kocibrzuch
27.07.04, 19:04
www.krakow.pl/art/archiwum/?id=2004072702
101 rocznica pobytu Haszka w Krakowie
28 lipca Zastępca Prezydenta Miasta Krakowa Kazimierz Bujakowski i Ambasador Republiki Czeskiej Bedrich Kopecky odsłonią na siedzibie dawnego aresztu miejskiego "Pod Telegrafem" przy ul. Podzamcze tablicę pamiątkową poświęconą Jarosławowi Haszkowi. Odsłonięcie tablicy i towarzyszące temu wydarzeniu atrakcje odbędą się w ramach, przygotowanej przez Miasto, uroczystości upamiętniającej 101. rocznicę zatrzymania w krakowskim areszcie Jarosława Haszka i 90. rocznicę wybuchu I wojny światowej.
O godz. 11:40 spod Wieży Ratuszowej, przy akompaniamencie orkiestry Huty ISPAT Polska Stal S.A., wyruszy pochód na czele z Dobrym wojakiem Szwejkiem, wnukiem pisarza Richardem Haszkiem, szefem Polskiego Forum Szwejkowego Waldemarem Wandowiczem, haszkologiem dr Zdenkiem Hrabicą, szefem Szwejków Podkarpackich dr Maciejem Siekluckim, dowódcą Twierdzy Przemyśl dr Janem Hołowką. W pochodzie pójdzie m.in. XIII Regiment Infanterii "Krakowskie Dzieci". Orkiestra zagra marsze wojskowe z motywami krakowskimi. Korowód przebierańców skieruje się w kierunku dawnego areszt miejskiego "Pod Telegrafem" przy ul. Podzamcze. Tam Wojaka Szwejka, haszkologów i przebierańców powitają Zastępca Prezydenta Miasta Krakowa Kazimierz Bujakowski oraz Ambasador Republiki Czeskiej Bedrich Kopecky. Miejski jurysta - Pełnomocnik Prezydenta Miasta Krakowa ds. Prawnych prof. Andrzej Oklejak - przedstawi zebranym sprawę zatrzymania i odszupasowania Jarosława Haszka do gminy Mydlowary pod Czeskimi Budziejowicami. Odszupasowania, do którego tak naprawdę nie doszło, ponieważ Jarosław Haszek opuścił Kraków jako zwykły podróżny, a władze krakowskie zwolniły go z aresztu nie czekając na odpowiedz praskiej policji. Po wyjaśnieniach Zastępca Prezydenta i Ambasador odsłonią tablicę poświęconą osobie czeskiego pisarza Jarosława Haszka. Sponsorami tablicy i jej montażu są krakowskie firmy: METALODLEW S.A. (Prezes Zarządu dr inż. Tadeusz Bogacz) i POLBAU (właściciel Andrzej Duda). Projekt tablicy wykonał Antoni Kałużny. Po odsłonięciu tablicy Mieczysław Czuma i Leszek Mazan poprowadzą na ul. Podzamcze i Kanoniczej wspólną zabawę i zaproszą zebranych na przygotowane przez Miasto atrakcje: konkurs na osobę najbardziej podobną do wojaka Szwejka, konkurs wiedzy o Szwejku, koncert piosenek wojaka Szwejka i Ziem Korony św. Wacława (krakowsko - galicyjskie piosenki wykona Aleksander Kobyliński z zespołem "Andrusy")., wojskową grochówkę. Specjalną nagrodę otrzyma osoba, która przyprowadzi prawdziwego Czecha. O związkach Krakowa i Pragi oraz o wzajemnych stosunkach Polaków i Czechów będą opowiadać m.in. haszkolog dr Zdenek Hrabica, wnuk pisarza Richard Haszek, redaktorzy Mieczysław Czuma i Leszek Mazan.
Jaroław Haszek ur. w 1883r. syn nauczyciela gimnazjalnego i absolwent praskiej Akademii Handlowej, latem 1903r. wyruszył na pieszą wędrówkę po habsburskiej monarchii. Dotarł do Krakowa. Tu został zatrzymany pod zarzutem włóczęgostwa i trafił "Pod Telegraf" - wówczas miejski areszt mieszczący się na rogu ul. Kanoniczej i Podzamcze. Wrażenia z pobytu w krakowskim areszcie opisał Jarosław Haszek w opowiadaniu "Wśród włóczęgów". W tym samym czasie, na przełomie lipca i sierpnia 1903r., przebywał "Pod Telegrafem" znany krakowski dziwak i oryginał Władysław Durdzielski. Ten słynący z niekonwencjonalnych wypowiedzi handlarz zwierząt mógł być jednym z pierwowzorów syntetycznej postaci Józefa Szwejka.
W austriackim prawie gminom przysługiwało prawo odsyłania niepożądanych lub uciążliwych przybyszów, zwykle żebraków i włóczęgów. To odsyłanie, pod policyjnym konwojem, nazywano odszupasowaniem lub odesłaniem szupasem. Odsyłana osoba w oficjalnych dokumentach nazywana była szupaśnikiem. Odszupasowywanie ściśle wiązało się z pojęciem przynależności do gminy. Przynależność dziedziczyło się po rodzicach lub uzyskiwało w drodze specjalnej uchwały rady gminnej. Szupaśników odsyłano więc do gminy, do której zgodnie z obowiązującym prawe przynależeli. Kraków posiadał drugą co do wielkości, po wiedeńskiej, stację szupasową w krajach podległych władzy austriackiej. Odszupasowywanym osobom przysługiwało w czasie podróży wyżywienie i odzież, co było przedmiotem ścisłych regulacji. Zgodnie z nimi mężczyzna odsyłany zimową porą, od 1 listopada do końca kwietnia, powinien otrzymywać: krótką burkę z haliny lub sieraka, spodnie, okrycie głowy z haliny lub sieraka. Natomiast porą letnią, od 1 maja do końca października, przysługiwały: krótka burka z drelichu lub plutnianki, spodnie z drelichu, czapka lub kapelusz słomiany. Bez względu na porę roku należały się koszula z grubego płótna lub drelichu, gatki z drelichu, trzewiki skórzane. Koszty przyodziania w Krakowie wynosiły 2 505 złotych reńskich i 8 centów, zaś we Lwowie tylko 493 złote reńskie i 41 centów. Wymiana pism między władzami krakowskimi i krajowymi w sprawie kosztów szupasu trwała przez wiele lat. Kontynuowano ją jeszcze w czasie trwania I wojny światowej.
