Czas nieubłaganie niszczy dorobek i poświęcenie kogoś sprzed lat.

Stanisław Kuprjaniuk, justs

[rita100]

Tak, krzyże drewniane, nie dość , że gniły to były też celem piorunów.
Wiedziałam jak w mojej okolicy na polach piorun trzasnął w krzyż i się
przewrócił. Wtenczas to były pola, teraz to jest las.
To jest ten krzyż
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=72&pos=4
Później zrobili betonowy postument. Tralala, dla mnie to pamiatkowy krzyż,
przez pewien okres jako mieszkanka tej okolicy sadząca tam drzewka, spacerująca
z dziećmi często bywaliśmy, a na dodatek buł on widokiem z moich okien.

[tralala33]

Ogromny ten krzyż, i jeszcze na wzgórku - nic dziwnego, że śiągnął piorun. A co
on upamiętnia? - bo widzę, że zadbany i kwiaty ktoś nasadził, i ławeczka jest.

[rita100]

Kedajś Cia, łopozwiem , bo to cała historia. Ten krzyż stoi na miejscu obozu
niemieckiego w Płaszowie i cały ten teren buł kedajś obozem skąd żydów
transportowano pociagami w inne miejsca. Pytałam sia tamuj ludzi , ale nikt
szczegółów nie pamnianta, ale eszcze sia bande dopytywać. Nikt ło nim nie
pamientał. Jest na terenie żydowskim, łuż niedługo tam cosik bando robzić,
bandó zmniany to łobaczymy.

[rita100]

Każdy region w Polsce miał swoich ulubionych świętych , których najchętniej
portretowano. Na Warmii oprócz Madonny byli to święci: Walenty, Florian, Roch,
Katarzyna, Jan Nepomucen, Barbara, Wojciech.

Św. Barbara (dziewica, męczennica) 4 grudzień
Jako chrześcijanka ślubowała dozgonną czystość w tajemnicy przed ojcem. Ojciec
próbując ją zmusić do zamążpójścia wydał ją w ręce sędziego i stał się jej
katem.
Jako patronkę dobrej śmierci czcili św. Barbarę wszyscy, ci którzy byli
narażeni na nagłą śmierć: górnicy, rybacy, żołmierze. Podobno jej relikwie
dotarły dzięki Krzyżakom na ziemię pruską.

[rita100]

Św. Florian (żołmierz i męczennik) 4 maja
Był oficerem wojsk rzymskich i jako chrześcijanin został aresztowany. Zmuszano
go torturami do wyrzeczenia się wiary w Chrystusa. Na końcu uwiązano mu kamień
na szyji i utopiono w rzece.
Kult tego świętego wzmógł się kiedy to pożar strawił całą dzielnicę Krakowa , a
ocalał jedynie kościół św. Floriana. Dlatego św. Florian chronił przed pożarami.

[rita100]

Św. Jan Nepomucen (kapłan, męczennik) 21 maj
Jako biskup praski wszedł w konflikt z królem. Był torturowany i zrzucony z
mostu Karola do rzeki Wełtawy. Legenda mowi, że został zamordowany dlatego, że
nie chciał zdradzić tajemnicy spowiedzi.
Jest czcony jak patron mostów , oraz chroni od niebezpieczeństw związanych z
wodą.

[rita100]

Św. Katarzyna (dziewica, męczennica) 25 listopada
Ślubowała dozgonna czystość. W czasie prześladowań w IVwieku chrześcijan była
torturowana i ścięta mieczem. Nie wyrzekła się wiary , a jej bohaterstwo
spowodaowało, że nawracali się żołmierze rzymscy.
W 1577 roku Regina Protmann założyła w Braniewie zgromadzenie zakonne pod
wezwaniem św. Katarzyny, które istnieje do chwili obecnej.

[rita100]

Św. Roch (XIV w.) 16 sierpienia
Bardzo ciekwe życie św. Rocha. Rozdał majątek ubogim i pieszo udał sie na
pielgrzymkę do Rzymu. Otrzymał łaskę uzdrawiania i leczył chorych na dżumę. Na
ziemiach warmińskich też był czczony i strzegł ludzi i bydło od zarazy.
Najwięcej kapliczek jest w okolicy Jankowa i Klewek.

[rita100]

Św. Wojciech ( biskup, męczennik) 23 kwietnia
Jest patronem archidiecezji warmińskiej. Był biskupem Pragi. Odbył liczne
podróze po wielu krajach , w 996 roku, przybył na dwór Bolesława Chrobrego i
zaproponował zorganizowanie misji na ziemie pogańskie. Wyprawa do Prus
zakończyła sie śmiercią biskupa w 997 roku.
Św, Wojciech stał się głównym patronem Polski.

www.domwarminski.pl/content/view/35/76/

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=83&pos=38
Ta jest w Wieliczce, ale pokazuję jak jest inna i równie śliczna, znajduje się
obok Klasztorów Reformatów.

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=72&pos=37
I ten sam krzyż drewniany na Krzemionkach w innym świetle.

[tralala33]

Rzeczywiście inna, niesamowita - jak grota. Coś podobnego z kamieni widziałam w
Zielonce Pasłęckiej. Tam obok kościoła jest zbudowana z głazów i kamieni
Kalwaria. Nie pamietam tylko, czy i kapliczka tam była. No i to już nie jest
Warmia, ani nawet Mazury - prędzej Powiśle.

[rita100]

I powiedz Tralala, jak nie podziwiać kapliczki, które są tak rózne , a trafiają
się nadzwyczaj urokliwe. A ta to tak jest ukryta przed ludźmi , dostrzegłam ją
w ostatnim momencie, przyciągła mnie z daleka.

[tralala33]

Znalazłam smutną historię powstania krzyża i kapliczki w Bredynku, wsi polsko-
warmijskiej pod Biskupcem. To długa historia wojny między młynarzem i
karczmarzem a chłopami z Bredynka, w której poległo kilkanaście osób. Spisał ją
ksiądz Barczewski, a ja niedługo postaram się ją nieco skrócić i do tego wątka
wkleić.

[rita100]

krzyża i kapliczki w Bredynku
Szukam tego na obrazku i nie mogę znaleź.

Kaplica w Bredynku

[tralala33]

Bredynek, wielka wieś polsko-warmijska pod Biskupcem, malowniczo rozbudowana
wokoło dzwudziestomrogowego dawnego jeziorka, nabrała dziwnego rozgłosu przez
lokalną wojnę w maju i czerwcu 1863 roku. Przyczyną wojny było gwałtowne
spuszczenie owego jeziorka.
Bredyczanie umiłowali wielkie jeziorko tak wielce, że uważali, iż bez niego ani
gospodarować, ani żyć się nie da. Mieli z jeziorka swego dobrą wie, i ryb
dostatek, wygodę dla bydła, dla gęsi i kaczek.

[tralala33]

Na końcu tego jeziorka stał wodny młyn, przy młynie – karczma. Nowy młynarz
zauważył, że większy zysk będzie z wielkiej łąki niż małej wody. Namówił
gospodarzy w karczmie, żeby podpisali dokument, że woda należy do wsi, a rola
pod nią do niego. Gdy tak się stało – zaczął spuszczać wodę. Bredyczanie
przeszkadzali mu w przekopaniu tamy, lecz młynarz sprowadził odział żołnierzy z
Rastemborka (Kętrzyna) w sile 24 chłopa i jednego oficera. Ci dali salwę na
wzburzony tłum uzbrojony w kije, cepy, widły i rydle. Padło na miejscu pięć
osób, a pięć w ciężko rannych wyzionęło wnet ducha. Ludzie uciekli z krzykiem
do domów, a żołnierze za nimi strzelali i kłuli bagnetami. Młoda dziewczyna,
Anna Pliszkówna, otworzywszy drzwi, by się dowiedzieć, co się dzieje, ugodzona
kulą w głowę padła trupem w sieni. Podobnie padła ciężarna kobieta ugodzona
bagnetem. Liczbę zabitych podają na siedemnastu.

[tralala33]

Naoczny świadek, gospodarz Kantel z Berdynka pisze 15 stycznia 1923
roku: ‘Chciałbym oznjamić, com był proszony, jak się robiło w Bredinku roku
1863, 6 maja, kedi ten munarz ... niedobroczyńca dał ten lub pozabijać, to na
tem placu padło 5 chłopof, 3 kobiety i 2 dzewczaki trupem i przes 30 czejszko
rannech, a otech rannech any jeden nie wyzdrowiał. Te zabite to były wszystkie
zachowani w Ziskupcu (Biskupcu) na smentarzu.’

[tralala33]

W metryce kościelnej stoi taki spis nazwisk: 1. Ignatz Koziołek, Bauer, 46
Jahre, 2. Valentin Klomfass, Altsitzer, 66 Jahre, 3. Rosalia Formanski, 46
Jahre, 4. Anna Formanski, 46 jahre, 5. Anna Pliszka, 19 ½ Jahre, 6. Frau
Elisabeth Skupski, 28 Jahre, Freidrich Schäfer, 50 Jahre, 8. Anton Koenigsmann,
28 Jahre, 9. Joseph Moek, 80 Jahre, 10. Infloge Stichwunde + valntin Skupski,
45 Jahre, 11. Michael Jahn, 45 Jahre, 12. Johann Stolla, 45 Jahre, 13. Anton
Biendara, 47 Jahre, 14. Michael Lompa (ze Stanslewa).

[tralala33]

Po tym ‘zwycięstwie’ żołnierze pozostali w Berdynku, aż bagno spuszczono i
wysuszono. Młynarz wygrał – lub przegrał. Czterdziestu dwóch gospodarzy z
Berdynka dostało pozew na sąd, dziewięciu dostało 6 do 9 miesięcy więzienia.

Młyn z karczmą stał, gdzie dziś karczma nad drogą do Biskupca stoi. Na miejscu
bitwy postawiono zaraz w 1863 roku krzyż. Przy krzyżu sfundował pobożny
gospodarz i prowadnik łosier do Świętej Lipki, Jan Skupski II, w roku 1864
kaplicę, w której się odprawia corocznie po Wielkanocy msza dla chorych i
niedomagających, oraz za padłych w ‘wojnie’ i ich krewnych.

[tralala33]

Tero ta zieś Bredynki sia mnianuje. A łobrazek kaplicy je na stronie domu
warmińskiego
www.domwarminski.pl/content/view/85/129/

[rita100]

Kaplica z roku 1884. Ufundowana przez Jana Skupskiego, stojący obok niej krzyż
postawiono w roku 1864. Powstanie kaplicy wiąże się z dramatycznymi
wydarzeniami z roku 1863. Wówczas młynarz Gross kupił wiejski staw chcąc go
osuszyć i zamienić na łąkę. Przeciwko tej decyzji zaprotestowali mieszkańcy
wsi. Przepędzili oni robotników, następnie żandarma, a wreszcie sprowadzeni
piechurzy pruscy oddali ogień do protestujących. Zginęło 14 osób, a 20 odniosło
rany.
www.domwarminski.pl/content/view/85/129/
Znalazłam ją.
Staw pewnie już nie istnieje, został wysuszony. A co się stało z młynem i
karczmarzem i karczmą ?
No tak, to dowodzi, że w Karczmie wszystko mozna było utargowac nawet wysuczyć
staw dla potrzeb własnych.

[rita100]

www.parafia-rzeczyca.pl/patronka/zyciorys.html
W ikonografii św. Katarzyna Aleksandryjska przedstawiana jest w koronie
królewskiej, z palmą męczeństwa w ręku i — leżącym lub stojącym obok kołem
służącym do łamania kości, lub fragmentem takiego koła. W ikonografii
wschodniej natomiast św. Katarzyna często trzyma w ręku krzyż. Atrybutami św.
Katarzyny są: anioł, Dziecię Jezus, nakładające jej — jako oblubienicy —
pierścień na palec, filozofowie, z którymi prowadziła dysputę, gałązka palmowa,
zębate koło, korona, krzyż, księga, miecz i piorun

Św. Katarzyna patronuje:

zakonowi katarzynek,
filozofom chrześcijańskim, teologom, mówcom, uniwersytetom, uczonym i
studentom,
adwokatom, notariuszom,
literatom, bibliotekarzom,
drukarzom, zecerom,
kolejarzom oraz kołodziejom i woźnicom,
młynarzom i piekarzom,
modystkom, szwaczkom, prządkom i powroźnikom,
mężatkom i dziewczętom,
grzesznikom.

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=84&pos=50
Rzeźba znajdujaca się w Lidzbarku Warnijskim

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=64&w=40265313&a=40343734
Bardzo mi się podoba ta wypowiedż forumowicza. Prwadą jest , że kapliczki to
twórczość ludowa i ludu , tego prostego i tu nie potrzebny jest architekt, bo
te kapliczki są własnością ludzi ich tworzących i kultywujących.
I niech dalej je lud robi i remontuje w tym stylu jaki robił.
A że sobie pomaluje na rózowo czy niebiesko.......
A jak Wy myślicie ?

[gajowy555]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=84&pos=42
Rita , psianknie Woju dziankujem za to łopsisanie ło Św. Katarzynie.
To łuż ziem, chto jest na tam pomniku przed pałacem ślubów we Lidzbarku ...

[rita100]

Boś ciekawą zagadkę zadał

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=131&pos=4

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=131&pos=5
Jaka zadbana

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=131&pos=7
A tu zwróćcie uwagę na zadbany chodniczek i drzewa - i szlak czerwony
turystyczny. Bardzo ladny , czyściutki szlaczek z kapliczką.

[gietpe]

Ja dziś sfotografowałem jedną najlepiej jak jest na uboczu z dala od ludzi to i
wygląda nieżle .tylko czy zdąże dziś wstawić?

[rita100]

Gietpe, spokojnie. Bedziemy stopniowo pokazywać wszystkie napotkane kapliczki
warmińskie. One sa takie piękne, a każda jest inna. Jak tylko jakąś zobaczysz
to klikaj jej zdjecie. Teraz wypatrzyłam w albumie Gajowego i rzadzę sie jak
szara gęś, ale co tam , kiedy zdjęcia układamy we własciwych watkach by sobie
je poszeregować. Tylko napisz w temacie z ktorego miejsca jest ta kapliczka.

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=131&pos=19

[gietpe]

Kapliczka jest za cmentarzem w GietrzwaLdzie przy drodze w stronę Woryt na
pryw. posesji obecnie.

[gietpe]

Spokojnie.Ale przypadek że ją dziś zdjąłem
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=117&pos=30

[rita100]

gietpe napisał:

> Kapliczka jest za cmentarzem w GietrzwaLdzie przy drodze w stronę Woryt na
> pryw. posesji obecnie.

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=117&pos=30
Ceglana, miedzy dwoma drzewami z Matka Boską.
Wokół malutki stary płotek drewniany.

[gajowy555]

Bardzo ładna kapliczka, nawet wiem w którym miejscu stoi...
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=117&pos=37

[gajowy555]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=117&pos=41

[rita100]

Ja myślę, ż eteraz kiedy zaczyna się sezon wycieczkowy, kapliczki będą mieć
wzięcie , bo sa naprawdę wdzięcznym obiektem fotograficznym.
No i patrzy się na nie z wielką pokorą inaczej niż na kwitnący kwiatek -
zauwazyliście ?

[gietpe]

www.gietrzwald.org.pl/page_4_gie.htm

Kapliczki z okolic Bisztynka

[tralala33]

Garść zdjęć z okolic Bisztynka. Jak piszą autorzy strony były one:

Budowane głównie w XVIII i XIX wieku. Co fascynujące - budowane były przez
katolików na "protestanckiej" Warmii. Najczęściej budowane z cegły, czasem
tynkowane. Utrzymane w zasadzie w trzech stylach: gotyckim, barokowym (w tym
rokoko), renesansowym. Niestety ich stan pogarsza się z upływem czasu. Zdarza
się, że są budowane kapliczki współczesne, a nikt nie dba o te, które są
świadectwem historii tych terenów. Jak się dowiedzieliśmy, już wkrótce Urząd
Gminy i Miasta w Bisztynku wraz z Powiatowym Urzędem Pracy w Bartoszycach
realizował będzie program renowacji starych kapliczek. Kilka z nich już poddano
renowacji. M.in. kapliczkę w Kokoszewie i w Prositach
mariagra.webpark.pl/kapliczki.html

[rita100]

Już wkrótce więcej zdjęć !!!
Tak tam pisze, trzeba zaglądnąć. I znów Tralala, zobacz na środkowym zdjęciu
jest rzeźbam stara rzeźba Matki Boskiej, a na kolanach jej Pan Jezus i to się
jakoś nazywa - taka rzeźba ma swoją nazwę. Jeszcze się gnębie tymi nazwami.
Nie wiem czy mnie rozumiesz o co mi chodzi ?

[tralala33]

Środkowa w górnym rzędzie? Matka Boska trzymająca ciało Jezusa po zdjęciu z
krzyża to Pietá. Niżej jest jeszcze jedna, bardziej okazała (Matka Boska w
niebieskiej sukni). A w tym górnym rzędzie po prawej stronie jest kapliczka, z
której już znikła figurka I jest jeszcze ta pochylona kapliczka, która zaraz
upadnie ((

Jedna kapliczka odratowana :)

[tralala33]

miasta.gazeta.pl/olsztyn/1,35189,3495220.html
Rosjanin odnawia kapliczkę na Warmii
Joanna Wojciechowska 19-07-2006,
Kostia Podriadczikow, dziewiętnastolatek z Rosji, odnawia stojącą na odludziu
pod Gotkami warmińską kapliczkę. Pracuje w samotności od sześciu do dziewięciu
godzin dziennie. Razem z wolontariuszami z Rosji, Polski i Niemiec Kostia na
borussiańskich warsztatach i seminariach uczył się m.in. konserwacji cegły. Gdy
poczuł, że jego wiedza nieco "okrzepła", zabrał się za naprawianie sypiącej się
kapliczki, która stoi w szczerym polu w okolicach Gotek. - Wiedziałem, że
przede mną sporo pracy, bo zbudowaną z czerwonej cegły kapliczkę ktoś kiedyś
otynkował, pomalował farbą, więc - by wyglądała porządnie - trzeba ją z tego
wszystkiego oczyścić - mówi chłopak.

Z klucza ślusarskiego zrobił sobie dłuto, które szerokością pasuje do spoin
kapliczki, załatwił lekką drabinę (kapliczka jest wysoka, a on drabinę
codziennie zabiera do domu), rękawiczki, młotek i szpachelkę. Od trzech tygodni
pracuje. Skuł już beton, wykruszył cementowe spoiny, odkopał fundament, by
zabezpieczyć kapliczkę przed wilgocią i - co najważniejsze dla jej wyglądu -
przywrócił kształt "okienku", w którym kiedyś stała figura Matki Boskiej. -
Niestety, ktoś figurze rozwalił głowę i nie nadaje się do wstawienia w
wyremontowaną kapliczkę - żałuje Kostia.

- Miejscowi nie za bardzo interesują się tym, co robię, tylko raz jakiś starszy
pan pokiwał głową na mój widok, a innym razem w "okienku" znalazłem napisany
starym krojem liter list. Ktoś kazał mi szukać w pobliskim lesie skarbu.
Wystraszyłem się, a potem dzieci mi powiedziały, że bawią się w poszukiwania
skarbu i to była wskazówka, gdzie go szukać... - śmieje się dziewiętnastolatek.

W przyszłym tygodniu zamierza oczyścić metalowy krzyż na czubku kapliczki i
poprosić kolegów, by pomogli mu w uzupełnianiu brakujących cegieł i wypełnianiu
szczelin nową spoiną. - To mnóstwo pracy, bo nowe cegły i spoiny trzeba kilka
razy dziennie polewać wodą, by za szybko nie wyschły i nie skruszyły się -
tłumaczy. - Ale to już mnie nie przeraża, bo w grupie będzie mi raźniej. Teraz
najbardziej doskwiera mi samotność - przyznaje.

Dziankujewam Kostia

[rita100]

Ależ korzystny zapał dostał Kostia. Dzięki takim prawie anonimowym ludziom coś
pięknieje. Pamietam jak mi opowiadał jd o maleńkiej stacyjce Jabłonkowe Stare
chyba i dopoki żył stary druznik to ta stacyjka była zadbana i ukwiecona, miała
swój urok, a teraz tego drużnika nie ma a nowy już tak o ozdoby stacyjki nie
dba. Tak musi być czlowiek do wszystkiego. Samo się nie zrobi.
No i Janna Wojciechowska dołaczyła do promocji Warmii takim artykułem, ma dryk
do ciekawostek.
Nie ma zdjęcia, szkoda.

[tralala33]

W papierowej wersji było zdjęcie - Kostia wspiął się na drabinę i coś tam
naprawia u szczytu kapliczki.

[rita100]

Tyle jest kapliczek na Warniji , a tak malo robzió łobrazków.

[rita100]

Autor: Gość: Prudent IP: 212.160.172.*
Data: 31.07.06


Chociaż ten wątek o kapliczkach to przeczytałem kiedyś jednym tchem. Nawet się
nie spostrzegłem jak się skończył.

Wcześniej dużo jeździłem po Warmii na rowerze. Murowane kapliczki na rozstajach
są odnowione ale najbardziej zdumiewające są te zaszyte głęboko w lasach (to,
że się na nie natykałem to wynik szukania dróg na skróty).
Pomurszałe zupełnie zarośnięte jałowcami (na Łące za Jesionowem), na jakimś
bagnie 3kilometry od najbliższego domostwa (lasy koło Kochanówki).

Kto je tam postawił? czy tam ktoś kiedykolwiek mieszkał?
Musiałbym kiedyś aparat fotograficzny zabrać

[rita100]

Autor: tralala33
Data: 31.07.06,
Prudent, jeśli gdzieś w lesie stoi osamotniona kapliczka to prawdopodobnie obok
było gospodarstwo. Rozejrzyj się - może zobaczysz zdziczałe jabłonie, może
gdzieś jeszcze odbijają kwiaty, może rosną tam bzy? A może w chaszczach
odnajdziesz jeszcze resztki fundamentów albo murowaną piwniczkę. Ja sama znam
tylko jedno takie miejsce, niedaleko Olsztyna. I zabierz ze sobą aparat,
olsztyńska galeria zdjęć czeka na takich odkrywców.

[rita100]

Autor: Gość: Prudent IP: 212.160.172.*
Data: 31.07.06
Postaram się je odszukać ale nie obiecuję
Tam tylko moczary były, żadnej ścieżki nawet.
Pozdrawiam

[tralala33]

Na pewnym forum znalazłam taką wypowiedź forumowicza o nieco przygnębiającym
niku Smutny Gizd
Skąd: Olsztyn – Gutkowo
Sty 11, 2006

Oprócz tego można odwiedzić pozostałości po wiosce Małe Pluski - są tam resztki
fundamentów i kapliczka z białej cegły. Interesująca jest historia tej
kapliczki - istnieje w miejscu dawnej warmińskiej kapliczki, zburzonej podczas
wysiedlania wsi. Po protestach ludności kapliczkę odbudowano, ale właśnie z
białej cegły (innej podobno nie było).

[rita100]

Ja mysle , ze punktem honorowym gminy powinna być odnowa kapliczek, to przeciez
też jest dewiza wsi. Ja pamiętam jak byłam jeszcze z malymi dziećmi w
Chłapowie, na Kaszubach to tam bardzo dbano o kapliczki i wyjatkowo zwracały
swą urodą podziw turystów.

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=708&w=39957914&a=46794769
Ta nietypowa kapliczka prosi chyba o pomoc. Zauwazcie , że przy tej kapliczce
jest też głaz. Ciekawa kompozycja i ciekawa musi być historia.

[rita100]

Coś wspaniałego i nieoczekiwanego zdarzyło się Paulu Coelhowi. Poszedł sobie na
spacer do lasu, a w lesie napotkał kapliczkę. W miarę jak sie do niej zblizał,
coraz wyraźniej słyszał muzykę i czyjś radosny śpiew. Wchodzi przez otware
drzwi i nagle miał wrażenie , ze znalazł się w innym świecie na tym odludziu. W
środku w religijnym uniesieniu siedziała dwudziestoletnia kobieta. Grała na
gitarze i śpiewała. Cudnie muzyka łączyła się z ciszą.
"Magiczny moment. Zanurzam się w niej bez reszty, nie ma przeszłości nie ma
przyszłosci, jest tylko poranek, ta muzyka, błogość, niespodziewana modlitwa.
Czuję, jak ogrania mnie radość, ekstaza, wdzieczność za to, że żyję.
W prostocie tej kapliczki, w głosie dziewczyny i w świetle poranka zrozumiałem,
że piękno i wielkośc Boga objawia sie w rzeczach prostych. "

Szanujmy kapliczki.

[gajowy555]

miasta.gazeta.pl/olsztyn/1,35189,3638163.html?nltxx=1078250&nltdt=2006-09-23-02-50

Przydrożni święci pod ochroną
Tomasz Kurs
2006-09-22, ostatnia aktualizacja 2006-09-22 22:36

Święci stali w przydrożnych kapliczkach przez setki lat, a ludzie troszczyli się
o nich niczym o swoich bliskich. Nawet nie zauważyliśmy, kiedy zniknęli. Kiedyś
chronili nas, teraz sami wymagają ochrony.
W galerii przy parafii w Klebarku Wielkim można oglądać wystawę o świętych z
warmińskich kapliczek. Zobaczymy tu kilkadziesiąt fotogramów, a także figury,
które w ostatnich kilku latach musiały opuścić swoje dotychczasowe miejsca, by
nie paść łupem złodziei. Pochodzą z okolic Lutr - zebrał je, by ochronić,
tamtejszy proboszcz. Są tu piety, krzyże i święci.

Dziś w kapliczkach, zastąpiły je gipsowe figury. - Właśnie oryginalne "omodlone"
rzeźby mają największą wartość emocjonalną. Nawet jeśli nie są najwyższej próby
artystycznej, to ludzie robili je z sercem - mówi Ewa Olkowska, prezes oddziału
Towarzystwa Opieki nad Zabytkami.

Stojące przy drogach, na polach, ludowe kapliczki są bogactwem naszego regionu.
- To naprawdę piękny i niepowtarzalny element krajobrazu Warmii. Gdzie indziej
tego po prostu nie ma i jeśli np. na Mazowszu natrafimy na kapliczkę, to w
promieniu 50 km innej już kapliczki nie znajdziemy - przekonuje ks. Henryk
Błaszczyk, proboszcz klebarskiej parafii. To on razem z Ewą Olkowską
przygotowali wystawę.

Figury świętych wciąż są niestety łakomym kąskiem dla złodziei i kolekcjonerów.
- Sam zdecydowałem się zastąpić pietę w przykościelnej kapliczce kopią, a
oryginał umieściłem w kościele - mówi ks. Błaszczyk. Innych figurek nie
przeniósł, bo gdy w 1979 rok obejmował probostwo, już wszystkie poginęły.

Ciągle bywa, że w pięknych przydrożnych budowlach znajdują się bardzo cenne
rzeźby. - Zdarza się nawet, że są to dzieła uznanych twórców - mówi Olkowska.
Ale istnieje na nie popyt i co jakiś czas dowiadujemy się o kolejnej kradzieży.
Taki los spotkał np. dwa lata temu ważącą kilkaset kilogramów rzeźbę ze Stoczka.

Czy skazani jesteśmy na to, że w kapliczkach królować będą gipsowe imitacje, a
ocalałe oryginały tylko okazyjnie będziemy oglądać na takich wystawach? - Nie ma
nic złego w takim chronieniu rzeźb. Jeśli gdzieś jeszcze zachowały się
oryginały, to namawiałbym do ich ochrony i do robienia kopii - mówi ks.
Błaszczyk. - Innym dobrym rozwiązaniem jest stawianie pięknych współczesnych
rzeźb w kapliczkach. Jeśli będziemy wybierać je ze smakiem, to także będą
pięknie nawiązywały do tradycji.

Wystawę można oglądać jeszcze przez trzy tygodnie. Klucz do galerii można dostać
na plebanii w klebarskiej parafii Sanktuarium Krzyża Świętego.

[rita100]

Czyli i kapliczki bedą pod ochroną , jak i drzewa. Dobra wiadomośc , no ale jak
je uchronić przed złodziejami ? Może je ogradzać do klatek ?
To jednak zabytki, szczególnie te z pieknymi figurkami.

[gietpe]

DZiś na TVP3 buł fejn program z cyklu o Warniji .Pan Cyfus i Aleksander Wołos
opowiadali o pracy p.Wołosa ,o portretowaniu kapliczek i opowiadali stojąc obok
kapliczek w miejscowości Trękus,pokazując ich piękno.

[rita100]

Ale mosz fejn Gietpe , co możecie loglóndać TVP3. Zidać co Cyfus pilnuje
dobytku Warniji. Aleksander Wołos poltretuje takie kapliczki ? To znaczy , ze
będzie kolekcja w malarstwie ?

[rita100]

"albo taka figurka, jak w Worytach, którą to spotkaliśmy jadąć do Gietrzwaldu" -
Wańkowicz
Jest jeszcze ta figurka w Worytach ?

[tralala33]

W dzisiejszej Gazecie Wyborczej piszą o kolejnym sposobie na ratowanie
kapliczek.
miasta.gazeta.pl/olsztyn/1,35189,3656389.html
Ratunkowy folder dla kapliczek
Tomasz Kurs, 2006-10-01
Coraz więcej kapliczek jest niszczonych, często w czasie niefachowo
przeprowadzonego remontu. Konserwatorzy chcą temu zapobiegać.
Na Warmii i Mazurach jest około 1,5 tys. kapliczek. Są jednym z najbardziej
charakterystycznych symboli regionu, choć ciągle jeszcze niedocenianym. -
Najstarsze pochodzą z XVIII wieku - mówi Iwona Liżewska, dyrektor Regionalny
Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków.

Ale najczęściej można spotkać te z XIX i XX wieku. - Niestety, niszczeją albo
są źle odnawiane. Zdarza się, że ceglane kapliczki się tynkuje, maluje olejnymi
farbami, wycinane są drzewa i krzewy wokół kapliczek - wylicza Liżewska.

Stąd pomysł na folder, który w prosty sposób tłumaczy, jak obchodzić się z
kapliczką. Sfinansował go olsztyński powiat, a opracował Regionalny Ośrodek.

[tralala33]

Pomysł dobry ale ... zawsze jest jakieś 'ale'. Folder można dostać bezpłatnie,
jednak tylko w Olsztynie - a powinien trafić do każdej warmińskiej wsi i do
miasteczek. Dlaczego nie można go rozesłać do urzędów gminnych? Może chociaż
pojawi się w internecie?
No i niektóre rady jakieś takie dziwne.
* Należy stosować tradycyjne materiały budowlane. Zastępować dachówkę dachówką,
a nie blachą czy eternitem. Eternitem? No chyba tego to już nigdzie nie można
kupić, więc po co pisać o eternicie.
Błędy i zaniedbania:
* Pozostawianie pustych wnęk lub umieszczanie w nich sztucznych kwiatów i
brzydkich rzeźb i obrazów.
A co zrobić skoro piękne, oryginalne rzeźby to pokusa dla złodziei? Tp już
chyba lepiej przenieść je do kościoła a wnęki zostawić puste niż potem płakać
po kolejnej kradzieży?

[rita100]

Pewnie , pomysł dobry, ale jak bedzie tylko w ścisłym gronie olsztyńskim to nie
da takiego działania jak propagowanie na wsi, tam gdzie jest najwięcej
kapliczek. No i kościół powinien się w to zaangażować, czyli powinny leżeć tez
w kościele i uświadamiac ludzi o zabytkowości. Martwi mnie to , że nie spotkamy
zabytkowych rzeźb w samych kapliczkach. Jak tak dalej pójdzie to bedziemy
zwiedzac kapliczki i podziwiac tylko w kościołach. Może te najstarsze zabytkowe
rzeźby po prostu zdublikowac i fałszywki postawić w kapliczkach.

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=117&pos=71
Tu je ten lobrazecek kapliczki w Worytach

[gietpe]

rita100 napisała:

> schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=117&pos=71
> Tu je ten lobrazecek kapliczki w Worytach
To jest kapliczka przy drodze do Woryt na wzgórzu gietrzwałdzkim po drodze do
Woryt jest jeszcze jedna a w Worytach jeszcze inna przed domem w któtym nocował
Wańkowicz.

[rita100]

I ni mowam jyj łobrazecku ? Tej , która je Wankowicza.

Historie kapliczek

[tralala33]

O kapliczkach można było poczytać w piątkowej Gazecie Olsztyńskiej. Otóż według
autora artykułu ‘Historia kapliczki’, Sebastiana Mierzyńskiego, najstarsze
zachowane warmińskie kapliczki pochodzą z XVII wieku. Wśród nich jest barokowa
kapliczka z 1601 roku z Dobrąga i o kilka lat młodsza kapliczka z Barczewa (tej
kiedyś poszukiwaliśmy na naszym forum). W 1918 roku naliczono 1350 kapliczek na
Warmii. Razem ze zbudowanymi później jest ich teraz około 1600 (!). Poza
kapliczkami wyrażającymi pobożność ludu, powstawały też takie, które miały
odpędzić ‘złe licho’ – szczególnie na rozstajach dróg lub w miejscach, gdzie
zdarzyło się coś tragicznego. O takiej kapliczce, znajdującej się w Gronitach
koło Olsztyna, opowiada ksiądz prałat Henryk Błaszczyk, proboszcz z Klebarka
Wielkiego: ‘Jako wikariusz z Olsztyna odprawiałem mszę w Gronitach i wtedy
dowiedziałem się, że kapliczkę postawiono w miejscu, gdzie doszło do strasznej
zbrodni. Podobno w tym miejscu, w czasie wojny matka zabiła dziecko, w
tragicznych okolicznościach, bo oboje umierali z głodu. Kapliczka miała być
formą ekspiacji za ten czyn.’ Ksiądz Błaszczyk nie wyjaśnia jednak, w czasie
której wojny doszło do tej tragedii.

[tralala33]

Natomiast w lesie koło Barkwedy stoi krzyż, który upamiętnia szczęśliwe
zdarzenie. Lokalna legenda mówi, że postawił go leśniczy, wdzięczny za
odnalezienie swojej córki, która zaginęła w lesie (jest też wersja, że
dziewczynkę ukąsiła żmija). Zrozpaczony ojciec szukał dziecka w lesie, prosił
Boga o pomoc i jakaś siła tajemna (lub światło) doprowadziła go do miejsca,
gdzie leżała nieprzytomna córka.
Redaktor Sebastian Mierzyński czeka na kolejne relacje dotyczące historii
warmińskich kapliczek. Czeka więc nas dalszy odcinek tego artykułu.

[rita100]

A więc historie kapliczek to sa już legendy. Nikt nie stawiał kapliczki bez
celu. Wchwilach nieszzęśc i dziekczynienia Bogu ludzie stawiali. Dwie legendy
już mamy. Czy to bedzie cykl artykułów o historii kapliczek ?

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=293&pos=8
Co to może przedstawiać ?

schlesien.nwgw.de/foto/thumbnails.php?album=293

[rita100]

Śliczna drewniana kapliczka Nepomucena
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=303&pos=17
w Nowogrodzie

[rita100]

Następna bardzo ciekawa kapliczka, bardzo stara
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=303&pos=21

[fedar]

Jeszcze niedawno na Kurpiach na słupach stało mnóstwo nepomuków (kapliczek słupowych z figurą Jana Nepomucena), do dziś jednak zachowało się ich niewiele. Słyszałem, że jakiś ksiądz próbował ratować te zabytki, zbierał stare figury i gdzieś przechowywał. Jak odszukam materiały, to napiszę o tym trochę więcej.

[rita100]

Fedar, nie wiem co jest w tych Nepomukach , ale one są cudowne. Zaraz Ci pokaże
inne zdjęcie figurke Nepomuka , znalazłam chyba w Slasku Cieszyńskim, ale warto
zobaczyć, bo nigdy na żywo nie zobaczę. Naprawdę okaz.
A przyszłam do kóntku, aby Twoją kapliczke wsadzić.
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=310&pos=3
Za delikatną mgiełką , obok starego domku mazurskiego. Kapliczka ogrodzona
płotem drewnianym co rzadko widze tu na południu. Ma swój urok.

[rita100]

fotoforum.gazeta.pl/72,2,766,40966722,42693973.html
Łobaczie na Nepomucena w Sląsku Cieszyńskim - na to drugie zdjęcie z tymi
pozłaceniami. Fantastyczny.

[fedar]

Bogate te figury. U nas raczej takich się nie spotyka.

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=311&pos=18
No lobaczcie , nie je ślicna ? Wsystko pod jyden kolor. I te szczepy,
tradycyjnie , zawdy przy kożdej kapliczce.
Zabytkowa je, bardzo.

Kapliczki kurpiowskie

[tralala33]

Na stronce
www.zbojna.powiatlomzynski.pl/
piszą - Cechą charakterystyczna regiony są stare przydrożne kapliczki, których
w gminie Zbójna jest najwięcej na całych Kurpiach.
Szkoda tylko, że tych kapliczek nie pokazano na łobrazkach. Nie wiem teraz,
czym różnią się od naszych, warminskich.

[rita100]

Też je szukałam, ale tylko o nich wspominają.

[fedar]

Trochę jeździłem po Kurpiach i spotykałem dwa typy:
- figury w "domkach" - te chyba to skrzynkowe
- kapliczki słupowe - na drewnianych słupach/pniach; tych było kiedyś mnóstwo, ale do dziś ocalało niewiele.

Kilka przykładowych kapliczek obu typów można odszukać w fotogalerii poświęconej skansenowi w Nowogrodzie:
schlesien.nwgw.de/foto/thumbnails.php?album=303
Mam trochę zdjęć innych kurpiowskich kapliczek. Może je zebrać i założyć oddzielną galerię?

[rita100]

Tak Fedar, zrób łosobny album kapliczek , a mym bandziem zgodywać jacy śwanci
tam só. Ale te łobrazecki z skansenu fejn.
Nepomuka kapliczke łuż znomy.
Tu chyba jest św. Florian
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=303&pos=10

[rita100]

A oto jak opisuje tą kapliczkę sam Ogrodziński w swojej książce.
"....a przecież mi żal, że po Moskwie nie snują się sanie.
Dobrze temu, ktoremu do ukojenia żalu wystarczy napisana piosenka. Zadziała jak
balsam, plaster na rozum i serce. I poleci w świat do ludzi. Dajmy jednak spokój
Okudżawie w Trękusie."
Chciało by się jeszcze dopśpiewać Niemena , że czas jak rzeka jak rzeka
płynie.... i zmienia nam architekturę krajobrazu warmińskiego, zmienia się styl
chałup i starzeją się kapliczki. Życie idzie przebojem.
Trękus ma jeden bezporny zabytek jest nia kapliczka w lipach. Nieco tylko ponad
10 km od Olsztyna. Fenomen sztuki. Stojąca w środku rozdroża w kręgu wiekowych
lip. Wiekowe dzieło rąk ludzkich z chorągiewką dachową z wyciętą w blasze datą:
1792. We wnęce przetrwała figurka Matki Boleściwej. Proboszcza z Klewek to
zadziwiło, że przetrwała i zabrał do konserwacji. Poddana konserwacji, a w
miejscu postawiono zastępczynię orginału, również z drewna.
Przy tej akcji był Edward Cyfus znany jako gawędziarz i Izabela Lewandowska -
historyk regionalny.
Tak wspomina Ogrodziński pewne spotkanie:
"Zatrzymałem się koło drugiej kapliczki, kolo sklepu w Trękusie i pojawił się
starszy człowiek, jakiś Warmiak (...) Przeszedłem na warmiński, trochę na
niemiecki, to on się trochę otworzył przede mną i to on powiedział, ze po
wojnie, jak te profesury tu jeździli, to oszaleli o tych kapliczkach i opowiadał
o tej okrągłej: "A ta kapelka to oni ją unieśli i postawili jak kloc. Wychodzi
na to , ze oni tą kapliczkę sztucznie podniesiona do góry (...)
Bomba! Jeden z profesurów, ktorzy mieli oszaleć o tych kapliczkach - to Witold
Doroszewski. Jesli tak, mielibyśmy w Trękusie przewodnicki hit dla turystów."

Teraz ciekawe gdzie jest ten przewodnicki hit ?
A no noju to poznanie nowego słówecka warnijskiego.
Kapelka - kapliczka - cy ni tak ?

[rita100]

Okres majowy sia naczół. Fejn bandzie jek łobaczym nowe kapelki.

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=179&pos=27
Tralala, bandzieta tak mniła ma pomoc, chto to je ?

[rita100]

"Do Twej dążymy kaplicy,
Co z brzegu czeka nas,
Wśród wichru, nawałnicy,
W pochmurny, słotny czas."

Z taką modlitwą Warmiacy dawniej szli do swoich kapliczek.
Majówki, to najpiękniejszy czas kapliczkowy.

[rita100]

" Kapliczki przydrożne to najczęściej spotykany składnik krajobrazu
warmińskiego. W większości stanowią charakter wotywny. Przy ul. Warmińskiej
znajduje się najstarsza, pochodząca z początku XVII wieku kapliczka
dwukondygnacyjna. Przy tej samej ulicy, inna, o cylindrycznej kolumnie. Przy
ulicy Granicznej klasycystyczna pochodzi z początku XIX wieku. Czworoboczna przy
ul. Mostowej, pochodzi z 1800 r. Neogotycka przy ul. Wojska Polskiego z 1862 r.,
przy ul. Olsztyńskiej neogotycka z końca XIX wieku. Kapliczki można zobaczyć
na dziedzińcu kościoła św. Andrzeja oraz na starym cmentarzu komunalnym przy ul.
Armii Krajowej. Ponadto na terenie dekanatu barczewskiego znajdują się liczne
zabytkowe przydrożne kapliczki pochodzące z różnych okresów naszej historii."

[gajowy555]

Do tej pory nikt ich nie policzył, niektórzy historycy twierdzą, że w naszym
regionie może ich być nawet pięć tysięcy. To zdecydowanie najwięcej w kraju.
Większość z nich niszczeje. Chyba warto bardziej się o nie zatroszczyć.

bi.gazeta.pl/im/0/4374/z4374890X.jpg
bi.gazeta.pl/im/8/4374/z4374888X.jpg
Fot. Tomasz Waszczuk / AG

Przez setki lat kapliczki wyznaczały granicę między katolicką Warmią a
protestanckimi Mazurami, gdzie można było spotkać kilkumetrowe przydrożne krzyże
z wyrzeźbionym napisem "Od powietrza, głodu, ognia i wojny, uchowaj nas, Panie".

Jek Woju zaciekawiuło, tak reszta nojdzieta tutaj:
miasta.gazeta.pl/olsztyn/1,35189,4375438.html?nltxx=1078250&nltdt=2007-08-09-02-06

Źródło: Gazeta Wyborcza Olsztyn

[rita100]

Noju zawdy taki tymat cikawi. To łuż só zabytki i coraz mniej jich je.

[rita100]

na Mazurach
"Liryczna komedia "Cudownie ocalony" to opowieść o tym, że na miłość nigdy nie
jest za późno, a uczucie może nadejść z najmniej spodziewanej strony. Wystarczy
dać mu szansę.
Akcja filmu rozgrywa się na początku lat 60. na Mazurach. Mikołaj Biesaga jest
człowiekiem żelaznych zasad, uczciwym i pobożnym, choć nieco porywczym. Ten
wdowiec i były żołnierz został w czasie wojny ciężko ranny. Przysiągł wówczas
Najświętszej Panience, że jeśli przeżyje, postawi swej wybawicielce kapliczkę.
Lata mijały, a "cudownie ocalony" Mikołaj obietnicy nie spełniał. Pewnego dnia,
czując, że chyba pora mu umierać, postanawia czym prędzej dopełnić zobowiązań.
Przewodniczący urzędu gminnego odmawia mu jednak zgody na budowę i przydziału
cementu, by go nie posądzono o "szerzenie klerykalizmu", a ksiądz nie chce
poświęcić "samowoli budowlanej" w obawie, że podpadnie władzy. Cała wieś jest
zresztą pochłonięta znacznie ważniejszym wydarzeniem: oto przybywa transport 20
więźniarek - złodziejek, malwersantek i prostytutek, które w miejscowym pegeerze
mają odbyć resocjalizację. Jest wśród nich Lola Katafalk, która przechytrzywszy
strażnika wybiera się na rekonesans po okolicy. Na cmentarzu spotyka Mikołaja,
zagaduje go, podając się za artystkę na gościnnych występach. Wysłuchawszy
zwierzeń Mikołaja, obiecuje mu pomoc i bierze potrzebny do tego "załącznik".
Kiedy stary wiarus odkrywa, kim naprawdę jest nieznajoma dama, Lola znika razem
z pieniędzmi. Czarowi "resocjalizowanych" ulega młodszy syn Mikołaja, Tadzik,
student rolnictwa, za co ojciec wyrzeka się go. Podobny los spotyka wkrótce
córkę Hanię, którą ojciec przepędza z domu na wieść, że za jej sprawą zostanie
dziadkiem. Tymczasem Loli, która dźwignęła coś ciężkiego, wypada dysk. Pomóc
może tylko Mikołaj, słynny w całej okolicy kręgarz. Biesaga nie chce jednak
słyszeć o leczeniu ladacznicy, która w dodatku go okradła. Dopiero gdy
nieszczęśliwa Lola obiecuje, że zrobi dla niego wszystko, mężczyzna przystępuje
do pracy. Efekt działania jego rąk przechodzi najśmielsze oczekiwania: Loli nie
tylko mija ból, ale czuje się tak dobrze, jak jeszcze nigdy z żadnym jej nie
było. Próby odwdzięczenia się kręgarzowi przerywa przybycie zaalarmowanego przez
Hanię starszego z synów Biesagi, Witka, partyjnego dygnitarza. Ponieważ i on nie
chce pomóc przy budowie kapliczki, ojciec też musi go wykląć. Lola, wdzięczna za
wyleczenie, załatwia kręgarzowi cement. "Cudownie ocalony" postanawia iść za
ciosem. Wieczorem sprowadza ją do siebie, domagając się.... pomocy przy budowie
kapliczki. Do rana wszystko jest gotowe: posąg Matki Boskiej spogląda na okolicę
z kamiennego postumentu. Ale dopiero wtedy zaczynają się prawdziwe kłopoty
Mikołaja: nachodzi go przewodniczący gminy, komornik. Jedynie Lola, wspólniczka
"przestępstwa", lojalnie trzyma stronę Biesagi, ostrzegając go przed kolejnymi
posunięciami władz. Mikołaj nie może pozostać obojętny na jej starania. [PAT]

www.filmpolski.pl/fp/index.php/1213076

[gajowy555]

Jó, fejn silm. Am go kedajś we tylewizórze łoglóndoł...

[rita100]

Toś mnioł szczajście. Jo jekość nie zidzioła, a tero to jo żodnych silmów nie
łoglóndam. Ciasu nimom.

[rita100]

Buł taki przypadek pono na Mazurach, że w czasie burzy jenej dziewczynie
przywróciło mowę. Ludzie tej wioski w tym miejscu postawili krziż. Tak je
historia jenego z wielu przydrożnych krzizi.

[rita100]

Mógł zrobzic Józef Weinert

1861- W Stanclewie koło Reszla urodził się Józef Weinert, rolnik i rzeźbiarz
ludowy, bibliofil i obrońca języka polskiego na Warmii. Rzeźbił m.in. drewniane
świątki, krzyże przydrożne i cmentarne, rzeźby figuralne i ołtarze neogotyckie
(zm. 11.12.1937).

[rita100]

w skansenie ziemi kieleckiej
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=672&pos=32

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=76175709&a=84382736
Gajowy napisoł

[gajowy555]

Jedna z najcenniejszych pamiątek dawnej architektury Olsztyna jest remontowana. Gotyckie rzeźby wyniesione z zamkniętego na co dzień wnętrza świątyni można obejrzeć w muzeum.
bi.gazeta.pl/im/3/5701/z5701453X.jpg
Fot. Przemyslaw Skrzydlo / AG

Mimo że kaplica stoi niemal w centrum miasta, wielu mieszkańców Olsztyna, gdy usłyszy jej nazwę, nie kojarzy, gdzie się ona znajduje. Kościółek u zbiegu ulic Grunwaldzkiej i Jagiełły jest administrowany przez proboszcza katedralnej parafii, a otwierany tylko w niedzielę na msze duszpasterstwa głuchoniemych.

Kaplica od lat wymagała renowacji. - Jej stan miejscami był naprawdę tragiczny - mówi Andrzej Lesiński, proboszcz katedry św. Jakuba. - Od dłuższego czasu sypały się cegły, odlatywały tynki. Musieliśmy interweniować, żeby ocalić zabytek. Złożyliśmy w ratuszu wniosek na dofinansowanie remontu.

Ratusz dał na ten cel ponad 80 tys. zł. Pieniądze zbierają też księża od parafian. Kaplicą do połowy października będzie zajmować się firma konserwatorka. - Naprawiamy dach i elewacje - opowiada Mirosław Cholewka, właściciel firmy. - Na miejsce popękanych dachówek wstawiamy całe, ale nie nowe, które pochodzą ze starego warmińskiego budynku.

Konserwatorzy wymienią także uszkodzone rynny i opierzenia blacharskie, a sypiące się gotyckie cegły zastąpią innymi.

Zanim zaczęli remont, wynieśli znajdujący się na ołtarzu głównym krucyfiks z 1510 r. i figury dwóch łotrów. Można je teraz obejrzeć na wystawie w olsztyńskim zamku pt. "Późnogotycka rzeźba na Warmii, w Sambii i Natangii". Po remoncie dzieła sztuki wrócą na swoje miejsce. - Coś niesamowitego, w środę stałam kilkanaście minut przed rzeźbą przedstawiającą ukrzyżowanie, wpatrując się w nią - zachwyca się Małgorzata Okulicz z Muzeum Warmii i Mazur.

Kaplicę filialną pw. Krzyża Świętego, zwaną jerozolimską, zbudowano w drugiej połowie XVI w. To jeden z najcenniejszych, obok zamku i katedry, zachowanych zabytków olsztyńskiej architektury. Wzniesiono ją przy nieistniejącym już szpitalu św. Jerzego dla osób zakaźnie chorych, choć nigdy nie była kaplicą szpitalną. Na terenie wokół kościółka kiedyś znajdował się cmentarz. Poważny remont kaplica przeszła w 1775 r. Wówczas kupiec i radny Piotr Poleski, bolejąc nad stanem olsztyńskich zabytków, podjął się ich ratowania, wykładając na to duże sumy z prywatnej kieszeni. Jednokondygnacyjny budynek, który pierwotnie miał kształt gotycki, przebudowano w zachowanym do dziś stylu późnobarokowym.

Przy kaplicy gromadziły się w XIX w. warmińskie pielgrzymki wyruszające do okolicznych sanktuariów lub na odpusty kościelne. Liczne epidemie, które nawiedziły Olsztyn, upamiętnia stojący obok krzyż z 1886 r. - został tu przeniesiony dopiero w 1970 r. z al. Warszawskiej.

Nie tylko kaplica jerozolimska będzie odnowiona w tym roku dzięki pieniądzom z ratusza. Miasto na remonty i prace konserwatorskie przeznaczyło milion złotych. Na liście obiektów do modernizacji są przede wszystkim kamienice, m.in. przy ul. Dąbrowszczaków 18, Grunwaldzkiej 1, Jagiellońskiej 3, Warszawskiej 95, Wyzwolenia 32, Żeromskiego 32. Pieniądze pójdą też na renowację klatek schodowych i zabytkowych wnętrz, m.in. przy ul. Mickiewicza, Mazurskiej, pl. Bema. W ostatnich tygodniach dzięki pieniądzom od miasta remontowane są też dachy kilku kamienic w rynku Starego Miasta.

miasta.gazeta.pl/olsztyn/1,35189,5702091,Ratunek_dla_kapliczki_jerozolimskiej.html?nltxx=1078250&nltdt=2008-09-17-02-06

Źródło: Gazeta Wyborcza Olsztyn

[rita100]

kaplica stoi niemal w centrum miasta

Jak to jest, że dopiero teraz ?

[gajowy555]

rita100 napisała:

> kaplica stoi niemal w centrum miasta
>
> Jak to jest, że dopiero teraz ?
>

No jó, fejn co choc teroz, a nie nigdy...

[gajowy555]

No jó, poczytojta co sia we Jonkozie wyrabia

- Ponad sto lat stała na skrzyżowaniu dróg, a teraz została po niej kupa pokruszonych cegieł - alarmuje mieszkaniec Jonkowa. Historyczny obiekt sakralny musiał ustąpić wobec planów budowy ronda we wsi .

bi.gazeta.pl/im/6/5748/z5748196X.jpg
To był jeden z najstarszych obiektów tego typu w okolicy Jonkowa - mówią specjaliści.
Fot. Przemyslaw Skrzydlo / AG

Kapliczki to, oprócz przydrożnych alei drzew, najbardziej rozpoznawalny element warmińskiego krajobrazu. Większość pochodzi z przełomu XIX i XX w. W katolickiej Warmii stawiano je na rozstajach dróg, przy kościołach, a nawet na podwórkach. Nie wiadomo dokładnie, ile jest kapliczek, choć szacuje się, że ich liczba może oscylować wokół tysiąca. Jednak tylko około 240 obiektów wpisanych jest do rejestru zabytków i znajduje się pod ochroną państwa.

Jonkowska budowla, której rozbiórka zaczęła się w piątek, oficjalnie zabytkiem nie jest. Dziś zostały po niej resztki murów, trochę porozsypywanej gliny i niewielka kupa zawilgoconych cegieł. - Wszystko odbywa się zgodnie z przepisami i pod kontrolą konserwatora zabytków - broni się Wojciech Giecko, wójt gminy Jonkowo. - Przygotowaliśmy operat, dokumentację techniczną i gdy tylko starostwo podpisało umowę z podwykonawcą na modernizację skrzyżowania, zaczęliśmy rozbierać kapliczkę.

- jó, i tu sia sprawka wyjaśnia, tak tytuł we cajtungu buł na wyrost...

Zostanie przeniesiona o kilkanaście metrów dalej, tak, by nie kolidowała z planami budowy ronda.

Kapliczka nie zachowała się jednak najlepiej. Robotnikom, którzy zajmują się rozbiórką, cegły niemal rozpadają się w rękach. - Co lepsze wybieramy i odkładamy - mówi Wiesław Polakowski, jeden z nich.

Pracami żywo interesują się mieszkańcy wsi. Niemal każdy zatrzymuje się i pyta o dalsze losy kapliczki, która przez sto lat stała na rozstaju dróg do Mątek i Olsztyna. Jedni przypominają legendę o ukrytym pod nią garnku z dukatami, inni opowiadają, że zostali tu pochowani francuscy żołnierze.

- zidzita, jek ciekazie je we Jonkozie?
- tak cołki artikel nojdzieta tutaj:
miasta.gazeta.pl/olsztyn/1,35189,5748806,Rozebrali_we_wsi_kapliczke__bo_buduja_rondo.html?nltxx=1078250&nltdt=2008-09-30-02-06


Źródło: Gazeta Wyborcza Olsztyn

[rita100]

Na pewno tą kapliczkę przeniosą w jinsze mniejsce, nie bój żaby. Tak sia dzieje
wszandzie dzie powstajo nowe drogi.
Ciajzko jo buło w calości przenieść, to jo rozwleczo i przenioso w lepsze
mniejsce. Czyli kapelka bandzie.

Kapliczki

[nereus1]

Sa na terenie powiatu kapliczki o ktore sa zaniedbane i jeszcze nikt
z was ich nie widzial. To kapliczki w Szelagu, na skrzyzowaniu drog
Wrzesina - Kudypy i Giedajty - Szelag, jak rowniez ta w Bogdanach.
Przed tygodniem odmalowalem krzyz na skrzyzowaniu drog: Klewki -
Patryki i Trekusek Wojtkowizna.

[gajowy555]

Łoj Nereusie,tak musiwa jeko akcyja wyrychtować i łobroziki tych kapliczek
knypsnóńć.
No potomności...

[rita100]

Jo tyż uważam co Nereus pozinien noma łobrazecki knypsnóńć. W trękusiach je
jedna z najpiankniejszych kapliczek, i ma swojo historie, lopisano w ksiójżce
Ogrodzińskiego chiba.

[nereus1]

W mojej ksiojsce niemieckiej tez jo mom, ta w Trekusie.

[rita100]

Musza Nereus zerknóńć dio ksiójżki. Zaboczuła am.

[rita100]

Kapelka w Worytach

[nereus1]

Gdy byłem członkiem sejmiku byłych mieszkańców powiatu Olsztyńskiego w Hagen
a.T.W. przeznaczaliśmy z naszego budżetu 10.000,- Marek co roku na remont
kapliczek na Warmii. Na naszą prośbę, partnerski powiat Osnabrück przeznaczył
jednarozowo 100.000,- Marek na ten cel.
Jeszcze wiele kapliczek jest nie remontowanych. Np. przy drodze od Giedajt do
Naglad 2 kapliczki. Jedna przy skrzyżowaniu drogi Dajtki - Wrzesina, druga
bardzo zjechana w Szelągu. U ubiegłym roku pomalowałem krzyż który ustawiła
rodzina Mateblowskich na początku XX wieku. Tam gdzie krzyżują się drogi Wyrandy
- Wojtkowizna i Silice - Klewki. Nasz były krzyż w dalszej drodze z Klewek do
Silic tam gdzie odgałęzia się droga do Patryk, jest jeszcze w dobrym stanie. To
jest nasze wspólne dziedzictwo o które musimy dbać.

[rita100]

Nie wiem jak na Warmii, ale w Małopolsce, zauważyłam wszystkie kapliczki są
spisane i remontowane. Wydaje mi się, że patronat nad małopolskimi kapliczkami
przejęła Akademia Sztuk Plastycznych, Uczelnie i zajmują się tym studenci pod
opieką swoich profesorów. O tym opowiadała mi taka rodzina, w której w ogródku
była przepiękna kapliczka św. Weroniki , odnowiona już. Tak, kapliczki są pod
ścisłą ochroną. To samo z cmentarzami zrobiono - studenci w ramach praktyk
wykonują spisy.

[nereus1]

Rita tej ksiąski nie mos. Łona była wydana po mnamniecku, a kosztuje tocha ziencyj.

[rita100]

w Krazkozie jes taka przi lazarecie.

[svolo]

Tralala.
Planuje przeniesienie jakiejś starej kapliczki przy wjeździe do zamku.
Konserwator zgodził się, ksiądz obiecał poświęcić.
Jest świetne miejsce. W zasadzie na Starym Mieście.
Oczywiście powinna to być kapliczka z tego regionu.

[pbwem]

kapliczki.org/index.html

[warnija]

Kapliczek Ci u nas (na Warniji) dostatek, ale i te z linku też są piękne.
Dziankujewam a przycióngojta ciajściej do noju

[nereus1]

Należałem w Niemczech do sejmiku byłych mieszkańców pow. Olsztyńskiego. Co roku na remont tych kapliczek, przeznaczyliśmy 10 tyś. EUR. Dużo kapliczek jest z tego funduszu już wyremontowana. Nawet oddalona kapliczka w osiadzie Szeląg parafia Wrzesina.

[warnija]

Cytat
nereus1 napisał:
Należałem w Niemczech do sejmiku byłych mieszkańców pow. Olsztyńskiego. Co roku
na remont tych kapliczek, przeznaczyliśmy 10 tyś. EUR. Dużo kapliczek jest z tego funduszu już wyremontowana. Nawet oddalona kapliczka w osiadzie Szeląg parafia Wrzesina.

Zitoj Nereusie !
Czy Tobie chodzi o kapliczkę w Szelągowie?
Nigdzie nie znalazłem zdjęcia tej kapliczki. Może masz i podeślesz ?
Pozdroziom Cia psianknie

[nereus1]

Nie jo ni mom. bo tam jzdza kolem na grzyby. W Giedajtach przed byla szkola skrecisz w lewo i 4 km w las.
Po drodze spotkasz jeszcze jedna kapliczke przed skrzyzowaniem przed stara droge wojskowa.

[drycko]

Ostatnio na niedzielnych spacerach z pieskiem znalazłem 3 krzyże , jeden z 1756 roku i kapliczkę , wszystkie w opłakanym stanie w krzakach , do kogo trzeba się zgłosić żeby coś z tym zrobić , bo one stoją na czyiś polu, gruncie , do konserwatora ?? proszę o podpowiedz.

[warnija]

Można to zgłosić do DOM WARMIŃSKI, tam jest prowadzony projekt "Ratujmy kapliczki przydrożne Warmii".

Pozdroziom

[drycko]

Dziękuję za podpowiedz , właśnie wysłałem email odnośnie kapliczek , zobaczymy co z tego będzie .

[warnija]

Czy coś się wyjaśniło w sprawie kapliczki ?