Dodaj do ulubionych

Gwara lubawska...

08.10.07, 00:23
Co prawda Lubawa leży już poza Warmią i Mazurami, ale terytorialnie
są to rejony nieodległe.
Warto więc sobie przeczytać co nieco o dialekcie lubawskim. Ja się
dzięki tej stronie dużo dowiedziałem.

www.jezioro.com.pl/drukuj_okno.html?id=946&dzial=artykuly
Obserwuj wątek
    • freemason garść słowek 08.10.07, 00:23
      absznyt - oflis, oblina
      absztyfikant - kawaler
      aceni - waćpani
      alasz - denaturat
      ancug - ubranie
      antaba - klamka
      antlager - pomocnik
      apem - otwarte
      aprychtówka - wyrówniarka
      arbajt - praca
      arendarz - dzierżawca
      auf - na lewo
      baczyć - pilnować
      badejki - kąpielówki
      badować - kompać się
      badownia - kąpielisko
      badówki - kąpielówki
      badziewie - patałajstwo
      bajtle - dzieci
      balia - wanna
      bałda - fałda
      bałek - belka, drążek
      bana - dworzec kolejowy
      banoza - stacja kolejowa
      bantżaga - piła taśmowa
      baraka - remiza strażacka
      barchan - flanela
      bazwierz - fryzjer
      benderka - snopowiązałka
      bigiel - wieszak
      biksa - puszka
      biljet - bilet kolejowy
      bindfode - sznurek (dratwa)
      biszung - stromy nasyp przy torach kolejowych
      blat - płyta wierzchnia stołu
      blutka - salceson
      bogać tam - zwątpienie
      bolec - śruba
      bombony - cukierki
      brantmur - fundament
      brechsztanga - tom
      brejtka - prymitywna młocarnia
      brółttasza - chlebak
      bryftryger - listonosz
      bryle - okulary
      brymza - hamulec
      bubu - zimno
      bugaj - placek ziemniaczany
      burka - kurtka
      bylem - byliśmy
      cacka - sitko do mleka
      carga - element drewniany do okna
      cejtung - gazeta
      centerfuga - urządzenie do oddzielania śmietany z mleka
      chałat - długi płaszcz noszony przez żydów
      chały - ciuchy
      chechłać - prać
      chiba niesposób - niemożliwe
      chichuł - wiatr
      chochla - nalewka
      choćta - chodźcie
      chofnal - gwóźdż kowalski do podkowy
      chować - hodować
      chrępel - kręgosłup
      chryja - awantura
      chrystek - okrągły piecyk
      cięgiem - ciągle (bez przerwy)
      cigęć - cień
      citon - kot
      cug - pociąg
      cyferblat - tarcza zegara
      cyngiel - język spustowy
      cypek - dziobek od czajnika
      ćmuchać - jeść
      data - dacie
      daufmaszyna - maszyna parowa do prac polowych np.do młócenia
      dawa - damy
      deka - koc
      dekel - przykrywka
      deleja - plotkara
      deska - kurtka
      dinks - pokrętło
      do dom - do domu
      dom - damy
      donder - osoba wiecznie niezadowolona
      durch - stale
      drabka - drabina
      drapaka - miotła do zmiatania
      draszować - jeść
      drauba - korba do wierteł
      drejfus - potrójne metalowe kopyto do naprawy butów
      drejować - toczyć
      drekslarka - tokarka do drewna
      dreszmaszyna - maszyna do młucenia zboża(młockarnia)
      drewutnia - pomieszczenie do drzewa
      drwionki - drzwi
      drybus - drewniany pojemnik na wodę
      dubelt - podwójny
      durch - wciąż
      durszlak - sito (cedzak)
      dycht - do końca
      dychtownie - szykownie, elegancko
      dzie - gdzie
      dziewki - dziewczyny
      dźwierze - drzwi
      ejwoj - tutaj
      eno - tylko
      fach - zawód
      facjatka - balkon (wnęka )
      fajerki - kręgi od pieca
      fajftabak - tabaka do fajki
      falatry - placki smażone na piecu
      fanga - cios
      faryna - cukier
      fatko - szybko
      fefernuski - cukierki
      fejn - ładnie
      feksować - cwaniakować wymądrzac się
      ferkarta - bilet kolejowy
      fertig - gotowe
      >fertykuł - szafka
      ferzinkiel - poszerzenie otworu na zewnątrz
      fierana - firana
      flama - płomień
      flaszka - butelka
      fliza - płyta chodnikowa
      fojerkasa - ubezpieczalnia od ognia
      folgować - zwalniać opóźniać
      folguma - koło z oponą
      forcier - szpikulec
      frisztyk - śniadanie
      fucht - dojście powietrza (przewiew)
      fuchtel - wialnia do zboża
      fuciek - błąd
      funt - 0,5 kg
      funtsztyk - odważnik
      furmanka - powóz konny
      furziść - z drogi (zrobić przejście)
      fusbank - niski stołeczek (krzesło)
      futer - jedzenie (pasza)
      futrować - karmić, żywić (zwierzęta)
      fyjderkasta - piórnik
      fyrtel - wyznaczony (ograniczony) rejon
      gacie - kalesony
      gafle - widły do ziemniaków
      galant - duży
      galańcie - dużo
      gałgan - rozrabiaka, urwis
      gancegal - obojętnie
      gancpomada - obojętnie
      ganek - weranda
      gardina - firana
      gater - trak do cięcia drewna
      gazlampa - lampa gazowa
      gazmaska - maska gazowa
      gipsdeka - sufit
      gira - noga
      giskan - konewka
      glanc - połysk
      glanc - polewa, lukier np.na pączku
      glaska - szklanka (filiżanka)
      glaspapier - papier ścierny
      gleszyć - wróżyć, przewidywać
      glónek - kromka chleba
      góra - strych (poddasze)
      graca - motyka
      graczka - haczka
      grapa - duży garnek
      grapka - mały garnek
      gryf - uchwyt
      gryfel - rysik służył do pisania na tabliczkach
      grymka - czapka
      gryz - kasza manna
      gutalina - pasta do butów
      haferfloki - płatki owsiane, zacierki
      hantlager - pomocnik murarski
      haśtyś - gwałtownie
      hyklowanie - szydełkowanie
      ino - tylko
      iść na szaber - iść coś ukraść
      izba - pokój
      je - jest
      jenaczy - inaczej
      jermark - jarmark
      ji - jej
      jizusgrejter - lizus, obłudny człowiek
      jo - tak
      kabel - przewód elektryczny
      kacenjamer - kocia muzyka
      kachle - elementy pieca kaflowego (kafle)
      kajet - zeszyt
      kalk - wapno
      kamasze - buty
      kanka (kana) - pojemnik (bańka) na mleko
      kant - krawędż
      kapkę - odrobinę (troszeczkę)
      kapkie - trochę
      kara - taczka
      kartke - kartkę
      kartong - karton
      kastka - skrzynka
      kastrolka - garnek
      katana - burka, wdzianko,(kurtka)
      kerat - pług z jedną skibą
      kereja - sutanna, długa suknia
      kesel - kocioł
      keta - łańcuch
      ketenszpaner - naciąg łańcucha przy rowerze
      kfampa - gęsta zupa
      kiecka - suknia
      kiele - obok, przy
      kierówka - halka
      kietować (ryglować) - zamykać drzwi na klucz
      kindersztuba - pokój dziecinny
      kipka - taca do pieniędzy
      kisać - rosnąć (np. ciasto)
      kisiok - źrebak
      kiżenka - maselnica przyrząd do robienia masła
      klaftry - miara objętości torfu
      kli - gorąco
      klumpy - buty z drewnianymi spodami
      kłaki - włosy
      knap - w sam raz, akurat
      knowie - pęk kłosów,(mniej niż snopek)
      knybel - kij
      knyf - zdolność do czegoś
      koder - ścierka
      koderbal - potańcówka (bal)
      koło - rower
      komora - spiżarnia
      konzulka - nocny stolik
      kopal - pas wojskowy
      kopońka - misa do wyrabiania ciasta na chleb
      kormony - ubrania
      korzystom - korzystam
      kosior - przyrząd do mieszania węgla w piecu
      kosztur - hak do mieszania w palenisku
      koza - piecyk na węgiel okrągły (1 otwór)
      kragel - sprężynarka do spulchniania gleby
      kranc - koło zębate
      krapa - motyka
      krejeżaga - piła tarczowa
      kręfy - padaczka
      krojcchaka - kilof
      kropaki - buty z cholewami
      kropaki - długie buty
      kruż - doniczka
      krypa - koryto dla krów
      krypel - chory człowiek
      krystek - piecyk żeliwny na węgiel (prostokątny) 2 otwory
      krysztrymfe - podkolanówki
      kryzel - bąk
      kryzowaty - czlowiek z kręconymi włosami
      kse - na prawo
      ksiunc - ksiądz
      kubaba - ziele angielskie
      kubeł - wiadro
      kuch - ciasto drożdżowe
      kucher - kucharka
      kuchnia - piec do gotowania
      kuczer - woźnica
      kufajka - gruba kurtka
      kugle - bombki na choinkę
      kulaska - laska
      kupidło - pieniądze
      kupiliśta - kupikiście
      kupujewa - kupujemy
      kupywać - kupować
      kwarta - litrowy garnek
      laćki (laczki) - kapcie
      ladung - bicie (lanie)
      latosz - latem, tego roku
      lauba - altana
      leberka - wątrobianka (pasztetowa)
      lejba - luźny płaszcz
      lelija - lilia
      leszka - grządka
      leżanka - tapczan
      leżć - iść
      liść bobkowy - liść laurowy
      litkup - miara alkoholu
      lomsz - okładzina do pługa
      lorbas - duży huligan
      lotny - być w czymś biegłym
      lycki - lejce (do powożenia koni)
      łobzować - przepalować, przeprowadzić w inne miejsce np. krowę
      łołówek - ołówek
      łońskiego roku - zeszłego roku
      łysknąć - spojżeć
      machórka - tabaka
      majgyfer - chrabąszcz
      majstersztyk - coś wykonane idealnie
      makierować - symulować, udawać
      makutra - misa do wyrabiania ciasta do chleba
      maltich - obiad
      mankolije - zmyślenia
      mantel - płaszcz
      mata - macie
      mawa - mamy
      mejsel - przecinak
      mieć dryg - mieć do czegoś predyspozycje, uzdolnienie
      młodzie - drożdże
      mniech - worek
      momka - mąka
      monszuster - sztruks
      motocykel - motocykl
      motur - silnik spalinowy lub elektryczny
      móm - mam
      musztryk - musztarda
      mutra - nakrętka
      muzykanci - orkiestra
      mycka - czapka
      myter - metr
      na bork - na kredyt (np. na zeszyt w sklepie)
      na zad - do tyłu
      namknąć się - przesunąć się
      naroł - nasuń się
      nary
      • freemason Re: garść słowek (cz. 2) 08.10.07, 00:25
        Urwało się...

        narychtować zegarek - nakręcić zegarek
        naszykować - przygotować
        natron - soda
        nejmaszyna - maszyna do szycia
        nie gilta - nie można
        nie lonta - nie można
        nima - nie ma
        nudle - makaron
        nyjkasta - ozdobne pudełko z przyborami do szycia
        oberlufcik - okienko do wietrzenia
        obleka - ubranie
        oblyc - ubrać
        obora - podwórko
        obtoknąć - opłukać
        obuć - ubrać
        oburdać się - ciepło się ubrać
        ochyndorzyć - okryć
        odciąg - mleko odtłuszczone
        odkietować - otworzyć
        odszancować - odgarnąć np.śnieg
        ogacić - ocieplić przed mrozem
        ojropa - europa
        okrasa - słonina
        olopa - duża wielka baba
        onterchołzy - kalesony
        ontoruzy - kalesony
        ółrenklapy - nauszniki
        padół - dół (dziura)
        pajda - kanapka (złożona kromka chleba)
        papierosy - cygarety
        papla - topola
        parsk - ziemianka
        patefon - adapter, gramofon
        pertykiel - zegar (wahadło)
        pika - ostry łom do przebijania lodu
        pikulus - kolędnik (przebieraniec)
        pitrólka - nafta
        plata - piec kuchenny
        platy - drzwi od stodoły
        pląsy - tańce
        plejster - plaster np. opatrunkowy
        plucha - pierzyna
        po wiela - po ile
        po wiela stoji - ile kosztuje
        poczkaj - poczekaj
        podź - chodź
        policyja - policja
        polterabend - tłuczenie szkła przed domem weselnym (w przeddzień
        ślubu)
        pomaska - masło
        popla - topola
        popyskać - źle skopać ogródek
        porsk - piwnica do przechowywania ziemniaków
        portki - spodnie
        pospółka - zupa ziemniaczana
        pozbaść - poznać i wykorzystać czyjeś słabe strony
        póć ejwoj - choć tutaj
        póćta - pójdzcie
        pracharyja - bałagan
        prasa - żelasko
        propek - korek
        prowozek - sznurek
        przednówek - wiosna
        przetrejbować - zmielić, przemielić
        przybość - chodzić w butach bez skarpet
        przybość - na boso
        przycheftować - przymocować lekko przybić
        pucchebel - strug gładzik
        pucmachewka - kapelusznik(ca) osoba nosząca kapelusze
        puć ajf - chodź tu
        pudding - budyń
        pue - tynk
        pukiel - plecy, garb na plecach
        puliwer - sweter bez rękawów
        pulman - wagon
        puta - indyczka
        rachować - liczyć
        rajber - rozrabiaka
        raps - gwałtowne zderzenie
        raptus - porywczy
        raszpel - pilnik
        rąkiel - brukiew
        reizen fiber - zdenerwowanie przed podróżą
        reizen tasza - torba podrózna
        rejba - tarka do prania
        rejbeska - tarka
        rejza - jazda
        rejza - gałąź, konar
        remiza - sala taneczna
        rentowne - mięso wołowe
        rozberg - maneż, kierat
        rozwerk - maneż
        rozwerk - kierat
        ruchać - ruszać
        rudle - sanki z desek
        rychtować - zrobić
        rychtyk - tak
        ryżydło - mąka ziemniaczana
        sagan - garnek
        siemel - blądyn
        siemel - ławka bez oparcia 2 osobowa
        sień - korytarz
        siła - ile
        siurgać - fruwać, latać
        skaska - wskazówka zegara
        sklep - piwnica
        skład - sklep
        skład kolonialny - sklep spożywczy
        skopowina - mięso baranie
        skweres - upał
        som - sam
        sprzedajewa - sprzedajemy
        sprzedajta - sprzedajcie
        srywek - mały garneczek
        statki - naczynia
        statory - naczynia
        steczka - dróżka
        stelmach - kołodziej
        stołek - krzesło
        strzykowanie - robienie na drutach
        stuf - garnuszek z jednym uchem
        szabel - fasola
        szalki - odważniki
        szałerek - budynek gospodarczy do przechowywania drewna
        szciukuta - czkawka
        szczyl - brzdąc
        szejbka - podkładka pod śrubę
        szfejsaparat - spawarka
        szfejsować - spawać
        szfung - sprawność
        szif - statek
        szkołowany - wykształcony
        szlaban - 2 osobowe łożko rozkładane
        szlafmyca - czapka do spania
        szlofy - sanie
        szlory - kapcie
        szlouch - wąż ogrodniczy
        szluk - łyk
        szmelc - złom
        szmergiel - kamień ścierny
        szmida - kuźnia
        szneka - słodka bułka
        sznelcug - pociąg pośpieszny
        sznopel - młodzian
        sznoptuch - chusteczka
        sznytka - kromka chleba
        szondy - drewniane nosidło do wody
        szopa - budynek gospodarczy( stajnia, obora, chlewnia)
        szpada - łopata
        szpantel - tył mebli
        szparkasa - kasa oszczędności
        szpek - słonina
        szpera - kontrola (na granicy)
        szpetny - brzydki
        szplynt - pręt krótki bolec
        szranczek - szafka
        szrank - szafka
        szrejbmaszyna - maszyna do pisania
        szrejcuchy - łyżwy
        szrejengi - łyżwy
        szróba - śruba
        szrółbank - strug spust
        szrubsztag - imadło
        szryft - charakter pisma
        sztachnąć się - zaciągnąć się papierosem
        sztamajza - dłuto
        sztanknąć - pogrubić żelazo
        sztapel - listwa, kij
        sztender - kwietnik
        sztepdeka - kołdra
        szterka - tory kolejowe (linia kolejowa)
        szterka - tor kolejowy
        sztory - zasłony
        sztrafa - kara pieniężna
        sztramny - wyprostowany
        sztrejdralce - zapałki
        sztrejfa - wstążka
        sztrejfmas - znacznik
        sztychować - ostrzyć kosę
        sztyfle - buty oficerskie
        sztyfle - buty z cholewami
        sztyper - drzazga, kołek, wiór
        szucher - bałagan, oszustwo
        szuldyner - klasa (sala lekcyjna)
        szyber - urządzenie do zamykania przewodu między piecem, a kominem
        szynk - gospoda
        szypa - łopata
        szyszchel - sierść
        ślomban - drewniane łóżko
        targać - nosić, podnosić
        taska - filiżanka
        tasza - teczka
        taszenlampa - latarka
        taszlampa - lampa kieszonkowa (latarka)
        tepich - dywan
        tombank - lada sklepowa
        topek - nocnik
        trepki - sandały
        trepy - schody
        tretować - deptać
        tretuar - chodnik
        trodel - pąpon na bucie (kapciu)
        trycknąć - dotknąć
        tryfta - wjazd na podwórze między budynkami
        trygielek - garnek
        tryksnąć - dotknąć
        tryt - stopień schodowy
        tumlować się - bić się
        tutka - papierowa torebka
        tygiel - garnek
        tyjger - dźwig
        tytenfas - kałamaż
        udziurgać - umazać, wysmarować
        ugliglać - coś źle zrobić
        unterjaka - ubranie noszone pod ubraniem wierzchnim
        urychtować - uporządkować
        ustęp - ubikacja
        uzorgować - postarać się
        walonki - filcowe buty
        warować - pilnować
        warstat - ława stolarska
        warzęchwia - nalewka
        waserwaga - poziomica
        wądół - jar
        wejnatszmen - mikołaj
        welować - głosować
        weno go - patrzcie go
        weno wejta go - widzicie go
        westka - kamizelka
        wiater - wiatr
        wichajster - bliżej nieokreślona specjalna dobra rzecz
        wiela - dużo
        wiksa - pasta do butów
        winkiel (za winklem) - za rogiem
        wleść - wejść
        wolant - bryczka
        wom - wam
        worszta - kiełbasa
        wurzupa - woda po gotowaniu kiełbasy
        wychodek - ubikacja
        wyleść - wyjść
        wyndoł - wykop, dół
        wypekrować - wymieszać
        wyro - łóżko
        wyrychtować - wyszykować
        wyskać - szukać
        wyżki - na wysokości
        ylkanka - oliwiarka
        yno - tylko
        za pazuchą - pod ubraniem
        za wczorem - przed wczoraj
        zabaczyć - zapomnieć
        zaczkaj - zaczekaj
        zakietować - zamknąć
        zamonowszy - przy okazji
        zawdy - zawsze
        zbierata - zbieracie
        zborgować - zkredytować
        zebuć - rozebrać, zdjąć (ubranie)
        zejty - boki
        zicher - wichura
        zieje - wieje
        zilk - wilk
        zino - wino
        zlegować - dać, przekazać
        zlejdować - wytrzymać, dać radę
        zompa - tarfowisko
        zorgobliwy - zaradny
        zorgować - robić zapasy
        zosa - sos
        zrobilem - zrobiliśmy
        zyger - zegar
        zylc - zimne nogi" galareta
        żaga - piła ręczna
        żaki - studenci
        żandarm - policjant
        żiwo - szybko
        żonkiel - brukiew
        żydek - nóż do obierania ziemniaków
        żydelek - małe krzesło
        • freemason Re: garść słowek (cz. 2) 08.10.07, 00:27
          freemason napisał:

          > szkołowany - wykształcony

          Czyli po mazursku byłoby "skołowany"...

          No, no, no - czego tu my się dowiadujemy o życiu. Ale może jest w
          tym trochę prawdysmile
        • freemason Re: garść słowek (cz. 2) 08.10.07, 00:39
          Dużo tych wyrazów występuje również w gwarze warmińskiej.
          Szczególnie ciekawy jest "szymiel" (blondyn). Zainteresowało mnie
          też inne znaczenie czasownika "lejdować", bardziej chyba
          kompatybilne z niemieckim (leiden - cierpieć).

          No i pytanko do germanistów: skąd się w warmińskiej gadce wzięło
          słowo "łof"?

          > nudle - makaron
          > obleka - ubranie (ło...)
          > oblyc - ubrać (ło...)

          > odkietować - otworzyć (ło....)

          > ojropa - europa

          > papla - topola

          > pitrólka - nafta
          > plata - piec kuchenny


          > po wiela - po ile (po ziela?)
          > po wiela stoji - ile kosztuje (ziela stoi?)

          > podź - chodź
          > policyja - policja
          > polterabend - tłuczenie szkła przed domem weselnym (w przeddzień
          > ślubu)

          > popla - topola (papla)

          > portki - spodnie

          > propek - korek


          > puć ajf - chodź tu (pódź łof)

          > pudding - budyń
          > pue - tynk
          > pukiel - plecy, garb na plecach

          > puta - indyczka
          > rachować - liczyć

          > raszpel - pilnik

          > reizen fiber - zdenerwowanie przed podróżą
          > reizen tasza - torba podrózna
          > rejba - tarka do prania
          > rejbeska - tarka
          > rejza - jazda
          > rejza - gałąź, konar (tego drugiego znaczenia nie jestem pewien)


          > rentowne - mięso wołowe (jakoś chyba podobnie?)
          > rozberg - maneż, kierat
          > rozwerk - maneż
          > rozwerk - kierat

          > rychtować - zrobić
          > rychtyk - tak

          > siemel - blądyn (!!!)

          > siła - ile (siuła)

          > sklep - piwnica

          > skład kolonialny - sklep spożywczy
          > skopowina - mięso baranie

          > sprzedajewa - sprzedajemy
          > sprzedajta - sprzedajcie

          > stelmach - kołodziej
          > stołek - krzesło
          > strzykowanie - robienie na drutach

          > szfejsaparat - spawarka
          > szfejsować - spawać



          > szmergiel - kamień ścierny
          > szmida - kuźnia
          > szneka - słodka bułka
          > sznelcug - pociąg pośpieszny

          > sznoptuch - chusteczka
          > sznytka - kromka chleba

          > szparkasa - kasa oszczędności
          > szpek - słonina
          > szpera - kontrola (na granicy)

          > szrejbmaszyna - maszyna do pisania

          > szryft - charakter pisma

          > sztamajza - dłuto

          > sztepdeka - kołdra

          > sztory - zasłony
          > sztrafa - kara pieniężna

          > sztrejfa - wstążka

          > taska - filiżanka
          > tasza - teczka

          > tepich - dywan

          > trepy - schody
          > tretować - deptać

          > warować - pilnować
          > warstat - ława stolarska

          > waserwaga - poziomica

          > wejnatszmen - mikołaj
          > welować - głosować
          > weno go - patrzcie go
          > weno wejta go - widzicie go
          > westka - kamizelka

          > wiela - dużo (ziela)

          > worszta - kiełbasa (woszta)
          > wyro - łóżko
          > wyrychtować - wyszykować

          > zabaczyć - zapomnieć (zaboczyć)
          > zawdy - zawsze
          > zbierata - zbieracie
          > zejty - boki
          > zicher - wichura
          > zieje - wieje
          > zilk - wilk
          > zino - wino
          > zlejdować - wytrzymać, dać radę
          > zorgobliwy - zaradny
          > zorgować - robić zapasy
          > zosa - sos
          • rita100 Re: garść słowek (cz. 2) 08.10.07, 13:50
            prowda, z tam lejdowaniem sia to jekieś nieporozumienie, jesli w
            niemieckim jest to cierpieć - jak to sie mogło stać ?
            • rita100 Re: Ciykawy link 08.10.07, 13:53
              a linki majó to do siebzie, że cziasam sia nie łotkrywajó.

              Spośród przedstawionych powyżej dialektów nasz region obejmuje
              dialekt mazowiecki. Jak wiemy dzieli się on na szereg innych gwar,
              nas jednak obchodzić będzie jedynie gwara warmińsko-mazurska, która
              niegdyś przez długi okres czasu, bo aż ponad sto lat narażona była
              na ciągły i nieustający nacisk otaczającej niemczyzny. Wynikiem tego
              gwary Warmii i Mazur zostały zupełnie odcięte od rozwoju języka
              ogólnopolskiego, co spowodowało, że język stał się skostniały i
              zachowało się w nim wiele archaizmów, używanych przed wiekami w
              całej Polsce. Warmiacy i Mazurzy zdawali sobie sprawę z tego, że
              język ich zaczyna być wypierany przez język niemiecki. Dlatego
              świadomi zagrożenia postawili sobie za główny cel zachowanie
              własnego języka. Polegało to na tym, że dzieci uczyły się języka
              polskiego w domu. Czytały i pisały w po polsku korzystając z
              katechizmu i innych wydawnictw religijnych oraz z polskich
              kalendarzy i gazet. Jednak siłą rzeczy dialekt Warmii i Mazur
              przejął niemieckie nazwy i określenia, zwłaszcza w dziedzinie
              szkolnictwa, administracji i w życiu politycznym. Za początek wpływu
              języka niemieckiego na język ogólnopolski datuje się wiek XIII i XIV
              zaś największe nasilenie przypadło na XIX i XX wiek.
              cdn
              • rita100 Re: Ciykawy link 08.10.07, 13:55
                Najistotniejsze cechy gwary warmińskiej to:
                Miękkie spółgłoski wargowe pi, bi, fi, wi, mi przechodzą w: pś, bź,
                fś, wź, mń i tak np. mówiono: psies, bzieda, figiel- sigiel wiara-
                ziara (przy wymowie tych wyrazów element wargowy f lub w całkowicie
                zanika), mniasto. Powyższy proces to proces palatalizacji.
                Samogłoski wargowe mogą również ulegać procesowi depalatalizacji,
                czyli:
                samogłoski o, u ulegają procesowi labializacji, a więc dodatkowo
                przed ich wymówieniem dodaje się głoskę ł.
                samogłoska i ulega procesowi prejotacji co oznacza, że samogłoska i
                poprzedzona jest jotą (czyli głoską j).
                Samogłoski środkowojęzykowe ś, ź ulegają depalatalizacji tzn.
                przechodzą w sz, ż lub szi, żi a samogłoska ń ulega stwardnieniu
                tzn. wymawiana jest jako n.
                Spółgłoski tylnojęzykowe k, g były wymawiane twardo czyli mówiono
                np: lakerki.
                Bardzo chrakterystycznym zjawiskiem jest przejście ja- w je- oraz ra-
                w re-
                Samogłoski nosowe ę, ą charakteryzują się na terenie Warmii dużą
                różnorodnością wymowy tzn. że mogły być wymówione na wiele różnych
                sposobów.
                Samogłoski ustne:
                samogłoska ustna a może być wymawiana jako a lub o
                samogłoska o może być wymawiana jako o lub u
                samogłoska e może być wymawiane jako e, y lub i
                • rita100 Re: Ciykawy link 08.10.07, 14:01
                  Gwara mazurska (mazurzenie):
                  Na terenie Mazur głoski sz, ż, cz, dż wymawiane były następująco:
                  (zjawisko poniższe nazywa się mazurzeniem)
                  spółgłoska sz wymawiana była jako s
                  spółgłoska ż wymawiana była jako z
                  spółgłoska cz wymawiana była jako c
                  spółgłoska dż wymawiana była jako dz
                  Głoska r" była wymawiana wraz z samogłoską rz tzn. wyglądało to
                  następująco r" + rz
                  Spółgłoski miekkie wargowe pi, bi, fi, wi, mi wymawiane były jako
                  pś, bź, fś, wź, a głoska mi jako ń lub n
                  Samogłoski nosowe, ą znajdując się na końcu wyrazu ulegały
                  odnosowieniu np: z tobą- z tobo.
                  Grupy głoskowe takie jak: ja- przechodziły w je-, a ra- przechodziło
                  w re-
                  Przy wymawianiu niektórych zaimków mazurzy zamieniali głoskę k na
                  ch.
                  Czasowniki w 3 os. l.p., r.męskiego, czasu przeszłego w gwarze
                  mazurskiej zakończone są na -uł.
                  W przymiotnikach, liczebnikach, zaimkach rodzju żeńskiego
                  charakterystyczna jest końcówka -i, -y.
                  • rita100 Re: Ciykawy link 08.10.07, 22:38
                    Tan link je dobry, jeno nie ma w niam przykładów, zdań warnijskich i
                    maziurskich. Steffen ma te zdania i przikłady.

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się


Nakarm Pajacyka